Перейти к основному содержанию

bavaria_seasonX_1200x120.gif


894 просмотра

Зергерлер зар илейді: жаңа заң бизнесті аяқтан шалды

Бұл саладағы бизнес өкілдері «енді заңды түрде жұмыс істеу мүмкін емес» дейді. «Көлеңкеге» тығылу – кәсіпті ашық жүргізгеннен әлдеқайда тыныш, тиімді екен

Фото: Shutterstock

Қазақстан Зергерлер лигасының төрағасы Қайсар Жұмағалиев Екінші зергерлер форумында бұл салада ашық бизнес құрғаннан гөрі, көлеңкелі жүйемен жұмыс істеген әлдеқайда тиімді екеніне бірнеше дәлел келтірді. 

Соңғы ауыр соққының бірі – зергерлерді мемлекеттен алтын сатып алу мүмкіндігінен айырған Салық кодексіне өткен жылы енгізілген өзгерістер. 

Отандық асыл тас-металдар саудасы саласында «көлеңкелі» бизнестің кең етек жайғаны бұрыннан белгілі еді. Зергерлер форумында бұл мәселе тағы айтылды: Жұмағалиев мырза мен осы саладағы заңды бизнестің өкілдері «Қазақстанның ЕАЭО мен ТМД аумағында құнды металдар айналымына қатысты заң бұзушылықтар әкімшілік емес, қылмыстық жауапкершілік болып табылатын жалғыз мемлекет» екенін тағы да айтып қалды.

Ол аздай, қолданыстағы заңнамаға сәйкес, бұл заңды бұзғандарға елде заңсыз өндірілген, немесе елге заңсыз жеткізілген тауарды тәркілеу сияқты жаза қолданылмайды. Заң бұзу дерегі дәлелденген жағдайдағы ең көп деген айыппұл шамамен, миллион теңге ғана. Мұндай соманы зергерлер күлкілі дейді. Өйткені 1 млн теңге – небәрі екі-үш ірі алтын бұйымның құны. Контрабандистер мен қара нарықтың басқа да өкілдері тәркіленбей, өз қолында қалған бұйымдардың есебінен әлгі миллионды оп-оңай төлей салады. 

«Қазақстан алтын контрабандасы үшін керемет жағдай жасап отыр», – дейді Зергерлер лигасының өкілдері. Олардың дерегінше, Қазақстан аумағындағы зергерлік бұйымдардың жылдық айналымы шамамен 300 млрд теңгені құрайды, оның 95% - «көлеңкелі» нарықтың үлесінде.
 
Отандық нарықтың үштен бір бөлігін Түркияның өнімдері алып отыр (түркиялық Зергерлер қауымдастығының есебінше, Қазақстанға соңғы кездері Түркиядан жылына 11 тоннаға дейін зергерлік бұйымдар жеткізіледі), енді түріктің өнімі Ресей нарығын да толтыра бастады – бұл Ресей мен Қазақстанның отандық зергерлік бизнес үшін өте қауіпті құбылыс, деп санайды Жұмағалиев, өйткені түркиялық алтын өнімдерін сатушылар «көлеңкелі» әдістерінің арқасында көбіне ашықтан-ашық демпингпен (тауарды тым арзанға сату) айналысады.

«Түркияның бұйымдары өзіндік құнынан 1,5-2 есеге төмен: 583 сынамалы алтын 1 граммының биржалық құны қазір 9199 теңге – бұл жұмысты қоспағандағы, тек шикізат құны, – дейді Жұмағалиев. – Ал дайын өнім бағасына – жасалған жұмыстың құны, кедендік, баж салықтары қосылуы тиіс. Сонда сапалы алтын бұйымының нақты бағасы кем дегенде, әр граммына 12–15 мың теңге болуы керек. Осылайша, түптеп келгенде мемлекетке салық төлеп, жұмыс орнын ашып, жұмысшыларына жалақы төлейтін қазақстандық зергерлер Түркиямен бәсекелесе алмайды. Өйткені Түркияның алтыны контрабандалық жолмен кіреді. Әрі Түркиядан келетін жылтырағанның бәрі алтын емес», – деген ол контрабандалық өнімдердің арасында сапасы төмен алтынның көптеп кездесетінін меңзеді.

2016 жылы қабылданған «Бағалы металдар мен асыл тастар туралы» заң теория жүзінде нарықтағы жасанды бұйымдарды әшкере етуі тиіс еді: оның 13-ші бабында сынамалық таңбасы жоқ зергерлік және басқа да бұйымдарды сатуға тікелей тыйым салу туралы жазылған. Бірақ іс жүзінде қазақстандық ритейлерлердің (бөлшек сатушылар) аз ғана бөлігі сырттан жеткізілетін бұйымдарына сынамалық таңба салады – республикадағы сатушылардың 99% әлі де өнімдерді таңбасыз сатып келеді.

«Сынамалық таңбалары жоқ болғасын олардың сапасы да 583 сынамасынан әлдеқайда төмен: тіпті бұйымның құрамында алтын болмауы да мүмкін, тек сыртына алтын жалатылғандары да кездеседі, – дейді Жұмағалиев. – Бірақ 8 мың теңгеге алтын сатып алатын біздің тұтынушыларымыз оны тексеріп жатпайды. Әйтеуір арзан бағаға алтын алғанына мәз. Ал жаңағы «алтынның» кейін бұзылып кететіні, аллергия шақыратынына бас қатырып жатпайды. Сондықтан осы мәселелер шешілмесе, отандық зергерлік бұйымдар саласы таяу жылдары сала ретінде жойылып кеткелі тұр», – деп қосты ол.

Зергерлер лигасы бәсекеден қашпайды – нарықтың заңды өкілдері бұрын Түркия, Үндістан және өзге де елдерден контрабандалық жолмен зергерлік бұйымдар тасыған зергерлерге рақымшылық жасауды (амнистия) ұсынады.

«Алтын өнімдерін контрабандалық жолмен әкеліп, оны сатып келген зергерлерге рақымшылық жасауды сұрап, өткенде ғана президент әкімшілігіне ұсыныс жолдадық. Бізге олардың өз бұйымдарын көрсетіп, сынама жасап, мемлекеттен тығылмай, салық төлеуші ретінде есепке тұрғаны керек. Біз көлеңкелі нарық көлемін 20-30%-ға болса да азайтқымыз келеді», – дейді Қайсар Жұмағалиев.

Оны есебінше, қазір елімізде шамамен 10 мыңдай жеке және заңды тұлға зергерлік бұйымдар сатумен айналысады. Олардың бәрі «Қылмыстық жолмен алынған табыстарды заңдастыру мен заңсыз кірістердің ізін жасыру туралы» заңға сәйкес ҚР Қаржы министрлігінің Қаржылық мониторинг комитетінің арнайы есебінде тұруы тиіс. Ал іс жүзінде ол тізімде небәрі 300-ден сәл асатын компаниялар мен жеке тұлғалар есепте тұр – заңды жұмыс істейтіндері солар ғана. Қалғандары заңның бұл талабын орындамайды, ол үшін ешқандай жазаға да тартылмайды. Олар тіпті бағасы қымбат жеке тапсырыстар үшін күресте де басымдыққа ие болып отыр.

«Біздегі заң бойынша, бағасы 10 млн теңгеден басталатын қымбат бұйым сатып алғысы келетін адамды мен тексеруім керек: жеке куәлігінің көшірмесін алып, сауда-саттық дерегі туралы қаржылық мониторинг комитетіне хабарлауға тиіспін. Күдік туғызса, ондай сатып алушыға бұйым сатудан бас тартуға міндеттімін – сатып алушыға мұның бәрі керек пе? Ол базарға барады: заңды орындамайтын, арнайы есепте тұрмайтын сол жердегі сатушылардан ала салады, – деп қолын жаяды Жұмағалиев. – Қаржылық мониторинг комитетіне осы мәселені айтып талай хат жаздық, бәрін есепке қойып, бір өркениетті нарық болсын дедік, бірақ комитеттегілер бізде бақылаушылық функция жоқ, бұл мәселені шеше алмаймыз деп шарасыздық танытуда», – деп қосты ол.

Осындай жағдайда да заңға бағынатын  заңды бизнес өз күнін өзі көріп келген. Ал 2018 жылдың басынан бері мемлекет өз қолымен бұларды да «көлеңкеге» кетуге мәжбүрлеп тастады. Салық кодексіне енгізілген жаңа өзгеріс тазартылған алтынның 300 килограмына берілетін квотаны жойды: бұрын «Тау-Кен Алтын» компаниясы 300 келі алтынды заңды жұмыс істейтін зергерлерге қосымша құн салығынсыз (ҚҚС) сатып келген болатын.

«Неге біз өз жерімізде өзге өндірушілермен бәсекелесе алмаймыз? Өйткені біз үшін шикізат, жаңағы тазартылған алтын қол жетімді емес болып қалды. Ұлттық банк жергілікті зергерлердің тазартылған алтынды биржа бағасымен қосымша құн салығынсыз сатып алуына квота бөлген, сол бізге тиімді еді. «Тау-Кен Алтын» квотаны бізге қуана беретін, бірақ 2018 жылы Салық кодексіне енген өзгертулерге сай, енді тазартылған шикізат – алтынға ҚҚС қосылды. Не болды нәтижесінде? Қазір зергерлер «Тау-Кен Алтыннан» бір грамм алтын да алмайтын болды. Олар бұйым жасайтын алтынды енді қайдан алады? Олар ломбардтан алуға көшті. Ломбардқа ол биржа бағасымен, қосымша құн салығынсыз өткізіледі…», – дейді Жұмағалиев.

Заңды жұмыс істейтіндер шикізатты сондай-ақ биржалық бағадан 1–2%-ға төмен бағамен сататын «қара саудагерлерден» де ала алады. Жұмағалиевтің айтуынша, зергерлер үшін бұл да жаман емес, тек елдегі нарықтың бәрінде көлеңкелі сектормен күресуді ту етіп отырған мемлекет бұған қалай қарайды? 

Сонымен қатар, сарапшылар айтқандай, «Тау-Кен Алтынның» зергерлермен арадағы жұмыс тәртібі бұрынғы қалпына келтірілмесе, бұл компанияның өз болашағы да бұлыңғыр болмақ, өйткені енді іс жүзінде оның алтынын биржадан басқа ешкім де алмайды. 

Екінші форумның қатысушылары осы мәселелерді салаға жауапты орган – ҚР Инвестиция және даму министрлігінің алдында тағы да кезекті рет көтермек. Ал, әзірге... мемлекет зергерлерді «көлеңкеге» өзі итеріп отыр ма деген екіұдай ой қалыптасып отыр.


1883 просмотра

Tax Free и Bed Tax: какие нововведения ждут туристов, приезжающих в Казахстан?

Кроме того, казахстанские власти намерены продолжить либерализацию визового режима

Фото: shutterstock.com

В Казахстане иностранные туристы будут освобождены от уплаты НДС при совершении покупок на территории страны, сообщил министр культуры и спорта республики Арыстанбек Мухамедиулы. При этом иностранцы будут оставлять в казне по $2,4 за каждую ночь, проведенную в стране.

Механизм возврата НДС по системе Tax Free позволяет рассчитывать на то, что далеко не все иностранцы им воспользуются, поскольку осуществляться он будет только в трех крупных аэропортах страны – Астаны, Алматы и Шимкента. Система Tax Free (буквальный перевод – «без сборов») действует в Евросоюзе, Австралии, Таиланде, Сингапуре, России, Белоруссии и в Грузии. Суть ее проста: налог на добавленную стоимость, входящий в стоимость всех покупок иностранного туриста, возвращается ему при выезде из страны. Суммы возврата могут достигать пятой части потраченных на приобретение в стране сувениров и товаров – здесь все зависит от размеров НДС, от размеров комиссионных оператора Tax Free, а также от одной мелочи: наличия в местах продажи кассовых аппаратов, чеки которых подтверждают стоимость покупки и ее происхождение.

Внедрением Tax Free казахстанские власти хотят озаботиться с 2022 года, поскольку благодаря этой мере многие государства увеличили потоки шопинг-туристов. При этом пока, по словам министра культуры и спорта Арыстанбека Мухамедиулы, предполагается, что в Казахстане возмещения с возможным привлечением таких операторов, как Premier Tax Free, Global Blue, Innova Tax free, будут осуществляться из республиканского бюджета только в крупных аэропортах Казахстана – в Астане, Алматы и Шымкенте. То есть те же россияне, въезжающие для отдыха в нашу страну на своих автомобилях, вряд ли этой мерой воспользуются.

Зато им придется платить так называемый налог для туристов в том случае, если они захотят остановиться в отелях.

«Мы предлагаем повысить качество продвижения на рынках, ключевых для развития въездного туризма стран, по опыту Грузии, Чехии и ОАЭ, – сказал Мухамедиулы. – Для снижения бюджетной нагрузки по указанной мере внедрить практику туристского взноса по аналогии Bed Tax только с иностранных граждан в размере $2,4 за одну ночь, эта мера будет действовать по всему Казахстану с момента принятия госпрограммы. На первых этапах финансовые поступления позволят снизить нагрузку на бюджет», – добавил он.

По словам главы МКС, данные сборы будут поступать на внебюджетный счет, открытый при Нацкомпании Kazakh Tourism, что впоследствии позволит выйти ей на самоокупаемость и снизить бюджетные расходы на собственное содержание и на продвижение казахстанского туристического продукта. Помимо этого, рассчитывают в профильном ведомстве, эта мера заинтересует нацкомпанию в том, чтобы прилагать усилия по выведению туристической отрасли из серой зоны, уменьшая количество туристов-дикарей.

«На первых этапах финансовые поступления от Bed Tax составят порядка 1,5 млрд тенге в год, или около $4 млн, с последующим увеличением», – уточнил Мухамедиулы.

Кроме того, казахстанские власти намерены продолжить либерализацию визового режима – в частности, будет предпринят комплекс мер по оптимизации введенного механизма e-Visa, а также для расширения 72-часового безвизового транзита для граждан Индии и Китая, который за два года своего функционирования в Казахстане был нарушен ими всего несколько раз. По словам министра, этот первый успешный опыт внедрения безвизового транзита в Казахстане позволил стране в 2018 году принять 22 тыс. туристов из этих стран и принес стране порядка $16 млн.

«Турсообщество не только поддерживает продление данного режима, но и активно выступает за его дальнейшее расширение, – заявил Мухамедиулы. – В рамках либерализации важно последовательное решение вопроса отмены приглашений для иностранных туристов. Указанная мера в разы увеличит приток иностранных туристов в страну», – добавил он.

При этом попутно казахстанские аэропорты должны становиться авиационными хабами по примеру Стамбула или Лондона, что позволит развивать Казахстану так называемый транзитный туризм. И все же основной упор предполагается сделать на привлечение туристов в Казахстан на относительно длительное время, для чего в госпрограмме предусмотрены приоритетные для развития туризма территории, в их число вошли Имантау-Шалкарская и Щучинско-Боровская курортная зоны, Баянаул и Алаколь, Алматы, Астана, Балхаш, Туркестан и Мангыстау.

Турпроекты, реализуемые на этих территориях, получат натурные гранты от государства в виде выделения земельных участков, а также на 80 лет будут освобождены от корпоративного подоходного, земельного и имущественного налогов. По оценке министра, это позволит привлечь инвесторов более чем в 200 проектов по всему Казахстану. Особо охраняемые природные территории при этом будут развиваться в качестве туристских дестинаций с созданием условий для вхождения бизнеса в развитие инфраструктуры туризма.
«Данная мера позволит параллельно с развитием эко- и охотничьего туризма в разы увеличить приток инвестиций и туристов, а также популяции краснокнижных животных, – сказал Мухамедиулы. – У нас уже есть реальный инвестор, который готов работать с правительством на принципах государственно-частного партнерства над этими проектами», – заверил он.

Также в рамках госпрограммы будет внедрена система KIDS GO FREE в целях стимулирования внутреннего туристского потока по опыту Великобритании, Скандинавских стран, Арабских Эмиратов, Катара, Таити. В МКС рассчитывают, что реализация мер по поддержке внутреннего туризма в экономике Казахстана ежегодно будет оставаться 35,2 млрд тенге без учета мультипликативного эффекта.

«Фактически на 1 тенге субсидий мы получим 4,6 тенге в экономику», – отметил Мухамедиулы.

В результате же реализации этой программы до 2025 года, как ожидают в министерстве, число занятых в туристической сфере увеличится с 427 до 650 тыс. человек, из них порядка 72 тыс. будут заняты на постоянных рабочих местах в отдаленных сельских районах. Ежегодное количество иностранных туристов в Казахстане увеличится до 3 млн человек против нынешних 2 млн, а внутренних туристов –- до 9 млн человек.

«В результате Казахстан войдет в 50 наиболее привлекательных для путешествия стран», – заключил Мухамедиулы.

Любопытно, что в раздаточных материалах к рассмотрению госпрограммы ставилась задача по увеличению иностранных туристов с нынешних 7 млн человек в год до 15 млн, но министр на пресс-конференции по окончании заседания правительства честно признался, что из 7 млн иностранцев, прибывающих в Казахстан, туристами являются порядка 2 млн человек. Однако предполагаемый объем инвестиций в отрасль в ближайшие семь лет (2 трлн тенге), по его мнению, может способствовать сближению этих цифр.
 

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

В Казахстане недавно обновился кабинет министров во главе с премьер-министром. Как Вы считаете, на какие проблемы нужно обратить внимание новому правительству прежде всего?

Варианты

Цифра дня

29
лет
возглавлял Казахстан Нурсултан Назарбаев

Цитата дня

Как президент Казахстана я принял решение о сложении полномочий...

нурсултан назарбаев
Президент Казахстана

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank