Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


524 просмотра

Қазақстанда импорт алмастырушы өндіріс үшін қаржыны қалай, қайдан алуға болады?

Бұған Батыс Қазақстан облысының кәсіпкерлері дайын ба?

Фото: Shutterstock

Оралда жылына 30 млрд теңгенің азық-түлігі сатылғанымен, соның төрттен бір бөлігін ғана отандық өнім құрайды. Батыс Қазақстан облысының кәсіпкерлері көпшілік тұтынатын тауарларды шетелден тасымай, өздері өндіруге қаншалықты дайын, импорт алмастырушы өндірісті дамытуға қажетті жеңілдетілген несие алуда қандай қиындықтарға кезігетінін «Курсив» анықтап көрді. 

Бірден айта кету керек, көпшілік тұтынатын тауарлар өндірісін жеңілдетілген несиемен қамтамасыз етуге бағытталған «Қарапайым заттар экономикасы» мемлекеттік бағдарламасына аймақтарда Кәсіпкерлер палатасы жетекшілік етеді. Аталмыш бағдарламаға қатысқысы келген әрбір кәсіпкерге бизнес-жоспар жасап, жергілікті өндірісте бос жатқан нишалар туралы тегін кеңес беретін жобалық кеңсе наурыз айында ашылған.

Жоспар – бар, кепілзат – жоқ  

«Осы бағдарламамен берілетін несиенің пайыздық мөлшерлемесін субсидиялау үшін республика бойынша 600 млрд теңге бөлінген. Соның 30 млрд теңгесін БҚО игереді деп жоспарлап отырмыз. Меніңше, несие беру шарттары тиімді: жылдық мөлшерлеменің 7 пайызын мемлекет өтесе, қалғанын кәсіпкер өзі төлейді», – деген еді кәсіпкерлермен өткен жиында БҚО әкімінің орынбасары Ғали Исқалиев

Бұл ретте шенеунік мемлекеттік бағдарламада жазылған 250 тауар аталымының Батыс Қазақстан облысында тек 10 пайызы өндірілетінін айтып өтті. «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасына қатысу үшін осы тізімдегі азық-түліктің ең құрығанда біреуін шығару керек. Әкім орынбасарының айтуынша, облыста бос жатқан ниша көп. «Мәселен, мектеп жиһазын алайық. Оны бізге сырттан тасиды. Біз өз тарапымыздан бизнеске тауарын өткізуге көмектесер едік: облыс мектептерін жаңа жиһазбен жабдықтау мәселесін қарастыра аламыз», – деп мәлімдеді Исқалиев. 

Алайда бизнесмендер өндіріске қажетті несиені алу оңай еместігін айтады. 

«Кәсіпкерлер өндірістің жаңа бағыттарын дамытқысы келеді, соның ішінде мен де бармын. Бірақ көптеген ірі компаниялар несиеге белшесінен батқан, бизнестің бүкіл дүние-мүлкі екінші деңгейлі банктерде кепілде тұр. 30 миллиардты игеру біздің облыс үшін оңайға түспейді деген ойдамын», –деп өз пікірімен бөлісті «Жайық-Ет» ЖШС басшысы Темірғали Ескендіров.

«Қазіргі кезде банктер кепіл дүниеге қатты мән беріп, тексереді. Мәселен мен өндірісті дамытуға несие алдым, кепілзат ретінде бүкіл өндірістік кешенді қойдым, оған қоса менен жеке кепілзат талап еткен соң, пәтерімді де банкке кепілге қоюыма тура келді. Негізінде бірінші кепілзат құны несиеден әлдеқайда жоғары еді. Енді несие ала алмаймын, өйткені менде кепілге қоятын дүние қалмады», – дейді «Мак-Тамақ» ЖШС басшысы  Сергей Каверин.

Тігіншілікпен айналысып жүрген «Мария ханым» сән үйінің иесі Жұлдыз Құспанова мен жеке кәсіпкер Алла Оразбаева жеңіл өнеркәсіп саласында  жеңілдетілген несие алу мүмкін емес деп тұжырымдайды. Кәсіпкерлердің айтуынша, банктердің кепілзатқа қатысты қоятын шарттары өте ауыр. Нәтижесінде кәсіпкерлерге өндірісті кеңейту ойын жиып қоюға немесе  несиені жеке тұлға ретінде 22-26 пайыз үстемақымен алуға тура келеді. 

Аймақтар жүйелік мәселелерді шешуге қауқарсыз

Облыстық Кәсіпкерлер палатасы басшысының орынбасары Марат Нұрқуатовтың айтуынша, аймақтағы 15 өндіруші «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы бойынша жалпы сомасы 6,5 млрд теңге көлеміндегі жеңілдетілген несиеге өтініш берген. Соның ішінде 5 жоба 100 миллионнан аз сомаға өтініш берсе, 10 жоба 100 миллионнан аса қаржыға өтініш тастаған. Бұлар негізінен азық-түлік, жеңіл өнеркәсіп пен білім беру саласындағы жобалар. 

 «Біз ЕДБ басшыларын бизнестің несие кепілзаты бойынша арыз-шағымдарын талқылауға шақырған едік. Бірақ банкирлер импорт алмастыру бойынша несие рәсімдеп жатқан кәсіпкерлердің кепілзатқа қатысты ешқандай проблемалары жоқ деп мәлімдеді»,– дейді Марат Нұрқуатов.

Сонымен қатар ол бүкіл Қазақстанға тән жүйелік мәселелер бар екенін алға тартады. Олар бұл бағдарламаны жүзеге асыруға кедергі келтіруі бек мүмкін. «Бұл ең бірінші, несие алуға ниетті кәсіпкерлер бизнес-жоспарларын қарастырудағы банктің көзқарасына тікелей байланысты», – деп түйіндейді Нұрқуатов. 

Оның айтуынша, екінші деңгейлі банк менеджерлері бизнес-жоспардың аймаққа тиімділігі немесе өзін-өзі өтеу тұрғысынан қарамайды, оларды тек өтімділігі жоғары кепілзат қана қызықтырады. «Несиелеу мүмкіндігін арттыру үшін жаңа өндіріске кепілзат құнының 80 пайызына тең соманы қарыз ретінде беруі керек, ал бүгінде банктер одан басын ала қашады, – дейді ол.– Кепілзат құнының 70-80 пайызына дейінгі соманы несиеге берген кезде, олар бизнес-жоспарды зерттеуге мәжбүр болады, өйткені берілген қарыздың қайтуына дәл осы құжаттың жүзеге асуы кепіл болмақ. Бұл мәселені барлық аймақтың кәсіпкерлері ел болып көтеріп, несие алу үшін тапсырылатын бизнес-жоспарды бағалау жүйесін өзгерту керек».

Импорт алмастыру бағдарламасының жүзеге асуына кедергі келтіруі мүмкін тағы бір мәселе – ауылшаруашылық өнімін өндірушілер мен өңдеушілердің қаржылық мүдделерінің қайшылығы. 

Мәселе мынада, азық-түлік өнімін өндірушілер қосымша құн салығын төлемейді, ал қайта өңдеушілердің барлығы ҚҚС-тан босатылмаған. Нәтижесінде қайта өңдеуші нақты өнім шығарған соң, қазынаға 12 пайыз ҚҚС төлеуге міндетті. Егер ол өндіріске қажетті шикізатты шетелдік өндірушіден алса, онда ҚҚС соған кіреді. Яғни бұл жағдайда қайта өңдеуші ақырғы тауарға 1-5 пайыз ғана ҚҚС төлейді. 

«Бұл мәселені Мемлекеттік кірістер комитетімен бірлесе отырып шешу керек, – дейді Марат Нұрқуатов,– Оны неге қазір көтеріп отырмыз? Өйткені «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасын жүзеге асыру үшін мемлекеттен бөлінген 600 млрд теңгенің 100 миллиарды – ауылшаруашылық өнімдерін өндіру жобаларына, тағы 100 млдр теңгесі ауылшаруашылық шикізатын қайта өңдеу жобаларына бөлінген.  Алайда дәл қазіргі жағдайда қайта өңдеушілерге жергілікті өндірушілермен жұмыс істеген өте тиімсіз болып тұр». 

Отандық тауарлардың саны саусақпен санарлық 

Нұрқуатов мырза келтірген деректерге сүйенсек, 2019 жылдың І тоқсанында Палата Орал қаласының ірі супермаркеттерінде жергілікті өнімнің үлесі қандай екенін анықтау мақсатында зерттеу жүргізген. Нәтижесінде оралдықтар жылына 30 миллиард теңгенің азық-түлігін тұтынса, соның төрттен бір бөлігі ғана жергілікті тауарлар екені анықталған. 

Бұл ретте сарапшы Батыс Қазақстан облысында ұн-макарон өнімдері, ет пен ет өнімдері импортты ығыстырып шығарғанын айтады. Дегенмен, сүт өнімдері, көкөніс, ұннан жасалатын тәттілер әлі де шеттен тасымалданады. Сондай-ақ, жеңіл өнеркәсіп саласы бойынша Батыс Қазақстанда ештеңе өндірілмейді. 

Сондай-ақ құрылыс материалдары саласында да бос тұрған жер көп, айталық, Батыс Қазақстан облысында лак-бояу өндірісі жоқ, ал құрылыс қоспаларына шығарушылардың қатары аз. 

«Қазіргі кезде кәсіпкерлер жеңіл өнеркәсіпті дамытуға ықылас танытып отыр. Біз өзімізге таныс, түсінікті бағыт бойынша жұмыс істеуді бастадық: мәселен, облыста 100 мыңға жуық оқушы мектепке барады, олардың мектеп формасына ата-аналары жалпы 1,5 млрд теңге көлемінде қаржы жұмсайды. Оның 80-90 пайызы – импорттық мектеп формасы. Осы ақшаны облыста қалдыру үшін жергілікті өндірісті қалыптастырып, оны өзіміз тігіп, нарыққа шығаруымыз керек», – деп пайымдайды М.Нұрқуатов. 

Оның айтуынша, жергілікті өндірушілер амалсыз сұраншақтың кейпіне түскен: алдымен банктен несие беруін сұраса, одан кейін өз тауарын сататын орын тағы сұрайды. Елде импорт алмастыру бағдарламасын енгізе отырып, бұл көзқарасты өзгерту керек: банк пен супермаркеттер бизнеспен әріптестікке мүдделі болуы шарт, сонда ғана жергілікті өндірушілердің өнімдері барлық дүкен сөрелерінде пайда болмақ.


928 просмотров

Костанайским мукомолам может не хватить местной пшеницы

Им рекомендуют покупать сырье за границей

Фото: Shutterstock

Костанайские мельницы перерабатывают около 2 миллионов тонн зерна в год. Такой объем в этом году в регионе они приобрести не смогут. Уже сейчас чиновники рекомендуют им активно пополнять запасы пшеницы в других областях и странах – пока цены не подскочили. 

Чтобы была мука

Мельницы в Костанайской области могут остаться без сырья для работы, так как прогнозы на низкий урожай зерновых сбываются. Об этом заявили представители регионального управления сельского хозяйства на совещании в акимате. Сегодня, по официальным данным, в области уборка завершена на 37% посевных площадей, намолочено более 600 тыс. т зерна. Средняя урожайность составила 4,8 ц/га. Тревожная ситуация сложилась в южных районах области, где сейчас собирают по 2–3 ц/га, в северных – до 8 ц/га. В прошлом году средняя урожайность в регионе была 12 ц/га.

Руководитель управления сельского хозяйства и земельных отношений Костанайской области Жансултан Таукенов подчеркнул, что в связи с засухой текущего года валовый сбор зерновых ожидается на уровне 2,7 млн т Для сравнения, в прошлом году он составил 4,7 млн т.

«В южных регионах РФ также наблюдается засуха и средняя урожайность меньше, чем в прошлом году. Так, в Челябинской области она составляет 11,4 ц/га, в прошлом году – 15 ц/га. В Курганской области – 19,6 ц/га, в 2018 году было 26,3 ц/га. В Оренбургской области в текущем году на уровне прошлого года – 9 ц/га», – отметил Жансултан Таукенов.

Мукомолам предлагают закупать зерно за пределами области. При этом рекомендуют поторопиться, пока цены не взлетели. Скачок в текущем году уже был – в сравнении с августом 2018 года стоимость пшеницы выросла на 60%: с 45 тыс. тенге за тонну до 75 тыс. тенге. Цена муки возросла на 28%. Сейчас ее продают от 105 тыс. тенге за тонну.

«Неурожай зерновых может снова привести к резкому подорожанию и дефициту кормов для животноводства, повышению цен на муку, дефициту зерна. По прогнозным данным, стоимость пшеницы будет расти», – говорит руководитель сельхозуправления.

Безымянный_65.png

Теряют рынки сбыта

Ежегодно в Костанайской области производится более 1 млн т муки и 16 тыс. т макаронных изделий. С 2016 по 2019 год выпущено более 4 млн т муки и 99 тыс. т макаронных изделий. За границу отправлено 3 млн т муки, что составляет треть от общего экспорта муки по республике, и 25 тыс. т макаронных изделий. При этом в другие регионы Казахстана вывезено муки 438 тыс. т. За этот период валютная выручка от экспорта муки составила $575 млн, или 42% от общей экспортной выручки агропромышленного комплекса Костанайской области. Главными покупателями являются Афганистан, Узбекистан, Туркменистан. Но за семь месяцев этого года объем поставок в Афганистан снизился на 43%, в Узбекистан и Туркменистан – на 52%. 

«На данный момент основной рынок сбыта муки – это Афганистан. А конкуренты на нем – Узбекистан, Кыргызстан и Таджикистан, которые развивают собственную мукомольную промышленность на нашей пшенице. Правительства этих стран применили государственные меры поддержки импорта зерна путем предоставления налоговых льгот и снижения тарифов на его транспортировку. Одновременно введены акцизы на ввоз муки и увеличена ввозная пошлина на макаронные изделия», – пояснил Жансултан Таукенов. 

Если, по его данным, в 2016 году регион отправлял на экспорт муку в 11 стран, то сегодня их осталось восемь. Это уже привело к снижению загруженности мельниц области.

Всего же костанайские мукомольные предприятия, согласно статданным, в год перерабатывают до 2 млн т зерна – это около 40% от общего объема производства товарного зерна пшеницы в регионе. В прошлом году средняя их загруженность составила 43%. Помимо них работают четыре цеха по выпуску макаронных изделий мощностью свыше 20 тыс. т в год. Их загруженность в год – 79%. Но сегодня им всем нужно сырье.

«Не должно быть паники, что нет зерна, и сокращать людей не нужно! Этого мы не допустим. Сейчас в области создан штаб, он будет курировать работу. Да, у вас сейчас не будет загрузки на 70%, как обычно, но будут 30–40%, и наша с вами задача пережить эти 10 месяцев, дождаться урожая 2020 года», – подчеркнул аким Костанайской области Архимед Мухамбетов на встрече с руководством мельниц.

Он отметил, что костанайским трейдерам и мукомольным предприятиям необходимо уже сейчас заключать договоры на закуп зерна в соседних областях республики и Российской Федерации, что они и делают. К примеру, директор ТОО «Асалия» Дулат Шаяхметов рассказал, что его предприятие уже занято поисками новых поставщиков.

«В Восточно-Казахстанской области мы никогда не работали, но нашли там новые контакты. Уже заключили контракт на 18 тыс. т зерна. Сейчас мы просим представителей железной дороги помочь нам вывести зерно без проблем», – озвучил он просьбу на совещании.

Директор КФ АО «КТЖ – Грузовые перевозки» Вячеслав Миронов заявил, что с доставкой зерна по железной дороге проблем в этом году, скорее всего, не будет. По его словам, в области наблюдается профицит зерновозов.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

b2-uchet_kursiv.png

 

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций