Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


380 просмотров

Кәсіп ашқысы келген семейлік тұрғын қалайша қомақты қарызы бар борышкерге айналды?

Әсия Аралованың оқиғасы

Фото: Shutterstock

Шығыс Қазақстан облысы, Көкпекті ауданының тұрғыны шағын кәсіп ашамын деп, несиесін өтемей жүрген облыстағы ең ірі борышкерлердің қатарынан қалай шықты? Бұл несие оқиғасының егжей-тегжейін «Курсив» анықтап көрді. 

«Курсив» газетінің редакциясына семейлік Әсия Аралова көмек сұрап келген еді (бұрынғы фамилиясы – Батырхан). Ол 2016 жылдан бері «Жол картасы–2020» бағдарламасымен берілген 3 миллион теңге несиенің жеке басына еш қатысы жоқ екенін дәлелдей алмай келеді. 

Бәрі неден басталды?

Әсия Аралованың айтуынша, 2014 жылдың жазында оған туысқан әпкесі хабарласып, несие алуды ұсынған. Бұл әпкесінің жолдасы Көкпекті ауданындағы «Талды-Несие»  несие серіктестігі басшысы қызметін атқарған. 

«Туысқандарым маған үстемақысыжылдық 7 пайыз болатын 500 мың теңге көлемінде несие алуды ұсынды. Мен келістім. Ол үшін маған «Самарское» ауылында тіркеуге тұрып, есепшот ашып, қажетті құжаттарды беруім керек еді. Кейіннен есепшотымнан 3 миллион теңгені шешіп алуымды өтінді. Бірақ мен несие келісім-шартына қол қойған жоқпын», – дейді Аралова. 

Оның айтуынша, осы 3 миллионның 400 мың теңгесін оған Самарскоеда киім-кешек сататын шағын кәсіп ашуына беріпті. Алайда біраз уақыт өткен соң Әсия Семейге қайтып келіп, тауар мен ақшаны туысқандарына несиені жабу үшін қалдырып кеткен. 

Бірақ 2017 жылы кәсіпкерге сот орындаушылары хабарласып, оның мойнында 129 634 314 теңге қарыз тұрғандықтан, барлық дүние-мүлкіне тыйым салынатынын мәлімдеген. 

«Талды-Несие» несие серіктесінің 50-ге жуық қосалқы қарыз алушыларымен бірге мені де «Ертіс» ӘКК-ге борышкерлер қатарында жауапқа тартқан сот отырысы өткен. Мен бұндай соттың өткені туралы білген де жоқпын», – дейді ол. 

Мәселенің мәні 

Бұл ретте Көкпекті ауданының полициясы 3 миллион және 500 мың теңге несие берілгені және «Талды-Несие» несие серіктестігі мүшелерінің ортақ жауапкершілігі туралы келісім-шарттың көшірмесін берді. Алайда келісім-шартта борышкердің өз қолы жоқ, ал кепілдемеге үшінші тарап қол қойған. Бұл арнайы өткізілген жазу сараптамасымен де дәлелденген. Осы орайда Көкпекті ауданының ішкі істер бөлімі 2017 жылы алаяқтық пен жалған қол қою бойынша қылмыстық іс қозғапты. 

Ал әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорация өкілдері «Жол картасы-2020» бағдарламасы аясында «Ертіс» ӘКК «Талды-Несие» НС» жауапкершілігі шектеулі серіктестікпен келісім-шартқа отырғанын айтады. Содан кейін бұл компания 110 кәсіпкерге жеңілдетілген шартпен несие беру туралы келісім жасаған. 

Қазіргі кезде бұл ұйымдар арасындағы келісім-шарт үзілген, 50 шақты борышкерден жалпы сомасы 129 634 314 көлеміндегі қарыз өндірілуі керек.  

«Ертіс» ӘКК» АҚ басқарма төрағасы Эльдар Тумашиновтың «Курсивке» берген ақпаратына сүйенсек, 2019 жылдың қаңтарында Көкпекті ауданының №2 сотында несие серіктесі қосалқы қарыз алушыларының ортақ жауапкершілігі жөнінде қойылған 9 қолды жалған деп тану туралы сот отырысы өткен. Бұл адамдар жалпы қарызды өтеуден босатылған.
 
Алайда олардың арасында Әсия Аралова жоқ. Өйткені ол сотқа кепілдемеде қойылған қолын жалған деп тану туралы шағым түсірмепті. Дегенмен, қолтаңбаның өзінікі емес екені туралы сараптама қорытындысын ұсына отырып, сотқа шағым түсірсе, жағдайды өзгертуге мүмкіндігі бар. 

Заңгер кеңесі

Максим Мостович, заңгер:

Қазақстан сотында борышкерлердің ортақ жауапкершілігі туралы істі қарау тәжірибесі кең таралған. Менің заңгерлік тәжірибемде осыған ұқсас, қосалқы қарыз алушылар өзге борышкерлердің несиесіне кепілгер болғаны үшін жаупкершілікке тартылған істер болды. Ал жалпы қарызды дәл қазіргі кезеңде төлем қабілеті бар борышкерлерден ғана өндіріп алуы мүмкін. Ал Әсия Аралованың жағдайына келер болсақ, оған кепілдік міндеттемесіне еш қатысы жоқ екенін дәлелдеу үшін сотқа жүгініп, шағым түсіруіне тура келеді.


1424 просмотра

Североказахстанские бизнесмены не хотят устанавливать POS-терминалы

Почему это происходит

Фото: Shutterstock

Из 38 тысяч петропавловских предпринимателей POS-терминалы имеют лишь 23 тысячи. В целом по СКО безналичные платежи составляют всего 16% от всех денежных операций. Отсутствие терминалов в торговых точках бизнесмены объясняют дороговизной оборудования и нерентабельностью его использования.

Вывести из тени

По информации акимата Северо-Казахстанской области, в регионе 5,6 тыс. торговых точек. Из них только 1,5 тыс. оснащены устройствами для проведения операций по безналичному расчету. При этом, по данным госоргана, на платежные карты жителей СКО ежемесячно начисляется до 27 млрд тенге. То есть возможность платить, не используя наличность, у североказахстанцев есть. Однако, как отмечают в областном акимате, на безналичные платежи приходится всего 16% от общего числа денежных операций.

И штрафов не боятся

Согласно Закону РК «О платежах и платежных системах» автодилеры, магазины, гостиницы, рестораны, кафе, билетные кассы, турагентства, кинотеатры, фитнес-клубы, ночные клубы и развлекательные центры должны принимать платежную карту клиента. В случае отказа им выносится предупреждение, а если POS-терминал так и не появится, предпринимателю грозит штраф от 96 до 240 тыс. тенге. 

Но в областном центре и в районах СКО далеко не все предприниматели готовы устанавливать необходимое оборудование. Отсутствует оно, как правило, и в мелких торговых точках с небольшой проходимостью. Об этом говорят представители местного общественного движения Modern Qazaqstan, которые посетили несколько десятков заведений в области. Результаты этого исследования явно не в пользу безналичных платежей.

«Мы побывали более чем на 50 объектах бизнеса. Оказалось, что POS-терминалы имеются только в больших супермаркетах, на заправках и в крупных кафе. В мелких дворовых магазинах о таком оборудовании речи нет. Ни в одной такой торговой точке мы не смогли провести безналичный расчет. То есть 80% магазинов не оснащены системами для оплаты платежной картой», – рассказал «Курсиву» директор ОО «Modern Qazaqstan» Дархан Темиртас.

Нет оборотов – нет выгоды

Владельцы не оснащенных необходимым оборудованием торговых точек ссылаются на небольшие обороты. POS-терминал стоит от 130 тыс. тенге. С каждой транзакции банк снимает 1–3%, а это значит, что если торговая точка в месяц не зарабатывает хотя бы 300 тыс. тенге, то наличие ККМ делает бизнес невыгодным, сетуют владельцы.

«У нас оборот чуть больше 100 тыс. тенге в месяц. Конечно, нам, мелким ИП, это совсем не выгодно», – посетовал в разговоре с корреспондентом «Курсива» хозяин небольшого фруктово-овощного ларька в Петропавловске.

Также предприниматели указывают на особенности расположения своих магазинов и ларьков. В некоторых микрорайонах среди покупателей преобладают люди пенсионного возраста, которые безналичными платежами не пользуются вообще.

9854189.jpg

Стимул – платить наличными

Однако специалисты областного акимата, проведя исследования, пришли к выводу, что в некоторых случаях владельцы торговых точек POS-терминалы не используют намеренно. Даже при наличии рабочего оборудования они стимулируют покупателей совершать оплату наличными. Аргументом в пользу этого является предоставляемая скидка на товар в размере 1–3%. 

«Если предприниматель предоставляет покупателю чек, в котором указывает стоимость продукта, то никаких противоречий с законодательством нет. Бизнесмен сам вправе назначать скидки на ту или иную продукцию. С другой стороны, возможно, таким образом, пробив платежный документ уже после реализации товара, субъект бизнеса хочет скрыть свои реальные заработки от органов госдоходов», – считает юрист Арсен Есебаев.

Впрочем, желание североказахстанцев пользоваться только бумажными деньгами подтверждают и статданные. По количеству транзакций СКО, согласно информации, опубликованной на официальном сайте Национального банка РК, числится в аутсайдерах. По данным финрегулятора, за июнь текущего года меньше операций по безналичному расчету было только в Кызылординской области. Из северных регионов страны невысокие показатели по использованию платежных операций в режиме онлайн зафиксированы в Акмолинской области.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций