Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


1190 просмотров

Как в Казахстане получить средства на открытие импортозамещающих производств

И готов ли к этому бизнес ЗКО?

Фото: Shutterstock.com

В Уральске при годовом объеме реализации продуктов питания на сумму 30 миллиардов тенге доля продаж местного продовольствия составляет лишь четвертую часть. Насколько готов бизнес ЗКО производить товары широкого потребления, а не завозить их извне, с какими проблемами сталкивается, пытаясь оформить льготные кредиты на открытие импортозамещающих производств, выяснял «Курсив».

Сразу следует отметить, что государственную программу импортозамещения «Экономика простых вещей», которая призвана обеспечить бизнес льготными кредитами на производство товаров широкого потребления, в регионах курируют Палаты предпринимателей. Так, в ЗКО в марте 2019 года был открыт проектный офис, куда может обратиться любой предприниматель, у которого есть желание стать участником этой госпрограммы – здесь ему помогут в составлении бесплатного бизнес-плана, проконсультируют по вопросам свободных ниш в местном производстве. 

Планы – есть, залогов – нет

«В целом по республике выделено 600 млрд тенге на субсидирование процентной ставки по кредитам в рамках этой программы. Мы рассчитываем, что 30 млрд тенге из них освоит именно ЗКО. Я считаю, что условия выдачи кредита хорошие – 7% годовой ставки вознаграждения по нему платит государство, остальные – сам бизнесмен», – заявил на одной из встреч с бизнесом первый заместитель акима ЗКО Гали Искалиев.
 
При этом он отметил, что по списку приоритетных в госпрограмме значится производство 250 товарных позиций, в ЗКО производится не более 10% из них. Чтобы стать участником программы «Экономика простых вещей», необходимо производить хотя бы один из заявленных продуктов. 

Замакима высказал уверенность, что в области много ниш, которые еще не заняты. «Взять, к примеру, производство школьной мебели. Ее к нам завозят. Мы со своей стороны могли бы помочь бизнесу с первоначальной реализацией продукции – рассмотреть вопрос об оснащении школ области новой мебелью», – заявил Искалиев.

Однако бизнесмены пояснили чиновнику, что у них не все гладко с получением кредитов на производство.

«Бизнес хотел бы развивать производство в новых направлениях, и я сам – не исключение. Но многие крупные компании сейчас итак закредитованы – все имущество бизнеса – в залоге у банков второго уровня (БВУ). Думаю, освоить 30 млрд в нашей области будет проблематично», – говорит глава ТОО «Жайык-Ет» Темиргали Ескендиров.

«Банки слишком придираются к залоговому имуществу. Сейчас у меня есть кредит на развитие производства – залогом по нему выступил полностью весь производственный комплекс, плюс от меня потребовали личный залог – квартиру, которую мне тоже пришлось заложить в банк, хотя первый залог итак втрое превышал стоимость кредита. Взять еще один кредит я не смогу - залогов больше нет», – признается глава ТОО «Мак-Тамак» Сергей Каверин.

Предприниматели, занимающиеся швейным производством – руководитель дома моды «Мария-ханум» Жулдыз Куспанова и владелица ИП Алла Уразбаева – констатируют, что на их деятельность в сфере производства одежды получить льготное кредитование практически невозможно. По мнению бизнесвумен, банки выставляют нереальные условия по залогам. В итоге предпринимателям приходится или ставить крест на расширении производства, или брать кредиты как частным лицам под 22-26%.

Системные вопросы на местах не решить 

Заместитель руководителя областной Палаты предпринимателей Марат Нургуатов рассказал «Курсиву», что в области все-таки нашлись бизнесмены - 15 производственников, которые подали заявки на льготное кредитование по программе «Экономика простых вещей» в общей сумме 6,4 млрд тенге. Пять проектов заявлены на сумму менее 100 млн тенге и еще 10 проектов – на сумму свыше 100 млн тенге. В основном это проекты в отрасли пищевой, легкой промышленности и образования.

«Мы приглашали руководство БВУ, чтобы обсудить претензии бизнеса по кредитным залогам. Но банкиры заявили нам, что те бизнесмены, которые уже оформляют кредиты по программе импортозамещения, никаких проблем не имеют», – говорит Марат Нургуатов.

Он также подчеркивает, что ряд системных проблем, связанных с залоговым обеспечением кредитов, которые касаются всего Казахстана, есть. И не исключено, что они будут мешать реализации данной программы. «Это, прежде всего, сам подход банков к рассмотрению бизнес-планов, которые подают предприниматели на кредитование», –  уверен г-н Нургуатов.
 
По его мнению, менеджеры БВУ зачастую не рассматривают бизнес-план на предмет выгодности для региона, его окупаемости, их интересует только наличие у предпринимателя высоколиквидного залога. «Для увеличения возможностей кредитования бизнеса займы на новое производство необходимо выдавать на сумму до 80% от предоставляемого залога, на что банки сейчас не идут, – говорит он. – В ситуации, когда менеджеры банков будут давать кредиты под 70-80% его залоговой стоимости, они будут вынуждены изучать бизнес-планы, так как именно их реализация в последующем станет гарантом возврата кредита. Эту тему нам совместно с предпринимателями нужно поднимать по всему Казахстану и пытаться менять систему оценки бизнес-планов по заявкам на получение кредитов в банках». 
 
Есть еще одна системная проблема, которая, по словам собеседника «Курсива», может тормозить реализацию программы импортозамещения – это конфликт финансовых интересов в межхозяйственных связях производителей и переработчиков сельхозпродукции.
 
Дело в том, что производители сельхозпродукции не являются плательщиками налога на добавленную стоимость, в то время как не все переработчики освобождены от уплаты НДС. В итоге переработчик, выпустив конечный продукт, должен заплатить за него в бюджет 12% НДС. Тогда как в ситуации, если он будет покупать сырье для производства у импортного производителя сельхозпродукции, НДС будет идти в зачет. В этом случае на конечный товар тот же самый переработчик будет иметь НДС от 1 до 5%.

«Эту проблему нужно решать вместе с Министерством государственных доходов, –  считает Марат Нургуатов. – Почему мы ее сейчас поднимаем? Потому что из 600 млрд тенге, выделенных из госбюджета на реализацию программы «Экономика простых вещей», 100 млрд тенге предназначены на кредитование проектов по производству сельхозпродукции и 100 млрд – на проекты по переработке сельскохозяйственного сырья. Но сотрудничать местным переработчикам с местными же производителями сельскохозяйственного сырья в сегодняшних реалиях невыгодно».

Местных товаров – раз-два и обчелся

По информации г-на Нургуатова, в I квартале 2019 года Палата провела исследование на предмет наличия в крупных супермаркетах Уральска продукции местного производства. Выяснилось, что при годовом объеме реализации продуктов питания на сумму 30 млрд тенге, лишь четвертая часть (25%) – это местные товары. 

Собеседник «Курсива» считает, сейчас уже можно сказать, что в ЗКО состоялось импортозамещение по мукомольной продукции, макаронным изделиям, по мясу и мясопродуктам. Но области есть, куда стремиться в производстве молокопродуктов, овощей, кондитерских изделий из муки. 
Практически ничего своего ЗКО не производит в отрасли легкой промышленности.

Широкое поле для деятельности есть в отрасли стройиндустрии – в ЗКО нет производства лакокрасочной продукции, в малых количествах производятся сухие строительные смеси.

«Сейчас ряд предпринимателей изъявили желание развивать легкую промышленность. И мы уже начали работать по понятным для нас рынкам: так, в области проживает 100 тыс. учеников, на приобретение школьной формы которым родители ежегодно тратят не менее 1,5 млрд тенге. 80-90% от общего объема – это импортная школьная форма. Эти деньги необходимо вернуть в область, шить и продавать в регионе школьную форму собственного производства», – считает г-н Нургуатов.

Он отмечает, что зачастую в своей работе наши производственники выступают в роли просителей: сначала – кредитов в банках, потом – мест реализации своих товаров. Внедряя программу импортозамещения в стране, нужно менять этот подход: банки и супермаркеты должны быть на подхвате у бизнеса, и тогда ширпотреб местного производства появится в ассортименте всех магазинов.


165 просмотров

Қазақстан сүт зауыттары шикізат тапшылығын сезінуі мүмкін

Өйткені қайта өңдеуге тапсырылатын сүттің тең жартысы Кедендік одақ техникалық талаптарына сай емес

Фото: Shutterstock

2020 жылдың 1 қаңтарында Қазақстанға аталмыш саланы ретке келтіру үшін берілген мерзім бітеді. Содан кейін стандартқа сай келмейтін сүт қабылданбайды. 

Тұяқ серпіп үлгермейсің...

Негізінде, өнім құрамы мен тазалығына қойылатын талаптар, шикізат жинаудың бекітілген ережесі бар. Кәсіпорындар мен жеткізушілер 2018 жылдан осы стандарттар бойынша жұмыс істеуі керек еді. Алайда бұл реформа тағы да 2 жылға шегерілген болатын.

Бұл туралы Қазақстан сүт одағының Павлодарға жұмыс сапарымен келген мамандары ескертті. Шикізат стандартқа сай болу үшін қорадағы малды қалай жемдеп-бағуды, оның сүтін жинау мен сақтау тәртібін үйрететін жол картасын әзірлеген. 

Қазақстан сүт одағының атқарушы директоры Владимир Кожевников БАҚ-қа арналған брифинг барысында:

«Аталмыш жол картасы өңделетін сүттің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған барлық шараларды қамтыған. Бұл – біздің саладағы басты талап.  Ал талапқа сай келмейтін шикізатты сүт өңдейтін кәсіпорындарға қабылдай алмаймыз», – деп мәлімдеді.

«Тұтынушылар таңдауын анықтайтын зерттеу нәтижесі тұрғындардың 34 пайызы қолдың сүтін еш алаңсыз пайдалана беретінін көрсетті. Ал оңтүстік аймақтарда халықтың 44 пайызы жеке қосалқы шаруашылықта сауылған сүттің сапалы екеніне сенімді. Яғни, көпшілік өңделмеген өнімді тұтынады деген сөз. Жол бойында сатылған сүтті алсаңыз, оның қандай жағдайда сауылғаны, қалай сақталғаны, қалай жеткізілгені белгісіз. Қазір далада күн ыстық, 38 градустан асады, ал әйелдер көшеде сүт сатып отыр»,– дейді жол картасының үйлестірушісі Сәуле Жанкина. 

Ал «Молсервис» ЖШС-нің директоры Сергей Чепурконың айтуынша, Кедендік одақтың стандарттары оған дайын емес шикізат жеткізушілерін тығырыққа тіреуі мүмкін. Қайта өңдеуші кәсіпорындар қазірдің өзінде тек үлкен қожалықтармен әріптестік орнатқанды жөн көріп, жеке шаруалармен жұмыс істеуден бас тартып жатыр. 

«Соңғы жылдары біздің компания бұндай проблемаларға тап болған жоқ, өйткені біз сенімді жеткізушілермен жұмыс істейміз. Егер бұрын шикізаттың жартысы ЖШС-лардан, жартысы жеке қосалқы шаруашылықтардан келсе, қазіргі кезде олардың үлесі 25% ғана», – дейді кәсіпкер.

Сонымен қатар ауылшаруашылық кооперативтерінің құрылуы шикізат сапасын арттыруға жасалған жақсы қадам деп пайымдайды кәсіпкер. Алайда бұл жерде тірліктің бәрі басшылардың кәсіби біліктілігіне келіп тіреледі.     

«Бұл өзгеріске дайын болмағандардың бәрінде өнімді өткізу тұрғысынан қиындық туындайды. Олар сүтті сатып ала салып, өткізіп, бірден ақшасын аламыз деп ойлайды. Бірақ бәрі оңай емес. Бірнеше жыл бұрын жекізушілермен үлкен қиындықтар болған еді. Сапасыз өнімді қабылдамай, сүт таситын көлікті қайтарып жіберіп отырдық. Соның бәрі жеке үйлерден жиналған сүт болатын», – дейді Сергей Чепурко.

Ауыл сүтті көп бере ме? 

Қазақстан сүт одағының мәліметтері бойынша, бүгінде елімізде сатылатын 1,5 млн тонна сүттің 77% -ын ұсақ шаруашылықтар өндіреді. Егер үлкен қожалықтардан алынатын сүтке ешқандай шағым болмаса, жеке мал ұстайтындарға айтылатыны жеткілікті. Өндірілетін шикізаттың шамамен 700 мың тоннасынан түрлі  кемшілік табылады, кейбірінде микробиологиялық көрсеткіштер жоғары болса, екіншісінен антибиотиктер табылған. Шикізат сапасына ауыл арасының алшақтығы, сүт жинау желісінің дамымауы, мамандар тапшылығы, ақыр аяғы сүт тапсырушылардың сауатсыздығы кері әсер етеді. 

Қазақстан Сүт одағының атқарушы директоры Владимир Кожевниковтың айтуынша, тағы бір үлкен мәселе – жазда сүт зауыттарына сүт артығымен жеткізілсе, қыста олар шикізаттан қысылады. Нәтижесінде зауыттар құрғақ сүт ұнтағына тәуелді, оның 90 пайызы  шетелден жеткізіледі. 

Жеке қосалқы шаруашылықтардың басын  кооперативтерге біріктіру кедендік одақтың техникалық талаптарына сай болуға ықпал етеді деп тұжырымдайды сүт одағының өкілдері. Қарағанды облысында осындай кооперативке бас біріктірудің жарқын мысалы бар. Айталық, «Нәтиже» ЖШС облыста 30-ға жуық сүт қабылдау пункті желісін құрған. Қабылдау пункттерінде сүт дереу сүзіліп, салқындатылады да,  оның тазалығы, сапасы тексеріледі, содан кейін кедендік одақ талаптарын сай, арнайы ыдыстарда зауытқа жеткізіледі.

«Егер сүт сапасыз болса, техникалық талаптар енгізе саласымен, шығынға батамыз. Сондықтан біз сүт тапсырушыларға шикізат сапасына қандай талаптар қойылатынын түсіндіріп, арнайы сүт қабылдау орындарын құрып жатырмыз. Бұл істен оң нәтиже шығады деп үміттенеміз»,– дейді «Нәтиже» ЖШС-нің директоры Дәулетбек Акпар. 

Оның айтуынша, әзірге айына 3-4 рет тапсырылатын сүт сапасы қойылатын талапқа сай болмай шығады.

Ал Жаманжол ауылының тұрғыны Светлана Мокишина 20 жылдан бері сүт өткізіп келеді. Оның айтуынша кооператив құрылғалы бері, өткізілетін сүтке қойылатын талап қатайған, дегенмен өз шикізатын тұрақты тапсырып тұруға мүдделі жергілікті тұрғындар бұл талаптарға тез бейімделіпті.

«Сүттің тексерістен өтпей қалуы сирек кездеседі, қойылатын талаптар да аса қиын емес, ең бастысы – тазалық сақталып, сүт беретін мал сау болса болғаны», – дейді Светлана Мокишина.

Дегенмен Сүт одағы өкілдерінің деректеріне жүгінсек, жеке шаруашылық иелері кооперативке кіруге аса құлықты емес. «Ауыл сүті» ЖШС директоры Қанат Әбдіғалиевтің пікірінше, оған халықтың бұндай бірлестіктің артықшылығы туралы хабарсыздығы себеп.

«Тұрғындарға кооперативтің не екенін, оған арнайы субсидия бөлінетінін, әр литр сүттен 10 теңге кооперативке қайтатынын түсіндіру керек. Бұл да ынталандыратын фактор.  Бағдарлама шыққанымен, ол туралы нақты ақпарат сүт тапсырушыларға жетпей жатыр», – деп пайымдайды Қанат Әбдіғалиев.

Ақпараттық технологиялардың көмегі 

Қазіргі кезде өндірушілер Collect mobile қосымшасын пайдалана бастаған. 

«Бұл қосымша сүт өнімділігіне әсер ететін факторларды анықтауға және сүт тапсырушылардың көрсеткіштерін бір жерге жинақтауға мүмкіндік беріп, қайта өңдеушілерге өз жұмысын дұрыс жопарлауға көмектеседі. Мәселен, осы ауданда сүтті сиырлар азайып бара жатса, олар мал тұқымын асылдандырады. Бұл өз кезегінде сүт тапсырушылардың шикізаты көбейіп, табысының артуына ықпал етеді», –деп түсіндірді БҰҰ Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымының агроөнеркәсіп бойынша экономисті (FAO) Инна Пунда.

Инна Пунданың айтуынша, бұл ноу-хаудың  басты міндеті – сүт өндірісі тізбегін «тапсырушы-өндірушіге» дейін қысқарту. 

«Қазіргі кезде сүт өндірісі тізбегінде сүт тапсырушылар мен зауыт емес, алыпсатарлар жақсы пайда тауып отырғаны айқын. Өкінішке қарай, алыпсатарлықтың арқасында күніне бірнеше мың доллар табатындар бар. Олар шаруалардың хабарсыздығын пайдаланып, зауытты шикізатқа тәуелді етіп, өз ойларындағы бағаны қоюға мүдделі»,– деп тұжырымдайды сарапшы.
 

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций