Перейти к основному содержанию

bavaria_x6_1200x120.gif


282 просмотра

Өзбекстанмен шекарада тағы бір «Қорғасты» салғаннан не ұтамыз, не жоғалтамыз?

«Орталық Азия» халықаралық сауда-экономикалық ынтымақтастық орталығының барлық артықшылығы мен кемшілігін «Курсив» зерттеп көрді

Фото: Shutterstock

Қазақ-өзбек шекарасында «Орталық Азия» халықаралық сауда-экономикалық ынтымақтастық орталығын құру нәтижесінде Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы халықаралық сауда-саттық пен өзара сауда айналымы бірнеше есе өседі деп күтілуде. Дегенмен, сонымен бірге қазақстандық өндірушілердің мүддесіне нұқсан келеді деген қауіп те бар.
 
Айта кетейік, «Орталық Азия»  халықаралық сауда-экономикалық ынтымақтастық орталығын құру туралы келісімге ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың сәуірдегі Өзбекстан Республикасына мемлекеттік сапары барысында қол жеткізілген еді. Қос мемлекет басшылары қойған мақсат –2020 жылға дейін тауар айналымын 5 млрд долларға дейін жеткізу үшін аймақтық және шекара маңы ынтымақтастық мүмкіндігін толық пайдалану. ҚР Ұлттық экономика министрлігі осы себепті шекара маңы халықаралық сауда-экономикалық ынтымақтастық орталығын құру дер кезінде қолға алынған шаруа деп есептейді. 

«Курсивтің» сауалдарына Ұлттық экономика министрлігі баспасөз-қызметі берген жауапта оған бірнеше фактор әсер ететіні жазылған: екі ел арасындағы стратегиялық әріптестік пен Орталық Азиядағы сауда-саттық саласында көшбасшыға айналуы, аймақтағы ең ірі нарықты иеленуі, ірі  агломерациялар – Шымкент  пен Ташкенттің  қатар орналасуы. Оған қоса, бұл аймақта инфрақұрылым да жақсы дамыған, «Сарыағаш» темір жол стансасы да, халықаралық «Жібек жолы» өткізу пункті де, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай»  автобаны да жақын жатыр.                   
                                          
Сондай-ақ, министрлік аймақтың халықаралық сауда-саттықты арттыру әлеуеті жоғары екенін де атап өтті.  Ол Орта және Оңтүстік Азия нарығын Еуропа, Орал, Сібір және Қиыр Шығыс аймақтарымен байланыстыратын, қарқынды дамып келе жатқан «Солтүстік-Оңтүстік» көлік-транзит дәлізінің негізгі элементтерінің бірі болмақ. 

Жоспарда не бар?

Халықаралық сауда-экономикалық ынтымақтастық орталығының басты  міндеті – заманауи бақылау пунктін құру, көтерме және бөлшек сауда нысандарын салу және айналасындағы инфрақұрылымды дамытып, көлік-логистикалық орталық құру.  

ХСЭЫО құру тұжырымдамасын Қазақстан мен Өзбекстанның бірлескен ведомствоаралық жұмыс тобы әзірлейді. Сондай-ақ жобаның жол картасын да солар жасайды.

2019 жыл  – дайындық жылы болмақ. Өзбекстандық БАҚ-тың ақпаратына сүйенсек, халықаралық сауда орталығы 2025 жылға дейін өз жұмысын бастайды. Жоба құны екі жақтың бірлескен жұмыс тобында талқыланатын болады. ҚР Ұлттық экономика министрлігі атап өткендей, шығынның 90 пайыздан астамы бюджеттен тыс көздерден, яғни, жеке қаражат пен шетелден тікелей инвестиция ретінде тартылмақ.  Сонымен қатар, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік механизмі де қолданылады. Бюджет қаражаты инженерлік  инфрақұрылым салу үшін ғана бөлінеді деп жоспарлануда. 

Бұл орталық не береді?

Ұлттық экономика министрлігі ХСЭЫО ең алдымен Қазақстан мен Өзбекстанның шекаралас аудандарында халықаралық сауданың, өндіріс пен логистиканың заманауи инфрақұрылымын құруға мүмкіндік береді деп тұжырымдайды. Бұл екі ел кәсіпкерлеріне сауда операцияларын тез және ыңғайлы жүргізу, бірлескен кәсіпорын құру, пайдалы және қауіпсіз көлік-логистикалық операцияларды жүргізу мүмкіндігін береді.

Екіншіден, ХСЭЫО нысандарын салу мен оны пайдалану барысында 10 мыңнан аса жұмыс орнын құру жоспарланып отыр.
Үшіншіден, трансшекаралық және транзиттік сауда көлеңкеден шығып, екі елдің де жергілікті және республикалық бюджеттеріне салық түсімі артатын болады. 

Төртіншіден, мұндай сауда форматы екі ел арасындағы іскерлік байланысты нығайту үшін бірлескен кәсіпорын құру, өзара инвестиция тарту, көрме, жәрмеңке, бизнес-форум өткізу және басқа да іс-шараларды өткізу арқылы  екі мемлекет арасындағы аймақаралық бизнес ынтымақтастығын ынталандырады.

Бесіншіден, мұндай орталықты құру екі мемлекеттің Орталық Азияның Жібек жолы бойындағы қалаларында халықаралық туризмді одан әрі дамытуыға мүмкіндік береді.

Жергілікті кәсіпкерлер шығынға батып отыр 

Халықаралық сауда-экономикалық орталық құрудың игілігін ең әуелі Түркістан облысы мен Шымкент қаласының экономикасы сезінуі тиіс. Бұл аймаққа Өзбекстанмен арадағы жалпы сауда көлемінің үштен бір бөлігі тиесілі. Шекара маңы сауда орталығы құрылған соң, ол арқылы өтетін тауарлардың, әсіресе азық-түліктің бағасы төмендеуі керек. Алайда бұл тұтынушыға тиімді болғанымен, жергілікті кәсіпкерлерге өте қиын тиюі мүмкін. 

Оңтүстіктің кәсіпкерлері мен «Атамекен» ҰКП  аймақтық  өкілдері шекараны ашқаннан кейін өзара тауар айналымының қарқынды өсуі нәтижесінде қазақстандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігі төмендейтіні туралы бірнеше рет мәлімдеген еді. Атап айтқанда, бұған дейін  «Курсив» жазғандай, Өзбекстаннан арзан өнімдердің кіруіне байланысты, Түркістан облысында жабық жылыжайда қияр-қызанақ егу өте тиімсіз шаруаға айналып барады.
 
Көрші елдің көкөніс өсіруге климаты қолайлы және  коммуналық қызмет  бағасы арзан болғандықтан, өзбектің қияр-қызанағының өзіндік құны Қазақстанның оңтүстігінде өсірілген көкөністен екі есе төмен болады. Түркістан облыстық жылыжай қауымдастығының есебі бойынша, облыстағы жылыжайда өскен қияр-қызанақтың 1 келісі 140-150 теңге тұрса, Өзбекстандікі – 70-75 теңге шамасында. Аймақтық кәсіпкерлер палатасының ақпараты бойынша, біраз жылыжайлар экспортқа шығарылатын өнім көлемін азайтса, өзгелері оны өзіндік құнынан төмен бағада сата бастаған. Кейбірі тіпті жабылып қалған. 

Пікір екіге жарылды 

Түркістан облыстық жылыжай қауымдастығының төрағасы Мырзахмет Снабаев «Курсивтің» халықаралық сауда орталығының ашылуы қазақстандық өндірушілердің жағдайын қиындата түседі деген болжамын растап отыр. Оның айтуынша, орталық жұмыс істей бастағанда бірден болмаса да, бірте-бірте айналым көлемі артқан сайын, фермерлердің жағдайына кері әсер етуі мүмкін. Спикер бұл жағдайдан құны өте қымбат газға субсидия бөлу немесе отандық тауар өндірушілерді мемлекеттік қолдау арқылы шығуға болады деп пайымдайды. Сонымен қатар, жеміс пен көкөніс піскен кезде Өзбекстаннан кіретін шетелдік тауарларға уақытша шектеу шарасын қолдануға болады. 

Түркістан облысының шекараға жақын ауданында көкөніс өсірумен айналысатын шаруа да осыны айтады: 

«Бұл жағдайдан зардап шеккенімізге бірнеше жылдың жүзі болды. Біздің тірлігіміз карта ойыны секілді: ертең не болатынын білмейсің. Мәселен, бүгін орамжапырақ өсіріп отырсаң, күн сәл жылына сала базарға өзбектікі шығып кеткен, сондықтан бізге өзіміз күткен табыс түспейді. Былтыр орамжапырақтарымыз түгел түбірінде тұрып-ақ шіріп кетті, бір келі де сата алмадық. Шекара маңы сауда орталығы ашылған соң жағдай бұдан да қиындай түсе ме деп қауіптенеміз. Әрине, халыққа тауардың арзандағаны тиімді екенін түсінемін. Бірақ біз, фермерлер, көршімізбен бәсекеге түсе алмаймыз. Біз үшін ең дұрысы – шекараның жабық болғаны», – дейді шаруа. 

Ал «ОҢТҮСТІК» аймақтық инвестициалық орталығының кеңесшісі, инвестиция және экспорт сарапшысы Нұрбек Ачилов, керісінше, еркін сауда аймағының ауқымын кеңейту керек деп санайды. 

«Екі мемлекет арасындағы шекарада еркін сауда аймағын құрудың артықшылығы көп болса да, шектеулері де көп, – деді ол өз сөзінде.– Бұл сауда алаңдары мен инфрақұрылым құрылысына қомақты қазына қаржысын бөлу, осы аймақтардағы сауда-саттыққа бюрократиялық кедергілердің құрылуы, азаматтардың шекарадан өткенде түрлі кедергілерге кезігу және т.б.  Өзім Орталық Азияда біртұтас экономика қалыптасқанын қолдаймын, алдағы уақытта Орталық Азиядағы 5 мемлекет Еуропа Одағының үлгісі бойынша, еркін сауда аймағын құруы қажет».

Қорыта келе, орталықтың экономикалық тиімділігі туралы пікірдің қақ жарылғанын атап өткіміз келеді. Біреулер жағымды болжам жасаса, өзгелерде үміттен гөрі, күдік басым, соның ішінде қазақстандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігі қатты төмендейді деген пікір бар. Десе де, бәрінің пікірі бір жерден шыққан тұсы: аталмыш орталық құрылса, шекарадағы сауда-саттық заңды түрде жүретіні.


2311 просмотров

Кому выгодно закрыть завод в Кызылорде

Импортозамещающему предприятию грозит остановка из-за долга перед учредителем

Коллаж: Александр Игизбаев

В Кызылординской области сложилась парадоксальная ситуация. В области, выращивающей до 90% риса в республике, почти нет спроса на продукцию завода по производству полипропиленовых мешков. Вместе с тем на завод подали в суд, требуя взыскания десятков миллионов тенге долга перед инвестором. Их единовременная выплата может привести к приостановке деятельности предприятия.

Сколько стоил запуск 

Напомним, завод по производству полипропиленовых мешков ввели в эксплуатацию в 2016 году. ТОО «Polymerproduct» стало совместным детищем ТОО «Orda Technology», АО «НК СПК «Байконыр» и ее дочернего предприятия ТОО «Агропромышленный комбинат «Алтын Камба». Идея подобного завода лежала на поверхности: в регионе ежегодно фасуют миллионы мешков с рисом. Но львиную долю упаковочной тары завозят из Китая.

Сегодня завод производит до 700 тыс. мешков в месяц, или 8,4 млн единиц тары в год. Общая потребность Кызылординской области – 15 млн мешков, из них около 10 млн приходится на рис. Потребность же республики в целом – 1 млрд мешков в год, из них 40% обеспечивают семь казахстанских заводов, остальное завозят из Узбекистана и Китая.

Как рассказал «Курсиву» генеральный директор ТОО «Polymerproduct» Айдос Серекеев, общий бюджет проекта составил 260 млн тенге. «ТОО «Orda Technology» вложило 133 млн тенге, СПК «Байконыр» – 61,6 млн тенге, ТОО «Алтын Камба» – 66,1 млн тенге. Первые два учредителя вложились деньгами, а третий предоставил три здания», – уточнил спикер.

Он также отметил, проект завода был представлен в конце 2015 года. Тогда доллар стоил 280 тенге. Пока получали одобрение проекта, американский «зеленый» подрос до 300 тенге. На момент поездки в Китай за оборудованием – уже 370 тенге. Бизнесменам пришлось вложить еще около 20 млн тенге, чтобы компенсировать девальвацию тенге. В итоге оборудование, его монтаж и наладка обошлись инвесторам в $370 тыс. Выросла и стоимость гранул, которые используют в производстве мешков, – с 22,8 млн тенге до 25,2 млн тенге за 60 тонн.

Поиски клиентов

Надежды нового предприятия возлагались на СПК, которой тогда принадлежал агрохолдинг «Байконур» в одном из райцентров. Холдинг ежегодно закупает мешки на десятки миллионов тенге и мог стать неплохим заказчиком для завода.СПК и стала первым клиентом завода, закупив небольшую партию мешков для агрохолдинга. Но когда в январе 2016 года у корпорации сменилось руководство, у завода начались проблемы.

По словам Айдоса Серекеева, корпорация заказала мешки на 9 млн тенге, требуя двустороннюю печать, тогда как завод на тот момент мог обеспечить лишь одностороннюю. На просьбу дать время на перенастройку оборудования СПК отказала и заказала тару у другого поставщика.

Следующими заказчиками стали местные рисоводы, закупившие мешки в разгар уборочной страды 2016 года. Затем кызылординский завод получил поддержку от «КазАзот» из Актау. После «полимеровцы» заключили контракт с крупнейшим производителем риса в регионе «Абзал и Ко»: тот поддержал новый завод, закупая мешки по рыночной цене. Сегодня мешки у завода закупают около 20 предприятий, по большей части местные.

Оптимизация в минус

В 2016 году предприниматели решили оптимизировать расходы и предложили СПК исключить ТОО «Алтын Камба» из проекта, чтобы они забрали с собой два пустых здания с выплатой оставшейся доли деньгами. Однако в корпорации заявили, что исключить их дочернее предприятие можно только с ними.

«Мы рассчитались с СПК «Байконыр», выплатив в 2017 году их долю – 61,6 млн тенге плюс прибыль 5,9 млн тенге. С «Алтын Камба» был согласован график выплат (с сентября по декабрь 2017 года) их доли в сумме 73 млн тенге», – сообщил собеседник.  

Как он пояснил, потеряв в лице СПК потенциально крупного клиента, компания занялась поисками других. Поэтому смогла выплатить ТОО «Алтын Камба» лишь 5 млн тенге, и то в феврале 2018 года, снизив сумму долга до 68 млн. Предложение частично закрыть долг мешками, на которые в регионе всегда есть спрос, ни у кого поддержки не нашло.

4 апреля 2018 года ТОО «Алтын Камба» подало в суд, который принял решение о взыскании задолженности с Polymerproduct в размере 68 млн тенге долга, 300 тыс. тенге пени и 2 млн тенге госпошлины. Как заявляют на предприятии, единовременная выплата такой суммы при ежемесячных платежах по кредитам по 7 млн тенге приведет к ликвидации производства. Поэтому компания в очередной раз попросила инвестора об отсрочке выплаты в течение нескольких лет.

24 апреля 2018 года на заседании совета директоров СПК «Байконыр» под председательством акима области Крымбека Кушербаева было принято решение о том, что завод снимет обременение с двух неиспользуемых зданий, находящихся в залоге БВУ. Затем разделит земельный участок, на котором находится завод и здания, с оформлением отдельного акта. По итогам новой оценки стоимость двух зданий и участка земли составила 33,5 млн тенге.

Как подчеркнул Айдос Серекеев, они не отказываются от выплаты доли «Алтын Камба», но для этого нужно время. «Если комбинат заберет два здания себе, мы сможем выплатить оставшиеся деньги. Сейчас мы платим по 7 млн тенге кредита в месяц, еще 1–2 млн тенге сверху в пользу комбината мы можем себе позволить», – пояснил гендиректор. 

Ждут суда

Исполнительный директор ТОО «Алтын Камба» Рустем Кулмагамбетов не против этих предложений. «Мы готовы забрать себе два здания и к графику выплаты долга, – заверил он. – Но являясь дочерним предприятием СПК «Байконыр», мы не можем самостоятельно решать такие вопросы. Договор купли-продажи доли СПК и нашего товарищества был утвержден советом директоров СПК. Это в их компетенции».

При этом Кулмагамбетов не преминул отметить, что ситуация для Polymerproduct могла сложиться более благоприятно. «После выплаты 5 млн тенге (в феврале 2018 года. – «Курсив») они не выплатили ни тиына по договору. Хотя у них цех работает, все стабильно. Если они хотя бы по миллиону тенге в месяц выплачивали долг, то на сегодня сумма снизилась бы», – отмечает представитель ТОО «Алтын Камба».

Между тем, по словам руководителя управления индустриально-инновационного развития Кызылординской области Рината Султангереева, 29 мая дело завода рассматривалось в Комитете индустриального развития и промышленной безопасности МИИР РК. По итогам заседания было рекомендовано найти компромисс через процедуру медиации.

«Если «Алтын Камба» заберет себе два пустующих здания, долг Polymerproduct снизится до 35,5 млн тенге. Как будут происходить выплаты оставшейся суммы, решит совет директоров СПК «Байконыр», – резюмировал Ринат Султангереев.

Совет директоров примет решение по завершении судебного процесса. Чтобы приостановить взыскание долга, 8 февраля 2019 года Polymerproduct подал апелляцию. Затем было оформлено ходатайство о приостановке рассмотрения дела до 30 апреля. После чего суд перенесли на 30 мая, затем на 5 июня. Однако из-за болезни г-на Серекеева он не состоялся, и рассмотрение дела перенесли на неопределенный срок.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

d1fHAmG5BPI.jpg

almaty2019_kursiv_240×400.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций