Перейти к основному содержанию

1746 просмотров

Германиядан қайта оралған қазақстандық қалай кәсіп ашты?

Вадим Годун қараусыз қалған ғимаратты қалпына келтіріп, ол жерде кафе ашқан

Фото: Shutterstock.com

Павлодар облысы, Луганск ауылының тұрғыны аймақ жұрты келіп тамақтанып, демалысын өткізетін кафе ашқан. Германияда бір жыл өмір сүрген Вадим Годун 2017 жылы отбасылық жағдайына байланысты Қазақстанға қайта оралған. Одан кейін де шетелге кетуге мүмкіндік туындаған еді, бірақ Вадим елде қалып, өз арманын жүзеге асырып, жеке кәсіп ашуға бел буады. 

Жергілікті әкімдіктегі жұмысына қайта оралғысы келмеді. Кәсіп бастаудың түрлі жолдарын қарастырып жүргенде, 12 жылдан бері бос тұрған  асхана ғимаратына көзі түседі. 

«Оны басып кеткен қурай мен шөптің арасынан байқау қиын еді. Не істеуге болатынын ойластырып, кафе ашқан жөн деп шештім. Оның үстіне біздің ауылда да, оған жақын жатқан елдімекендерде де бұндай ештеңе жоқ», – дейді кәсіпкер. 

Несие алудың машақаты 

Ең алдымен бос жатқан ғимаратты 1,5 миллион теңгеге сатып алған. Былтырғы күз соны жөндеуге, қажетті құрал-жабдық сатып алуға кеткен. Жалпы шығын көлемі 12,5 млн теңге болса, соның 6,5 миллионы – өз қаражаты. Ақшаның қалған бөлігіне «Бастау Бизнес» бағларламасы бойынша оқып барып қол жеткізген. Кәсіпкердің айтуынша, бір айлық оқу барысында ол кәсіпкерлік негізін меңгеріп, өз жобасын қорғап, 5 пайызбен, 6 жылға несие алған. 

«Кепілге кафенің ғимараты мен жер үйді қойдық. Туған тәтем өз үйін кепілге қойып, көмек қолын созды», – дейді Вадим. 

Кәсіпкер несие бойынша жылына үш рет негізгі төлем жасайды: біріншісі –  150 мың теңге көлеміндегі пайыздық мөлшерлеме, екінші төлем 90 мың теңге болса, негізгі үшінші төлемнің көлемі – 700 мың теңге. Жеңілдетілген қарызға қол жеткізуге бір ай бойы жүгіруге тура келген. 

«Таңнан кешке дейін жүгіріп, түрлі құжат жинадым. Оңай болған жоқ. Несие алу деген машақаты көп жұмыс екен», – дейді ауылдық кәсіпкер. 

Бүгінде кафеде жұмыс істеп жатқан 5 қызметкер – жергілікті тұрғындар. Ал жақсы аспазды ұзақ іздеуге тура келген. Нәтижесінде көрші Богдановка ауылынан бір өзі аспаз және кондитер Анастасия Рудиді тапқан. Қызметкерлердің орташа жалақысы – 80 мың теңге.
 
Егер коммуналдық шығындар туралы айтар болсақ, оның негізгі бөлігі электр энергиясына келеді, өйткені бұл жерде электр плитасы мен кондиционер жұмыс істейді. Жарыққа айына орта есеппен 20 мың теңге төлейді. Кафенің иесі ең алдымен келушілерге ыңғайлы болу керек деген ұстанымда.

Ең қажетті азық-түлік – етті Вадим Годун мал ұстайтын ата-анасынан алады. Осылай арзанға түседі, оның үстіне ақша да отбасында қалады.  Сүт пен жұмыртқаны ауыл тұрғындарынан сатып алады. Тек құс етін ғана облыс орталығынан тасуға тура келеді.

Келісімсіз іс жүрмейді

Келушілердің қатарын көбейту үшін кафе кез келген келісімге баруға әзір. Егер көп кісі бас қосатын жиын болса, онда тапсырыс берушіге өз еті мен арақ-шарабын алып келуіне рұқсат беріледі. 

Күнделікті және банкеттік екі меню әзірленген. Үлкен табақтағы ет тағамының бағасы – 7,5 мың теңге. Салыстыру үшін айтсақ, қаладағы кафелерде 12 мың тұрады. 

Адам басына орта есеппен 2500-3000 теңгеден шығады. Бұл ақшаға ыстық тамақ пен сусынға тапсырыс беруге болады. Ал бизнес-ланчтың бағасы 800-1200 теңге аралығында. 

«Қызмет көрсету саласындағы ең қиыны – клиенттердің тілін табу. Неше түрлі кісілер келеді. Тіпті киімге дейін ескеруге тура келеді. Десе де көпшілік бұны енді түсініп келеді», –дейді кәсіпкер. 

Бұл іске салған қаржысы кәсіпкер 2-3 жылда өтеледі деген ойда. Ол аз уақыт емес. Қазірдің өзінде адамдар кафеден WhatsApp мессенджері арқылы орын алып қояды, алдағы уақытта Instagram әлеуметтік желісінде парақшасы пайда болады.

«Әр клиенттің көңілінен шығуға тырысамыз. Егер тапсырыс беруші қаласа, балалар мерекесіне Павлодардан аниматор да шақыра аламыз», – дейді Вадим Годун.

Кәсіпкердің болашаққа құрған жоспарлары көп. Мәселен, келер жазда кафенің алдында жаздық террасса ашқысы келеді. Одан бөлек, мектеп әкімшілігі қызығушылық танытса, оқушыларға ыстық тамақ жеткізуді ұйымдастырғысы келеді. Оның үстіне мектеп оқушылары үзіліс кезінде асхана жиі бас сұғады екен. 

Вадимнің тек балалар емес, ересектер де келіп көңіл көтере алатын демалыс орнын құрсам деген арманы да бар. Мәселен, пейнтбол алаңын салса болады. Көптеген ауыл тұрғындары осы үшін қалаға барады. Істейтін тірлік көп екенін айтқан кәсіпкер, осы мақсатта жарты гектар жерді 9 жылға жалға алып та қойған.

1934 просмотра

В каком направлении будет развиваться молочное производство Казахстана

Прогноз на ближайшие пять лет

Фото: Shutterstock

В 2020 году Казахстан должен был перейти на новый регламент оценки качества молока. Однако под самый занавес прошлого года решением совета ЕАЭС переход отложили на пять лет. 

Это не значит, что казахстанское молоко некачественное – оно соответствует всем стандартам Евразийского экономического союза, кроме микробиологических. Но чтобы решить эти микробиологические проблемы, молочной промышленности надо серьезно перестроиться на мак­роэкономическом уровне.

Планки качества достичь не удалось

Конец 2019 года для молочного рынка страны выдался нервным. 31 декабря истекал срок, после которого молокозаводы должны были начать принимать для переработки сырое молоко единого высокого качества. Такие правила диктует Технический регламент Таможенного союза 033-2013, регулирующий безопасность молочных продуктов в ЕАЭС. 

Согласно этому регламенту молоко не может делиться на сорта по качеству. Любое молоко, попадающее на переработку, должно быть полностью безопасным для человека. Казахстану для достижения этой качественной планки осталось отрегулировать содержание в молоке микробов, бактерий и соматических клеток – следов болезни животного. Для этого надо обеспечить высокий уровень санитарно-гигиенического контроля за всеми молочными фермами, а это оказалось непросто из-за особенностей устройства производственной молочной базы страны.

Главный на рынке – мелкий производитель

Рынок молока, по оценке Молочного союза Казахстана, составляет 5 млн т. Из них только 1 млн т является товарным молоком, то есть годным к переработке. Около 78% такого молока дают мелкие крестьянские хозяйства, остальное приходится на долю специализированных ферм. 

По данным Министерства сельского хозяйства РК, сейчас в республике переработкой молока занимаются 164 предприятия. 35 молокозаводов имеют собственные молочно-товарные фермы и не зависят от поставщиков. Остальные 129 заводов (а это 80%) покупают сырье на открытом рынке. 

Совокупная мощность переработки заводов составляет около 2 млн т сырья в год, фактически заводы загружены наполовину. Зимой же из-за дефицита сырья загрузка падает до 20%, из-за чего некоторые заводы даже закрываются. 

Гульмира Исаева, вице-министр министерства сельского хозяйства, приводит такие данные: в 2018 году из переработанных на заводах объемов лишь 337 тыс. т сырого молока поступило от организованных сельхозпредприятий. Еще 606 тыс. т молока заводы купили у 84 тыс. домашних хозяйств. 

Мелкое производство неконкурентоспособно

Доминирующее положение мелких производителей на молочном рынке Казахстана и стало причиной, по которой внедрение более серьезного качественного регламента перенесено на пять лет. Это уже не первая отсрочка: стандарт товарного молока ЕАЭС внедрен в 2013 году, когда соответствовать ему могла только Белоруссия – в этой республике доля мелких хозяйств в молочной отрасли всего 5%. 

В России ситуация была схожей с нашей – там организованные хозяйства не обеспечивали и пятой части рынка, что отражалось на качестве продукта. И только в прошлом году Минсельхоз России констатировал небольшое преобладание продукции крупных хозяйств в общем объеме производства. Далее, по прогнозам, мелкие российские производители будут уступать по 2,5% рынка ежегодно.

Мелкое производство молока неконкурентоспособно по простой причине: материальная база таких хозяйств устарела, а доходы не позволяют модернизироваться. По данным Исаевой, средний месячный заработок мелкой семейной фермы составляет 60 тыс. тенге. Очевидно, что доход такого уровня не позволяет вести полноценную ветеринарную или племенную работу или даже просто вкладывать средства в улучшение рациона питания коров. Но это те самые задачи, от решения которых зависит качество молока. 

Каким путем пойдет молочный рынок 

Динмухамед Айсаутов, эксперт Молочного союза Казахстана, отмечает, что эволюция молочного рынка не бывает быстрой. Он приводит пример Хорватии, которая потратила 15 лет, прежде чем выполнила требования Европейского союза. За этот срок в этой стране 65 тыс. мелких ферм преобразовались в 6 тыс. организованных молочных предприятий. 

Именно опыт Хорватии лег в основу «Дорожной карты развития молочной отрасли РК». Документ разработал Молочный союз Казахстана при участии ФАО ООН и Евразийского банка реконструкции и развития. В середине 2019 года план принят Министерством сельского хозяйства, но внедрить его за полгода было немыслимо, зато в пятилетний цикл отсрочки техрегламента страна входит с ясным планом развития.  

Одна из основных обозначенных в документе задач – обеспечение качественного ветеринарного контроля. Планируется создание электронной ветеринарной карты, где в режиме онлайн будет отражаться проведение плановых мероприятий. Осталось решить кадровый вопрос – сейчас, по данным минсельхоза, ветеринарные службы страны испытывают дефицит специалистов: свободно 820 вакансий. 

Запланированы широкие образовательные курсы для работников молочного рынка – компетенции и профессиональные навыки мелких производителей оставляют желать лучшего. Школы фермеров – обычное дело в Европе и в России. В Казахстане их проводили крупные переработчики молока, заинтересованные в качестве сырья, теперь эта практика переводится в обязательную часть государственной политики. 

Результатом должен стать планомерный рост доли молока, соответствующий Техрегламенту 033-2013. «Дорожная карта» прогнозирует, что в 2020 году производство молока «по нормам ЕАЭС» составит 36 тыс. т, в 2021-м – 105 тыс. т, в 2022-м – 210 тыс. т, в 2023-м – 350 тыс. т и в 2024 году – 500 тыс. т.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Биржевой навигатор от Freedom Finance