Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


3193 просмотра

Зачем в Казахстане усиливают режим импортозамещения

Следом за авто из госзакупок могут исключить зарубежную мебель и стройматериалы

Фото: Shutterstock

Правительство запретило приобретать при госзакупках иностранные легковые автомобили, трансформаторы и кабели. Механизм изъятий из национального режима был использован впервые, но похоже, что не в последний раз. 

Основной целью постановления правительства, которое дает зеленый свет казахстанским товарам, заявлены «защита внутреннего рынка, развитие национальной экономики». По перечню товаров, которые идут в приложении к этому документу, особых вопросов не возникает. Отечественные легковые автомобили госорганам настойчиво рекомендовал приобретать еще первый президент страны Нурсултан Назарбаев. 

Трансформаторы, статические электрические преобразователи, катушки индуктивности и дроссели отечественного производства вкупе с проводкой также в перечень попали не случайно. По утверждению вице-министра индустрии и инфраструктурного развития Аманияза Ержанова, электротехническое машиностроение РК наращивает производство и уровень его локализации. В 2018 году выпуск трансформаторов в стране вырос на 21%, кабелей волоконно-оптических – на 80%, электрических аккумуляторов – на 20%, производство светильников выросло в девять раз. Эти цифры показывают, что отечественные предприятия сектора вышли на большие объемы производства и требуют гарантированного рынка сбыта. Правительство им этот рынок предоставляет – в надежде, что по истечении двух лет (а именно такой срок действует режим изъятий) производители наработают клиентскую базу не только в Казахстане.

«В секторе наблюдается наращивание объемов у наиболее крупных игроков. Например, ТОО «Кайнар АКБ» более 50% продукции экспортирует на зарубежные рынки, АО «Алагеум Электрик» строит четвертый завод по производству трансформаторов и также планирует развивать производство за пределами республики, – говорит Ержанов. – Мы установили изъятие из национального режима, чем не пользовались ранее, чтобы дать хороший задел для увеличения местного содержания на предприятиях трех подотраслей».

Изъятия в Казахстане: сокращения для применения

Казахстанский кабмин в начале 2019 года изменил режим изъятий и ограничил себя в поводах для их применения. В редакции, которая действовала с 2015 года, у правительства страны было 10 оснований для установления изъятий, с февраля этого года осталось только пять.

Сейчас действуют такие основания изъятий: для защиты основ конституционного строя, для обеспечения обороны страны и безопасности государства, для защиты внутреннего рынка, для развития национальной экономики и для поддержки отечественных товаропроизводителей. Оснований для изъятий стало меньше, но применение их планируется масштабным. Тот же Ержанов говорит: автомобили, трансформаторы и кабель – только первые ласточки.

«Мы сейчас анализируем ситуацию по другим видам машиностроения, где можно установить изъятие из национального режима, – заявил вице-министр. – В целом сейчас правительство ведет работу, направленную на увеличение доли местного содержания не только в машиностроении, но и вообще во всех отраслях экономики».

От авто к стульям и стройматериалам

Режим изъятий прорабатывается не только в машиностроении. Еще в марте этого года правительство поддержало инициативу Национальной палаты предпринимателей «Атамекен» (НПП) по внедрению изъятий во все дорожные карты развития отраслей экономики простых вещей. Теперь запрет на госзакупки иностранной продукции при наличии отечественного ее производства может быть распространен еще на три подотрасли: легкую промышленность, мебельную промышленность и производство стройматериалов. 

По словам директора департамента обрабатывающей промышленности НПП Армана Мамбетаева, Нацпалата совместно с бизнесом уже определила перечень товаров, которые могут подпасть под режим изъятий, и сейчас готовятся обоснования для того, чтобы утвердить их на уровне правительства.

«Бизнес с 2015 года неоднократно обращался в госорганы с предложением увеличить долю казахстанской продукции в системе госзакупок, – говорит Мамбетаев. – Изъятие – это международный разрешенный механизм, с конца июля в Казахстане внедрен инструмент изъятия в процедурах госзакупок иностранных авто, трансформаторов и кабелей. И в настоящее время от бизнеса активно поступаю предложения по иным товарам».

Внутреннее сопротивление

Особый режим для отечественных производителей в РК применяется не только в госзакупках. Одна из форм ограничения иностранной машиностроительной продукции на рынке – введение утилизационного сбора на сельхозтехнику, произведенную за рубежом. По утверждению главы Мясного союза Казахстана Максута Бактибаева, утильсбор на импортную технику составит от 10% до 30% от стоимости; покупателям сельхозмашин отечественной сборки ничего платить не придется. 

«В проекте, который мы получили, было от 10% до 30% на дорогую технику, комбайны – 10%, на российскую технику – 25%. Что касается текущего состояния сельхозтехники, уровень ее обновления не превышает 3–5% при нормативе обновления в 10% в год. А если произойдет удорожание техники, оно снизится вообще до 1%», – сослался Бактибаев на документ по введению утильсбора, который готовится МИИР.

Казахстанские аграрии ежегодно закупают иностранной сельхозтехники на 150 млрд тенге. При ставке утильсбора в среднем по 20% объем дополнительного налога составит 30 млрд тенге, которые производитель переложит на конечного покупателя, предполагает глава отраслевой ассоциации. Масла в огонь подлил аким Туркестанской области и экс-министр сельского хозяйства Умирзак Шукеев, который в конце июля назвал производителей отечественного сельхозмашиностроения мошенниками.

«Я всегда говорил, что нет у нас производства сельхозтехники: привезли трактор или комбайн по частям, собрали здесь и еще льготы хотят от государства – это мошенники, хотят заработать на фермере. Сейчас все современные фермеры знают преимущества качественной техники, их не обманешь», – заявил Шукеев на встрече с фермерами.

Господдержку узаконят

Несмотря на недовольство сельхозпроизводителей, власти продолжают политику протекционизма в отношении казахстанских машиностроителей. По словам председателя правления Союза машиностроителей Казахстана Мейрама Пшембаева, сейчас государство намерено формализовать и сконцентрировать свои усилия по поддержке отечественного производства, впервые приняв Закон «О промышленной политике».

«Принятие этого закона будет способствовать централизованной, сбалансированной политике в целом по стране, а также объединит многочисленные меры господдержки – у нас их очень много, но они разбросаны сегодня по многим законам, подзаконным актам, теперь они все будут прописаны в одном законе», – объяснил Пшембаев.

В Союзе машиностроителей рассчитывают на создание фонда развития промышленности, который позволит машиностроительному бизнесу иметь доступ к длинным и дешевым деньгам. Где будут найдены средства для его капитализации, пока неизвестно, но, проводя аналогии с подобными фондами в России, Белоруссии и в Штатах, в Союзе надеются на ставку кредитов для производств в размере от 1% до 4% годовых и финансирование фондом под 1% научно-исследовательских и опытно-конструкторских работ на казахстанских производствах. 

Ну и, наконец, машиностроители вносят в правительство в рамках «Дорожной карты машиностроения на 2019–24 годы» предложения по применению налоговых льгот, которые будут предусматривать обнуление ставки НДС при условии, если бизнес берет встречные обязательства по модернизации своего предприятия, внедрению инновационных технологий, а также если его продукция будет ориентирована на экспорт. Не исключено, что, как и в случае с изъятиями, эти меры господдержки будут сначала обкатаны на машиностроительной отрасли, а потом перенесены на другие виды отечественного производства.


359 просмотров

Мемлекеттің қолдауынсыз зауыт салу мүмкін бе?

Жобаға шетелдік инвестор тарту жолы

Фото: Pixabay

Қазақстанда соңғы 7 жылда табақ шыны зауытын салу мәселесі бірнеше рет талқыға түскен еді. Оны Ақтөбе мен Қызылорда, Павлодар қаласында іске қосу жоспарланған. Егер бірінші жағдайда мемлекет бұл іске қатты қолдау көрсетсе, ал Павлодардағы жеке инвестор көтпеген кедергіге тап болған.

«ИнтурСервисПульс» ЖШС 2021 жылы Павлодар облысында табақ шыны шығаратын зауытты іске қосуды жоспарлап отыр. Жоба құны – 145 миллион доллар, ал жобалық қуаты – жылына 140 мың тонна немесе 10,5-11 миллион шаршы метр әйнек шығару. Бүгінде болашақ шыны зауытына электр қуаты желісі, кәріз жүйесі, Қалқаман станциясынан ұзындығы 4,2 км болатын теміржол желісін жеткізу мәселелері шешілген. Болжам бойынша, жоба 5-6 жылдың ішінде-ақ өзін-өзі ақтауы тиіс, аталмыш бизнестің тиімділігі төмен екенін ескерсек, бұл – жақсы көрсеткіш.

Зауыт газбен жұмыс істейтіндіктен, қазіргі кезде газ қоймасы мен өндірістік қажеттілік үшін көлемі 2 гектар болатын жер телімі  де бөлінген.  

«Кезінде, Әсет Исекешев Индустрия және жаңа технологиялар министрі болып тұрғанда, ол Павлодардағы шыны зауыты көмірмен жұмыс істемейді деген еді. Мен 2017 жылы Челябинскіде өткен Қазақстан мен Ресей президенттерінің кездесуіне қатысып, «Газпром» өкілімен кездескен болатынмын. Сонда газбен қамтамасыз ету мәселесі шешілген-тұғын»,–деді «Курсивке» «ИнтурСервисПульс» ЖШС басшысы Кеңес Жұмабеков.

Сонымен қатар, кәсіпкердің айтуынша, Қарасор-1 кен орнында кварц құмын өндіру үшін жер қойнауын пайдалану құқығы да алынған. Кварц құмы – шыны өндірісіне қажетті негізгі шикізат. Алайда рұқсатнамалық құжаттарды алуға жылдар кеткен. Бірақ онсыз ешбір инвестор жобаға қаржы құймайды, себебі зауыттың өз шикізат қоры болуы тиіс. Алдағы бірнеше жылға бұл құм жеткілікті. Дегенмен Қарасора-5 және Майсора кен орындарында барлау жұмыстарын жалғастыру керек. Бұл аймақта барлау жұмыстары соңғы рет 1951 жылдары жүргізіліп, сол кезде шыны өндірісіне арналған 35 млн тонна құм бар деп болжанған екен.

Жобаға қажетті қаржы  іздей жүріп, бір кездері кәсіпкер мемлекет ішінара қолдау көрсетіп, шетелдік серіктестер алдында кепіл болар-ау деп үміттенген. Бұл үміті ақталмаған соң, ол тек жеке инвестор табуға бел буады. Ақыр аяғы, инвестор тапқан. 2017 жылы Дубайдағы Халықаралық қаржы орталығында павлодарлық компания мен БАӘ, Кувейт және Ұлыбританиян  компанияларынан тұратын үштік арасында әріптестік туралы келісімге қол қойылды.

«Келісімшарт шарттары жаман емес, қарызды 10 жылға, 3 пайызбен берді. Сонымен қатар, несиені берілген уақыттан екі жыл өткен соң, яғни зауыт құрылысы біткеннен кейін өтей бастаймыз. Ең бастысы, Кувейт тарапымен, яғни Hezer Ventures компаниясымен біз қаржылай емес, әйнекпен есептесе аламыз. Өйткені Кувейтте шыны зауыты жоқ. Ол жаққа жеткізу жолы да пысықталған, Қалқаман ауылынан шыққан вагондар Ақтауға, сол жерден пароммен Иранға жеткізіледі, ал Кувейт Ираннан қол созым жерде тұр», – деп пайымдайды Кеңес Жұмабеков.

Сондай-ақ, бұл жобаға қазақстандық автоөндіріске кірген қытайлық СМС компаниясы да  үлкен қызығушылық танытқан.  Жақында жобаға өз қаражатын салуға дайын еуропалық инвестор да пайда болды. Кәсіпкердің айтуынша, олардың барлығы қыркүйек айында Павлодарда бас қосып, жоба инвесторы кім болатынын шешуі тиіс.

Екінші дубль

Айта кету керек, Кеңес Жұмабеков Павлодарда шыны зауытын сонау 1994 жылы іске қосқан. Алдымен бөтелке өндірісін жолға қойып, кейін табақ шыны шығарады деп жоспарланған еді. Алдайда Елбасының кәсіпкерлік жөніндегі бұрынғы кеңесшісінің жобасы табысты болмады. Кеңес Жұмабеков өзінің басты қателігі – әр нәрсенің басын бір шалып, қаржыны текке шашып алғанын мойындайды. 

«Линолеум шығарудан бастап, волейбол командасын қаржыландыру, бизнес мектеп ұйымдастыруға дейін айналыстым. Тіпті ұшқыр ұшағым да болды. Бірақ соның ішіндегі ең жаныма жақыны – шыны  зауытының жобасы»,– дейді кәсіпкер.

Осы мақсатта Ресейдің Гусь-Хрустальный қаласындағы зауыттан мамандарды алдыртқан, олардың кейбірі әлі күнге Павлодар қаласында тұрады. Кейін зауытты бульдозермен тегістеп тастаған. 

Осы жылдар аралығында кәсіпкер жобаға қаржы салуға дайын инвесторды неше рет тапқанымен, алдынан әрдайым бір кедергі шығып тұрады. 

«Соңғы 10 жылда мен жобаға  $5 миллионнан аса қаржы салдым, оның бәрі құжат әзірлеуге, кен орнын жобалауға, сараптамаға, тағы басқасына кетті.  Құм өндіруге, кен орнын ашуға рұқсат алуға ұзақ жылдар жұмсадым. Мен алтын-күміс немесе мыс шығарғалы жатқан жоқпын ғой, бар болғаны кварц құмы керек»,– дейді Кеңес Жұмабеков.

Ал енді кәсіпкердің айтуынша, арманының жүзеге асуына сәл ғана қалғанда, шыны зауытын салу үшін, тіпті болашақ кәсіпорынның бақылау пакетінің 99,9 пайызын  инвесторға беруге дайын.
 
Ал индустриалды-инновациялық даму басқармасының ақпараты бойынша, бұл жоба 2016 жылдан бері облыстың индустриалдық картасына енген. Егер жыл соңына дейін оны жүзеге асыру қолға алынбаса, онда бұл картадан шығып қалады.

Көшпенді жоба 

Табақ әйнек зауытын салу жобасы осы жылдар аралығында бүкіл Қазақстан бойынша «көшіп» жүрді.  Шенеуніктер зауытты алдымен Ақтөбе қаласында салғысы келген, ал соңғы бірнеше жылда өндірісті Қызылорда облысында жолға қоюға тырысып жатыр.
 
Биыл Қызылорда облысына жұмыс сапары барысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қазақстандық шыны өндірісін жолға қоюға тапсырма берді. 

«Шыны зауытының құрылысын аяқтау керек. Өндіріс орны аймағында  өз деңгейіндегі бизнес-кластерді дамытуға қолайлы жағдай жасалуы тиіс. «Бәйтерек» холдингіне Қызылорда  облысы әкімдігімен бірлесе отырып, қазақстандық тұңғыш шыны зауытын іске қосуды тапсырамын», – деді мемлекет басшысы. 

Жобалық құны 42 млрд теңге болатын шыны зауыты еліміздің оңтүстігінде 2017 жылы ашылуы тиіс еді. Алайда сыбайлас жемқорлыққа қатысты дау-жанжалдан соң, оның жұмысы тоқтап тұр. Тергеу мәліметтері бойынша, Ұлттық экономика экс-министрі Қуандық Бишімбаев 2014 жылдары «Байтерек» қорын басқарған шағында, зауыт құрылысына бөлінген қаржының 1 млрд теңгесін жымқырған. Шенеунікті кінәлі деп танып, 10 жыл бас бостандығынан айыру туралы шешім шығарылды. Ал 2018 жылы Қазақстан Даму банкінің басқарма мүшесі, атқарушы директор Думан Әубәкіров 2018 жылдың наурыз айында «зауыт құрылысы жыл соңына дейін бітеді» деп мәлімдеген еді. Алайда тағы бір түйткіл туындаған. 

Бұл жолы зауыттың 20,29% акциясына ие американдық Stewart Engineers компаниясы жобаның негізгі құрылтайшысы – қытайлық China Triumph International-мен тіл табыса алмаған.

Жоба иесі ТОО «Orda Glass ltd» компаниясынан қандайда бір ақпарат алу мүмкін болмады. Олар «Курсивке» ғаламторда бар ақпаратты пайдалануға кеңес берді. 

Қазақстанға шыны зауыты керек пе?

Украинаның маркетингтік зерттеулер саласындағы жетекші консалтингтік компанияларының бірі – Maxrise Consulting зерттеуіне сәйкес, әлемдік шыны әйнек нарығының көлемі 2024 жылға қарай 40 миллиард доллардан асуы мүмкін. 

Коммерциялық және тұрғын үй құрылысының қарқын алуы шыны әйнек нарығының өсіміне ықпал етіп жатыр. 

Қазіргі уақытта әлемдік ірі өндірушілер арзан еңбек күшін, қолжетімді шикізат қорын есепке ала отырып, сондай-ақ бірқатар мемлекеттер ұсынатын жеңілдіктерді пайдаланып, өз өндіріс ошақтарын Азия аймағында орналастырғанды жөн көреді.

Осы орайда Қазақстан 2018 жылы 12,9 млрд теңгеге табақ шыны сатып алған. Нарық жылына 12 пайыз өсім көрсетіп отыр. Тауар Қазақстанға негізінен Қытай, Ресей, Қырғыстаннан жеткізіледі, бүкіл импорттың 93 пайызы солардың үлесінде.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций