Жаңа Экологиялық кодекс өнеркәсіп кәсіпорындарын банкрот қылуы мүмкін

Қоғам белсенділері экология туралы жаңа заң нормалары бизнестің мүддесіне қайшы келіп тұрғандықтан, оларды қайта қарау қажет деп тұжырымдайды

Фото: bko.gov.kz

Жаңа Экологиялық кодекс қабылданса, бұрыннан келе жатқан өнеркәсіп кәсіпорындары банкротқа ұшырауы мүмкін.  Uralsk Green Forum халықаралық экологиялық форумында өндіріс саласының мамандары салалық мекеме өкілдерімен осы және өзге де өзекті мәселелерді талқылады. 

Аталмыш форумның ұйымдастырушысы – «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б. В.» консорциумы.

«Біздің басты мақсатымыз – мұнай мен газ өндірудегі қалдықты азайту бойынша  әлемдік стандарттарға жету. Ілеспе газды жағу барысында қоршаған ортаға тигізетін зиянын төмендету үшін жаңа технологияларды ендіруді қолға алып жатырмыз», – деп атап өтті ҚПО бас директоры Эвин Блом. 

Оның айтуынша, ҚПО-ның жеткен жетістіктері де жоғары – көмірсутекті өндіру барысында ілеспе газ жалындап жанбайды, компания оны бұрғылау кезінде-ақ жағып жібереді. 

БҚО экс-әкімі Алтай Көлгінов қазіргі кезде облыстағы бірқатар кәсіпорындар «жасыл» экономика тұжырымдамасы аясында, экологиялық өнім шығаруға көшкенін хабарлады. Айталық, «Стекло Сервис» компаниясы қуат үнемдейтін шыны шығарса, «Кублей» компаниясы етке сойылған малдың сүйек-саяғынан құс жеміне қосатын ұн шығарады. Ал «Пош Руно» ЖШС мал терісін өңдеуді қолға алған.

Осы ретте БҚО экология департаментінің жетекшісі Ербол Қуанов облыс бойынша жылына қоршаған ортаға 63 мың тонна зиянды қалдық шығарылатынын айтып өтті. Десе де, БҚО республикадағы ең таза аймақ саналады. Ел бойынша алсақ,  ауаға шығарылатын зиянды қалдықтардың 2,5 пайызы осы облысқа тиесілі. 

«Қоршаған ортаны қорғау жөнінде кешенді жоспар жасалып, 2026 жылға дейін жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар мен зауыттар, жаңадан ашылатын өндіріс орындары шығаратын қалдық көлемін 63 мың тонна көлемінде ұстап тұруға ниеттіміз»,–деп мәлімдеді экология басқармасының басшысы. 
 
Маманның айтуынша, ол өндіріске «жасыл» технологияларды енгізу арқылы жүзеге асырылатын болады. Осы мақсатта аймақтағы барлық жер қойнауын пайдаланушылар экологиялық іс-шара жоспарларын әзірлеген. Бүгінде БҚО-да өндіріс қалдықтарының 30% -ы қайта өңделеді. «2026 жылға қарай біз кәсіпорын қалдықтарының қайта өңделетін бөлігін 70% дейін жеткізуге ниеттіміз», – деп тұжырымдады Қуанов мырза.

Басты назарда – ірі кәсіпорындар 

ҚР Парламенті Мәжілісінің Экология және табиғатты пайдалану комитеті қызметін қамтамасыз ету бөлімінің бас кеңесшісі Нұрғазы Жанашев биыл желтоқсан айында парламент қарауына  жаңа Экологиялық кодекс жобасы ұсынылатынын айтып өтті. 

Жаңа заң жобасы бойынша жер қойнауын пайдаланушылардың барлығын жаппай экологиялық қадағалаудан бас тарту жоспарланған: бақылаушы органдардың басты назары қоршаған ортаға зиянды қалдықтардың 80 пайызын шығаратын ірі кәсіпорындарға бағытталмақ. Бұл кәсіпорындар табиғат пайдаланушылардың бірінші санатына жатқызылады. Олар 2025 жылдан бастап қоршаған ортаға зиянды қалдық шығару үшін кешенді экологиялық рұқсатнама (КЭР) алуы тиіс. Бұл рұқсатнама құжатында эмиссия мөлшерімен қатар, қоршаған ортаға шығарылатын зиянды қалдықтарды азайту шаралары да жазылады. KAZENERGY қауымдастығының атқарушы директоры Рүстем Қабжановтың түсіндіруінше, жаңа Экологиялық кодекстің жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың бас ауруына айналар тұсы  осы – қоршаған ортаға тиетін зиянды азайту үшін КЭР-ге көшу мәселесі болып тұр. 

«Бүгінде Қазақстанда жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың басым бөлігі кеңес заманында салынған. Бұл – энергетика кәсіпорындары, металлургия саласындағы, сондай-ақ «ӨзенМұнайГаз», «ЕмбіМұнайГаз» сынды мұнай-газ секторындағы бірқатар кәсіпорындар. Олардың басым бөлігінің тозығы жеткен», – дейді Қабжанов.
 
Аталмыш кәсіпорындарда қоршаған ортаны қорғауға бағытталған технологиялардың барлығы кеңестік стандарттармен жобаланып, сол бойынша жұмыс істейді. Егер бұл кәсіпорындарды кешенді экологиялық рұқсатнама алу жүйесіне көшіретін болса, бұл оларға өте қымбатқа түсіп, кәсіпорын тіпті жабылып қалуы мүмкін деп тұжырымдайды спикер. 
Бұл ретте, спикердің айтуынша, Энергетика министрлігі бірінші санаттағы кәсіпорындарға КЭР енгізуден бас тартуды қарастырып отырған жоқ, қайта оны енгізу 10-12 жыл айналасында жүзеге асуы керек. Сондықтан заңнамадағы бұл ереже қайта қарауды қажет етеді. 

«Сауын сиырға да» күтім керек

Сонымен қатар, Қабжанов мырзаның пікірінше, экология саласындағы заңды бұзғаны үшін салынатын салықтың барлығы табиғатты қорғауға бағытталған бастамалар мен жобаларға жұмсалуы тиіс. 

«Егер Үкімет экологиялық жағдайды жақсарту үшін қоршаған ортаны ластаушыларға арналған шараларды күшейтіп, ең жақсы технологияларды енгізу керек деп шешсе, онда жер қойнауын пайдаланушылармен, өндірістік бірлестіктермен диалог орнатып, ақылға қонымды ымыраға келуі қажет», –дейді Рүстем Қабжанов.

Спикердің айтуынша, 2021 жылдың 1 қаңтарынан қоршаған ортаға келтірген зиян үшін салық көлемін 2 есеге арттыру жоспарланған, оның үстіне, 2024 және 2027 жылдары тағы да екі есе көтерілмек. 

«Егер сиырды үнемі сауып, бірақ жем-шөп бермесе, ол өліп қалады. Кәсіпорындардың экологиялық жағдайды жақсарту мүмкіндігі болуы үшін, эмиссия үшін төлем де көңілге қонымды болуы тиіс», – деп өз пікірімен бөлісті Рүстем Қабженов. 

Қазақстан экологиялық ұйымдары қауымдастығының басқарма төрағасы Айгул Соловьева  жер қойнауын пайдаланушылардың табиғатты қорғауға жұмсайтын шығынының бір бөлігін мемлекет өтесін деген пікір көңілге қонымсыз екенін айтады.

Мемлекет өзі құрбан бола тұра, тағы өзі төлеуі керек екен. Кейіннен БАҚ өкілдеріне ол жаңа Экологиялық кодекс қабылданса, бірінші санатқа кіретін кәсіпорындар – негізінен ірі жер қойнауын пайдаланушылар өз өндірісін жаңартуға, жаңғыртуға мүдделі болатынын: агрегаттар мен тораптарды ауыстырып, өндіріске жаңа технология енгізетінін айтып өтті. Соның арқасында қоршаған ортаға шығарылатын зиянды қалдық көлемі анағұрлым азаймақ.
 
«Жаңа құжатта жер қойнауын пайдаланушы аса ірі айыппұл төлемес үшін не істеуі керек, зиянды қалдықтарды ақырындап азайтып және осы қалдықтарды бағалау қандай көрсеткіштер бойынша жүзеге асатыны егжей-тегжей жазылған», – деп түсіндірді Соловьева ханым.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

В Казахстане станет проще развивать тепличный бизнес

Новые правительственные поправки снизят число необходимых документов для старта

Фото: Depositphotos/PiLens

Очередной пакет поправок в законодательство по вопросам улучшения бизнес-климата в Казахстане поможет малому бизнесу расширить свои объекты или построить новые. В частности, отменены требования разработки проектно-сметной документации в отношении технически несложных стройобъектов.

Технически несложные объекты – это мобильные комплексы контейнерного, блочного и модульного исполнения, одно­этажные здания для предприятий торговли, общественного питания и бытового обслуживания, которые возводят из сборно-разборных конструкций, склады и хранилища высотой не более 7 метров и площадью до 2 тыс. кв. м, открытые автостоянки на 50 и менее мест. А кроме того, теплицы и парники, строительство которых на госуровне стимулируется с 2015 года. 

Для теплиц и не только

Теплицы должны были сбить ценовые скачки при сезонном подорожании овощей, но при их строительстве бизнес столкнулся с существенными барьерами. Показательна история грузинского бизнесмена, который строил теплицу в Актюбинске.

«Он признался, что когда он такую же теплицу строил в Грузии, то разрешение на строительство теплицы там ему обошлось в 10 тыс. евро и в две-три недели было выдано. У нас стоимость дошла до 100 тыс. евро и по срокам – пять месяцев, но если бы мы не подключились, то разрешение он бы еще полгода получал», – рассказывал Айдос Мамыт из Агентства по противодействию коррупции.

8-й пакет поправок в законодательство по вопросам улучшения бизнес-климата в том числе отменяет требования разработки проектно-сметной документации (ПСД) в отношении технически несложных стройобъектов.

«Изменения, безусловно, произошли в лучшую сторону, поскольку, независимо от того, технически они сложные или несложные, стройобъекты ранее поголовно проходили экспертизу и процедуру разработки проектно-сметной документации», – поясняет руководитель управления анализа и мониторинга бизнес-среды Министерства национальной экономики Мадина Нуртас.

Она говорит, что на разработку ПСД требуется от месяца до года и даже более в зависимости от сложности объекта. 

От экспертизы и ПСД освобождено и строительство сетей электроснабжения с установленной мощностью до 200 кВт для субъектов предпринимательства. Сеть в 200 кВт способно обслуживать помещение с сетью освещения в 83 лампочки мощностью 100 Вт. Ранее, если предприниматель решал расширить свой магазин и, соответственно, увеличить его освещение, ему повторно приходилось разрабатывать ПСД на строительство или модернизацию сети питания, теряя деньги и время. «Тепличная» поправка на самом деле облегчила жизнь всему малому и микробизнесу страны, особенно в том случае, если этот бизнес решит расширяться, наращивая свои производственные и торговые площади. 

KPI для государства

Упрощение процедур в этой сфере может простимулировать рост числа проектов в сфере коммерческого строительства и количества компаний, реализующих такие проекты под ключ, уверены в Министерстве национальной экономики.

Увеличению числа игроков рынка из частного сектора будет способствовать и установленное законом сокращение перечня оснований для создания организаций с государственным участием. Теперь государственные предприятия могут быть созданы исключительно в целях обеспечения национальной безопасности, введения государственной монополии или в связи с недостаточным развитием конкуренции на товарном рынке, которое будет определяться по итогам его анализа со стороны антимонопольного ведомства.

«Анализ состояния конкурентной среды и сейчас проводится при создании госпредприятий либо расширении или изменении осуществляемых ими видов деятельности: им определяется возможное их влияние на рынки», – напоминает руководитель управления правового обеспечения и методологии Комитета по защите и развитию конкуренции Министерства национальной экономики Бахыт Кожикова.

Она поясняет, что для определения уровня развития конкуренции на товарном рынке берутся следующие критерии: рыночная концентрация, доли действующих субъектов частного предпринимательства на этом рынке, показатели спроса и возможности его удовлетворения субъектами частного предпринимательства, а также иные структурные особенности товарного рынка, к примеру, экономические и административные барьеры для входа на рынок. После анализа этих данных будет приниматься решение о целесообразности присутствия государства в предпринимательской среде на конкретном участке.

Напомним, что в начале лета министр национальной экономики Казахстана Руслан Даленов сообщил о том, что по итогам 2019 года участие государства в экономике снизилось до 16% – этот показатель был вычислен путем деления суммы валовой добавленной стоимости продукции, произведенной компаниями квазигосударственного сектора, на объем ВВП страны. При этом доля МСБ в казахстанском ВВП, по оценке того же министерства, составила 30,8%. Государственный KPI – довести этот показатель до 35% к 2025 году.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg