Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


624 просмотра

Сдерживание цен на хлеб “топит” производителей в ВКО

Как властям удалось «переубедить» предпринимателей и почему мукомолы подсчитывают убытки рядовых сельчан

Фото: Shutterstock

После скачка цен на хлеб первого сорта некоторые хлебопеки ВКО вернулись к мартовским расценкам. Стоимость муки осталась на прежнем уровне. Как властям удалось «переубедить» предпринимателей и почему мукомолы подсчитывают убытки рядовых сельчан, выяснял «Курсив».

Замкнутый треугольник

В начале апреля в числе первых цены на хлеб подняли пекари Катон-Карагайского района и соседнего Алтая. Затем «подросшие» на 5–10 тенге ценники переклеивали в областном центре. Все производители при этом ссылались на рост цен на муку.

Как зарождалась хлебная волна в Восточном Казахстане, «Курсив» уже писал ранее («Курсив-Восток», №12 от 4 апреля 2019 года «Сговор или безысходность»). Тогда мукомолы области отмечали продолжающийся рост стоимости зерна, связанный с экспортной политикой. С осени пшеница подорожала с 45 до 70 тенге за килограмм. 

Производители муки и хлеба в голос говорили, что решить проблему стабилизации цен на их продукцию можно только с непосредственным участием аграриев, которым пока выгоднее отправлять сырье за границу. Но на большинстве совещаний, которые, по данным руководителя областного управления предпринимательства и индустриально-инновационного развития Ержана Шурманова, проходили повсеместно, хлебный вопрос озвучивался в основном в треугольнике «власть-мукомолы-пекари».

Напомним, в Алтае аким моногорода Константин Передельский и руководитель районного отдела предпринимательства Галия Алпыспаева потребовали вернуть старые расценки на хлеб первого сорта, пообещав за неделю решить вопрос с ростом цен на муку. Владельцы пекарен пошли на сотрудничество, но ситуация с сырьем так и не изменилась. Цены вновь взметнулись, и на очередной встрече в акимате представители власти просили предпринимателей вспомнить о социальной ответственности бизнеса.

Заместитель акима района Алтай Сергей Охременко отметил, что потерпеть нужно два месяца, после, по его словам, на рынок Казахстана поступит более дешевое зерно нового урожая из соседних южных стран.

Производители Алтая вновь вернули старую цену на хлеб первого сорта. На остальные виды продукции расценки остались прежними. При этом руководители пекарен поясняли, что идут на убытки, но делают это осознанно, чтобы сохранить коллектив и позиции на рынке. Впрочем, как заметили потребители, буханка, вернув старый ценник, потеряла в весе.

Замакима на ковер

Если в Алтае за рост цен на хлеб спрашивали с предпринимателей, в Усть-Каменогорске нашли других крайних. По данным пресс-службы акимата города, руководителей местных отделов предпринимательства и сельского хозяйства, а также курирующего их заместителя акима областного центра привлекли к дисциплинарной ответственности. Чиновников наказали за то, что они своевременно не приняли меры, «что привело к резкому росту цен на хлеб».

Судя по распространенному пресс-релизу, градоначальник Омар Жаксылык считает работу своих подчиненных некачественной, поясняя, что ответственные госслужащие должны были предвидеть повышение цен и, «наладив взаимодействие с бизнесом, избежать ситуации, не прибегая к срочным мерам».

Чтобы решить вопрос стабилизации цен на хлеб первого сорта, в Усть-Каменогорске создали рабочую группу, в которую вошли общественники и депутаты. Секретарь гормаслихата Александр Светаш рассказал «Курсиву», что были выработаны рекомендации, направленные на решение проблемы.

Один из предложенных группой вариантов – использование определенного объема пшеницы из фонда АО «НК «Продкорпорация».

Соответствующее письмо специалисты управления сельского хозяйства ВКО около двух недель назад направили в областной филиал госоператора на зерновом рынке. Пока, как отмечает заместитель руководителя управления СХ Владимир Гайламазян, ответа не получено.

По словам секретаря маслихата, рабочая группа предложила также рассмотреть возможность создания областного стабилизационного фонда по муке или зерну для производства хлеба для социально-незащищенных слоев населения. Пока в ВКО такого запаса, который бы мог решить вопрос сезонных колебаний цен, нет. Уже заработавшим механизмом, озвученным группой, стало заключение меморандумов с предпринимателями.

«Определили ряд магазинов, где производители согласились продавать хлеб первого сорта по 75 тенге. Таких торговых точек в Усть-Каменогорске уже более 70. Там ежедневно реализуют около 8 тыс. буханок. Еженедельно члены местного самоуправления проводят мониторинг цен», – поясняет Александр Светаш. 

Полбулки на помойку

В остальных магазинах областного центра булка этого же сорта стоит 85–90 тенге при весе 490–515 граммов. Меморандум с городскими властями заключили несколько крупных производителей хлеба. 

«Еще в марте держали цену на полукилограммовую булку в 65 тенге. Но в апреле были вынуждены поднять ее до 75. Но и эта цифра на грани, с учетом роста стоимости муки. Сохраняем расценки только за счет другой нашей продукции, в частности, кондитерских изделий», – поясняет главный бухгалтер ТОО «ПКФ «Шахан-Ата» Михаил Булгаков.

Владельцы же пекарен, где акцент делают именно на хлеб, опасаются потерять и коллектив, и производство. На одном из хлебозаводов «Курсиву» рассказали, что регулярно видят выброшенный хлеб на помойках Усть-Каменогорска. По мнению производителей хлеба, такое положение вещей – результат обесценивания одного из главных продуктов.

Председатель областного профсоюза работников предпринимательства Галина Казанцева считает, что власти не должны давить на бизнес, учитывая, что с 2016 года цены на зерно, а соответственно и муку, отпущены в свободное плавание. Как отмечают в организации, выход на нерентабельные расценки может пошатнуть социальную стабильность, так как без зарплаты рискуют остаться сотрудники самих пекарен.
Впрочем, рабочая группа рассматривала и возможность поддержки хлебных производств. Речь о грантовом финансировании и льготном кредитовании.

«Еще один механизм господдержки, который могут использовать пекари, – субсидирование заработной платы в рамках программы продуктивной занятости и массового предпринимательства. Кроме того, мы дали рекомендации профильному отделу совместно с Палатой предпринимательства отработать вопрос по повышению производственного и технологического менеджмента по пекарной отрасли», – делится Александр Светаш.

Руководители мукомольных производств отмечают, что пока и они, и пекари находятся в незавидном положении. Некоторые производители хлеба уже накопили долги за муку первого сорта, которую пока оптом продают по 88–90 тенге. На мельницах выход видят именно в выделении удешевленного зерна из фонда Продкорпорации.

По словам мукомолов, их мельницы работают не на полную мощность, так как поставщики зерна продолжают повышать цены, а расценки на муку поднимать нельзя. Снижаются и объемы сопутствующего производства, что уже привело, к примеру, к росту цен на отруби. Как отмечают предприниматели, страдает от этого именно сельское население, те самые социально-незащищенные слои, ради которых снижают цены на хлеб.

Безымянный_26.png


93 просмотра

Қазақстан сүт зауыттары шикізат тапшылығын сезінуі мүмкін

Өйткені қайта өңдеуге тапсырылатын сүттің тең жартысы Кедендік одақ техникалық талаптарына сай емес

Фото: Shutterstock

2020 жылдың 1 қаңтарында Қазақстанға аталмыш саланы ретке келтіру үшін берілген мерзім бітеді. Содан кейін стандартқа сай келмейтін сүт қабылданбайды. 

Тұяқ серпіп үлгермейсің...

Негізінде, өнім құрамы мен тазалығына қойылатын талаптар, шикізат жинаудың бекітілген ережесі бар. Кәсіпорындар мен жеткізушілер 2018 жылдан осы стандарттар бойынша жұмыс істеуі керек еді. Алайда бұл реформа тағы да 2 жылға шегерілген болатын.

Бұл туралы Қазақстан сүт одағының Павлодарға жұмыс сапарымен келген мамандары ескертті. Шикізат стандартқа сай болу үшін қорадағы малды қалай жемдеп-бағуды, оның сүтін жинау мен сақтау тәртібін үйрететін жол картасын әзірлеген. 

Қазақстан сүт одағының атқарушы директоры Владимир Кожевников БАҚ-қа арналған брифинг барысында:

«Аталмыш жол картасы өңделетін сүттің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған барлық шараларды қамтыған. Бұл – біздің саладағы басты талап.  Ал талапқа сай келмейтін шикізатты сүт өңдейтін кәсіпорындарға қабылдай алмаймыз», – деп мәлімдеді.

«Тұтынушылар таңдауын анықтайтын зерттеу нәтижесі тұрғындардың 34 пайызы қолдың сүтін еш алаңсыз пайдалана беретінін көрсетті. Ал оңтүстік аймақтарда халықтың 44 пайызы жеке қосалқы шаруашылықта сауылған сүттің сапалы екеніне сенімді. Яғни, көпшілік өңделмеген өнімді тұтынады деген сөз. Жол бойында сатылған сүтті алсаңыз, оның қандай жағдайда сауылғаны, қалай сақталғаны, қалай жеткізілгені белгісіз. Қазір далада күн ыстық, 38 градустан асады, ал әйелдер көшеде сүт сатып отыр»,– дейді жол картасының үйлестірушісі Сәуле Жанкина. 

Ал «Молсервис» ЖШС-нің директоры Сергей Чепурконың айтуынша, Кедендік одақтың стандарттары оған дайын емес шикізат жеткізушілерін тығырыққа тіреуі мүмкін. Қайта өңдеуші кәсіпорындар қазірдің өзінде тек үлкен қожалықтармен әріптестік орнатқанды жөн көріп, жеке шаруалармен жұмыс істеуден бас тартып жатыр. 

«Соңғы жылдары біздің компания бұндай проблемаларға тап болған жоқ, өйткені біз сенімді жеткізушілермен жұмыс істейміз. Егер бұрын шикізаттың жартысы ЖШС-лардан, жартысы жеке қосалқы шаруашылықтардан келсе, қазіргі кезде олардың үлесі 25% ғана», – дейді кәсіпкер.

Сонымен қатар ауылшаруашылық кооперативтерінің құрылуы шикізат сапасын арттыруға жасалған жақсы қадам деп пайымдайды кәсіпкер. Алайда бұл жерде тірліктің бәрі басшылардың кәсіби біліктілігіне келіп тіреледі.     

«Бұл өзгеріске дайын болмағандардың бәрінде өнімді өткізу тұрғысынан қиындық туындайды. Олар сүтті сатып ала салып, өткізіп, бірден ақшасын аламыз деп ойлайды. Бірақ бәрі оңай емес. Бірнеше жыл бұрын жекізушілермен үлкен қиындықтар болған еді. Сапасыз өнімді қабылдамай, сүт таситын көлікті қайтарып жіберіп отырдық. Соның бәрі жеке үйлерден жиналған сүт болатын», – дейді Сергей Чепурко.

Ауыл сүтті көп бере ме? 

Қазақстан сүт одағының мәліметтері бойынша, бүгінде елімізде сатылатын 1,5 млн тонна сүттің 77% -ын ұсақ шаруашылықтар өндіреді. Егер үлкен қожалықтардан алынатын сүтке ешқандай шағым болмаса, жеке мал ұстайтындарға айтылатыны жеткілікті. Өндірілетін шикізаттың шамамен 700 мың тоннасынан түрлі  кемшілік табылады, кейбірінде микробиологиялық көрсеткіштер жоғары болса, екіншісінен антибиотиктер табылған. Шикізат сапасына ауыл арасының алшақтығы, сүт жинау желісінің дамымауы, мамандар тапшылығы, ақыр аяғы сүт тапсырушылардың сауатсыздығы кері әсер етеді. 

Қазақстан Сүт одағының атқарушы директоры Владимир Кожевниковтың айтуынша, тағы бір үлкен мәселе – жазда сүт зауыттарына сүт артығымен жеткізілсе, қыста олар шикізаттан қысылады. Нәтижесінде зауыттар құрғақ сүт ұнтағына тәуелді, оның 90 пайызы  шетелден жеткізіледі. 

Жеке қосалқы шаруашылықтардың басын  кооперативтерге біріктіру кедендік одақтың техникалық талаптарына сай болуға ықпал етеді деп тұжырымдайды сүт одағының өкілдері. Қарағанды облысында осындай кооперативке бас біріктірудің жарқын мысалы бар. Айталық, «Нәтиже» ЖШС облыста 30-ға жуық сүт қабылдау пункті желісін құрған. Қабылдау пункттерінде сүт дереу сүзіліп, салқындатылады да,  оның тазалығы, сапасы тексеріледі, содан кейін кедендік одақ талаптарын сай, арнайы ыдыстарда зауытқа жеткізіледі.

«Егер сүт сапасыз болса, техникалық талаптар енгізе саласымен, шығынға батамыз. Сондықтан біз сүт тапсырушыларға шикізат сапасына қандай талаптар қойылатынын түсіндіріп, арнайы сүт қабылдау орындарын құрып жатырмыз. Бұл істен оң нәтиже шығады деп үміттенеміз»,– дейді «Нәтиже» ЖШС-нің директоры Дәулетбек Акпар. 

Оның айтуынша, әзірге айына 3-4 рет тапсырылатын сүт сапасы қойылатын талапқа сай болмай шығады.

Ал Жаманжол ауылының тұрғыны Светлана Мокишина 20 жылдан бері сүт өткізіп келеді. Оның айтуынша кооператив құрылғалы бері, өткізілетін сүтке қойылатын талап қатайған, дегенмен өз шикізатын тұрақты тапсырып тұруға мүдделі жергілікті тұрғындар бұл талаптарға тез бейімделіпті.

«Сүттің тексерістен өтпей қалуы сирек кездеседі, қойылатын талаптар да аса қиын емес, ең бастысы – тазалық сақталып, сүт беретін мал сау болса болғаны», – дейді Светлана Мокишина.

Дегенмен Сүт одағы өкілдерінің деректеріне жүгінсек, жеке шаруашылық иелері кооперативке кіруге аса құлықты емес. «Ауыл сүті» ЖШС директоры Қанат Әбдіғалиевтің пікірінше, оған халықтың бұндай бірлестіктің артықшылығы туралы хабарсыздығы себеп.

«Тұрғындарға кооперативтің не екенін, оған арнайы субсидия бөлінетінін, әр литр сүттен 10 теңге кооперативке қайтатынын түсіндіру керек. Бұл да ынталандыратын фактор.  Бағдарлама шыққанымен, ол туралы нақты ақпарат сүт тапсырушыларға жетпей жатыр», – деп пайымдайды Қанат Әбдіғалиев.

Ақпараттық технологиялардың көмегі 

Қазіргі кезде өндірушілер Collect mobile қосымшасын пайдалана бастаған. 

«Бұл қосымша сүт өнімділігіне әсер ететін факторларды анықтауға және сүт тапсырушылардың көрсеткіштерін бір жерге жинақтауға мүмкіндік беріп, қайта өңдеушілерге өз жұмысын дұрыс жопарлауға көмектеседі. Мәселен, осы ауданда сүтті сиырлар азайып бара жатса, олар мал тұқымын асылдандырады. Бұл өз кезегінде сүт тапсырушылардың шикізаты көбейіп, табысының артуына ықпал етеді», –деп түсіндірді БҰҰ Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымының агроөнеркәсіп бойынша экономисті (FAO) Инна Пунда.

Инна Пунданың айтуынша, бұл ноу-хаудың  басты міндеті – сүт өндірісі тізбегін «тапсырушы-өндірушіге» дейін қысқарту. 

«Қазіргі кезде сүт өндірісі тізбегінде сүт тапсырушылар мен зауыт емес, алыпсатарлар жақсы пайда тауып отырғаны айқын. Өкінішке қарай, алыпсатарлықтың арқасында күніне бірнеше мың доллар табатындар бар. Олар шаруалардың хабарсыздығын пайдаланып, зауытты шикізатқа тәуелді етіп, өз ойларындағы бағаны қоюға мүдделі»,– деп тұжырымдайды сарапшы.
 

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций