Павлодарлық етікші әкімге қарсы сотта қалай жеңді?

Бағдат Байманқұловтың оқиғасы

Фото: Shutterstock

Жеке кәсіпкер алақандай жер мен кәсібі үшін 2 сот сатысынан өтуге мәжбүр болған.

Кәсіпке арналған шаршымерт

Павлодар сотында  жергілікті етікші мен қалалық әкімдік арасындағы даулы мәселені қараған сот отырысы аяқталды. Жеке кәсіпкер Бағдат Байманқұлов аяқ киім жөндейтін кәсіп ашу үшін 2015 жылдың желтоқсанында аукцион арқылы бірнеше шаршыметр жерді жалға алады. Сауда орталығының қасында, адам аяғы қалың жерде орналасқан етікшінің ісі алға басып, оның қызметі сұранысқа ие болды. Шеберге тұрақты келетін клиенттері де көбейді. 

Ал 2018 жылдың тамыз айында жеке кәсіпкер дүңгіршегі тұрған жерді жалға алу мерзімін тағы 10 жылға ұзарту туралы Павлодар әкіміне арыз жазғанымен, әкімдік жалға алу мерзімін ұзартудан бас тартады. Жер комиссиясы дүңгіршек тұрған жерді қарап, ол жаяу жүргінші жолын жауып тұр деген қорытынды шығарыпты. Жалға алу уақытын ұзарту арызы ««жалпы қолданысқа  кедергі келтіруіне байланысты» деген сылтаумен, кері қайтарылған. Ал былтыр жетоқсан айында әкімдік Жер қодексіндегі бірнеше бапты негізге ала отырып, арнайы қаулы шығарыпты. Алайда дүңгіршектің жалпы қолданысқа қандай кедергі келтіретіні құжатта нақты айтылмаған. 

Бағдат Байманқұлов кәсібі енді аяғынан тұрып келе жатқанда, іс бұлай насырға шабады деп еш ойламапты. Өйткені ол бәрін тек заң жүзінде жасауға тырысқан. 

«Бәрімізге бала-шағаны асырау керек. Мені бір жерден екінші жерге қуа бермес үшін, бәрі заңды болғанын қаладым. Сондықтан бәрін заң жүзінде жасағым келген. Қарызданып жүріп жерге 500 мың теңге салдым», – дейді кәсіпкер. 
Оның айтуынша, жерді жалдаған 3 жылдың алғашқы екеуі тек қарызды қайтаруға кеткен. 

«Тек үшінші жыл дегенде оң айналымға шыға бастаған едім, ары қарай жұмыс істеуге рұқсат бермей тұр», – дейді әңгімелеуші. – Әрине, егер қаланың бас жоспары өзгеріп, осы жер телімінде жол мен өзге нысан құрылысы басталса, онда «киоксты» алып тастаймыз деп ескерткен еді. Бірақ жан-жақтағы жолды жөндеп бітті, оған қоса ешқандай ғаламдық өзгеріс байқалмайды». 

Айта кету керек, қаланың абаттандыру жүйесіне кірігуі үшін, дүңгіршек тұрған жерге кәсіпкер өз есебінен жаяужол тақташаларын да төсеген. 

Шындық іздеп сотқа жүгінген 

Осы себепті кәсіпкер Павлодар облысының ауданаралық экономикалық сотына талап-арыз түсірген. Оның айтуынша, дүңгіршегі жаяу жүргіншілер мен көлік қозғалысына еш кедергі келтіріп тұрған жоқ. Талап-арыз бойынша жауапкер  – Павлодар әкімі Әнуар Күмпекеев пен «Павлодар қалалық жер қатынастары басқармасы». 

Істі қарау барысында кімдікі дұрыс екенін анықтау үшін, сот көшпелі отырыс өткізген. Оның қорытындысы жайлы іс материалдарында егжей-тегжей жазылған: «Шағымданушы сұрап отырған жер телімінде ешқандай өткел жоқ, дүңгіршек тротуарда тұрған жоқ, дүңгіршек тұрған жер телімі жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтірмейді, өйткені дүңгіршектер арасында өтетін жол бар».

Осының негізінде сот әкімдік әрекетін негізсіз деп таныды. Сот қалалық әкімдіктің аяқ киім жөндеу дүңгіршегі орналасқан жерді жалға беруден бас тарту туралы қаулысын заңсыз деп тану туралы шешім шығарады.
 
«Павлодар қаласының әкіміне шағымданушының бұзылған құқығы мен заңдық мүддесін сот шешімі өз күшіне енген соң  1 ай ішінде қалпына келтіру міндеттелсін», – делінген бірінші инстациялы сот шешімінде.  

Жауап берушілердің сот шешіміне түсірген аппеляциялық шағымы да жағдайды өзгертпеді. Шешім сол күйінде қалды. Енді кәсіпкерге әкімдік қаулысының күшін жойып, жалдық мерзімді ұзартуын күткеннен басқа амал жоқ. Алайда бұның барлығы сот белгілеген уақытта шешіле қоятынына Бағдат Байманқұловтың күмәні бар: Бұндай мәселелерден хабары бар адамдар жерді жалдау мерзімін ұзартуға рұқсат алу үшін әлі талай жүгіруге тура келетінін айтады. Бірақ мен алған бетімнен қайтпақ емеспін, өйткені бұл нан тауып отырған кәсібім»,– дейді кәсіпкер. 

Ал әкімдік Жоғары сотқа жүгіне ме, жоқ па – ол жағы әзірге белгісіз. 

Ең қажеті – жер 

Аймақта жер мәселесі өткір тұрғаны күнделікті өмірде жақсы байқалады. Бұл мәселені бизнес өкілдері «Кәсіпкер сағаты» аясында қала әкімі Әнуар Күмпекеевпен тұрақты кездесу барысында бірнеше рет көтерген.
Айталық, 20 жылдан бері бір орында жұмыс істеп келе жатқан сағат шебері Юрий Кораблев көшені кеңейтуге байланысты, жерді жалға алу мерзімін ұзарта алмай, дал болып отыр. Есесіне қала әкімі Әнуар Күмпекеев оған басқа жер телімін таңдауды ұсынған. 
 
Ал «Мед Прииртишья» ӘПК басшысы Сергей Трофимов экотуризм үшін жер теліміне қол жеткізе алмай жүр. Оған жер телімі тіпті қаладан емес, иесіз қалған саяжайлардан керек. Алайда бұл арманды жергілікті әкімдіктің көмегінсіз жүзе асыру мүмкін емес, өйткені қазір бүкіл жерді есепке алып, түгендеп жатыр. Омарташы заң бойынша комиссия құрылып, олар жерді есепке алып, бүкіл құжаттарды сотқа ұсынуы керектігін айтады.
 
«Содан соң сот жер өз мақсатында пайдаланылмағаны жайлы шешім шығарып, оларды тендерге шығарады»,– дейді Сергей Трофимов. 

Әзірге кәсіпкерлерді еститін шенеунік болмай тұр.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

Адамдар онлайн қызмет арқылы не нәрсеге көп тапсырыс беріп жатыр?

Онлайн жеткізу қызметі өкілдері қазіргі ахуал жайлы айтты

Фото: Офелия Жакаева

Коронавирус пандемиясы бүкіл сала атаулыға зор-зобалаңын ала келгені рас. Экономиканың ірі саласынан бастап майда-шүйде құрылымдарға дейін шаруасын шатқаяқтатып алды. Әлі еңсесін тіктей алмай жатқандары қаншама...

    Бірақ таяқтың да екі ұшы бар. Адамдардың жаппай карантинге жабылуы (стационар, үй карантині), халықтық деңгейдегі оқшаулану, азаматтардың еркін қозғалысының шектелуі жұртшылықтың қалаған дүниесіне онлайн тапсырыс беруіне мәжбүр етті. Әрине, онлайн жеткізу қызметі пандемияға дейін де белсенді жұмыс істеп тұрды. Бірақ жоғарыда айтылған ТЖ және карантин режимінің енгізілуі һәм күшеюі бұл саланың бәсін тіпті арттыра түсті деуге болатындай.  

Kursiv.kz тілшісіне сұхбат берген онлайн-дүкен иелерінің айтуынша, биыл халықтың табысы тым тұрақсызданып кетті. Оның үстіне елдің екінші мәрте локдаунға кетуі де азаматтардың төлем қабілетін әлсіретіп тастаған. Сол себепті, тапсырыс та тұрақты емес. Бірақ, бар. 

251.jpg

Ділмұрат Юлдашев

 

«ТЖ режимінен кейін тұрғындар тарапынан сұраныс 40-50 пайызға дейін азайып кетті. Наурыз – мамыр айлары кезінде халық негізінен үйде отырып, онлайн тапсырысты жиі берген болатын. Адамдар мына тауарға көп тапсырыс береді деп басып айту қиын. Біздің гипермаркеттің ассортиментінде 70 мыңнан астам тауар болғандықтан әр сатып алушының қызығатын өзіндік өнімдері бар. Күн сайын орта есеппен 20 тапсырыс қабылдаймыз. Шілде айындағы орташа чек құны 15 мың теңгеден астам. Маусымға қарағанда осы айда сатылым 10-20 пайызға артты»,- дейді «Carefood.kz» Интернет-дүкенінің жетекшісі Ділмұрат Юлдашев.

Оның айтуынша, клиенттер үйден шықпай-ақ онлайн-дүкеннің сөресімен еркін таныса алады. 

«Онлайн жеткізіп беру қызметі қарқынды дамып келе жатыр. Covid-19 пандемиясы біздің азаматтарды онлайн қызметті пайдалануға мәжбүрледі десе де болады. Кез-келген тауар түріне үйде отырып тапсырыс беру өте ыңғайлы – дүкенге барып, 3-4 пакет арқалап жүрмейді. Тек сайтқа кіріп тапсырыс беру жеткілікті, біздің қызметкерлер сізге ыңғайлы кез-келген уақытта апарып береді. Сондай-ақ біздің дүкенде тапсырысты онлайн рәсімдеуге де мүмкіндік бар. Яғни, сіз біздің дүкеннің ассортиментін көргіңіз келсе, онда қызметкерлеріміз ватсаптың бейнеқоңырауы арқылы хабарласып, сіздерге ассортиментті көрсетеді. Сіз ұнаған затыңызға тапсырыс бересіз. Алдағы уақытта онлайн қызметті тұтынушылар саны өсе түседі деп ойлаймын»,- дейді ол. 

Сонымен қатар, Ділмұрат өзі басқаратын интернет-дүкен қызметкерлерінің 42 500 теңге біржолғы әлеуметтік төлемді алмайтынын да айтты. 

«Қызметкерлерімізге жалақы төлеу тұрғысынан ешқандай қиындық жоқ. Қазіргі кезде жұмысшыларымызды ақысыз демалысқа жіберудің еш қисыны жоқ. Себебі, жұмыс қызып тұр. Ал тұрақты жұмыс тоқтамағандықтан біз олардың атынан 42 500 теңгеге өтініш бермейміз»,- деді Ділмұрат Юлдашев. 

    Ал «Домосед» интернет-дүкенінің иесі Игорь Пуликов қазір көпшіліктің қайтадан дүкендерге бара бастағанын, сол себепті онлайн-тапсырыс біршама азайғанын айтады.

Игорь 1.jpg

Игорь Пуликов

«ТЖ режимі аяқтала салысымен мамыр айының орта шенінен бастап тапсырыс көбейіп еді. Қазір қайтадан азайып кетті. Дегенмен салыстырмалы түрде белсенділік сақталып отыр. Енді қазір дүкендер ашылды. Адамдар қалаған жеріне бара алады. Бұрыннан келе жатқан клиенттеріміз және карантин кезінде тапсырыс беріп, қызметімізге көңілі толған клиенттеріміз бізбен бірге жұмыс істеуін жалғастыруда».- дейді ол. 

Игорь азаматтардың жаз мезгілінде не нәрсеге көбірек тапсырыс беретінін де айтты. 

«Орташа айлық табысты есептеу қиын. Бәрі түскен тапсырыс санына байланысты. Біз қазір күніне орта есеппен 20-30 тапсырыс аламыз. Бұл өте тамаша демесек те, тәп-тәуір көрсеткіш. Адамдар негізінен азық-түлікке жиі тапсырыс береді. Соның ішінде жеміс-жидек, азық-түлікке түсетін тапсырыс өте көп. Қазір жаз кезі ғой. Сондықтан жеміс пен көкөністің алға шығуының себебі түсінікті. Күзге таман етке деген сұраныс артады. Халықтың дәл қазіргі сәттегі төлем қабілеті төмендеп кетті. Адамдарда артық ақша жоқ екені бірден байқалады. Мұны тапсырыстың елеулі түрде азайғанынан да байқаймыз. Қазір көбі келесі айдың басында түсетін жалақыны, зейнетақыны күтіп отыр. Сондықтан ай соңында тапсырыс тіпті құлдырайды»,- дейді Игорь Пуликов. 

Интернет-дүкен иесінің айтуынша, қазір компанияда маман жетіспеушілігі проблемасы жоқ. 

«Бізде қазір курьер тапшылығы жоқ. Қала ішінде жаяу да, көлікпен де қозғалуға шектеу жоқ. Ең бастысы карантин талаптарын сақтасаң болғаны. Біздің қызметкерлер тапсырысты еркін жеткізіп беріп жатыр. Бұдан қиын кезде де, наурыз-сәуір айларында да жұмыс істегенбіз. Сондықтан қазіргі жағдайда тұтынушылардың тапсырысын орындау еш қиынға соқпайды. Тапсырыс өте көп болса 10 адамға дейін, ал әдеттегі күндері 5-7 адам жұмыс істейді. Олардың бәрі қажетті техникамен қамтылған. Жалақы төлеу тұрғысынан да қиындық туындап жатқан жоқ. Олардың бәрі ресми жұмыс істейді, тиісті зейнетақы жарналары жүріп жатыр. Сондықтан қызметкерлерім үшін 42 500 теңгеге өтінім бермеймін»,- дейді ол. 

Тек тамақ өнімдерін жеткізумен айналысатын Wolt сервисі өз тұтынушыларынан ақшаны онлайн түрде ғана алады. Онлайн-дүкен саудаласудың қолма-қол түріне шектеу қойған. 

Алибек.jpg

Әлібек Есов

 «Тапсырысты сайт арқылы немесе мобилді қосымша арқылы рәсімдеуге мүмкіндік қарастырылған. Бізде қолма-қол төлем қабылданбайды, клиенттер тек қана Apple Pay/ Google Pay немесе банк картасы арқылы ғана төлем жасайды. Коронавирустің таралуы барлық сервистің өз қызметтері мен мүмкіндіктерін қайта қарастыруына мәжбүрледі. Біз де жағдайға бейімделіп жатырмыз. Клиенттер, серіктес мейрамханалар, курьерлер және қызметкерлеріміз үшін қатер туындамас үшін барынша сақтық шараларын қолға алдық. Сәуір айында тегін жеткізіп беру қызметін іске қостық. ТЖ режимі кезінде қызметкерлеріміз үйден жұмыс істеді. Курьер жинау және жаңа мейрамханаларды серіктес ету ісі де онлайн (бейне-конференция) атқарылды»,- дейді сервис басшысы Әлібек Есов. 
 

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg