Перейти к основному содержанию

1273 просмотра

Қазақстанның түзеу мекемелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

Еліміздегі колонияларда 240-тан аса жеке кәсіпкер жұмыс істейді

Фото: Shutterstock

Өндірістік шығынның көптігі және жалдық ақының қымбаттығы бизнесмендерді кәсіп бастауға ыңғайлы, арзан жер іздеуге итермелейді. Шығынды қысқартудың тиімді бір жолы – қылмыстық-түзеу мекемелері негізінде кәсіп бастау.
 
Қазақстандық қылмыстық-атқару жүйесінің (ҚАЖ)  негізінде екі республикалық мемлекеттік кәсіпорын өндіріспен айналысады: республика бойынша 19 филиалы бар «Еңбек» РМК мен екі филиалы бар «Еңбек Өскемен» кәсіпорны. Олардың екеуі де Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі Комитетіне (ҚР ІІМ  ҚАЖ комитеті) қарайды.

Сонымен қатар, республика бойынша  түзеу мекемелерінде 242 жеке кәсіпкер кәсібін дөңгелетіп отыр. Бұндай кәсіпкерлердің қатары Шығыс Қазақстан облысында көп (64) болса, Жамбыл облысындағы түзеу мекемелерінде 28 кәсіпкер іс бастаған, Қарағанды облысында олардың саны –22. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, бұндай кәсіпорындардың саны аймақта қанша қылмыстық-түзеу мекемесі орналасқанына байланысты: түзеу мекемелері көп болған сайын, кәсіпорын қатары да артады. Сондай-ақ оған  облыс аумағы да әсер етеді. 

Мәселен, Алматыда бір тергеу изоляторы, қоныстандыру қолониясы және кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы бар, ал қылмыстық-атқару жүйесі негізінде бизнес жүргізетін бірде-бір кәсіпкер жоқ.

Жалпы Қазақстан бойынша 66 түзеу мекемесі бар болса, оның 49-ы – түзеу мекемелері, 15-і – қоныстандыру колониясы, Алматыда кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы және Арқалықта 1 түрме орналасқан. Сонымен қатар, республика бойынша 16, яғни, Түркістан облысынан басқа аймақтардың әрқайсында бір-бірден  тергеу изоляторы жұмыс істейді. 

Бас прокуратура Құқықтық статистика және арнайы есепке алу  комитетінің дерегі бойынша, елімізде 2018 жылы 31,3 мың сотталушы болса, соның 413-і – кәмелеттік жасқа толмағандар. 

Осыдан 15 жыл бұрынғы деректермен салыстырсақ, сотталушылардың саны біршама көп болғанын байқаймыз, ол кезде елдегі түзеу мекемелерінде 50 мыңнан аса адам жазасын өтесе, кәмелекетке толмағандардың саны 3,3 мың болған. 

Уәкілетті мекеменің дерегіне сүйенсек, елдегі қылмыстық заңнаманы жеңілдетудің арқасында сотталушылардың саны азайған. Әсіресе экономикалық құқық бұзушылыққа қатысты нормалар қайта қаралып, кейбір жағдайда бас бостандығынан айыру айыппұлмен алмастырылған.
 
Былтыр сотталғандардың саны бойынша Алматы көш бастап тұр – 2,9 мың, Шығыс Қазақстанда – 2,8 мың және Қарағанды облысында 2,6 мың адам бас бостандығынан айырылған. Сотталғандардың қатары Атырау облысында төмен - 972, Шымкентте  1 мыңға жуық, ал Солтүстік Қазақстан облысында 1,1 мың адам темір тордың ар жағына түскен. 
Солардың ішінде 2019 жылдың 1 шілдесіндегі жағдай бойынша, 11,3 мың сотталушы жұмыспен қамтылып, олардың 4,4 мыңы ҚАЖ кәсіпорындарында еңбек етсе, 3 мыңға жуығы түзеу мекемелеріндегі шаруашылыққа тартылған, ол 3,9 мың адам басқа да ақылы жұмыспен қамтылған. 

Қазақстан түрмелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

ҚАЖ мекемелерінде кәсіп бастағысы келетін бизнесмендер үшін қажетті ғимаратты сатып алу құқығынсыз сенімгерлік басқаруға алып, жалдық ақысыз өндіріс ашу мүмкіндігі бар.
 
Сонымен қатар, «Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы аясында мемлекет ұсынатын жеңілдікті пайдалана алады. Айталық, мемлекеттік кепілдемемен банктен қарыз алуға немесе несие үстемақысын субцидиялауға болады. 

Кәсіп бастауға ынталы, бірақ идеясы жоқ азаматтар үшін Ішкі істер министрлігі орта және шағын кәсіпке арналған «1000 бизнес-идеяның» тізімін жасаған. 

Бұл тізімнің ішінде саңырауқұлақ өсіру, жыл бойы дәрілік шөп пен құлпынай өсіру, дәрілік пектин шығару, аскөк өсіру, декоративті құстар мен жануарларға арналған жем шығару, ұялы телефондарға арналған қаптама өндірісі, құрғақ тазалауды ұйымдастыру жобасы бар. 

Ал жазасын өтеушілерге «Сотталғандар үшін 100 іс» әдістемелік құралы құрастырылған. Ол адамдардың бостандықтағы икем-дағдысын жоғалтып алмай, жұмыс барысында қолдануына ықпал етуі тиіс. Бұндай жұмыс кәсіпкерлікке жатпайды.
 
Кәсіпкер өндірісті қолға алмас бұрын ескеретін жайт, түзеу мекемелеріндегі құрал-жабдықтар ескіріп, коммуникацияның сапасы да көңіл көншітерлік болмауы  мүмкін. Егер кәсіпкердің алдында өндіріс өнімділігін арттыру міндеті тұрса, ондағы құрал-жабдықтарды ауыстыруына немесе жақсылап жөндеуіне тура келеді. 

Түзеу мекемесінде кәсіп бастау үшін кәсіпкерге ең алдымен жұмыспен қамтылатын сотталушылардың саны көрсетілген бизнес-жоспар құру керек. Содан кейін ҚАЖ мекемелері аймағынан қолайлы тұрғынжай тауып, Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетімен келісім-шартқа отыруы тиіс. 

Содан кейін ҚАЖ мекемесі, тапсырыс беруші (кәсікер) және жұмыспен қамтылатын сотталушы арасында қызмет көрсету туралы келісім-шарт жасалады. Сотталушылар тек жалдамалы жұмысқа тұра алады, олардың өз кәсібін бастауға құқығы жоқ. 

Тапсырыс беруші үшін еңбекақы қорының аздығы да қосымша жеңілдік. ҚАЖ комитетінің дерегі бойынша, сотталушылардың орташа жалақысы 30 мың теңгені құрайды.

Қандай кәсіпорындар бар?

ҚАЖ мекемелері негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлердің көпшілігі жеке кәсіпкер ретінде тіркелген. Олардың саны – 179, ал жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің саны – 62 және 1 акционерлік қоғам тіркелген.

ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар туралы бірнеше мысал келтірді.
«Степногор подшипник зауыты» АҚ – Ақмола облысындағы ҚАЖ мекемесі негізінде өндіріспен айналысатын акционерлік қоғам түріндегі жалғыз компания.

Бұл зауыт теміржол көлігіне (вагон, тепловоз, электровоз т.б.) арналған шығыршықты мойынтірек шығарады. Кәсіпорын 84 сотталушыны жұмыспен қамтыған. 

2018 жылы «Глотвелл» ЖШС Алматы облыстық ҚАЖД-ның  ЛА-155/8 мекемесінен 1906,5 шаршы метр тұрғынжайды сенімгерлік басқаруға алған. Кәсіпорын негізінен тігін бұйымдарын шығарумен айналысады, ол 50 сотталушыны жұмыспен қамтып отыр. 

«Бастау ЛТД 2006» ЖШС да сол мекемеден 850 шаршы метр ғимаратты сенімгерлік басқаруға алып, 26 сотталушыны жұмыспен қамтыған. Компания металқұрылғы жасау, ғимаратты ішкі және сыртқы әрлеу, кәсіпорын, кеңсе, инфрақұрылым мен тұрғын үй сынды құрылыс нысандарында интерьер жасаумен айналысады.
 
Павлодар облыстық ҚАЖД-ның АП-162/3  мекемесінде «СтройБиоРесурс» ЖШС ағаш өңдеу өндірісін жолға қойып, 162 адамды жұмыспен қамтып отыр. 

Сонымен қатар, ҚАЖ комитетінің мәліметтері бойынша, Қазақстанның аймақтарында «Еңбек» РМК белсенді жұмыс істеп тұр. Мәселен, «Еңбек» РМК-ның Нұр-Сұлтан қаласындағы базасында дәнді дақыл өсіретін шаруа қожалығы, құрылысқа қажетті құм блоктарын шығаратын шеберхана, өндіріске арналған  киім тігетін тігін шеберханасы, ағаш үстел мен орындық, кәдесый және басқа да ағаш өнімдерін жасайтын ағаш өңдеу шеберханасы, наубайхана бар.

Сонымен қатар РМК-ның осы филиалында орналасқан макарон өнімдерін шығаратын цех Ақмола облысының барлық ҚАЖ мекемелеріне ұн өнімдерін жеткізеді. Бұл цех шығаратын бір келі макаронның бағасы - 171 теңге.

«Еңбек Өскемен» РМК Шығыс Қазақстан облысы, Жарма аудандық филиалы негізінде бидай мен арпа егіліп, картоп, сәбіз, қызылша және қырыққабат өсіріледі. Осы мекеменің басқа базасында ҚАЖ мекемелері, медицина мекемелері, балабақша мен мектептердің қажеттілігі  үшін біркелкі форма, киім және төсек-орын жабдықтарын тігетін тігін цехы құрылған.  
«Кәсіпкерлерді тарту сотталушыларды жұмыспен қамту мәселесін шешу және оларды түзету құралына айналды. 

Сотталғандардың еңбекке араласуы бостандыққа шыққаннан кейін де рецидивті қылмыстың алдын алуға көмектеседі»,– деп пайымдайды ҚАЖ комитетінің қызметкерлері. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, сотталғандар алатын жалақы аз да болса, қылмыс нәтижесінде  мемлекетке, жеке және заңды тұлғаларға келтірілген материалдық шығынды өтеуге мүмкіндік береді.

«Егер сотталушы түзету мекемелерінде еңбекке белсене араласатын болса, бұл жайт жазаны өтеуден шартты түрде босату немесе жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл түріне ауыстыру туралы мәселе қарастырылғанда ескеріледі», – деп атап өтті ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі.

2826 просмотров

Сколько заработали компании по страхованию жизни в Казахстане

Около 16% доходов пришлось на инвестиционную деятельность

Фото: Depositphotos/Baurka

В Казахстане функционируют семь компаний по страхованию жизни (КСЖ). Одной из статей в общей структуре доходов являются доходы от инвестирования активов. «Курсив» выяснил, куда вкладывают средства КСЖ и сколько они заработали на такой деятельности.

Совокупные активы компаний по страхованию жизни в Казахстане, по данным Национального банка, на начало октября 2019 года составили 396,9 млрд тенге. В аналогичный период 2018 года активы были значительно ниже – 314,1 млрд тенге.

Собственный капитал таких организаций в этом году достиг 65,7 млрд тенге, увеличившись на 42% – с 46,4 млрд тенге в начале октября 2018 года. Сумма собранных страховых премий выросла за год с 89,6 млрд тенге до 139,1 млрд тенге на 1 октября 2019 года.

Расходы по осуществлению страховых выплат приблизились к 15,8 млрд тенге против 13,4 млрд тенге в прошлом году.

Нераспределенный доход (прибыль) компаний по страхованию жизни составил 14,1 млрд тенге. Аналогичный прошлогодний показатель – 11,3 млрд тенге.

Доходы от инвестиционной деятельности

Из отчетов о прибылях и убытках компаний по страхованию жизни следует, что инвестиционные доходы всех организаций (без учета расходов) на рынке составили 23,7 млрд тенге. Тогда как совокупные доходы КСЖ приблизились к 151,2 млрд тенге. Отметим, что основной деятельностью таких компаний является страхование, а не инвестирование.

Как правило, крупные страховые компании в силу размеров активов имеют возможность инвестировать больше средств и, соответственно, получать больший доход. Важное значение имеет инвестиционная политика самой компании – консервативная («меньший риск – меньшая доходность»), агрессивная («больший риск – большая доходность») или умеренная.

По данным финансовых отчетов КСЖ, общие доходы самой крупной компании по страхованию жизни «Халык-Life» за январь – сентябрь 2019 года составили 62,5 млрд тенге, в том числе от инвестиционной деятельности – 10,3 млрд тенге, или 16,5% от всех доходов. В прош­лом году доходы от инвестирования равнялись 5,8 млрд тенге, что на 78,5% меньше показателя этого года.

Отметим, что общие активы КСЖ на 1 октября этого года увеличились по сравнению с тем же периодом прошлого года на 111,5% и достигли почти 163 млрд тенге.

Nomad Life является второй по размерам активов компанией на рынке. Объем активов на начало октября текущего года приблизился к 124,4 млрд тенге. Еще в прошлом году такой показатель был на уровне 78,8 млрд тенге. Рост составил более 57% за год.

Компания за девять месяцев смогла получить доход, равный 48,5 млрд тенге, в том числе за счет инвестиционной деятельности – 6,9 млрд тенге (14,2% от совокупных доходов), за счет основной деятельности (страховой) – 41,6 млрд тенге. В аналогичный период прошлого года инвестиционный доход компании был на уровне 6,3 млрд тенге.

Государственная аннуитетная компания (ГАК) с активами в размере 36,1 млрд за анализируемый период за счет инвестиционной деятельности получила 2,3 млрд тенге дохода. Общие доходы приравнивались к 4,3 млрд тенге. Доля инвестиционного дохода от всех доходов составляла 54,9%.

Standard Life c активами в размере 33,6 млрд тенге получила общий доход в размере 10,6 млрд тенге, в том числе от инвестиционной деятельности – 2,1 млрд тенге (19,7% от всех доходов организации).

«Европейская страховая компания» с активами в размере 15,9 млрд тенге заработала за три квартала 19,1 млрд тенге против 11,6 млрд тенге в прошлом году. Из всей суммы доходов на инвестиционную деятельность пришлось 0,8 млрд тенге (4,2% от всех доходов), все остальное – на страховую деятельность.

Совокупные доходы Freedom Finance Life достигли 15,5 млрд тенге. Доходы от инвестиционной деятельности – 0,9 млрд тенге (18,9% от всех доходов), от страховой – 4,6 млрд тенге. Совокупные активы приравнивались к 14,9 млрд тенге. Инвестдоход компании за аналогичный период прошлого года – 0,7 млрд тенге.

В 2019 году на рынок страхования жизни Казахстана вышла дочерняя компания страховой компании «Евразия» с одноименным названием. Общие активы компании составили на 1 октября текущего года 9 млрд тенге. С начала открытия компания смогла заработать 0,8 млрд тенге, в том числе от страховой и инвестиционной деятельности по 0,4 млрд тенге. Напомним, КСЖ была выдана лицензия Национального банка в начале марта 2019 года.

Инвестиционный портфель страховых компаний

АО «Халык-Life» имеет самый большой инвестиционный портфель на рынке страхования жизни – по состоянию на 1 октября 2019 года он составлял 143,6 млрд тенге. Прирост к началу года составил 14%.

Причинами заметного роста инвестиционного портфеля и активов в целом стало присоединение в прошлом году к страховой компании КСЖ «Казкоммерц-Life» и рост объемов бизнеса.

По данным страховой компании, основную долю в инвестиционном портфеле занимают ценные бумаги (87,8%) как казахстанских, так и иностранных эмитентов, далее следуют депозиты (11,8%) и операции обратного РЕПО (0,4%).

В «Халык-Life» сообщили, что в структуре инвестиционного портфеля компании по сравнению с началом года выросла доля негосударственных ценных бумаг казахстанских эмитентов на 14 процентных пунктов в абсолютном выражении (с 25% до 39%).

Доля государственных ценных бумаг в инвестиционном портфеле выросла на 8 процентных пунктов в абсолютном выражении (с 30% до 38%), доля обратного РЕПО снизилась с 18% до 0,4%.

«Изменение инвестиционного портфеля связано исключительно с целью максимизации рентабельности инвестиций», – отметили в страховой компании.

В другой компании по страхованию жизни, Nomad Life, рассказали, что при формировании активов инвестиционного портфеля КСЖ учитывает кредитное качество активов с целью обеспечения средневзвешенного долгосрочного кредитного рейтинга инвестиционного портфеля на уровне не ниже «BB» по шкале S&P. Также компанией установлены ограничения по инвестициям в активы с рейтингом «B+», «B», «B-» – не более 5% от суммы активов.

Инвестиционный портфель компании формируется прежде всего с учетом основного принципа – иммунизации обязательств по срокам (Liability driven investing).

Иммунизация – это формирование структуры инвестиционного портфеля с учетом структуры срочности обязательств компании.

Кроме LDI компания использует и тактическое управление инвестиционным портфелем. При тактическом управлении инвестиционным портфелем компания может не применять 100%-ное покрытие обязательств по срокам и определять те активы для инвестирования, по которым доходность выше, но все остальные параметры остаются без изменений. Данное отклонение в структуре портфеля допустимо при наличии surplus (в переводе с англ. – «избыток»), то есть когда сумма активов больше суммы обязательств.

Инвестиционный портфель КСЖ на 1 октября 2019 года составил 117,9 млрд тенге. Доля государственных ценных бумаг составила 31,7%, ценных бумаг и средств в депозитах банков второго уровня – 33,6%, ценных бумаг прочих эмитентов – 17%, ценных бумаг международных финансовых организаций – 7,9%, ценных бумаг нерезидентов Республики Казахстан – 5%, облигаций АО «Банк Развития Казахстана» – 4,4%, денежных средств – 0,1%.

По данным компании, средневзвешенная доходность инвестиционного портфеля на начало октября текущего года составила 8,17%.

В компании отметили, что такой уровень доходности является комфортным для них уровнем, так как позволяет исполнять все принятые на себя обязательства и при этом поддерживать кредитное качество активов.

В КСЖ «Государственная аннуитетная компания» рассказали, что на 1 октября инвестиционный портфель компании приравнивался к 33,5 млрд тенге, в том числе ценные бумаги – 22,8 млрд тенге (68,1%), среди них облигации – 22,5 млрд тенге (67,2%), акции – 0,3 млрд тенге (0,9%). Депозиты в портфеле достигли уровня 10,7 млрд тенге (31,9%).

В ГАК напомнили, что инвестиционный портфель компании на 1 января 2019 года составлял 32,8 млрд тенге, более 52% из которых приходилось на ценные бумаги (17,2 млрд тенге), 41,3% – на депозиты (13,6 млрд тенге) и 6,2% – на операции РЕПО (около 2 млрд тенге).

Доля депозитов за девять месяцев снизилась с 41,3% до 31,9%, доля ценных бумаг увеличилась с 52,1% до 67,2%. Как отметили в компании, за счет изменения структуры инвестиционного портфеля компании удалось увеличить процентные доходы.

В ГАК подчеркнули, что основными принципами политики компании являются обеспечение стабильного прироста активов и умеренная консервативная политика вложений с учетом принципов возвратности, диверсификации, прибыльности, ликвидности.

Инвестиционный портфель КСЖ Freedom Finance Life на 1 октября 2019 года составлял почти 13 млрд тенге. Структура портфеля КСЖ состоит на 78,8% из ценных бумаг, в том числе государственные бумаги – 14,7%, облигации банков второго уровня РК – 22,3%, облигации казахстанских компаний – 26,1%, акции казахстанских компаний – 4,2%, а также операций обратного РЕПО – 14,3%, вкладов – 6,3% и денег – 0,7%.

В компании поделились, что средства КСЖ размещаются в суверенные облигации таких стран, как Турция и РФ, акции ведущих международных компаний и облигации крупнейших зарубежных банков. Основной костяк портфеля – это казахстанские квазигосударственные облигации АО «Фонд национального благосостояния «Самрук-Казына» и его дочерних компаний. Компания распределяет инвестиции в различные секторы экономики, придерживаясь принципа максимальной диверсификации портфеля.

На 1 января 2019 года объем такого портфеля составлял только 8,8 млрд тенге. Увеличение портфеля в значительной степени было вызвано поступлением страховых премий по договорам страхования.

На начало октября этого года доходность инвестирования с учетом нереализованного дохода составила 13,1%.

Компания размещает собранные страховые премии в ценные бумаги, опираясь на умеренно консервативную инвестиционную стратегию.

Как отметили представители компании, в первую очередь данная стратегия строится на обслуживании обязательств компании перед клиентами, в том числе и по добровольным видам страхования. Например, по 10-летнему пенсионному аннуитету компания имеет «длинные» обязательства, и КСЖ соответственно нужны ценные бумаги, которые смогут не только перекрыть расходы по данным обязательствам, но и дать дополнительный доход.

Поэтому компания балансирует между 10-15-летними государственными облигациями и более доходными корпоративными ценными бумагами, постоянно отслеживая, чтобы доходы по ценным бумагам покрывали обязательства по добровольным накопительным видам страхования.

В заключение в КСЖ Freedom Finance Life подчеркнули, что на текущий момент портфель компании – один из самых диверсифицированных на страховом рынке и состоит из 36 различных выпусков ценных бумаг. Но даже при таком умеренно консервативном подходе компании удается опережать ставки по депозитам банков второго уровня.

Отметим, что опрошенные изданием «Курсив» страховые компании формируют консервативный инвестиционный портфель, инвестируя преимущественно в ценные бумаги (государственные и казахстанских эмитентов) и в депозиты банков второго уровня, что снижает риски вложений.

Все остальные страховые компании по тем или иным причинам отказались отвечать на запрос издания, поясняя это нежеланием раскрывать коммерческую тайную или в силу занятости.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif