Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


579 просмотров

Шығыс Қазақстанда асыл тұқымды мал шаруашылығы шығынға батып жатыр

Ауыл шаруашылығы министрлігі қыркүйектен бері отандық асыл тұқымды малды сатып алушыларға субсидия төлемей келеді

Фото: shutterstock.com

2018 жылдың қыркүйегінен бері Ауыл шаруашылығы министрлігінің шешімімен, жергілікті асыл тұқымды малды сатып алушыларға мемлекет тарапынан субсидия төлеу тоқтатылды. Осы жаңа ереженің салдарынан Шығыс Қазақстан облысында асыл тұқымды мал сатумен айналысатын 70 шаруа қожалығы шығынға батып отыр. Оған қоса, аймақтағы асыл тұқымды малды сатып алуға әлеуетті 200-ден астам шаруашылық ірі қара малды отандық фермерлерден емес, ал шетелден қымбатқа сатып алуға мәжбүр. Ал Ауыл шаруашылығы министрлігіндегі шенеуніктердің пікіріне сүйенсек, «аталмыш субсидияны төлеу –  бюджеттік қаржыны тиімсіз жұмсау» болып табылады екен.  

Облыстық ауыл шаруашылық басқармасы мамандарының дерегі бойынша, Шығыс Қазақстан облысы жылына  құны 61 млрд теңге болатын 118 мың тонна сиыр етін өндіреді. Аймақ елдегі мал шаруашылығының экспорттық әлеуетін арттыру бағдарламасына белсенді атсалысып жатыр. Жоспар бойынша, алдағы  4 жылда ірі қара мал етін экспорттау екі есе өсуі тиіс. Ол үшін ірі қара мал басын ғана емес, оның өнімділігін арттыру керек (мал тұқымын асылдандырып, асыл тұқымды ірі қара басын көбейту арқылы). 

Алайда ШҚО-да асыл тұқымды мал өсірумен айналысатын шаруашылық басшылары осындай маңыздылығы жоғары жоспардың жүзеге асатынына алаңдаушылық білдіреді. Шаруалардың айтуынша, биыл қыркүйекте күшіне енген субсидиялаудағы жаңа ереженің салдарынан ірі қара мал басы жоспардағыдай көбеймеуі мүмкін.  

Мәселе мынада, бұрын асыл тұқымды ірі қараның ұрғашыларын сатып алушылар (отандық та, шетелден де) мемлекеттен субсидия алатын еді.  Қазақстан мен ТМД елдері аймағынан асыл тұқымды ірі қара мал сатып алуға  мемлекеттен –150 мың, ал шетелдік сиыр үшін – 225 мың теңге көлемінде субсидия бөлінетін. Сонымен қатар, «Сыбаға» бағдарламасы арқылы асыл тұқымды ұрғашы малды сатып алу үшін жеңілдетілген несие берілетін еді. Енді бұл жеңілдіктер жоқ. 

«Қазақстанда көптеген шаруа қожалықтары асыл тұқымды мал өсіріп, оны тірідей күйінде қалта көтерерлік бағаға, шетелден келетін малдан 40 пайызға арзан болатын бағаға сатып күн көреді. Яғни, жергілікті фермерлерге асыл тұқымды малды бізден сатып алған тиімді, бірақ оларды субсидиядан айырды, «Сыбаға» бағдарламасы бойынша да несие берілмейді. Енді біздің асыл тұқымды мал өсіретін шаруашылықтарымыз ресейліктермен де, беларустармен де бәсекелесе алмайды. Біз бағаны түсірген күннің өзінде де, шаруалардың  асыл тұқымды мал сатып алатын ақшасы жоқ. Отандық өнім сұранысқа ие болмай қалды. Сонда қазақстандық  тұқымдық шаруашылықтар қалай өмір сүреді? Асыл тұқымды мал шаруашылығы шығынға батып отыр»,– дейді  «Шалабай» ЖШС-нің директоры Қуаныш Сүлейменов.    

«Шалабай» – Шығыс Қазақстан облысындағы асыл тұқымды мал өсіретін ең үлкен шаруа қожалығы, бұл шаруашылықтағы қазақтың ақбас сиырының басы 2600-ден асады. ШҚО ұзақ жылдар мал тұқымын асылдандыру, ет өнімділігін арттыру бағытында  мақсатты түрде жұмыс істеп келеді. Қазір мал басы көбейген шақта, өнімділігі жоғары малды ешкім алмаған соң, ұрғашы мал пышаққа ілініп жатыр. Өйткені олардың барлығына жетерлік жем-шөп қарастырылмаған. 

Облыстағы асыл тұқымды мал өсірумен айналасатын 70-тен аса  шаруашылықтың малына сұраныс жоқ. Облыстағы асыл тұқымды ұрғашы малды арзанға сатып алуға қызығушылық білдіретін 200 фермерлік шаруашылық олардың әлеуетті тұтынушылары болар еді.  

Қазақстан Республикасы қазақтың ақбас тұқымды малдың республикалық палатасының атқарушы директоры, профессор Қабыл Исабековтың айтуынша, Қазақстанның мал шаруашылығында  ресурстық әлеует жетіспейді. Егер тоқсаныншы жылдары бордақылау алаңдары мен  фермаларда 9,9 млн ірі қара өсірілсе, қазіргі кезде олардың саны 6,47 миллионнан аспайды.  

«Республика деңгейінде он жыл бойы шетелден 1 миллион асыл тұқымды малды әкелу туралы шешім қабылданған. Сонда мұндай көлемдегі қажеттілікті импорттық мал есебінен жабу үшін кемі 30 жыл қажет. Соңғы статистикаға көз жүгіртейік. Субсидиялаудың арқасында 2011-2016 жылдары еліміздегі ірі қара мал басы 2-2,5 есе өсті. Осы сандардың өзі мемлекеттік қолдаудың қажеттігін дәлелдеп тұрған жоқ па?» – деп сауал тастайды Қабыл Исабеков.

Бұл мәселеге қатысты Ауыл шаруашылығы министрлігінің өзіндік көзқарасы бар. «Курсивътің»  сұранысхатына берген жауабында Ауыл шаруашылығы вице-министрі Арман Евниев субсидия асыл тұқымды мал өсірумен айналысып отырған шаруалардың ұрғашы ірі қараны бір-біріне сатуы көбейіп кеткен соң тоқтатылғанын хабарлады. Өткізілген малдың 90 пайызы асыл тұқымды мал өсірушілердің өз арасында сатылған. Бұл бағытты субсидиялауға жыл сайын қазынадан 3,5 млрд теңге бөлініп отырған.  

«Субсидиялау ұрғашы басты көбейтіп, асыл тұқымды мал өнімділігін арттырған жоқ. Тек қазына қаражатын тиімсіз пайдалануға себеп болды. Асыл тұқымды ірі қараның қатары тек шетелден әкелінген мал басының арқасында өсті», – дейді Арман Евниев.

Облыс басшылығы асыл тұқымды мал шаруашылығын импорт есебінен дамыту жоспарын белсенді қолдап отырғанына қарамастан,  шенеуніктер жергілікті асыл тұқымды мал зауыттарына мемлекеттік қолдау шараларын тоқтатпай, іске асыра беру  керек деп санайды.  

«Жақында облыс әкімі Даниал Ахметовтың атынан Ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеевке отандық тауар өндірушілерге шетелден тасымалдаушылармен теңдей жағдай жасай отырып, қолдау көрсетуін сұраған хат жолданды. Осы мәселеге байланысты әртүрлі аймақтардан фермерлердің атынан да вице-премьерге түрлі депутаттық сауал жолданып жатқанынан хабардармын. Жағдай жақсарады деген үміттеміз», – дейді ШҚО ауыл шаруашылығы басқармасының мал шаруашылығы бөлімінің бас маманы Ертай Қанбаев.


1419 просмотров

Североказахстанские бизнесмены не хотят устанавливать POS-терминалы

Почему это происходит

Фото: Shutterstock

Из 38 тысяч петропавловских предпринимателей POS-терминалы имеют лишь 23 тысячи. В целом по СКО безналичные платежи составляют всего 16% от всех денежных операций. Отсутствие терминалов в торговых точках бизнесмены объясняют дороговизной оборудования и нерентабельностью его использования.

Вывести из тени

По информации акимата Северо-Казахстанской области, в регионе 5,6 тыс. торговых точек. Из них только 1,5 тыс. оснащены устройствами для проведения операций по безналичному расчету. При этом, по данным госоргана, на платежные карты жителей СКО ежемесячно начисляется до 27 млрд тенге. То есть возможность платить, не используя наличность, у североказахстанцев есть. Однако, как отмечают в областном акимате, на безналичные платежи приходится всего 16% от общего числа денежных операций.

И штрафов не боятся

Согласно Закону РК «О платежах и платежных системах» автодилеры, магазины, гостиницы, рестораны, кафе, билетные кассы, турагентства, кинотеатры, фитнес-клубы, ночные клубы и развлекательные центры должны принимать платежную карту клиента. В случае отказа им выносится предупреждение, а если POS-терминал так и не появится, предпринимателю грозит штраф от 96 до 240 тыс. тенге. 

Но в областном центре и в районах СКО далеко не все предприниматели готовы устанавливать необходимое оборудование. Отсутствует оно, как правило, и в мелких торговых точках с небольшой проходимостью. Об этом говорят представители местного общественного движения Modern Qazaqstan, которые посетили несколько десятков заведений в области. Результаты этого исследования явно не в пользу безналичных платежей.

«Мы побывали более чем на 50 объектах бизнеса. Оказалось, что POS-терминалы имеются только в больших супермаркетах, на заправках и в крупных кафе. В мелких дворовых магазинах о таком оборудовании речи нет. Ни в одной такой торговой точке мы не смогли провести безналичный расчет. То есть 80% магазинов не оснащены системами для оплаты платежной картой», – рассказал «Курсиву» директор ОО «Modern Qazaqstan» Дархан Темиртас.

Нет оборотов – нет выгоды

Владельцы не оснащенных необходимым оборудованием торговых точек ссылаются на небольшие обороты. POS-терминал стоит от 130 тыс. тенге. С каждой транзакции банк снимает 1–3%, а это значит, что если торговая точка в месяц не зарабатывает хотя бы 300 тыс. тенге, то наличие ККМ делает бизнес невыгодным, сетуют владельцы.

«У нас оборот чуть больше 100 тыс. тенге в месяц. Конечно, нам, мелким ИП, это совсем не выгодно», – посетовал в разговоре с корреспондентом «Курсива» хозяин небольшого фруктово-овощного ларька в Петропавловске.

Также предприниматели указывают на особенности расположения своих магазинов и ларьков. В некоторых микрорайонах среди покупателей преобладают люди пенсионного возраста, которые безналичными платежами не пользуются вообще.

9854189.jpg

Стимул – платить наличными

Однако специалисты областного акимата, проведя исследования, пришли к выводу, что в некоторых случаях владельцы торговых точек POS-терминалы не используют намеренно. Даже при наличии рабочего оборудования они стимулируют покупателей совершать оплату наличными. Аргументом в пользу этого является предоставляемая скидка на товар в размере 1–3%. 

«Если предприниматель предоставляет покупателю чек, в котором указывает стоимость продукта, то никаких противоречий с законодательством нет. Бизнесмен сам вправе назначать скидки на ту или иную продукцию. С другой стороны, возможно, таким образом, пробив платежный документ уже после реализации товара, субъект бизнеса хочет скрыть свои реальные заработки от органов госдоходов», – считает юрист Арсен Есебаев.

Впрочем, желание североказахстанцев пользоваться только бумажными деньгами подтверждают и статданные. По количеству транзакций СКО, согласно информации, опубликованной на официальном сайте Национального банка РК, числится в аутсайдерах. По данным финрегулятора, за июнь текущего года меньше операций по безналичному расчету было только в Кызылординской области. Из северных регионов страны невысокие показатели по использованию платежных операций в режиме онлайн зафиксированы в Акмолинской области.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций