Перейти к основному содержанию

bavaria_x6_1200x120.gif


373 просмотра

Ұлттық ашықтықтың «ерекшеліктері»

Биыл Қазақстан өндіруші салалардағы ашықтық бастамасына қосылды, яғни, жер қойнауын пайдаланушы ірі компаниялардың ақырғы бенефициарлары (нақты иелері мен акционерлері) аты-жөнін жариялауға ниетті. Алайда оның қалай жүзеге асатыны әзірге белгісіз

Фото: Shutterstock

Өндіруші салалардағы ашықтық бастамасы (ӨСАБ) жаңа деңгейге шықты: аталмыш бастамаға биыл қосылған Қазақстан жер қойнауын пайдаланушылардың түпкілікті иелерін жариялауға дайын. Әзірге осы мәліметтерді ашық жариялау туралы талапқа халықаралық деңгейде қол қойылғанымен, оның ұлттық стандартын әр қатысушы өзі жазады. Соның ішінде толық ақпарат бермеген компаниялардың қандай жауапкершілікке тартылатыны да ұлттық стандартта көрсетілмек.  

Ауаға атылған оқ 

Өткен аптада жер қойнауын пайдаланушылардың ашықтығы қай деңгейде қалыптасатыны жайында қоғамдық талқылау Астанада ұйымдастырылған еді. Осы пікірталаста айтылған ұсыныстың барлығы ӨСАБ ұлттық хатшылығына жолданды. Көп талқыға түскен тақырыптың бірі – өндіруші компания иесі немесе ықпалды тұлғалар туралы ақпарат беруден бас тартқан компанияға жүктелетін жауапкершілік қандай болмақ?

Жер қойнауын пайдаланушылардың жауапкершілігі мәселесіне бекер мән беріліп отырған жоқ: бастаманың жаңа талаптарына сәйкес, мұнай секторындағы компаниялар жылдың соңына дейін нақты иелері көрсетілген жаңа есептілік формасын ұсынулары керек. Алайда ӨСАБ ұлттық хатшылығының өкілі Эльвира Жантөрееваның айтуынша, жаңа форманы уәкілетті органға компаниялардың үштен бір бөлігі ғана өткізген.
 
«Құқықтық-нормативтік актілерге сәйкес, мұнай-газ секторындағы компаниялар өз мәліметтерін 25 қаңтарға дейін өткізеді, қазіргі кезде 150 компанияның 50-і беріп үлгерді. Осы ретте бұл форманың өзі қаңтардың аяғында ғана дайын болғанын ескеру керек, сондықтан оның мерзімін 30 наурызға дейін ұзартуды ұйғардық, – деп түсіндірді өкіл. – Ал тау-кен өндірісіндегі компаниялар бұл мәліметтерді 30 сәуірге дейін ұсынуы керек».

Сонымен қатар, Жантөреева ханымның айтуынша, үлгіні заңдық тұрғыда толтырмау – келісім-шарт талаптарын орындамаумен теңестіріледі. Келісім-шарттық міндеттемелерді орындамаған жағдайда салынатын айыппұл міндеттеме көлемінің 1 пайызын құрағанымен, тура сол келісім-шарттық міндеттеменің нақты көлемін анықтау қиынға соғып тұр. Сондықтан қоғамдық талқылауға қатысушылар нақты иесі туралы ақпарат бергісі келмеген компанияларға салынатын айыппұл сомасын бекітуді ұсынды. 

Нәтижесінде, ұлттық хатшылыққа жолданған ұсыныста нақты ақпарат бермеген немесе жалған мәлімет берген орта бизнес өкілдеріне – 500, ал ірі бизнеске – 5000 АЕК көлемінде айыппұл салу ұсынылды. (2019 жылы 1 АЕК –2525 теңге). Бұл шартты қайта бұзған жағдайда, қолданыстағы заңнамаға сәйкес, лицензиясынан айырылуы мүмкін. Келісім-шарттық міндеттемелерін 2 мәрте  орындамауы – компаниямен жасалған шартты бұзуға негіз болатыны белгілі. 

Бұл ретте қоғамдық талқылауға қатысушылар 5 мың АЕК-ті өндіруші компаниялар үшін өте аз, күлкілі сома деп тұжырымдайды. Дегенмен, Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту институтының директоры Сергей Худяков кейбір жер қойнауын пайдаланушылар үшін 12 миллион теңге – жол ережесін бұзғанда салынатын айыппұл тектес, оның ауаға атылған оқпен тең екенін мойындайды. 

«Біздің мақсатымыз – өндіруші компанияларды күйрету емес, олардың заңды құрметтеуін міндеттеу. Өндіруші компаниялар үшін 12 миллион теңге деген өте күлкілі сома екенін білеміз. Алайда бұл алғашқы қадам: еске салып, ескерту міндет. Ал келесі қадам – лицензиясын тоқтату, бұл жер қойнауын пайдаланушылардың жанына бататыны анық. Өз ұсынысымызда айыппұл көлемі 10 мың АЕК болсын деп жазып бере аламыз, бірақ оны қабылдауы екіталай», – дейді спикер.

Ашықтық банкі көмекке келсін

Қоғамдық талқылауға қатысушылар, сонымен қатар, өндіруші компанияның лицензиясын тоқтату  өте маңызды қадам екенін жақсы түсінеді.

Таяқтың екінші ұшы елдегі инвестициялық климатқа тиіп кетейін деп тұр. Сондықтан қоғамдық пікірталас алғашында ашық ақпарат бергісі келмеген компанияларға ықпал етудің балама жолдарын да қарастырған. Осы жерде оларға ҚР Қаржы министрлігінің қаржылық мониторинг комитеті төрағасының орынбасары София Айсағалиева келіп, ақпарат беруден бас тартқандардың есімін көпшілікке жариялау – компанияның беделіне нұқсан келтіретініне көңіл аудартты. 

«Бұл жерде компанияның абыройына қатысты қолданылатын шаралар заңсыз жолмен алынған кірісті заңдастыруға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнамаға сәйкес келеді, – дейді Қаржы министрлігінің өкілі. – Айыппұлы аз, бірақ банктерге басқа қырынан әсер етеді: тура осы баппен айыппұл төлесе, шетелдік банктер олармен байланысын үзіп, ешкім бірге жұмыс істегісі келмейді. Сондықтан, банктер бұндай кемшіліктерді тез арада жоятындарын айтып, абыройына таңба болмас үшін, айыппұлға дейін жеткізбеуге бар күшін салады. Сондықтан бұл жерде де ең бастысы – компания беделі мен абыройы тежеуші фактор болуы тиіс», – дейді маман.

Сондай-ақ, Айсағалиева ханым ашық ақпарат бергісі келмеген компаниялардың қара тізімін жасауды ұсынды, ол өз кезегінде халықаралық нарықта өзін жайсыз сезінуіне ықпал етеді. Өйткені айыппұл салғаннан гөрі, беделінің түсуі компанияға қатты әсер етеді. Осы тұрғыда нақты тәжірибе бар екенін де айтып өтті. 

«Біз тәуекелі жоғары компаниялардың тізімін жасап, олармен әріптестік орнататын банктердің жан-жақты мәлімет сұратып, тіпті банктік операциялардан бас тартуды ұсынамыз, – дейді Айсағалиева, – жалпы бұл әдісті ӨСАБ-тың ішкі және ұлттық ережелеріне енгізуге болады: заңды иелері туралы мәлімет бермеген өндірушілер тәуекелі жоғары компаниялар қатарына кіргізілуі керек. Сонда қаржылық оперциялар жүргізу тұрғысынан қиындық туындап, банктер жан-жақты ақпарат талап етіп, оны бізге, қаржылық мониторинг комитетіне береді. Бұл өз кезегінде тежеуші факторға айналмақ, өйткені компаниялар өздері туралы бүкіл ақпараттың бізге жеткенін қаламайды», – деп атап өтті маман.
 
Басы ашық қалып тұрған тағы бір мәселе – меншік шегі. Халықаралық хатшылық компанияның тек ірі акционерлерінің аты-жөні жариялануы керек па, әлде оған қатысы бар кез-келген тұлға туралы жан-жақты мәлімет берілуі керек пе, ол жағын ұлттық әкімшіліктің құзырына қалдырып отыр. 

Бұл мәселеге қатысты қоғам өкілдерінің пікірі бір жерден шыққан жоқ: пікірталастар тек Алматы мен Астанада ғана емес, аймақтарда да өткен еді, әр жерде меншік шегі ретінде әртүрлі сандар айтылды. Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту институты директорының сөзіне сүйенсек, аймақтардағы мәслихат хатшыларының бірі компания иелері туралы барлық ақпарат жариялануы керек деген көрінеді. Оның бұл пікірін қолдағандардың қарасы аз болмаған. 

Нәтижесінде компания иелері туралы ақпаратты меншік шегін қолданбай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдар үшін толық, жан-жақты ақпарат жариялау туралы, ал жалпы көпшілікке компаниядағы үлесі 10 пайыздан асатын тұлғалар туралы барлық мәлімет: соның ішінде аты-жөні, азаматтығы және тұрғылықты жері жайлы ақпаратты жариялау ұсынылды. Бұл ретте қоғамдық талқылауға қатысушылар компания иелерінің туған-туысқанының да үлесін ескеруді талап етіп отыр. Егер акционердің өзі – 5 пайыз, баласы – 5 пайыз акцияға иелік етсе, олар жалпы 10 пайыздық меншік шегі аясында қарастырылуы керек. 

Алдағы уақытта жер қойнауын пайдаланушы компаниялардың түпкі иелері туралы берілген бүкіл ақпарат әкімшілік басқару бірегей порталында жарияланып, тек мемлекеттік қызметкерлерге қолжетімді болады.
 
«Қазір біз осы ақпараттың қай бөлігі ашық жарияланымға шығарылатыны талқылап жатырмыз. Заңнамаға қажетті өзгерістер енгізілген, оған қоса, қаңтар айынан бері мұнай-газ компаниялары мен өзге де өндіруші саладағы компаниялар өз бенефициар иелері туралы алғашқы деректерді жібере бастады. Әзірге бұл ақпарат Энергетика министрлігінің геология комитетіне белгілі, осы  ақпараттың қай бөлігі көпшілікке қолжетімді болатынын құрамына Мәжіліс депутаттары, түрлі компаниялар мен ҮЕҰ өкілдері кіретін ұлттық кеңес деңгейінде талқылаймыз. Берілген ақпараттың қаншалықты нақты және сапалы, компаниялардың сырғытпа жауабы емес екеніне көз жеткізуіміз керек», – деп түйіндейді Сергей Худяков.


757 просмотров

Каким будет строительный рынок ближайшего будущего

Модульное домостроение, искусственный интеллект и реформа инфраструктуры – главные тренды отрасли на ближайшие 20 лет

Фото: Shutterstock

Около 300 компаний строительного рынка приняли участие в профессиональном форуме 13 июня в Алматы. Главной темой обсуждения стал нарастающий разрыв между технологиями строительства и ограничивающими их применение СНиПами, часть которых была принята полвека назад.

Как в этих условиях возводить здания, отвечающие современным эстетическим и технологическим запросам? Что такое цифровизация строительного процесса и как она помогает усилить позиции компании на рынке? Каковы перспективы отрасли в стране на ближайшие десятилетия? Ответы на эти вопросы в полной мере прозвучали в выступлении Айдына Рахимбаева, контролирующего акционера и председателя совета директоров инвестиционно-строительного холдинга BI Group. 

Доля строительства в ВВП страны неизменна и достаточна

Компания BI Group известна рынку как лидер отрасли и пионер в области применения самых современных стандартов строительства. Неудивительно, что выступление Айдына Рахимбаева ждали с особым интересом. В свою очередь спикер сразу обозначил понимание проблем рынка, в том числе и такой, казалось бы, наивный запрос: есть ли у рынка перспективы роста после EXPO.

Не надо беспокоиться о будущем рынка или сомневаться в важности новых технологий, успокоил аудиторию Айдын Рахимбаев. По его данным, доля строительного рынка в ВВП Казахстана в течение последних семи лет держится на уровне 5,6%, что соответствует среднему показателю европейских стран. К примеру, в 2018 году доля строительства в ВВП Норвегии составила 6,6%, Австрии – 6,4%, в Великобритании – 6,1%. Показатели ниже казахстанских демонстрируют Франция – 5,5%, Германия – 5,3%, Италия – 4,7%.  

Лидер строительных инвестиций – Атырауская область

Общий объем выполненных строительных работ в стране за период январь – апрель текущего года – 626,5 млрд тенге. Это на 11,4% выше аналогичного прош­логоднего показателя.

Если изучить строительный рынок Казахстана текущего года через регионы, то лидером по инвестициям окажется отнюдь не столица. Она занимает второе место с показателем выполненных строительных работ на 61,2 млрд тенге. Третье место за Алматы – 50,3 млрд тенге. Далее расположились Карагандинская область (48,3 млрд), ВКО (43,5 млрд) и Алматинская область (40,1 млрд тенге). 

Лидер отрасли – Атырауская область с показателем 151,8 млрд тенге. Это обусловлено развитием серьезных объектов нефтедобывающей промышленности. Именно сюда, считает Айдын Рахимбаев, должны стремиться компании, желающие закрепиться на рынке надолго. Объем возводимых промышленных объектов неизменно растет. В текущем году его показатель ожидается на уровне 953,602 млрд тенге. Рынок инженерно-коммуникационной инфраструктуры составит 792,712 млрд тенге. Рынок гражданских объектов – 648,583 млрд тенге.

Урбанизация подстегивает рынок жилья

Айдын Рахимбаев развеял неуверенность строительных компаний относительно перспектив рынка жилья: рост неизбежен. Причина тому – отток населения в крупные города. Согласно прогнозу BI Group на ближайшие 20 лет в 2038 году в Казахстане будут жить 22,1 млн человек, 70% из них – в городах. Ожидаемая цифра ввода жилья в 2023 году составит 20,286 млн кв. м. Сравните с показателем 2012 года – 6,472 млн кв. м. В текущем году запланировано 13,856 млн кв.м.

Также Айдын Рахимбаев представил прогноз динамики уплотнения городов Казахстана, составленный экспертами
BI Group на период до 2028 года. К примеру, население Нур-Султана ежегодно прирастает на 4%, Алматы – на 2,2%. В 2028 году рост плотности населения ожидается следующим: в Нур-Султане на 41,2%, в Шымкенте на 24,9%, в Алматы на 21,6%, в Атырау на  21,2%, в Актобе на 19,7%, в Туркестане на 19%. Урбанизация повлечет реконструкцию и новое строительство инженерной инфраструктуры. А вот и аутсайдеры по росту плотности населения: в Талдыкоргане ожидается рост на 8,5%, в Петропавловске на 4,3%, в Таразе на 4%, в Кокшетау на 3,3%, в Павлодаре на 3%.

Ключевые тренды строительства будущего

Айдын Рахимбаев предложил аудитории короткий экскурс в ближайшие 10 лет строительного рынка. Основные направления – сильные регионы и урбанизация, развитие обрабатывающей промышленности, умные города, газификация страны, развитие инфраструктурных проектов. 

Аналитика BI Group видит перспективу в модульном домостроении. Это технология возведения зданий из готовых квартирных блоков, которые отлиты в заводских условиях. Она позволяет возводить дом из 400 квартир за три-четыре месяца силами десяти человек (монолитная технология рассчитана на срок возведения 15–18 месяцев усилиями 400 человек). В ноябре BI Group планирует запуск модульного завода в Нур-Султане. Затем в течение 10 лет поставит заводы в каждом из регионов. Производительность одного завода – 131–460 тыс. м. кв. в год. Стоимость квадратного метра жилья составит от 240 тыс. тенге. Экспериментальное здание на 144 квартиры по этой технологии возводится в Нур-Султане, запуск ожидается в октябре.

Искусственный интеллект, принятый на службу BI Group, мгновенно приводит цену жилья к рыночным условиям и помогает составлять прогноз погоды для каждой строительной площадки. Специальные проектировочные программы умеют вписать строительный комплекс в любой ландшафт за два часа, предоставив при этом актуальную смету расходов. Умные дома без специальной доплаты за технологию, информационное моделирование проектов любой сложности, автоматизация взаимодействия с бизнес-партнерами – все это не только картина будущего, но и текущего дня. 

«Строительная отрасль не менялась 50 лет. Пора ее перекроить и встряхнуть», – резюмировал Айдын Рахимбаев.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

d1fHAmG5BPI.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций