Перейти к основному содержанию

bavaria_x6_1200x120.gif


975 просмотров

Зергерлер зар илейді: жаңа заң бизнесті аяқтан шалды

Бұл саладағы бизнес өкілдері «енді заңды түрде жұмыс істеу мүмкін емес» дейді. «Көлеңкеге» тығылу – кәсіпті ашық жүргізгеннен әлдеқайда тыныш, тиімді екен

Фото: Shutterstock

Қазақстан Зергерлер лигасының төрағасы Қайсар Жұмағалиев Екінші зергерлер форумында бұл салада ашық бизнес құрғаннан гөрі, көлеңкелі жүйемен жұмыс істеген әлдеқайда тиімді екеніне бірнеше дәлел келтірді. 

Соңғы ауыр соққының бірі – зергерлерді мемлекеттен алтын сатып алу мүмкіндігінен айырған Салық кодексіне өткен жылы енгізілген өзгерістер. 

Отандық асыл тас-металдар саудасы саласында «көлеңкелі» бизнестің кең етек жайғаны бұрыннан белгілі еді. Зергерлер форумында бұл мәселе тағы айтылды: Жұмағалиев мырза мен осы саладағы заңды бизнестің өкілдері «Қазақстанның ЕАЭО мен ТМД аумағында құнды металдар айналымына қатысты заң бұзушылықтар әкімшілік емес, қылмыстық жауапкершілік болып табылатын жалғыз мемлекет» екенін тағы да айтып қалды.

Ол аздай, қолданыстағы заңнамаға сәйкес, бұл заңды бұзғандарға елде заңсыз өндірілген, немесе елге заңсыз жеткізілген тауарды тәркілеу сияқты жаза қолданылмайды. Заң бұзу дерегі дәлелденген жағдайдағы ең көп деген айыппұл шамамен, миллион теңге ғана. Мұндай соманы зергерлер күлкілі дейді. Өйткені 1 млн теңге – небәрі екі-үш ірі алтын бұйымның құны. Контрабандистер мен қара нарықтың басқа да өкілдері тәркіленбей, өз қолында қалған бұйымдардың есебінен әлгі миллионды оп-оңай төлей салады. 

«Қазақстан алтын контрабандасы үшін керемет жағдай жасап отыр», – дейді Зергерлер лигасының өкілдері. Олардың дерегінше, Қазақстан аумағындағы зергерлік бұйымдардың жылдық айналымы шамамен 300 млрд теңгені құрайды, оның 95% - «көлеңкелі» нарықтың үлесінде.
 
Отандық нарықтың үштен бір бөлігін Түркияның өнімдері алып отыр (түркиялық Зергерлер қауымдастығының есебінше, Қазақстанға соңғы кездері Түркиядан жылына 11 тоннаға дейін зергерлік бұйымдар жеткізіледі), енді түріктің өнімі Ресей нарығын да толтыра бастады – бұл Ресей мен Қазақстанның отандық зергерлік бизнес үшін өте қауіпті құбылыс, деп санайды Жұмағалиев, өйткені түркиялық алтын өнімдерін сатушылар «көлеңкелі» әдістерінің арқасында көбіне ашықтан-ашық демпингпен (тауарды тым арзанға сату) айналысады.

«Түркияның бұйымдары өзіндік құнынан 1,5-2 есеге төмен: 583 сынамалы алтын 1 граммының биржалық құны қазір 9199 теңге – бұл жұмысты қоспағандағы, тек шикізат құны, – дейді Жұмағалиев. – Ал дайын өнім бағасына – жасалған жұмыстың құны, кедендік, баж салықтары қосылуы тиіс. Сонда сапалы алтын бұйымының нақты бағасы кем дегенде, әр граммына 12–15 мың теңге болуы керек. Осылайша, түптеп келгенде мемлекетке салық төлеп, жұмыс орнын ашып, жұмысшыларына жалақы төлейтін қазақстандық зергерлер Түркиямен бәсекелесе алмайды. Өйткені Түркияның алтыны контрабандалық жолмен кіреді. Әрі Түркиядан келетін жылтырағанның бәрі алтын емес», – деген ол контрабандалық өнімдердің арасында сапасы төмен алтынның көптеп кездесетінін меңзеді.

2016 жылы қабылданған «Бағалы металдар мен асыл тастар туралы» заң теория жүзінде нарықтағы жасанды бұйымдарды әшкере етуі тиіс еді: оның 13-ші бабында сынамалық таңбасы жоқ зергерлік және басқа да бұйымдарды сатуға тікелей тыйым салу туралы жазылған. Бірақ іс жүзінде қазақстандық ритейлерлердің (бөлшек сатушылар) аз ғана бөлігі сырттан жеткізілетін бұйымдарына сынамалық таңба салады – республикадағы сатушылардың 99% әлі де өнімдерді таңбасыз сатып келеді.

«Сынамалық таңбалары жоқ болғасын олардың сапасы да 583 сынамасынан әлдеқайда төмен: тіпті бұйымның құрамында алтын болмауы да мүмкін, тек сыртына алтын жалатылғандары да кездеседі, – дейді Жұмағалиев. – Бірақ 8 мың теңгеге алтын сатып алатын біздің тұтынушыларымыз оны тексеріп жатпайды. Әйтеуір арзан бағаға алтын алғанына мәз. Ал жаңағы «алтынның» кейін бұзылып кететіні, аллергия шақыратынына бас қатырып жатпайды. Сондықтан осы мәселелер шешілмесе, отандық зергерлік бұйымдар саласы таяу жылдары сала ретінде жойылып кеткелі тұр», – деп қосты ол.

Зергерлер лигасы бәсекеден қашпайды – нарықтың заңды өкілдері бұрын Түркия, Үндістан және өзге де елдерден контрабандалық жолмен зергерлік бұйымдар тасыған зергерлерге рақымшылық жасауды (амнистия) ұсынады.

«Алтын өнімдерін контрабандалық жолмен әкеліп, оны сатып келген зергерлерге рақымшылық жасауды сұрап, өткенде ғана президент әкімшілігіне ұсыныс жолдадық. Бізге олардың өз бұйымдарын көрсетіп, сынама жасап, мемлекеттен тығылмай, салық төлеуші ретінде есепке тұрғаны керек. Біз көлеңкелі нарық көлемін 20-30%-ға болса да азайтқымыз келеді», – дейді Қайсар Жұмағалиев.

Оны есебінше, қазір елімізде шамамен 10 мыңдай жеке және заңды тұлға зергерлік бұйымдар сатумен айналысады. Олардың бәрі «Қылмыстық жолмен алынған табыстарды заңдастыру мен заңсыз кірістердің ізін жасыру туралы» заңға сәйкес ҚР Қаржы министрлігінің Қаржылық мониторинг комитетінің арнайы есебінде тұруы тиіс. Ал іс жүзінде ол тізімде небәрі 300-ден сәл асатын компаниялар мен жеке тұлғалар есепте тұр – заңды жұмыс істейтіндері солар ғана. Қалғандары заңның бұл талабын орындамайды, ол үшін ешқандай жазаға да тартылмайды. Олар тіпті бағасы қымбат жеке тапсырыстар үшін күресте де басымдыққа ие болып отыр.

«Біздегі заң бойынша, бағасы 10 млн теңгеден басталатын қымбат бұйым сатып алғысы келетін адамды мен тексеруім керек: жеке куәлігінің көшірмесін алып, сауда-саттық дерегі туралы қаржылық мониторинг комитетіне хабарлауға тиіспін. Күдік туғызса, ондай сатып алушыға бұйым сатудан бас тартуға міндеттімін – сатып алушыға мұның бәрі керек пе? Ол базарға барады: заңды орындамайтын, арнайы есепте тұрмайтын сол жердегі сатушылардан ала салады, – деп қолын жаяды Жұмағалиев. – Қаржылық мониторинг комитетіне осы мәселені айтып талай хат жаздық, бәрін есепке қойып, бір өркениетті нарық болсын дедік, бірақ комитеттегілер бізде бақылаушылық функция жоқ, бұл мәселені шеше алмаймыз деп шарасыздық танытуда», – деп қосты ол.

Осындай жағдайда да заңға бағынатын  заңды бизнес өз күнін өзі көріп келген. Ал 2018 жылдың басынан бері мемлекет өз қолымен бұларды да «көлеңкеге» кетуге мәжбүрлеп тастады. Салық кодексіне енгізілген жаңа өзгеріс тазартылған алтынның 300 килограмына берілетін квотаны жойды: бұрын «Тау-Кен Алтын» компаниясы 300 келі алтынды заңды жұмыс істейтін зергерлерге қосымша құн салығынсыз (ҚҚС) сатып келген болатын.

«Неге біз өз жерімізде өзге өндірушілермен бәсекелесе алмаймыз? Өйткені біз үшін шикізат, жаңағы тазартылған алтын қол жетімді емес болып қалды. Ұлттық банк жергілікті зергерлердің тазартылған алтынды биржа бағасымен қосымша құн салығынсыз сатып алуына квота бөлген, сол бізге тиімді еді. «Тау-Кен Алтын» квотаны бізге қуана беретін, бірақ 2018 жылы Салық кодексіне енген өзгертулерге сай, енді тазартылған шикізат – алтынға ҚҚС қосылды. Не болды нәтижесінде? Қазір зергерлер «Тау-Кен Алтыннан» бір грамм алтын да алмайтын болды. Олар бұйым жасайтын алтынды енді қайдан алады? Олар ломбардтан алуға көшті. Ломбардқа ол биржа бағасымен, қосымша құн салығынсыз өткізіледі…», – дейді Жұмағалиев.

Заңды жұмыс істейтіндер шикізатты сондай-ақ биржалық бағадан 1–2%-ға төмен бағамен сататын «қара саудагерлерден» де ала алады. Жұмағалиевтің айтуынша, зергерлер үшін бұл да жаман емес, тек елдегі нарықтың бәрінде көлеңкелі сектормен күресуді ту етіп отырған мемлекет бұған қалай қарайды? 

Сонымен қатар, сарапшылар айтқандай, «Тау-Кен Алтынның» зергерлермен арадағы жұмыс тәртібі бұрынғы қалпына келтірілмесе, бұл компанияның өз болашағы да бұлыңғыр болмақ, өйткені енді іс жүзінде оның алтынын биржадан басқа ешкім де алмайды. 

Екінші форумның қатысушылары осы мәселелерді салаға жауапты орган – ҚР Инвестиция және даму министрлігінің алдында тағы да кезекті рет көтермек. Ал, әзірге... мемлекет зергерлерді «көлеңкеге» өзі итеріп отыр ма деген екіұдай ой қалыптасып отыр.


1018 просмотров

Как международные консультанты помогают развиваться казахстанским предпринимателям

И насколько качественны услуги зарубежных специалистов

Фото: Shutterstock

О том, как структурировать бизнес-процессы и достичь высоких показателей, задумывается, пожалуй, каждый, кто рискнул начать собственное дело. Но при этом мало кто знает, что такую помощь могут оказать так называемые бизнес-консультанты. Правда, найти специалиста, который действительно может решить все задачи, довольно непросто, но возможно. 

Сегодня уже можно сказать, что сменилось три поколения с момента развития казахстанского бизнеса. Первые его представители, а иначе «челноки», появились еще в 90-е годы. В тот момент основной движущей силой рынка были простые сделки по купле-продаже. Бизнес-процессы, а тем более планирование хотя бы на среднесрочную перспективу в расчет не брались. Все это стало появляться с началом нулевых, когда прошли первые пенсионные и земельные реформы, а бизнес начал выходить из тени. 

Наконец, в настоящее время, когда стратегия и планирование становятся основой для казахстанского предпринимательства, отечественные бизнесмены стали все больше внимания уделять образованию, новым знаниям, которые бы способствовали развитию их дела быстро и с наименьшими затратами. И здесь на помощь приходят так называемые бизнес-консультанты, которые, анализируя ситуацию, помогают решить поставленные перед компаниями задачи и тем самым выйти на более высокий международный уровень, а топ-менеджменту – мыслить более масштабно. 
Разброс предложений таких бизнес-консультантов достаточно широк. 

Вопрос лишь в том, насколько качественны их услуги. Как отмечают представители казахстанских компаний, не так давно собравшиеся в Алматы на пресс-завтраке, организованном Европейским банком реконструкции и развития (ЕБРР), главное, чтобы выбранный консультант был специалистом в той сфере, на которую ориентирован бизнес, которому он оказывает консалтинговые услуги, и, помимо этого, хорошо знал особенности местного рынка. 

Вопрос в продуктовой линейке

«Можно сказать, что я попал в бизнес случайно. Мой коллега предложил производить детские шампуни, а потом мы познакомились с большим профессиональным рынком, о котором вообще ничего не знали. Мы стали тщательно его изучать и сегодня уже пришли к выпуску профессиональной химии, которая используется в гостиницах и ресторанах. Но в тот момент, когда мы впервые узнали, что ЕБРР предоставляет консультантов, очень заинтересовались этим. И хотя мы уже знали специалистов, с которыми хотели бы работать, для нас, как для начинающих, их услуги были слишком дороги. Поэтому помощь со стороны ЕБРР оказалась очень даже кстати», – рассказал директор казахстанской компании Goldman and Young Диас Ягмуров.

Самая большая проблема, по его словам, для молодых бизнесменов заключалась в том, чтобы научиться разрабатывать и производить продукт, который был бы востребован на рынке. «На самом деле вопрос, как правильно развиваться, весьма важен. Ведь клиент ждет не просто продукта, клиент ждет сервиса и решения своих проблем. И чтобы правильно решать его проблемы с тем продуктом, как раз и нужны знания. А у нас в Казахстане в этом большой пробел, – отмечает Диас Ягмуров. – А на деле важно правильно выбрать продуктовую линейку. У нас хорошие химики. Но когда пришел наш консультант, проанализировал бизнес-процессы компании, то сразу же сказал, что у нас не совсем правильный подход – он не решает одну проблему – посуда должна выходить сухой. Наши химики сразу поняли, что они должны сделать. Разработали немного другой продукт. Скажем, в ресторане после мойки надо ведь еще и вытирать посуду. А это дополнительные затраты. Взять хотя бы воду, она же везде разная. Если вода жесткая, то на посуде остаются подтеки. И такие нюансы при изготовлении химической продукции необходимо учитывать. Вот здесь как раз и кроется весь секрет: как правильно настроить продукт, как правильно его монетизировать, как правильно его использовать».
 
Бизнесмен считает, что, получив возможность работать с международным консультантом, он решил еще один вопрос, который позволил увеличить число продаж в разы. «Во-первых, мы разработали правильную продуктовую линейку, а во-вторых, получили хороший опыт и обширную клиентскую базу, причем не только в Казахстане, но и в других странах. А это, согласитесь, уже совсем другой уровень. После работы с консультантом мы заключили контракт с одним из крупнейших производителей химической продукции Diversey. Кроме того, мы стали поставщиками по программе местного развития «Тенгизшевройл», – делится Диас Ягмуров. 

Выход на новые рынки

А вот АО «Алматинский дрожжевой завод» – единственное в стране специализированное предприятие, выпускающее хлебопекарные дрожжи, – обратилось к консультантам за международной экспертизой. Отраслевой специалист из Турции с большим опытом работы на мировые бренды помог предприятию значительно улучшить качество продукта, снизить себестоимость на 10%, увеличить срок годности дрожжей с 25 до 45 дней и повысить производительность оборудования в два раза. А эксперт из Сербии помог отработать вопросы маркетинга и продаж.
 
«Мы улучшили технологию, внутреннюю экономику, но при этом снизили энергозатраты. Все это позволило нам сохранить свой уровень. Обратившись к консультантам, мы достигли двух целей: во-первых, мы получили конкурентоспособный продукт мирового уровня; во-вторых, мы улучшили внутреннюю экономику предприятия, что позволило нам в течение двух лет не поднять ни на одну копейку поднять цену нашего продукта. Мало кто может этим похвастаться», – говорит президент АО «Алматинский дрожжевой завод» Владимир Егуткин.

По его словам, работа с консультантами заняла в общей сложности два с половиной года. И сегодня предприятие вышло на тот уровень, когда у него появилась возможность экспортировать свой товар на рынки соседних стран. «Изначально мы выходили на наш казахстанский рынок со своей продукцией, но этому есть ряд причин, связанных не только с качеством, но и с экономическими вопросами. Однако здесь самое главное то, что мы достигли конкурентного качества. Сегодня свой товар мы экспортируем в Россию, Кыргызстан. По чуть-чуть открывается для нас Узбекистан. Очень закрытый для нас до недавнего времени рынок. Они очень осторожно подходят к тому, чтобы освобождать цены на хлеб. Все-таки это социальный продукт. И там все-таки много людей, чей жизненный уровень ниже среднего и для которых хлеб является основным продуктом питания», – говорит г-н Егуткин. 

Объемный вопрос

В свою очередь бизнес-консультанты рассказали о проекте, который год назад стартовал в Усть-Каменогорске. По их словам, небольшое предприятие одновременно выпускало 350 видов уникальных продуктов – торты, печенье. Лишь после вопроса консультанта: «Зачем такой объем продукции?», менеджмент компании задумался, действительно ли такой размах стоит затраченных энергоресурсов.

«Временные потери, которые компания испытывала, переходя с одного продукта на другой, потом на третий, четвертый и так далее, были неимоверные. Люди на производстве буквально изнемогали, хотя производимый объем продукции был совсем небольшой. Продажи были хорошие, но трудозатраты оставляли желать лучшего. Ведь это комплексная работа: производственников, закупщиков, наконец, продажников, чтобы все 350 наименований продать», – отметил один из бизнес-консультантов, присутствовавший на мероприятии ЕБРР. 

Эксперты отмечают, что владельцы бизнеса зачастую создают продукт и горят своим делом. Но в реальности не всегда хорошая идея владельца подходит для рынка. Ведь здесь, помимо всего прочего, важно понимать, как оптимизировать процесс, не снижая доходов. 

«Если себестоимость твоей продукции является выше рыночной, то потом ее очень тяжело продвигать в массы. Есть два способа оптимизации: использовать не самые качественные ингредиенты или убирать потери, которые есть в процессе производства. И если я закончил производить один вид пирожного и перешел на другой, то вот эта перенастройка занимает время и создает массу неудобств для сотрудников. В итоге сокращение видов продукции с 350 до 120 за первые три месяца снизило продажи всего на 10–15%, но при этом издержки, связанные с производством, мы смогли снизить на 30–40%», – рассказал бизнес-консультант. 

По его словам, чтобы прийти к такому результату, потребовалось провести анализ маржинальности, чтобы выяснить, насколько прибыльный тот или иной продукт. Затем необходимо было проследить, насколько этот вид продукта тянет за собой другой сопутствующий продукт. «Это сочетание, когда один продукт является, образно говоря, локомотивом для других продуктов, нужно учитывать, и очень важно сделать сбалансированный портфель, который помогает компании минимизировать затраты и максимизировать прибыль», – отмечает эксперт. 

К слову, консультанты могут быть разные. Одни помогают местным компаниям выйти на более качественную систему управления, управления финансами или внедрения новых технологий. Другие – разработать улучшенную маркетинговую стратегию, увеличить производительность и расширить бизнес. Но всех их объединяет одно: профессионалы могут лишь рекомендовать своим клиентам выбрать те или иные направления, но окончательное решение всегда остается за предпринимателем.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

d1fHAmG5BPI.jpg

Цифра дня

Почти 900 млн
тенге
пожертвовали казахстанцы кандидатам в президенты РК

Цитата дня

Сегодня я выступаю перед вами не в качестве президента страны: ради интересов страны и народа я принял непростое, но продуманное решение о прекращении своих президентских полномочий… Вся моя работа будет заключена в том, чтобы поддержать деятельность нового президента и обеспечить транзит в спокойной обстановке и продолжать ту работу, которую мы начали

Нурсултан Назарбаев
экс-президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций