Оралдық монополияға қарсы қызмет өкілдері бизнеске әділетсіздік танытты ма?

Ал олар өз кезегінде кәсіпкерлер бағаны алдын-ала келісіп қойған деп күдіктенеді

Фото: Shutterstock

Батыс Қазақстан облысының «Атамекен» Өңірлік кәсіпкерлер палатасында монополияға қарсы ережелердің түсіндірілуі жөнінде дау өршіді. 19 тамызда Кәсіпкерлердің құқығын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл кеңесі монополияға қарсы департамент бизнесмендерді негізсіз қудалап жатыр деп мәлімдеді. Бірақ шенеуніктер өз ұстанымынан танбақ емес, сондай-ақ оларды прокуратура да қолдап отыр. Ал сот кәсіпкерлер жағында.

Қант «қосып», газды қымбаттатқан

Батыс Қазақстанның бірнеше кәсіпкеріне сұйытылған табиғи газдың көтерме құны мен қант бағасын өзара келісіп белгіледі деген айып тағылған. Монополияға қарсы департамент қызметкерлерінің айтуынша, Орал мен Ақтөбе қаласындағы «Алтындары» ЖШС, «Анвар», «Лучшее решение» и «Идеал-маркет» деген 4 гипермаркеттің иелеріне былтыр жазда қантқа бірдей баға белгіледі деген айып тағылып, әкімшілік іс қозғалады. Кәсіпкерлерге аса ірі көлемде айыппұл төлеп, келісімнен түскен табыстан айырылу қаупі төнген еді. 

Жақында Орал қаласының мамандандырылған әкімшілік соты монополияға қарсы қызметтің кәсіпкерлерді жауапқа тарту туралы талабын қолдап, «қант дауының» тек бір қатысушысына байланысты шешім шығарды.

«Нарықты талдау барысында біз бәсекелестікке қарсы келісім белгілерін, яғни, қант бағасын келісіп қоятындарын анықтадық. Тергеу жүргізіліп, нәтижесінде әкімшілік іс қозғалды. «Ақтөбе» ЖШС бәсекелестікті қорғау  туралы келісімді бұзғаны үшін кінәлі деп танылды», - деді Курсивке берген түсіндірмесінде БҚО табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау департаменті тергеу бөлімінің бастығы Марлен Хамзин.

Оның айтуынша, монополияға қарсы комитет тағы екі компания: сұйытылған газды көтерме сатумен айналысатын «BKKS LPG» ЖШС мен «Тәуекел» ЖШС-ның үстінен сотқа шағым түсірген. Департамент бұл мекемелер алдын-ала келісіп, газдың көтерме бағасын тоннасына 90 теңгеге қымбаттатқан деген қорытындыға келген. Хамзин мырзаның айтуынша, баға базар бағамымен салыстырғанда тым жоғары болған.

«Өкінішке қарай, бұл істе жеңіліп қалдық. Сот алдын-ала келісім болмады деген қорытындыға келіп, ешқандай құқық бұзушылық жоқ деген шешім шығарған. Дегенмен біз екі ЖШС өзара келісім бойынша жұмыс істеді деп ойлаймыз, олар керісінше, бір-бірімен бәсекеге түсіп, тұтынушы үшін күресуі керек еді», - дейді Хамзин мырза. 

Бұл шағымды облыстық прокуратура да қолдап отыр, сондықтан сот шешіміне қарсы шағым дайындалып жатыр. 

Шағымның еш негізі жоқ

Десе де Өңірлік кәсіпкерлер палатасы өз пікірінен танған жоқ. Палата өкілдерінің тұжырымдауынша, елдегі бизнес-климатты жақсарту мақсатында жүргізіліп жатқан саясатқа қарамастан, мемлекеттік мекемелерде кәсіпкерлердің жұмысына кедергі келтіретін фактілер жетіп артылады. 

«Кәсіпкерлерді заңсыз әкімшілік қысымнан қорғау тек кәсіпкерлердің іс-әрекетіне ғана емес, құзіретті орындар мен соттың қолданыстағы заннаманы дұрыс пайдалануы және олардың қызметкерлерінің кәсіби біліктілігіне тікелей байланысты» деп тұжырымдайды сотта газ компанияларының мүддесін қорғаған заңгер Нұрлыбек Жүсіпәлиев. 

Ол монополияға қарсы департаменттің кәсіпкерлерге қатысты негізсіз әкімшілік іс қозғауы созылмауы ауруға айналып бара жатқанын айтады. Өңірлік кәсіпкерлер палатасының талдауына сүйене отырып,  монополияға қарсы мекеме тергеу жүргізу барысында объективті шешім қабылдауға әсер ететін барлық мән-жайды толық зерттемеген және дұрыс құқықтық баға бермеген дей келе: «Көбіне бұндай тергеулерде құқықтық нормалар бұзылып, негізсіз айып тағылады» деп пайымдайды. 
Нұрлыбек Жүсіпәлиевтің  мәліметі бойынша, 2019 жылдың бірінші жартыжылдығында Орал қаласының әкімшілік сотында  ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 159-бабы («Монополиялық қызмет») бойынша 6 іс қаралған. Соның ішінде «BKKS LPG» ЖШС және «Тәуекел» ЖШС-не қатысты іс қылмыстық негізі жоқ деп танылып, іс қысқартылған, ал сәуір айынан «Алтындары» және «Анвар» ЖШС-не қатысты іс қайта қаралып, сот-қылмыстық сараптама жүргізілуіне байланысты, әзірге тоқтап тұр. Ал қалған 2 іс басқа облыстың сотына жіберілген.

Адвокаттың айтуынша, «BKKS LPG» ЖШС-не қысым департамент өкілдері фирма басшыларын сұйытылған  газ сатуда өз қызметін асыра пайдаланды деп айыптаған  2018 жылы басталған.

«Өңірлік кәсіпкерлер палатасының қолдауымен компания 2018 жылдың желтоқсанындағы сотта жеңіп шықты. Алайда сот компания мүддесін қорғап шықса да, мемлекеттік орган тарапынан шағын кәсіпкерлік нысанына қатысты заңсыз қысым тоқтамады. Соттан соң көп ұзамай, 4 қаңтар күні монополияға қарсы департамент «BKKS LPG» ЖШС-нің жұмысынан тағы бір кемшілік тауып, газ сатумен айналысатын басқа фирма, «Тәуекел» ЖШС-мен алдын-ала келісіп, бір бағаны қойды деген айып тақты. Соның негізінде  ӘҚК 159-бабының 2-бөлігі бойынша хаттама толтырды», - деді адвокат.

Кәсіпкерлер алдымен Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің арнайы комиссиясына жүгінген еді, бірақ одан еш нәтиже шықпады. Содан кейін екі кәсіпкер БҚО Өңірлік кәсіпкерлер палатасы мен сотқа шағым түсіреді. Аталмыш  ЖШС-нің қойған бағаларына ӨКП заңгерлері жасаған талдау департамент тұжырымының негізсіз екенін көрсетті. Сондықтан палата сотта кәсіпкерлерді қолдап, оларға заңдық көмек берген.

Құпия келісім құны -10 миллион

«BKKS LPG»ЖШС мен «Тәуекел»ЖШС-нің бағаны келісіп қойғаны нақты дәлелденбеді деп санаймыз, ал департаменттің айтқан уәжі негізсіз. Мәселен, олар сұйытылған газ көлемін бөлу жөніндегі облыстық комиссияда  бірдей баға қоятындарын ашық айтқан болатын», - деді заңгер.
  
Әкімшілік сотта бұл іс бір айдан аса қаралды. Сот екі тараптың айғақтарын зерделей келе, департаменттің әкімшілік хаттамалар толтыруын заңсыз деп тауып,  кәсіпкерлерге қатысты іс қылмыстық құрамның болмауына байланысты тоқтатылды.

ҚР ӘҚК 159-бабының 2-бөліміне сәйкес, әр ЖШС-ның монополиялық қызметтен түскен табысы толықтай тәркіленіп, оған қоса осы табыстың 3 пайызына дейін айыппұл төлеу қаупі төнген. Монополияға қарсы күрес департаментінің дерегі бойынша, «BKKS LPG» ЖШС-нің бұл табысы 9,8 млн теңгені құраса, 295 мың теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынуы тиіс еді. Ал «Тәуекел» ЖШС-ның кірісі 1,2 млн теңгені құраған. Оған қоса жиынға қатысушылар «BKKS LPG» ЖШС-на бір жылдан бері жасалған қысым ұжымда қиындық тудырып, компания қызметіне кері әсер еткенін атап өтті. 

«Өңірлік палата мен біздің заңнамалық актілерді түсінуіміз әртүрлі. Біздің мақсат бизнестің басын дауға қалдыру емес. Келісіп қойылған бағаның белгілерін байқасақ, бірден тергеу амалдарын жүргізуді талап ететін заңнама бар. Біз бұл белгілерді тек сұрақ-жауап алып анықтай алмаймыз»,- дейді Хамзин мырза.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

В Казахстане станет проще развивать тепличный бизнес

Новые правительственные поправки снизят число необходимых документов для старта

Фото: Depositphotos/PiLens

Очередной пакет поправок в законодательство по вопросам улучшения бизнес-климата в Казахстане поможет малому бизнесу расширить свои объекты или построить новые. В частности, отменены требования разработки проектно-сметной документации в отношении технически несложных стройобъектов.

Технически несложные объекты – это мобильные комплексы контейнерного, блочного и модульного исполнения, одно­этажные здания для предприятий торговли, общественного питания и бытового обслуживания, которые возводят из сборно-разборных конструкций, склады и хранилища высотой не более 7 метров и площадью до 2 тыс. кв. м, открытые автостоянки на 50 и менее мест. А кроме того, теплицы и парники, строительство которых на госуровне стимулируется с 2015 года. 

Для теплиц и не только

Теплицы должны были сбить ценовые скачки при сезонном подорожании овощей, но при их строительстве бизнес столкнулся с существенными барьерами. Показательна история грузинского бизнесмена, который строил теплицу в Актюбинске.

«Он признался, что когда он такую же теплицу строил в Грузии, то разрешение на строительство теплицы там ему обошлось в 10 тыс. евро и в две-три недели было выдано. У нас стоимость дошла до 100 тыс. евро и по срокам – пять месяцев, но если бы мы не подключились, то разрешение он бы еще полгода получал», – рассказывал Айдос Мамыт из Агентства по противодействию коррупции.

8-й пакет поправок в законодательство по вопросам улучшения бизнес-климата в том числе отменяет требования разработки проектно-сметной документации (ПСД) в отношении технически несложных стройобъектов.

«Изменения, безусловно, произошли в лучшую сторону, поскольку, независимо от того, технически они сложные или несложные, стройобъекты ранее поголовно проходили экспертизу и процедуру разработки проектно-сметной документации», – поясняет руководитель управления анализа и мониторинга бизнес-среды Министерства национальной экономики Мадина Нуртас.

Она говорит, что на разработку ПСД требуется от месяца до года и даже более в зависимости от сложности объекта. 

От экспертизы и ПСД освобождено и строительство сетей электроснабжения с установленной мощностью до 200 кВт для субъектов предпринимательства. Сеть в 200 кВт способно обслуживать помещение с сетью освещения в 83 лампочки мощностью 100 Вт. Ранее, если предприниматель решал расширить свой магазин и, соответственно, увеличить его освещение, ему повторно приходилось разрабатывать ПСД на строительство или модернизацию сети питания, теряя деньги и время. «Тепличная» поправка на самом деле облегчила жизнь всему малому и микробизнесу страны, особенно в том случае, если этот бизнес решит расширяться, наращивая свои производственные и торговые площади. 

KPI для государства

Упрощение процедур в этой сфере может простимулировать рост числа проектов в сфере коммерческого строительства и количества компаний, реализующих такие проекты под ключ, уверены в Министерстве национальной экономики.

Увеличению числа игроков рынка из частного сектора будет способствовать и установленное законом сокращение перечня оснований для создания организаций с государственным участием. Теперь государственные предприятия могут быть созданы исключительно в целях обеспечения национальной безопасности, введения государственной монополии или в связи с недостаточным развитием конкуренции на товарном рынке, которое будет определяться по итогам его анализа со стороны антимонопольного ведомства.

«Анализ состояния конкурентной среды и сейчас проводится при создании госпредприятий либо расширении или изменении осуществляемых ими видов деятельности: им определяется возможное их влияние на рынки», – напоминает руководитель управления правового обеспечения и методологии Комитета по защите и развитию конкуренции Министерства национальной экономики Бахыт Кожикова.

Она поясняет, что для определения уровня развития конкуренции на товарном рынке берутся следующие критерии: рыночная концентрация, доли действующих субъектов частного предпринимательства на этом рынке, показатели спроса и возможности его удовлетворения субъектами частного предпринимательства, а также иные структурные особенности товарного рынка, к примеру, экономические и административные барьеры для входа на рынок. После анализа этих данных будет приниматься решение о целесообразности присутствия государства в предпринимательской среде на конкретном участке.

Напомним, что в начале лета министр национальной экономики Казахстана Руслан Даленов сообщил о том, что по итогам 2019 года участие государства в экономике снизилось до 16% – этот показатель был вычислен путем деления суммы валовой добавленной стоимости продукции, произведенной компаниями квазигосударственного сектора, на объем ВВП страны. При этом доля МСБ в казахстанском ВВП, по оценке того же министерства, составила 30,8%. Государственный KPI – довести этот показатель до 35% к 2025 году.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

qazexpocongresskz.jpg