Перейти к основному содержанию

1030 просмотров

Шығыс Қазақстанда асыл тұқымды мал шаруашылығы шығынға батып жатыр

Ауыл шаруашылығы министрлігі қыркүйектен бері отандық асыл тұқымды малды сатып алушыларға субсидия төлемей келеді

Фото: shutterstock.com

2018 жылдың қыркүйегінен бері Ауыл шаруашылығы министрлігінің шешімімен, жергілікті асыл тұқымды малды сатып алушыларға мемлекет тарапынан субсидия төлеу тоқтатылды. Осы жаңа ереженің салдарынан Шығыс Қазақстан облысында асыл тұқымды мал сатумен айналысатын 70 шаруа қожалығы шығынға батып отыр. Оған қоса, аймақтағы асыл тұқымды малды сатып алуға әлеуетті 200-ден астам шаруашылық ірі қара малды отандық фермерлерден емес, ал шетелден қымбатқа сатып алуға мәжбүр. Ал Ауыл шаруашылығы министрлігіндегі шенеуніктердің пікіріне сүйенсек, «аталмыш субсидияны төлеу –  бюджеттік қаржыны тиімсіз жұмсау» болып табылады екен.  

Облыстық ауыл шаруашылық басқармасы мамандарының дерегі бойынша, Шығыс Қазақстан облысы жылына  құны 61 млрд теңге болатын 118 мың тонна сиыр етін өндіреді. Аймақ елдегі мал шаруашылығының экспорттық әлеуетін арттыру бағдарламасына белсенді атсалысып жатыр. Жоспар бойынша, алдағы  4 жылда ірі қара мал етін экспорттау екі есе өсуі тиіс. Ол үшін ірі қара мал басын ғана емес, оның өнімділігін арттыру керек (мал тұқымын асылдандырып, асыл тұқымды ірі қара басын көбейту арқылы). 

Алайда ШҚО-да асыл тұқымды мал өсірумен айналысатын шаруашылық басшылары осындай маңыздылығы жоғары жоспардың жүзеге асатынына алаңдаушылық білдіреді. Шаруалардың айтуынша, биыл қыркүйекте күшіне енген субсидиялаудағы жаңа ереженің салдарынан ірі қара мал басы жоспардағыдай көбеймеуі мүмкін.  

Мәселе мынада, бұрын асыл тұқымды ірі қараның ұрғашыларын сатып алушылар (отандық та, шетелден де) мемлекеттен субсидия алатын еді.  Қазақстан мен ТМД елдері аймағынан асыл тұқымды ірі қара мал сатып алуға  мемлекеттен –150 мың, ал шетелдік сиыр үшін – 225 мың теңге көлемінде субсидия бөлінетін. Сонымен қатар, «Сыбаға» бағдарламасы арқылы асыл тұқымды ұрғашы малды сатып алу үшін жеңілдетілген несие берілетін еді. Енді бұл жеңілдіктер жоқ. 

«Қазақстанда көптеген шаруа қожалықтары асыл тұқымды мал өсіріп, оны тірідей күйінде қалта көтерерлік бағаға, шетелден келетін малдан 40 пайызға арзан болатын бағаға сатып күн көреді. Яғни, жергілікті фермерлерге асыл тұқымды малды бізден сатып алған тиімді, бірақ оларды субсидиядан айырды, «Сыбаға» бағдарламасы бойынша да несие берілмейді. Енді біздің асыл тұқымды мал өсіретін шаруашылықтарымыз ресейліктермен де, беларустармен де бәсекелесе алмайды. Біз бағаны түсірген күннің өзінде де, шаруалардың  асыл тұқымды мал сатып алатын ақшасы жоқ. Отандық өнім сұранысқа ие болмай қалды. Сонда қазақстандық  тұқымдық шаруашылықтар қалай өмір сүреді? Асыл тұқымды мал шаруашылығы шығынға батып отыр»,– дейді  «Шалабай» ЖШС-нің директоры Қуаныш Сүлейменов.    

«Шалабай» – Шығыс Қазақстан облысындағы асыл тұқымды мал өсіретін ең үлкен шаруа қожалығы, бұл шаруашылықтағы қазақтың ақбас сиырының басы 2600-ден асады. ШҚО ұзақ жылдар мал тұқымын асылдандыру, ет өнімділігін арттыру бағытында  мақсатты түрде жұмыс істеп келеді. Қазір мал басы көбейген шақта, өнімділігі жоғары малды ешкім алмаған соң, ұрғашы мал пышаққа ілініп жатыр. Өйткені олардың барлығына жетерлік жем-шөп қарастырылмаған. 

Облыстағы асыл тұқымды мал өсірумен айналасатын 70-тен аса  шаруашылықтың малына сұраныс жоқ. Облыстағы асыл тұқымды ұрғашы малды арзанға сатып алуға қызығушылық білдіретін 200 фермерлік шаруашылық олардың әлеуетті тұтынушылары болар еді.  

Қазақстан Республикасы қазақтың ақбас тұқымды малдың республикалық палатасының атқарушы директоры, профессор Қабыл Исабековтың айтуынша, Қазақстанның мал шаруашылығында  ресурстық әлеует жетіспейді. Егер тоқсаныншы жылдары бордақылау алаңдары мен  фермаларда 9,9 млн ірі қара өсірілсе, қазіргі кезде олардың саны 6,47 миллионнан аспайды.  

«Республика деңгейінде он жыл бойы шетелден 1 миллион асыл тұқымды малды әкелу туралы шешім қабылданған. Сонда мұндай көлемдегі қажеттілікті импорттық мал есебінен жабу үшін кемі 30 жыл қажет. Соңғы статистикаға көз жүгіртейік. Субсидиялаудың арқасында 2011-2016 жылдары еліміздегі ірі қара мал басы 2-2,5 есе өсті. Осы сандардың өзі мемлекеттік қолдаудың қажеттігін дәлелдеп тұрған жоқ па?» – деп сауал тастайды Қабыл Исабеков.

Бұл мәселеге қатысты Ауыл шаруашылығы министрлігінің өзіндік көзқарасы бар. «Курсивътің»  сұранысхатына берген жауабында Ауыл шаруашылығы вице-министрі Арман Евниев субсидия асыл тұқымды мал өсірумен айналысып отырған шаруалардың ұрғашы ірі қараны бір-біріне сатуы көбейіп кеткен соң тоқтатылғанын хабарлады. Өткізілген малдың 90 пайызы асыл тұқымды мал өсірушілердің өз арасында сатылған. Бұл бағытты субсидиялауға жыл сайын қазынадан 3,5 млрд теңге бөлініп отырған.  

«Субсидиялау ұрғашы басты көбейтіп, асыл тұқымды мал өнімділігін арттырған жоқ. Тек қазына қаражатын тиімсіз пайдалануға себеп болды. Асыл тұқымды ірі қараның қатары тек шетелден әкелінген мал басының арқасында өсті», – дейді Арман Евниев.

Облыс басшылығы асыл тұқымды мал шаруашылығын импорт есебінен дамыту жоспарын белсенді қолдап отырғанына қарамастан,  шенеуніктер жергілікті асыл тұқымды мал зауыттарына мемлекеттік қолдау шараларын тоқтатпай, іске асыра беру  керек деп санайды.  

«Жақында облыс әкімі Даниал Ахметовтың атынан Ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеевке отандық тауар өндірушілерге шетелден тасымалдаушылармен теңдей жағдай жасай отырып, қолдау көрсетуін сұраған хат жолданды. Осы мәселеге байланысты әртүрлі аймақтардан фермерлердің атынан да вице-премьерге түрлі депутаттық сауал жолданып жатқанынан хабардармын. Жағдай жақсарады деген үміттеміз», – дейді ШҚО ауыл шаруашылығы басқармасының мал шаруашылығы бөлімінің бас маманы Ертай Қанбаев.

1 просмотр

Как гостиничный бизнес Узбекистана пытается догнать растущий поток туристов

Власти республики объявили туротрасль стратегической и выделяют немалые средства из бюджета на поддержку этого бизнеса

Фото: Shutterstock.com/Marina Rich

Увеличить и количество гостиниц, и объем номерного фонда в два раза планирует Узбекистан уже до конца 2021 года – рынок требует все больше мест для туристов.

В 2019 году Узбекистан посетили 6,7 млн туристов. Три года назад этот показатель был равен лишь 2,2 млн человек. По оценке Всемирной туристской организации при ООН, республика сейчас на четвертом месте среди стран с наиболее динамично развивающейся туристической отраслью. Растущий поток гостей выявил слабые места, которые тормозят развитие туризма в Узбекистане. Одна из главных болевых точек – гостиничный фонд.

Койко-место под узбекским солнцем  

На начало года в Узбекистане, по данным Госкомитета по развитию туризма, насчитывалось 1,2 тыс. объектов инфраструктуры гостеприимства, 70% из них – это гостиницы, 18% – хостелы и 12% – другие виды размещения. Общий номерной фонд составляет 24 тыс. и рассчитан на 50 тыс. койко-мест. «Средний уровень загрузки гостиничного фонда по итогам 2019 года составил 83%. Это очень большой показатель. В пиковые сезоны порой невозможно найти свободного номера в Ташкенте и особенно в таких туристических центрах, как Хива, Самарканд, Бухара», – прокомментировал начальник департамента по стратегическому развитию и кадровым ресурсам Госкомтуризма Шухрат Исакулов.

По словам председателя Ассоциации отельеров Узбекистана Фарангиз Абдуллаевой, из-за повышенного спроса понятие сезонности для гостиниц становится менее актуальным. «Узбекистан всегда считался сезонным направлением. Но в 2019 году серьезная загруженность была на протяжении всего года», – подчеркнула Фарангиз Абдуллаева. 

Поддержать сумом

Провозгласив туризм стратегической отраслью, власти Узбекистана взялись за решение проблем с дефицитом гостиничного фонда. В 2019 году в стране стартовала программа субсидирования строительства новых отелей. Государство покрывает расходы застройщиков в размере 40 млн сумов ($4,2 тыс.) за один номер для трехзвездочных гостиниц и 65 млн сумов ($6,8 тыс.) за номер в «четырех звездах». 

Учредитель трехзвездочного отеля «Согдиана» в Самарканде Азиз Ташев – один из тех предпринимателей, кто такой поддержкой уже воспользовался. «Благодаря субсидии государства мы смогли покрыть свои расходы на 20%, а всего получили 4,08 миллиарда сумов (эквивалентно $428 тыс.). Это существенная поддержка для нас. Без дотаций со стороны государства ускоренно развивать туризм невозможно», – уверен Ташев. 

Программа субсидирования будет действовать до 2022 года. За это время количество гостиниц в стране должно вырасти вдвое – до 2,4 тыс, а номерной фонд увеличиться до 50 тыс. Только в прошлом году в Узбекистане появилось 270 новых объектов гостиничного бизнеса. 

Бросить все и уйти в туризм

Власти Узбекистана поддержали предпринимателей не только деньгами, но и административно – упростив порядок и требования к получению лицензии на данный вид деятельности. В результате в стране резко выросло число гостевых домов и хостелов. Именно они, по оценке Шухрата Исакулова, помогли выправить ситуацию в пиковые периоды туристического сезона 2019 года. 

Абдулазиз Икрамжанов полтора года назад с родителями открыл первый хостел в Ташкенте. Сейчас он более чем уверен, что у этого вида гостиниц большие перспективы в Узбекистане. «Мы не ощущаем большой конкуренции, да и разнообразия среди хостелов тоже пока нет. Узбеки привыкли жить в больших домах, а сейчас все больше к людям приходит понимание, что использовать свое жилище для размещения гостей – это нормально. Тем более что никаких проверок или дополнительных бумажек тоже не требуется», – говорит Икрамжанов. 

Отсутствие бюрократии при открытии гостиничного бизнеса приводит к тому, что некоторые предприимчивые владельцы жилплощади в многоквартирных домах регистрируют свое имущество как хостел. Ташкентские риелторы объясняют это тем, что из-за отсутствия номеров в гостиницах туристы часто выбирают посуточную аренду квартир. А по узбекистанским законам если иностранец находится в стране более трех дней, он обязан зарегистрироваться по месту пребывания. 

Хостелы, как и другие объекты размещения, зарегистрированы в единой операционной системе, с помощью которой ведется учет туристов.

«Мы сейчас наблюдаем такую картину, что те предприниматели, которые занимались другими видами деятельности, переключаются в сферу туризма. Потому что туризм быстро окупается. Тем более в условиях дефицита, который есть по номерному фонду», – прокомментировал Шухрат Исакулов. Нехватка средств размещения, по его словам, сказывается на ценовой политике гостиниц. «Стоимость номера в Узбекис­тане относительно выше, чем в других странах. В Ташкенте или Бухаре номер в трехзвездочном отеле будет стоить примерно 40–50 долларов», – отметил Исакулов. Он уверен, что ситуация изменится с появлением большего числа гостиниц в стране.

kak-gostinichnyj-biznes-uzbekistana-pytaetsya-dognat-rastushhij-potok-turistov-2.jpg

Фото: Shutterstock.com/Polina LVT

Красиво жить не запретишь

Рост туристической активности спровоцировал интерес к Узбекистану со стороны компаний, которые специализируются на строительстве пятизвездочных отелей и крупных гостиничных комплексов. В настоящее время в республике всего две гостиницы высшего сегмента – Hyatt Regency и Hilton, обе находятся в Ташкенте. К концу года в узбекской столице откроется отель сети Marriot, сообщила Фарангиз Абдуллаева. «Ведутся переговоры с Sheraton и InterContinental – это те бренды, которые были у нас на рынке, но по определенным причинам ушли с него. Сейчас они возвращаются, и очень активно. Была информация, но пока не подтвержденная, что и Four Seasons хотят войти на наш рынок. Большой интерес крупные бренды проявляют  к Самарканду. Крупные сети хотят выйти на узбекский рынок, потому что для гостиниц в стране действует много разных преференций», – акцентировала председатель Ассоциации отельеров.

Внимание глобальных гостиничных сетей к Узбекистану продиктовано в том числе и ростом деловой активности в стране, которая, в свою очередь, стимулирует развитие такого направления, как MICE-туризм. Этот вид туризма подразумевает проведение крупных бизнес-мероприятий, форумов, конгрессов и так далее. «Мы видим, что строятся отели с конференц-залами, потому что есть спрос, и неплохой. Благодаря этому Узбекистан может позиционировать себя как площадка для организации и проведения деловых мероприятий», – заявила Абдуллаева.

Отели без сервиса – деньги на ветер

Развитие сферы гостеприимства автоматически требует новых, квалифицированных работников отрасли.  Для организации качественного сервиса и подготовки персонала при Госкомтуризме был создан институт развития туризма – это научно-методологический центр, разрабатывающий стандарты и программы обучения, а в Самарканде открыт международный университет «Шелковый путь» для будущих менеджеров в индустрии туризма. 

Кроме того, в прошлом году под юрисдикцию Госкомтуризма перешли 18 профессиональных колледжей во всех регионах страны, а при Ассоциации отельеров Узбекистана появилась академия гостеприимства. Эти учебные заведения будут готовить линейный персонал для стратегически важной индустрии в целом и для гостиниц в частности.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif