Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


920 просмотров

Қазақстанның түзеу мекемелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

Еліміздегі колонияларда 240-тан аса жеке кәсіпкер жұмыс істейді

Фото: Shutterstock

Өндірістік шығынның көптігі және жалдық ақының қымбаттығы бизнесмендерді кәсіп бастауға ыңғайлы, арзан жер іздеуге итермелейді. Шығынды қысқартудың тиімді бір жолы – қылмыстық-түзеу мекемелері негізінде кәсіп бастау.
 
Қазақстандық қылмыстық-атқару жүйесінің (ҚАЖ)  негізінде екі республикалық мемлекеттік кәсіпорын өндіріспен айналысады: республика бойынша 19 филиалы бар «Еңбек» РМК мен екі филиалы бар «Еңбек Өскемен» кәсіпорны. Олардың екеуі де Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі Комитетіне (ҚР ІІМ  ҚАЖ комитеті) қарайды.

Сонымен қатар, республика бойынша  түзеу мекемелерінде 242 жеке кәсіпкер кәсібін дөңгелетіп отыр. Бұндай кәсіпкерлердің қатары Шығыс Қазақстан облысында көп (64) болса, Жамбыл облысындағы түзеу мекемелерінде 28 кәсіпкер іс бастаған, Қарағанды облысында олардың саны –22. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, бұндай кәсіпорындардың саны аймақта қанша қылмыстық-түзеу мекемесі орналасқанына байланысты: түзеу мекемелері көп болған сайын, кәсіпорын қатары да артады. Сондай-ақ оған  облыс аумағы да әсер етеді. 

Мәселен, Алматыда бір тергеу изоляторы, қоныстандыру қолониясы және кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы бар, ал қылмыстық-атқару жүйесі негізінде бизнес жүргізетін бірде-бір кәсіпкер жоқ.

Жалпы Қазақстан бойынша 66 түзеу мекемесі бар болса, оның 49-ы – түзеу мекемелері, 15-і – қоныстандыру колониясы, Алматыда кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы және Арқалықта 1 түрме орналасқан. Сонымен қатар, республика бойынша 16, яғни, Түркістан облысынан басқа аймақтардың әрқайсында бір-бірден  тергеу изоляторы жұмыс істейді. 

Бас прокуратура Құқықтық статистика және арнайы есепке алу  комитетінің дерегі бойынша, елімізде 2018 жылы 31,3 мың сотталушы болса, соның 413-і – кәмелеттік жасқа толмағандар. 

Осыдан 15 жыл бұрынғы деректермен салыстырсақ, сотталушылардың саны біршама көп болғанын байқаймыз, ол кезде елдегі түзеу мекемелерінде 50 мыңнан аса адам жазасын өтесе, кәмелекетке толмағандардың саны 3,3 мың болған. 

Уәкілетті мекеменің дерегіне сүйенсек, елдегі қылмыстық заңнаманы жеңілдетудің арқасында сотталушылардың саны азайған. Әсіресе экономикалық құқық бұзушылыққа қатысты нормалар қайта қаралып, кейбір жағдайда бас бостандығынан айыру айыппұлмен алмастырылған.
 
Былтыр сотталғандардың саны бойынша Алматы көш бастап тұр – 2,9 мың, Шығыс Қазақстанда – 2,8 мың және Қарағанды облысында 2,6 мың адам бас бостандығынан айырылған. Сотталғандардың қатары Атырау облысында төмен - 972, Шымкентте  1 мыңға жуық, ал Солтүстік Қазақстан облысында 1,1 мың адам темір тордың ар жағына түскен. 
Солардың ішінде 2019 жылдың 1 шілдесіндегі жағдай бойынша, 11,3 мың сотталушы жұмыспен қамтылып, олардың 4,4 мыңы ҚАЖ кәсіпорындарында еңбек етсе, 3 мыңға жуығы түзеу мекемелеріндегі шаруашылыққа тартылған, ол 3,9 мың адам басқа да ақылы жұмыспен қамтылған. 

Қазақстан түрмелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

ҚАЖ мекемелерінде кәсіп бастағысы келетін бизнесмендер үшін қажетті ғимаратты сатып алу құқығынсыз сенімгерлік басқаруға алып, жалдық ақысыз өндіріс ашу мүмкіндігі бар.
 
Сонымен қатар, «Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы аясында мемлекет ұсынатын жеңілдікті пайдалана алады. Айталық, мемлекеттік кепілдемемен банктен қарыз алуға немесе несие үстемақысын субцидиялауға болады. 

Кәсіп бастауға ынталы, бірақ идеясы жоқ азаматтар үшін Ішкі істер министрлігі орта және шағын кәсіпке арналған «1000 бизнес-идеяның» тізімін жасаған. 

Бұл тізімнің ішінде саңырауқұлақ өсіру, жыл бойы дәрілік шөп пен құлпынай өсіру, дәрілік пектин шығару, аскөк өсіру, декоративті құстар мен жануарларға арналған жем шығару, ұялы телефондарға арналған қаптама өндірісі, құрғақ тазалауды ұйымдастыру жобасы бар. 

Ал жазасын өтеушілерге «Сотталғандар үшін 100 іс» әдістемелік құралы құрастырылған. Ол адамдардың бостандықтағы икем-дағдысын жоғалтып алмай, жұмыс барысында қолдануына ықпал етуі тиіс. Бұндай жұмыс кәсіпкерлікке жатпайды.
 
Кәсіпкер өндірісті қолға алмас бұрын ескеретін жайт, түзеу мекемелеріндегі құрал-жабдықтар ескіріп, коммуникацияның сапасы да көңіл көншітерлік болмауы  мүмкін. Егер кәсіпкердің алдында өндіріс өнімділігін арттыру міндеті тұрса, ондағы құрал-жабдықтарды ауыстыруына немесе жақсылап жөндеуіне тура келеді. 

Түзеу мекемесінде кәсіп бастау үшін кәсіпкерге ең алдымен жұмыспен қамтылатын сотталушылардың саны көрсетілген бизнес-жоспар құру керек. Содан кейін ҚАЖ мекемелері аймағынан қолайлы тұрғынжай тауып, Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетімен келісім-шартқа отыруы тиіс. 

Содан кейін ҚАЖ мекемесі, тапсырыс беруші (кәсікер) және жұмыспен қамтылатын сотталушы арасында қызмет көрсету туралы келісім-шарт жасалады. Сотталушылар тек жалдамалы жұмысқа тұра алады, олардың өз кәсібін бастауға құқығы жоқ. 

Тапсырыс беруші үшін еңбекақы қорының аздығы да қосымша жеңілдік. ҚАЖ комитетінің дерегі бойынша, сотталушылардың орташа жалақысы 30 мың теңгені құрайды.

Қандай кәсіпорындар бар?

ҚАЖ мекемелері негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлердің көпшілігі жеке кәсіпкер ретінде тіркелген. Олардың саны – 179, ал жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің саны – 62 және 1 акционерлік қоғам тіркелген.

ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар туралы бірнеше мысал келтірді.
«Степногор подшипник зауыты» АҚ – Ақмола облысындағы ҚАЖ мекемесі негізінде өндіріспен айналысатын акционерлік қоғам түріндегі жалғыз компания.

Бұл зауыт теміржол көлігіне (вагон, тепловоз, электровоз т.б.) арналған шығыршықты мойынтірек шығарады. Кәсіпорын 84 сотталушыны жұмыспен қамтыған. 

2018 жылы «Глотвелл» ЖШС Алматы облыстық ҚАЖД-ның  ЛА-155/8 мекемесінен 1906,5 шаршы метр тұрғынжайды сенімгерлік басқаруға алған. Кәсіпорын негізінен тігін бұйымдарын шығарумен айналысады, ол 50 сотталушыны жұмыспен қамтып отыр. 

«Бастау ЛТД 2006» ЖШС да сол мекемеден 850 шаршы метр ғимаратты сенімгерлік басқаруға алып, 26 сотталушыны жұмыспен қамтыған. Компания металқұрылғы жасау, ғимаратты ішкі және сыртқы әрлеу, кәсіпорын, кеңсе, инфрақұрылым мен тұрғын үй сынды құрылыс нысандарында интерьер жасаумен айналысады.
 
Павлодар облыстық ҚАЖД-ның АП-162/3  мекемесінде «СтройБиоРесурс» ЖШС ағаш өңдеу өндірісін жолға қойып, 162 адамды жұмыспен қамтып отыр. 

Сонымен қатар, ҚАЖ комитетінің мәліметтері бойынша, Қазақстанның аймақтарында «Еңбек» РМК белсенді жұмыс істеп тұр. Мәселен, «Еңбек» РМК-ның Нұр-Сұлтан қаласындағы базасында дәнді дақыл өсіретін шаруа қожалығы, құрылысқа қажетті құм блоктарын шығаратын шеберхана, өндіріске арналған  киім тігетін тігін шеберханасы, ағаш үстел мен орындық, кәдесый және басқа да ағаш өнімдерін жасайтын ағаш өңдеу шеберханасы, наубайхана бар.

Сонымен қатар РМК-ның осы филиалында орналасқан макарон өнімдерін шығаратын цех Ақмола облысының барлық ҚАЖ мекемелеріне ұн өнімдерін жеткізеді. Бұл цех шығаратын бір келі макаронның бағасы - 171 теңге.

«Еңбек Өскемен» РМК Шығыс Қазақстан облысы, Жарма аудандық филиалы негізінде бидай мен арпа егіліп, картоп, сәбіз, қызылша және қырыққабат өсіріледі. Осы мекеменің басқа базасында ҚАЖ мекемелері, медицина мекемелері, балабақша мен мектептердің қажеттілігі  үшін біркелкі форма, киім және төсек-орын жабдықтарын тігетін тігін цехы құрылған.  
«Кәсіпкерлерді тарту сотталушыларды жұмыспен қамту мәселесін шешу және оларды түзету құралына айналды. 

Сотталғандардың еңбекке араласуы бостандыққа шыққаннан кейін де рецидивті қылмыстың алдын алуға көмектеседі»,– деп пайымдайды ҚАЖ комитетінің қызметкерлері. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, сотталғандар алатын жалақы аз да болса, қылмыс нәтижесінде  мемлекетке, жеке және заңды тұлғаларға келтірілген материалдық шығынды өтеуге мүмкіндік береді.

«Егер сотталушы түзету мекемелерінде еңбекке белсене араласатын болса, бұл жайт жазаны өтеуден шартты түрде босату немесе жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл түріне ауыстыру туралы мәселе қарастырылғанда ескеріледі», – деп атап өтті ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі.


2002 просмотра

Почему в Казахстане не любят страховать жизнь

В 2018 году расходы на данный вид страхования в стране составляли около $14 на душу населения

Фото: shutterstock/коллаж

Страховые продукты в Казахстане, за исключением обязательного вида, не пользуются заметным спросом. И тем не менее, по оценкам экспертов, драйвером страхового рынка сейчас является такое направление, как добровольное страхование жизни. «Курсив» выяснил, сколько в стране КСЖ и какие услуги они предоставляют.

Компании по страхованию жизни в Казахстане предоставляют услуги как по обязательному, так и по добровольному страхованию.

В обязательном порядке все работодатели заключают договоры по страхованию работников от несчастных случаев при исполнении ими трудовых обязанностей.

Добровольно казахстанцы могут застраховаться сами на случай смерти по любой причине, на случай летального исхода от несчастных случаев, на случай критических болезней, и, кроме того, они могут воспользоваться услугами аннуитетного страхования.

Застраховать свою жизнь вы можете как от смерти по любой причине, так и отдельно от смерти в результате несчастного случая. Отдельно застраховаться только от последствий несчастного случая нельзя. Для того чтобы застраховаться от последствий несчастных случаев в виде инвалидности I либо II группы, временной утраты трудоспособности, травмы, госпитализации, клиент при заключении договора должен выбрать дополнительное покрытие (защиту) от них. В данном случае страховая премия, которую вносит клиент, будет немного выше, чем просто при страховании от смерти по любой причине/от несчастного случая без дополнительного покрытия.

При страховании от смерти по любой причине существует срочное и накопительное страхование. В варианте срочного страхования выплаты произойдут, только если смерть застрахованного наступила в течение срока действия договора.

При накопительном страховании застрахованный имеет возможность не только получить страховую сумму при страховом случае, но и накопить деньги к определенному периоду. По завершении срока договора клиент получает накопленную сумму с процентами. Проценты обычно начисляются через три года с начала действия страхового полиса. Доходность по ним составляет 3–5%.

Сейчас в Казахстане набирает популярность страхование заемщика кредита. На нем зачастую настаивают банки, хотя они не вправе возлагать на заемщика обязанность по страхованию своей жизни или здоровья.

Представители страховых компаний отмечают, что продукт направлен на то, чтобы уменьшить кредитное бремя на родственников застрахованного и снизить банковский риск невозврата долга при возникновении страхового случая.

Еще одна форма – аннуитетное страхование, и наиболее интересен казахстанцам пенсионный аннуитет. Он позволяет при достаточности накоплений (около 10 млн для мужчин и 13 млн – для женщин) и достижении мужчинами возраста 55 лет, а женщинами – 51 года перевести свои пенсионные накопления из ЕНПФ в КСЖ. Точная сумма пенсионного аннуитета определяется каждой страховой компанией отдельно.

После заключения аннуитетного договора и перевода средств в страховую компанию клиент может выбрать выплаты из КСЖ ежемесячно, ежеквартально, раз в полгода и ежегодно. Размер выплаты будет зависеть от размера пенсионных накоплений, но не может быть ниже минимальной пенсии, установленной законодательством РК на момент заключения договора. В 2019 году эта сумма составляет
36 108 тенге.

Добровольно застраховаться соотечественники могут и на случай болезни (критических заболеваний – онкологии, кардиохирургических и нейрохирургических заболеваний и при выезде за рубеж).

Почему в Казахстане не любят страховаться?

По оценке экспертов, низкая страховая культура казахстанцев – следствие невысокой платежеспособности большей части населения.

«Страхование жизни не продукт первой необходимости, и пользоваться услугами страхования население может только по «остаточному принципу». Сначала – расходы на обеспечение базовых потребностей (питание, одежда, содержание жилья, автотранспорт, медицина, образование и оплата кредита), и только потом возможны расходы, связанные с добровольным страхованием жизни», – считают в «Халык-Life».

По данным S&P Global Ratings, в 2018 году расходы на страхование жизни в РК составили около $14 на душу населения по сравнению с $11 в 2017 году, что по-прежнему ниже, чем в секторе общего страхования (около $54).

Расходы на страхование жизни в Казахстане существенно ниже, чем в развитых странах – Франции, Италии и Норвегии (более $2 тыс. на душу населения), и сопоставимы с показателями таких развивающихся рынков, как Турция, Тунис и Кения ($15–17 на душу населения), но все еще ниже, чем в России (около $50) и странах Центральной Европы (более $110).

Специалисты из «Номад Life» предполагают, что дело не только в низких доходах и финансовой неграмотности населения РК.

В «Номад Life» считают, что медленные темпы развития страхового рынка связаны в том числе с невысокой заинтересованностью участников страхового рынка в расширении страховых продуктов для населения.

По мнению представителей страховых компаний, которые ответили на запрос «Курсива», развитию рынка могут помочь действия со стороны государства, в числе которых включение КСЖ в государственную образовательную накопительную программу в качестве участников; применение налогового вычета по ИПН у физических лиц на сумму уплаченных страховых премий по договорам накопительного страхования; внедрение отсроченного пенсионного аннуитета (право граждан на заключение договора пенсионного аннуитета ранее срока достижения ими возраста 51/55 лет при условии достаточности пенсионных накоплений).

«Долгие годы для казахстанцев существовал только один способ копить деньги – депозиты. Однако ставки по ним снижаются, что делает их менее эффективными. На этой волне продукты КСЖ могут стать альтернативой – например, накопительное страхование жизни с выплатой по курсу доллара» – такое мнение высказали специалисты Freedom Finance Life.

Несмотря на медленные темпы развития рынка, в КСЖ «Государственная аннуитетная компания» (ГАК) отметили: если взять за основной показатель поступление страховых премий, то можно увидеть, что с 2016 года рынок страхования жизни начал увеличивать долю на рынке страхования, «отвоевывая» в среднем 4% в год. Суммы полученных страховых премий в этой категории страхования увеличиваются в среднем на 20% ежегодно.

По оценке S&P Global Ratings, в 2019–2020 годах расходы на страхование жизни на душу населения в РК составят около $17.

Если вы решили страховаться…

В РК работает семь компаний по страхованию жизни. Их совокупные активы на 1 сентября 2019 года, по данным Национального банка, составили 386,2 млрд тенге.

Совокупный собственный капитал отрасли на тот же период составил 60,9 млрд тенге, собранные страховые премии – 123,9 млрд тенге, расходы по осуществлению выплат – 14,1 млрд тенге, суммарный нераспределенный доход – 11,1 млрд тенге.

Самой крупной по активам КСЖ на рынке является дочерняя компания Народного банка – «Халык-Life». Ее активы на начало сентября составили 159,8 млрд тенге. Страховые премии, которые собрала компания, – чуть более 52 млрд тенге. Компания выплатила 5,9 млрд тенге по страховым случаям.

Представители КСЖ рассказали, что за восемь месяцев 2019 года застраховано более 350 тыс. клиентов, из них более 338 тыс. – физлица и 12 тыс. – юрлица. Осуществлено более 65 тыс. страховых выплат, из них более 4,7 тыс. – по рисковым договорам страхования (страхование жизни и от несчастного случая и т. д.).

Второй компанией на рынке страхования жизни по активам стала «Номад Life» с активами в размере 120,6 млрд тенге. На 1 сентября у компании самый большой нераспределенный доход среди КСЖ – почти 4,5 млрд тенге. Размер собранных страховых премий – 38,5 млрд тенге.

В «Номад Life» рассказали, что за январь – август 2019 года заключено 84,6 тыс. договоров, по которым застраховано 723,9 тыс. человек, в том числе 73,8 тыс. договоров с физическими лицами (застраховано 91,7 тыс. человек) и 10,8 тыс. договоров с юридическими лицами (застраховано 632,2 тыс. человек).

Компанией за тот же период выплачено 4,3 млрд тенге. Основная масса страховых случаев, по словам экспертов компании, происходила в рамках обязательного страхования работников от несчастных случаев.

Следующей компанией по страхованию жизни с активами в размере 36,2 млрд стала ГАК. Это организация с 100%-ным государственным участием. Собранные страховые премии компании – 2,4 млрд тенге. Как рассказали в КСЖ, за восемь месяцев 2019 года было застраховано более 1,5 тыс. компаний и свыше 100 тыс. человек. Расходы по осуществлению страховых выплат на 1 сентября 2019 года составили 1,5 млрд тенге.

Объем активов в КСЖ «Standart life» приравнивается к 33 млн тенге. Привлеченные компанией премии составили почти 8 млрд тенге, осуществленные расходы на 1 сентября 2019 года – около 1,2 млрд тенге.

У «Европейской страховой компании» активы были на уровне 15,5 млрд тенге. Страховые премии компании – 16 млрд тенге, расходы по выплатам – 920,3 млн тенге.

Freedom Finance Life на 1 сентября 2019 года имела размер активов, равный 12,5 млрд тенге. Размер страховых премий равнялся почти 4 млрд тенге, расходы по осуществлению выплат – 281 млн тенге.

По данным КСЖ, за восемь месяцев 2019 года по сравнению с тем же периодом 2018 года количество застрахованных объектов увеличилось на 12,8%. 91,8% застрахованных объектов приходится на договоры с юридическими лицами, 8,2% – на договоры с физическими лицами.

Новая в отрасли компания по страхованию жизни «Евразия» завершила восемь месяцев с активами в размере 8,6 млрд тенге. Страховые премии компании – 3 млрд тенге, а расходы по осуществлению страховых выплат пока только 388 тыс. тенге.

Застраховать жизнь журналиста

В страховых компаниях отметили, что все больше казахстанцев стали интересоваться накопительным страхованием жизни. «Курсив» решил подсчитать, сколько нужно будет вносить гражданину (например, мужчине 30 лет, журналисту) в страховую компанию ежемесячно по накопительному страхованию без дополнительного покрытия и с дополнительным покрытием и на какую сумму он может рассчитывать при дожитии. См. инфографику «Накопительное страхование жизни в РК».

Pochemu v Kazahstane ne lyubyat strahovat' zhizn'1.png

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

 

Цифра дня

64-е
место
занял Казахстан по скорости фиксированного интернета в мире

Цитата дня

Популизм – это политика посредственности. Я не раздаю пустых обещаний. Я - человек конкретных дел. Я буду твердо проводить в жизнь свою программу реформ.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank

Вы - главная инвест-идея

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций