Перейти к основному содержанию

bavaria_x6_1200x120.gif


597 просмотров

«Түркістан» vs «Қорғас»: Қазақ-өзбек орталығы қазақ-қытай орталығынан да танымал болуы мүмкін бе?

Жаңадан ашылатын орталықтағы сауда айналымы Қытаймен шекарадағы «Қорғас» ШЫХО-на қарағанда жоғары болуы мүмкін, алайда бұл бәрінің де көңілінен шыға бермейтін сияқты

Фото: shutterstock.com

Қазақстан мен Өзбекстан арасында «Түркістан» ШЫХО-сын ашу туралы келіссөздер жүріп жатыр. Егер бұл келіссөз табысты болса, жаңа сауда орталығындағы сауда айналым Қытаймен шекарада орналасқан «Қорғас» ШЫХО-нан  жоғары болуы мүмкін. Алайда бұл жағдай барлығының көңілінен шықпайтын секілді. Мәселенің мәнісі  «Курсивъте».   

Әрбір сенбі-жексенбі күндері Ташкент пен оған іргелес жатқан ауылдардың қарапайым тұрғындары, өздері айтпақшы, «шекара асады».  Олардың алған бағыты – жақында ғана миллионер шаһар атанған Қазақстанның Шымкент қаласы. Бір жарым жыл бұрын ресми Ташкент өз азаматтарының шетелге шығу рәсімін жеңілдетіп, көршілермен ара-қатынасын жақсартқан соң, Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі шаһар бір  сәтте ақ көптеген өзбектер үшін сауда-саттықтың өзіндік бір қасиетті қаласына айналды. Көз алдындағы бұл жағдайды өзбектің ресми шенеуніктері де, бұқаралық ақпарат құралдары да ұзақ уақыт бойы мойындағысы келмегені – бөлек әңгіме.   

Тәулігіне 30 мыңға дейін адам кіреді  

Жағдай тек өткен аптаның аяғында ғана өзгерді. Өзбекстандағы жағдайды бақылап отыратын адамдар үшін күтпеген жерден, танымал өзбек интернет-басылымдарының бетінде, қазақстандық БАҚ-қа сілтеме жасалынып, қарапайым өзбектердің Қазақстаннан қолжетімді бағада сапалы тауар алу үшін қазақ-өзбек шекерасындағы өткізу пунктінде сағаттап тұруға дайын екендігі туралы мәліметтер басылды. Атап айтқанда, бұл мақалаларда тек «Гишт-Куприк-Жібек жолы» жаяу шекаралық пунктінен бір тәулік ішінде 30 мыңнан аса Өзбекстан азаматтарының өтетіні жарияланған. Олар Шымкент базарларынан өздерінде аса танымал, өтімді құрылыс материалдарын, тұрмыстық техника мен азық-түлікті тасиды. Ең қызығы бұл материалдардан сәл ертерек, Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қорғас» ШЫХО-сы тәжірибесін негізге ала отырып, қазақ-өзбек шекарасында «Түркістан» шекара маңы ынтымақтастығы халықаралық орталығын құру туралы ұсынысына арналған мақалалар жарияланған еді. Өзбек БАҚ-ы мен танымал Telegam-чаттардағы  «Түркістан» ШЫХО-сы жобасы туралы жарияланымдардың астында жазылған пікірлерге қарап отырып, қарапайым өзбектерге Нұрсұлтан Назарбаевтың идеясы өте ұнағанын байқауға болады. Көп өзбектер Қазақстанмен шекарада осындай бажсыз сауда орталығы пайда болса, екі ел арасындағы сауда-саттық айналымы жыл ішінде-ақ 5 млрд доллардан асу мүмкіндігін болжап отыр. Ал Астана бұл көрсеткішке 2020-жылдары қол жеткізуді жоспарлаған. Оның үстіне 5 миллион тұрғын мекендейтін Ташкент-Шымкент агломерациясында инфрақұрылым жақсы дамуының арқасында, шекара маңы ынтымақтастығына арналған жаңа орталық сауда-саттық көлемі жағынан да, соның әсерінен шекараның екі жағында да тауар мен қызмет құнының арзандауы тұрғысынан да «Қорғасты» басып озады деген пікір бар.   

Тек жақсы ниетпен...  

Сонымен қатар, «Түркістан» ШЫХО-сын салу идеясы елдің бәріне ұнамайтынын жоққа шығаруға болмайды. Оны қолдамайтындар Өзбекстанда да, Қазақстанда да бар. Мәселен, Өзбекстан Республикасының іскерлік ортасындағы «Курсивъ» дереккөздері біздің назарымызды биыл маусым айында шыққан Өзбекстан министрлер кабинетінің «Жеке тұлғалардың Өзбекстан Республикасына тауар кіргізу тәртібін жетілдіруге бағытталған қосымша шаралар туралы» №463 қаулысына  аудартты. «Курсивъ» дереккөздерінің айтуынша, осы жарлыққа сәйкес,  жеке тұлғалар үшін азық-түлік және тұрмыстық техниканы елге әкелу нормалары айтарлықтай төмендеген.  

Мәселен, қаулы пайда болғанға дейін қарапайым азаматтар Өзбекстан шекарасын әр кесіп өткен сайын елге құны 300 доллар тұратын тауарларды кіргізе алса, қазіргі уақытта бұл сомаға айына бір рет қана тауар әкелуге болады. Сондай-ақ, әкелінетін азық-түлік тауарларының салмағына да шек қойылды:  бір адамға әр тауарды 2 келіден артық алуға болмайды. Осылайша, «Курсивъ» дереккөзі  «Өзбекстан тұрғындары Шымкенттен өздерінде танымал қазақстандық өнімдерді, мәселен, 5 литрлік сұйық май мен 3 келілік ұнды алудан бас тартуға мәжбүр» екендігін ескертіп өтті. Ең қызығы, біздің дереккөзіміздің ақпаратына сүйенсек,  аталмыш «қосымша шаралардың» енгізілуіне ішкі нарықта өз өнімдеріне деген сұраныстың күрт төмендеуіне алаңдаған жергілікті тауар өндірушілер мүдделі болған. Сәйкесінше, «Курсивътің» ташкенттік дереккөздері өзбек билігіне сөзі өтімді жергілікті тауар өндірушілері Қазақстан мен Өзбекстанның қарапайым тұрғындарына өте тиімді болатын «Түркістан» халықаралық шекара маңы ынтымақтастық орталығын салу жөніндегі келіссөздерді іркілтуге ұмтылуы мүмкіндігін жоққа шығармайды. Өйткені олардың өнімдері Қазақстан тауар өндірушілері өнімдерімен тең бәсекеге түсе алмайды.   

Біртүрлі баспасөз хабарламасы  

Өзбекстанмен арадағы сауда-саттықтың артуына қарсылар Қазақстан Үкіметі айналасында да бар секілді көрінеді. Бұлай деуімізге ҚР Мемлекеттік кірістер комитетінің 17 қазанда жарық көрген біртүрлі баспасөз хабарламасы себеп болып тұр. Оның алғашқы нұсқасында, (ол кейінірек өзгертілді)  қазақ-өзбек шакарасындағы 2017 жылғы 5,8 мыңнан – 2018 жылы 21,7 мыңға дейін қарқынды өскен жүк көлігі тасқынын өткізуді жылдамдату шараларының бірі ретінде, «Б.Қонысбаев» автожол өткізу пунктіне күрделі жөндеу жүргізу үшін, оны 1,5 жылға жабу ұсынылған. Осы жерде бұның не мағына беретінін түсіндіріп өтелік. Мәселе былай, қазақ-өзбек шекарасында тек 3 автожол өткізу пункті бар. Біріншісі – Ташкент облысы мен Түркістан облысы аралығында, Сарыағаш қаласының маңында орналасқан «Науаи-Қапланбек» өткізу пункті, ол тек күндіз ғана жұмыс істейді. Ал екіншісі – тәулік бойы жұмыс істейтін, Түркістан облысы, Бозсу ауылының маңындағы «Яллама – Б.Қонысбаев» өткізу пункті. Ал үшіншісі – «Қарақалпақстан – Тәжен» – Қарақалпақстан Республикасы мен Маңғыстау облысы шекарасында жатыр. Ол «Науаи-Қапланбек» секілді тек күндіз жұмыс істейді.  Бұл дегеніміз – алдағы күндері екі елдің де азаматтары шекарадағы қозғалыс баяулап, көлік кептелісімен бетпе-бет келеді деген сөз. Ол өз кезегінде көптеген тауарлардың қымбаттауына әкеп соғуы мүмкін. Сәйкесінше, дәл қазіргі жағдайда «Түркістан» ШЫХО жақын арада пайда болады дегенге сену қиын. Бұл қате пікір болса жақсы.


202 просмотра

Какие госорганы чаще других нарушают правила госзакупок в ЗКО

И как с этим бороться

Коллаж Вячеслав БАТУРИН

Бизнес не дремлет – за прошлый год несостоявшиеся поставщики товаров и услуг подали 453 жалобы на незаконные действия конкурсных комиссий. Аудиторы в ходе проверок выявили, что по 289 жалобам нарушения есть – в тендерах победили не те, кто предложил самые лучшие условия. В сфере госзакупок продолжают всплывать ситуации, когда тендеры пишутся под определенного поставщика, сторонним субъектам бизнеса победить в таких конкурсах просто невозможно. 

Заместитель руководителя департамента внутреннего государственного аудита по ЗКО Комитета внутреннего государственного аудита МФ РК Виталий Пак в интервью «Курсиву» отметил, что в основном проверки сотрудники ведомства осуществляют тогда, когда к ним поступают жалобы от бизнеса на предмет незаконного проведения госзакупок. Если предприниматели успевают обратиться в департамент госаудита в течение пяти дней после проведения тендера, то организуется камеральная проверка, на стадии которой аудиторы могут изменить протокол итогов или убрать незаконные требования к потенциальным поставщикам. Если поставщик затянул с жалобой на незаконное, по его мнению, проведение тендера, и обратился по истечении пяти дней с момента оглашения итогов конкурса госзакупок, то аудиторы выезжают на объект.

По словам Виталия Пака, частые нарушения в тендерах – необоснованное отклонение заявок потенциальных поставщиков на участие в конкурсе, неправильный подсчет условных скидок при определении победителя. Могут быть нарушения на стадии технической спецификации, которая не позволяет принять участие в тендере другим субъектам бизнеса – обычно это выражается в том, что условия конкурса госзакупок пишутся под определенного поставщика. Вполне возможно, что, если бы этих нарушений не было, победителями конкурсов госзакупок были бы признаны совсем другие поставщики.

Так, к примеру, ТОО «АлТим» обратилось в департамент госаудита с жалобой на то, что в тендере на завершение строительства оздоровительного лагеря на 48 мест в селе Сары-Омир победило ТОО «АВМ Элит», которое тут же привлекло к строительству субподрядчика – ТОО «СК Барыс Строй Сервис». У руководства «АлТим» возник резонный вопрос: как управление строительства могло выбрать поставщика, который сам ничего строить не может? По результатам камерального контроля итоги конкурса были пересмотрены и подряд стоимостью 57,9 млн тенге на строительство лагеря получило ТОО «АлТим».

«Если взять в целом 2018 год, то у нас было 453 обращения от бизнесменов, которые посчитали, что госзакупки проведены нечестно. По 289 обращениям (это 60%) нарушения подтвердились», – рассказывает Виталий Пак. Он считает, что в 2019 году коэффициент оправданных жалоб станет выше, так как участие в том или ином тендере стало платным: потенциальный участник для участия в конкурсе должен внести определенный взнос в зависимости от объема госзакупки. «Мы уже видим, что эта мера в разы сократила количество участников конкурсов госзакупок – в них уже не попадают случайные компании», – отмечает собеседник «Курсива».

Выбирают не тех

По словам Виталия Пака, чаще всего грешат нарушениями в госзакупках районные отделы ЖКХ, отделы строительства и учреждения образования. Так, в прошлом году в Таскалинском районном отделе ЖКХ с нарушениями были проведены тендеры на общую сумму 156 млн тенге. В Бурлинском районе нарушения в области законодательства «О госзакупках» были выявлены в 2018 году в двух госорганах: районном отделе ЖКХ – на сумму 138,9 млн тенге и аппарате акима – на сумму 114,5 млн тенге.

Нарушения на общую сумму 2,7 млрд тенге в 2018 году аудиторы обнаружили в госзакупках областного управления пассажирского транспорта и автомобильных дорог. 
Проверка конкурсных процедур последнего госоргана была инициирована областной прокуратурой. Аудиторы провели проверку по четырем конкурсам госзакупок на текущее обслуживание и ремонт дорог по ЗКО. В тендерах управления было явное нарушение при выборе поставщика – равные возможности должны быть предоставлены всем поставщикам, что госорган в ходе госзакупки не обеспечил. По всем конкурсам, согласно требованиям Закона «О госзакупках», были инициированы судебные процессы – департамент внутреннего госаудита подал иски в отношении указанного управления о расторжении заключенных договоров на госзакупку. Два судебных процесса уже выиграно, один проигран, по оставшемуся иску еще идет рассмотрение в межрайонном специализированном экономическом суде по ЗКО, сообщил «Курсиву» Виталий Пак. 

Есть риск – система укажет

В I квартале 2019 года камеральным контролем в ЗКО было охвачено порядка 24 тыс. процедур госзакупок на сумму 56 млрд тенге. Аудиторы выявили, что 302 закупки на сумму 772,5 млн тенге были проведены с нарушениями. По всем процедурам направлены уведомления, которые исполнены. По жалобам бизнеса было проведено 70 проверок. По 67 тендерам выявлены нарушения в плане их проведения, и результаты по четырем из них отменены.

«Ежегодно нарушений в проведении госзакупок становится меньше. Сам портал goszakup.gov.kz выявляет эти нарушения на стадии формирования условий тендера. Так, в 2018 году, по сравнению с 2017 годом, снижено в пределах 50–60% количество обращений предпринимателей по фактам, когда тендеры пишутся под определенного поставщика», – говорит Виталий Пак. По его словам, многие нарушения позволяет выявить камеральный контроль за тендерами: когда он только формировался, 16–20% госзакупок проводились с нарушениями, сейчас этот показатель снижен до 3–5%.

На портале госзакупок есть система управления рисками (СУР), которая выявляет рискованные госзакупки. Так, в конце 2018 года СУР определила, что госзакупка Бурлинского районного отдела ЖКХ, проведенная с 20 по 30 декабря, в высшей мере рискованная – она явно проводилась для того, чтобы быстрее освоить бюджетные деньги.

Когда аудиторы начали проверку по данному тендеру, выяснилось, что посредством конкурсной процедуры районный отдел ЖКХ планировал закупить у ГКП «Аксайжылукуат» отопительные котлы на сумму 86 млн тенге для новых школ. Однако после того как деньги за котлы были переведены, оборудование в школы поставлено не было. Таинственным исчезновением бюджетных денег заинтересовались сотрудники областного Нацбюро по противодействию коррупции, в отношении должностных лиц Бурлинского ЖКХ было возбуждено уголовное дело. И на данный момент 58 млн вернулись на счет государства.
 

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Министр образования и науки Куляш Шамшидинова считает, что выпускные вечера школьников не должны выходить за территории школ и уж тем более, превращаться в состязания дорогих нарядов и пышных застолий. Согласны ли вы с ее мнением?

Варианты

Цифра дня

900 000
тенге
примерная сумма каждого потребительского кредита казахстанцев

Цитата дня

В эти дни я получаю много писем от наших граждан, для которых оказалось неожиданным мое решение остановить свои полномочия. Некоторые сожалеют о моем решении. Даже получаю письма с предложением идти на новые выборы. Я благодарю за такое отношение и благодарен за доброе ко мне отношение, хочу низко поклониться и поблагодарить всех сограждан за такую любовь и такое отношение!

Нурсултан Назарбаев
экс-президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank