Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


23757 просмотров

Почему в Казахстане «слабаки» выигрывают гостендеры

«Курсив» разбирался в этом вместе с экспертами

Фото: Shutterstock.com

Система государственных тендеров с начала года должна работать по новым правилам. Теперь победителями следует выбирать тех, кто имеет больший опыт работы и накопленные компетенции. На деле тендерные комиссии не рискуют нарушать старое правило: чем дешевле для бюджета, тем лучше.

Работа с нулевой выгодой

Акимат Актау в апреле объявил тендер на обустройство дорог внутри одного из микрорайонов. Объем работ – 1800 кв. м, стоимость работ – 6 млн тенге. В тендере приняли участие 10 компаний. Победителем названа компания из Усть-Каменогорска, предложившая выполнить работы за… 53 тыс. тенге.

Факт вызвал такое удивление, что власти провели брифинг по итогу тендера. Замакима Актау Жангельды Аубакиров предположил, что причиной могла стать банальная ошибка в тендерной документации – просто не дописали нули.

«Теперь они должны будут подписать договор и эти работы сделать. Если нет, то попадут в список недобросовестных поставщиков, а нам снова нужно будет объявлять конкурс. Если же сделают, то отлично – у нас будет экономия в бюджете», – пошутил Жангельды Аубакиров.

Шутка оказалась пророческой. Компания согласилась подписать договор и уже в течение 10 дней приступит к работе. Каким будет качество работ за цену более чем в 100 раз ниже заявленной – вопрос пока открытый.

И это не единственный подобный случай. В декабре прошлого года тот же акимат Актау объявил тендер на новогоднее оформление города. Сумма – 6 млн тенге. Из 15 конкурсантов выиграла компания, которая предложила сумму в 287 тыс. тенге.

«Скорее всего, они забыли дописать еще один ноль», – столь же бесхитростно разъяснил на брифинге руководитель отдела ЖКХ акимата города Актау Кайрат Акыбаев.

Город в итоге украшали коммунальные службы, которые развесили гирлянды, закупленные меценатами-предпринимателями.

Нижнее пороговое значение

Общего у этих двух историй, несмотря на географию и абсурдность сюжета с «недописанным ноликом», немного. Разницу «Курсиву» пояснил Ильдар Гайнутдинов, и.о. руководителя управления проведения процедур государственных закупок КГЗ МФ РК. Если в конце прошлого года выбирать победителя по минимально предложенной цене, как это было в случае с новогодней историей, было еще можно, то начиная с января текущего года, как это случилось со строительством дорог, уже нельзя.

Как разъяснил спикер, с начала года в правила проведения тендеров введены новые нормы. К примеру, пороговое значение по демпингу не может превышать 10% от заявленной стоимости. Это значит, что до начала 2019 года при условной заявленной стоимости работ или услуг в
1 млн тенге мог выиграть поставщик с заявленной суммой 200 тыс. тенге. Теперь же претендент не имеет права заявлять цену ниже 900 тыс. тенге.

Что происходит, если все претенденты одинаково рискнули демпинговать? Тогда рассматривают следующий по важности критерий – условную скидку. Она зависит от накопленного компанией или поставщиком опыта работы. Цена работ или услуг при этом не меняется, но позволяет выстроить претендентов в некую иерархию практического опыта.

Если некоторые участники тендера и по этому показателю равны, применяется следующий механизм: преимущества у того, кто выполнил больше работ в качестве генподрядчика. В случае, когда и по этим показателям компании одинаковы, учитывается сумма уплаченных налогов.

Новые законы не отменяют старых привычек

Андрей Романов, юрист, эксперт справочной системы Actualis по госзакупкам, смотрит на ситуацию с другой точки зрения. По его мнению, постоянная полемика вокруг недостатков тендеров и даже изменения в законах не подталкивают госорганы к работе по новым правилам. Чиновникам трудно отказаться от ключевого принципа оптимального эффективного расходования бюджетных средств – чем дешевле, тем лучше для бюджета.

Этот критерий, констатирует Андрей Романов, ставит заказчика и поставщика перед одинаково невыполнимыми задачами. Заказчик хочет получить хорошее качество по низкой цене, а исполнитель пытается вытащить прибыль из минимальной стоимости работ. Эксперт приводит в пример Западную Европу, которая пошла по другому пути: победу в тендерах получает претендент, заявивший самую высокую стоимость работ или услуг, но гарантирующий при этом и высокое качество исполнения.

Эксперты предполагают: пока разные аспекты госзакупок (конт­роль за исполнением, законодательная методика и реализация) возложены на разные органы, охватить контролем всю систему вряд ли удастся, а значит, и парадоксальных результатов тендеров не избежать.


155 просмотров

Қазақстан сүт зауыттары шикізат тапшылығын сезінуі мүмкін

Өйткені қайта өңдеуге тапсырылатын сүттің тең жартысы Кедендік одақ техникалық талаптарына сай емес

Фото: Shutterstock

2020 жылдың 1 қаңтарында Қазақстанға аталмыш саланы ретке келтіру үшін берілген мерзім бітеді. Содан кейін стандартқа сай келмейтін сүт қабылданбайды. 

Тұяқ серпіп үлгермейсің...

Негізінде, өнім құрамы мен тазалығына қойылатын талаптар, шикізат жинаудың бекітілген ережесі бар. Кәсіпорындар мен жеткізушілер 2018 жылдан осы стандарттар бойынша жұмыс істеуі керек еді. Алайда бұл реформа тағы да 2 жылға шегерілген болатын.

Бұл туралы Қазақстан сүт одағының Павлодарға жұмыс сапарымен келген мамандары ескертті. Шикізат стандартқа сай болу үшін қорадағы малды қалай жемдеп-бағуды, оның сүтін жинау мен сақтау тәртібін үйрететін жол картасын әзірлеген. 

Қазақстан сүт одағының атқарушы директоры Владимир Кожевников БАҚ-қа арналған брифинг барысында:

«Аталмыш жол картасы өңделетін сүттің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған барлық шараларды қамтыған. Бұл – біздің саладағы басты талап.  Ал талапқа сай келмейтін шикізатты сүт өңдейтін кәсіпорындарға қабылдай алмаймыз», – деп мәлімдеді.

«Тұтынушылар таңдауын анықтайтын зерттеу нәтижесі тұрғындардың 34 пайызы қолдың сүтін еш алаңсыз пайдалана беретінін көрсетті. Ал оңтүстік аймақтарда халықтың 44 пайызы жеке қосалқы шаруашылықта сауылған сүттің сапалы екеніне сенімді. Яғни, көпшілік өңделмеген өнімді тұтынады деген сөз. Жол бойында сатылған сүтті алсаңыз, оның қандай жағдайда сауылғаны, қалай сақталғаны, қалай жеткізілгені белгісіз. Қазір далада күн ыстық, 38 градустан асады, ал әйелдер көшеде сүт сатып отыр»,– дейді жол картасының үйлестірушісі Сәуле Жанкина. 

Ал «Молсервис» ЖШС-нің директоры Сергей Чепурконың айтуынша, Кедендік одақтың стандарттары оған дайын емес шикізат жеткізушілерін тығырыққа тіреуі мүмкін. Қайта өңдеуші кәсіпорындар қазірдің өзінде тек үлкен қожалықтармен әріптестік орнатқанды жөн көріп, жеке шаруалармен жұмыс істеуден бас тартып жатыр. 

«Соңғы жылдары біздің компания бұндай проблемаларға тап болған жоқ, өйткені біз сенімді жеткізушілермен жұмыс істейміз. Егер бұрын шикізаттың жартысы ЖШС-лардан, жартысы жеке қосалқы шаруашылықтардан келсе, қазіргі кезде олардың үлесі 25% ғана», – дейді кәсіпкер.

Сонымен қатар ауылшаруашылық кооперативтерінің құрылуы шикізат сапасын арттыруға жасалған жақсы қадам деп пайымдайды кәсіпкер. Алайда бұл жерде тірліктің бәрі басшылардың кәсіби біліктілігіне келіп тіреледі.     

«Бұл өзгеріске дайын болмағандардың бәрінде өнімді өткізу тұрғысынан қиындық туындайды. Олар сүтті сатып ала салып, өткізіп, бірден ақшасын аламыз деп ойлайды. Бірақ бәрі оңай емес. Бірнеше жыл бұрын жекізушілермен үлкен қиындықтар болған еді. Сапасыз өнімді қабылдамай, сүт таситын көлікті қайтарып жіберіп отырдық. Соның бәрі жеке үйлерден жиналған сүт болатын», – дейді Сергей Чепурко.

Ауыл сүтті көп бере ме? 

Қазақстан сүт одағының мәліметтері бойынша, бүгінде елімізде сатылатын 1,5 млн тонна сүттің 77% -ын ұсақ шаруашылықтар өндіреді. Егер үлкен қожалықтардан алынатын сүтке ешқандай шағым болмаса, жеке мал ұстайтындарға айтылатыны жеткілікті. Өндірілетін шикізаттың шамамен 700 мың тоннасынан түрлі  кемшілік табылады, кейбірінде микробиологиялық көрсеткіштер жоғары болса, екіншісінен антибиотиктер табылған. Шикізат сапасына ауыл арасының алшақтығы, сүт жинау желісінің дамымауы, мамандар тапшылығы, ақыр аяғы сүт тапсырушылардың сауатсыздығы кері әсер етеді. 

Қазақстан Сүт одағының атқарушы директоры Владимир Кожевниковтың айтуынша, тағы бір үлкен мәселе – жазда сүт зауыттарына сүт артығымен жеткізілсе, қыста олар шикізаттан қысылады. Нәтижесінде зауыттар құрғақ сүт ұнтағына тәуелді, оның 90 пайызы  шетелден жеткізіледі. 

Жеке қосалқы шаруашылықтардың басын  кооперативтерге біріктіру кедендік одақтың техникалық талаптарына сай болуға ықпал етеді деп тұжырымдайды сүт одағының өкілдері. Қарағанды облысында осындай кооперативке бас біріктірудің жарқын мысалы бар. Айталық, «Нәтиже» ЖШС облыста 30-ға жуық сүт қабылдау пункті желісін құрған. Қабылдау пункттерінде сүт дереу сүзіліп, салқындатылады да,  оның тазалығы, сапасы тексеріледі, содан кейін кедендік одақ талаптарын сай, арнайы ыдыстарда зауытқа жеткізіледі.

«Егер сүт сапасыз болса, техникалық талаптар енгізе саласымен, шығынға батамыз. Сондықтан біз сүт тапсырушыларға шикізат сапасына қандай талаптар қойылатынын түсіндіріп, арнайы сүт қабылдау орындарын құрып жатырмыз. Бұл істен оң нәтиже шығады деп үміттенеміз»,– дейді «Нәтиже» ЖШС-нің директоры Дәулетбек Акпар. 

Оның айтуынша, әзірге айына 3-4 рет тапсырылатын сүт сапасы қойылатын талапқа сай болмай шығады.

Ал Жаманжол ауылының тұрғыны Светлана Мокишина 20 жылдан бері сүт өткізіп келеді. Оның айтуынша кооператив құрылғалы бері, өткізілетін сүтке қойылатын талап қатайған, дегенмен өз шикізатын тұрақты тапсырып тұруға мүдделі жергілікті тұрғындар бұл талаптарға тез бейімделіпті.

«Сүттің тексерістен өтпей қалуы сирек кездеседі, қойылатын талаптар да аса қиын емес, ең бастысы – тазалық сақталып, сүт беретін мал сау болса болғаны», – дейді Светлана Мокишина.

Дегенмен Сүт одағы өкілдерінің деректеріне жүгінсек, жеке шаруашылық иелері кооперативке кіруге аса құлықты емес. «Ауыл сүті» ЖШС директоры Қанат Әбдіғалиевтің пікірінше, оған халықтың бұндай бірлестіктің артықшылығы туралы хабарсыздығы себеп.

«Тұрғындарға кооперативтің не екенін, оған арнайы субсидия бөлінетінін, әр литр сүттен 10 теңге кооперативке қайтатынын түсіндіру керек. Бұл да ынталандыратын фактор.  Бағдарлама шыққанымен, ол туралы нақты ақпарат сүт тапсырушыларға жетпей жатыр», – деп пайымдайды Қанат Әбдіғалиев.

Ақпараттық технологиялардың көмегі 

Қазіргі кезде өндірушілер Collect mobile қосымшасын пайдалана бастаған. 

«Бұл қосымша сүт өнімділігіне әсер ететін факторларды анықтауға және сүт тапсырушылардың көрсеткіштерін бір жерге жинақтауға мүмкіндік беріп, қайта өңдеушілерге өз жұмысын дұрыс жопарлауға көмектеседі. Мәселен, осы ауданда сүтті сиырлар азайып бара жатса, олар мал тұқымын асылдандырады. Бұл өз кезегінде сүт тапсырушылардың шикізаты көбейіп, табысының артуына ықпал етеді», –деп түсіндірді БҰҰ Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымының агроөнеркәсіп бойынша экономисті (FAO) Инна Пунда.

Инна Пунданың айтуынша, бұл ноу-хаудың  басты міндеті – сүт өндірісі тізбегін «тапсырушы-өндірушіге» дейін қысқарту. 

«Қазіргі кезде сүт өндірісі тізбегінде сүт тапсырушылар мен зауыт емес, алыпсатарлар жақсы пайда тауып отырғаны айқын. Өкінішке қарай, алыпсатарлықтың арқасында күніне бірнеше мың доллар табатындар бар. Олар шаруалардың хабарсыздығын пайдаланып, зауытты шикізатқа тәуелді етіп, өз ойларындағы бағаны қоюға мүдделі»,– деп тұжырымдайды сарапшы.
 

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций