Перейти к основному содержанию

bavaria_seasonX_1200x120.gif


484 просмотра

Шоғырлану 2.0: Сақтандыру компанияларының 2018 жыл ІІІ тоқсанындағы рэнкингі

Kursiv Research қандай компания табысты болып, қайсысы шығынға батқанын анықтап көрді

Фото: shutterstock.com

Қазақстанның банк саласы іспеттес сақтандыру нарығында да шоғырлану байқалады. M&A келісімдері  осы жылдың ІІІ-тоқсанында нарықтағы сақтандыру компанияларының қатары 32-ден 30-ға қысқаруына ықпал етті. Сонымен қатар, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда нарықтың табысы біршама жақсарды.

Активтер 

2018 жылдың ІІІ тоқсандық  қорытындысы бойынша, қазақстандық сақтандыру саласының жиынтық активі 988,14 млрд теңге көлемінде қалыптасты, бұл өткен тоқсанмен салыстырғанда 0,5 пайызға кем болғанымен, жыл басындағы көрсеткіштен 6,8 пайызға артық.   

«Қаржы институттары» тобындағы S&P рейтинг агенттігі директорының орынбасары Екатерина Толстованың айтуынша, жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру бағытындағы компаниялардың басым бөлігінің активтері өскен.  

Сақтандыру компанияларының нәтижелері әркелкі, 2018 жылдың 9 айлық қорытындысы бойынша жалпы сақтандыру саласында қызмет ететін 23 компанияның 10-да жалпы активтерінің төмендеуі анық байқалады. Негізгі өсім адам өмірін сақтандыру бойынша сақтандыру резервінің артуы арқасында қалыптасқан. Өмірді сақтандыру (қайта сақтандыру) келісім-шарттары бойынша орын алмаған шығындардың қоры 1,8 млрд. теңгені құраса, аннуитет келісім-шарттары бойынша орын алмаған шығындардың қоры 18 млрд теңгені құрады.  

Қазақстанның сақтандыру нарығы қатты шоғырлануымен ерекшеленеді, сақтандырушылардың алғашқы үштігіне бүкіл сақтандыру нарығының 42,7 пайызы тиесілі, бір жыл бұрын олардың үлесі 39,4 пайыз көлемінде еді. Сонымен қатар, сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның сақтандыру нарығында пруденциалдық бақылаудың күшеюі нарықтың одан әрі шоғырлануына әсер етпек.  

Қазақстандағы ең ірі  сақтандыру компаниясы – «Еуразия» СК 9 айдың қорытындысы бойынша өз активтерінің көлемін – нарықтың 24,9 пайызына тең – 245,61 млрд теңгеге дейін өсіре алды. 2018 жылдың шілде-қыркүйек айында компания теңгерімі (баланс) 1,31 млрд теңгеге немесе 0,5 пайызға азайған, алайда жыл басынан бері бұл көрсеткіш 26,98 млрд теңгеге немесе 12,3 пайызға артқан.  

«Халық-Казахинстрах» СК актив көлемі бойынша екінші орынға шықты.  Ағымдағы жылдың ІІІ тоқсаны бойынша сақтандырушының  теңгерімі 27,53 млрд теңгеге немесе 44,3 пайызға артып, 89,72 млрд теңгеге дейін өсті. Компания активтерінің өсуі «Казкоммерц-Полиспен» бірлесу келісім-шартының аяқталуымен негізделген, ол өз кезегінде Халық банк пен Казкоммерцбанктің өзара қосылу үрдісінің жалғасы болып табылады. 

Үшінші орында – «Виктория» сақтандыру компаниясы, оның активінің көлемі 87,07 млрд теңгені құрады. «Викторияға» «Нұрполис» компаниясының қосылғанына қарамастан, оның теңгерімі соңғы тоқсанда аса көп өсе қойған жоқ – 2,68 млрд теңгеге немесе 3,2 пайызға артты. Айта кету керек, ерікті түрдегі қайта құрылымдауға дейін «Нұрполистің» активтері 4,23 млрд теңгеге бағаланған.  

III тоқсанда  «Freedom Finance Insurance» (бұрынғы Trust Insurance) сақтандыру компаниясының активтері қарқынды өсім көрсетті –158,5%,  үш айда компанияның теңгерімі1,66 млрд теңгеден 4,28 млрд теңгеге көбейді. Ал адам өмірін сақтандырумен айналысатын  Freedom Finance Life (бұрынғы «Азия-Life») компаниясының активтері осы уақытта 34,1 пайызға өсті, яғни, 15,57 млрд теңгеден 20,88 млрд теңгеге артқан.  

Ал «Қазақмыс» сақтандыру компаниясында керісінше, ІІІ тоқсанның қорытындысы бойынша, актив көлемі – 1 шілдедегі 43,24 млрд теңгеден 1 қыркүйекте 34,64 теңгеге дейін түсіп, жалпы 11,6 млрд теңге жоғалтқан. Соған қарамастан компания теңгерімі жыл басынан бері қатты өзгермеген.  

«Казкоммерц–Life» компаниясының  активтері 3,99 млрд теңгеге немесе 6,2% пайызға азайған, қазіргі кезде сақтандырушының теңгерімі 60,89 млрд теңгеге бағаланып отыр.  Айта кету керек, Қазақстан Халық банкі «Қазкоммерц-Life» АҚ  активі 77,05 млрд тенгені құрайтын «Халық-Life» АҚ-на қосылуы аяқталғанын мәлімдеді. «Халық-Life» АҚ-ның активтері 2018-дің  III тоқсанында ІІ тоқсанмен салыстырғанда,  7,2 млрд теңгеге  немесе 10% - ға өскен.  «Халық-Life» АҚ маркетинг және даму басқармасының басшысы Наталья Ананьеваның айтуынша, бұл өсім негізінен үшінші тоқсанда жиналған сыйақы есебінен болып отыр, оның  көлемі 16 млрд теңгені құраған, бұл ІІ тоқсанда жиналған сыйақыдан 72%-ға артық. Ал активтердің өсімі инвестициялық активтердің 3 млрд теңгеге артуымен байланысты болып отыр.   

Kompetenz сақтандыру компаниясының активі үш айдың ішінде 35,5 пайызға немесе 3,49 млрд теңгеге азайып, қазан айында 6,33 млрд теңгені құрады. Айта кетейік, Ұлттық банк тамыз айында «Kompetenz» сақтандыру компаниясын жүктерді ерікті сақтандыру лицензиясынан айырған болатын.  

Меншікті капитал  

Сақтандыру компаниялары меншікті  капиталының жиынтық мөлшері  2018 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша, 461,41 млрд теңге көлемінде қалыптасып, соңғы үш айдағы өсім 5,7 пайызды немесе 25,03 млрд теңгені құраған.  

 Ағымдағы жылдың ІІІ тоқсанында «Казахинстрахтың» меншікті капиталы «Қазкоммерц-Полистің» есебінен екі есеге дейін өсіп (22,41 млрд теңге), 46,05 млрд теңгеге жетті.  Ал «Еуразия» сақтандыру компаниясы осы кезеңде кәсіпорындарға 16,81 млрд теңге инвестиция салуының арқасында, меншікті капитал көлемін 144,45 млрд теңгеге дейін көбейте алды. «Виктория» СК капиталын 2,24 миллиардқа арттырып, жалпы сомасын 80,81 млрд теңгеге жеткізді.  

«Казахинстрахтан» басқа, «Альянс-Полис» және «Номад Иншуранс» компанияларының жеке капиталы қарқынды өсім көрсетті, айталық, «Альянс-Полистің»  меншікті капиталы 1,81 млрд теңгеге немесе 38,3 пайызға артса, «Номад Иншуранстікі» 20,1 пайызға (8,9 млрд теңге) көбейген.  

Биыл шілде-қыркүйек айларында «Сәлем» сақтандыру компаниясының жеке капиталының көлемі 51,6 пайызға қысқарып, 1 қазанда бұл көрсеткіш 879,62 млрд теңгені құрады. Сондай-ақ, «Казкоммерц-Life» компаниясының да жеке капиталы 23 пайызға немесе 2,55 млрд теңгеге азайып кетті.  

Табыс және тиімділік  

Нарықтағы 30 сақтандыру компаниясының 28-і биылғы 9 айды кіріспен жапқан. Компаниялардың  үш тоқсандағы жиынтық табысы 74,57 млрд теңгеге жетіп, бұл өткен жылдың тура осы кезеңімен салыстырғанда, 33,9 пайызға артық болды. Табысқа келетін болсақ, ол 271,07 млрд теңгені құрады, өткен жылғы нәтижемен салыстырғанда, 19,09 млрд теңгеге артық. Сақтандырушы компаниялар өз табысының 74,1 пайызын негізі қызметінің есебінен тапқан. Ал шығын көлемі өткен жылмен салыстыра келе, өзгермеген десек болады, үш тоқсанның қорытындысы бойынша 188,7 млрд теңгені құрап отыр, ал 2017 жылдың осы кезеңінде 189,2 млрд теңге көлемінде шығын шыққан.  

«Сақтандыру компанияларындағы динамика әртүрлі екенін байқап отырмыз, айталық, биыл 9 айдың қорытындысы бойынша, 2017 жылмен салыстырсақ, кейбірінің табысы артса, кейбірі шығынға батып отыр»,–деп жазады S&P сарапшылары.  

Сала бойынша таза пайданың негізгі бөлігін инвестициялық табыс құрады, осы кезеңде ол 30 пайызға немесе 15,5 млрд теңгеге көбейген. Бұл ең алдымен шетелдік валютаны қайта бағалаудан түскен табыстың арқасы. Сарапшылар сақтандырушылардың кірісі негізінен инвестициялық кірістің есебінен қалыптасып отырғанын атап өтті, бұл үрдіс алдағы уақытта да сақталмақ. Сақтандырушылар активтерінің бір бөлігін шетел валютасында сақтайды, бұл сақтандыру компанияларының ұлттық валютаның АҚШ долларына қатысты құбылмалы курсына тәуелді инвестициялық табысына айтарлықтай әсер етеді. (2018ж. 1 қаңтарында 1 АҚШ доллары 332,33 теңгеге тең болса, қазан айында – 363,07 теңге).  

Ең жоғары табыс көрсеткіші – «Еуразия» сақтандыру компаниясында, ол 9 айдың ішінде 35,85 млрд теңге табыс тапқан, өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 73,5 пайызға артық. Ал «Виктория» сақтандыру компаниясы өзінің былтырғы көрсеткішін 39,9 пайызға жақсарта алды, компанияның кірісі 6,66 млрд теңгені құрады. Кірісі жоғары үштікті 2018 жылдың 3 тоқсаны бойынша  4,77 млрд теңге көрсеткішімен  «Номад Life» СК түйіндейді. Бұл 2017 жылдың қаңтар-қыркүйек аралығындағы көрсеткіштен 36,3 пайызға артық. 

Қарастырылып отырған кезеңде «Сәлем», «ТрансОйл» сынды сақтандыру компаниялары шығынға батқан. Айталық «Сәлем» компаниясы –1,21 млрд теңге көлемінде шығын көрсе, «ТрансОйлдың» шығыны –1,21 млрд теңгені құраған. Қазақстан Республикасы заңнамасында бекітілген пруденциалдық нормативтер мен қағидаларды сақтамағаны үшін «Сәлем» сақтандыру компаниясының ерікті сақтандыру түрлері бойынша лицензиясының күші жойылған. Кірістің артуына сәйкес, сақтандырушылардың активтерін тиімді пайдалану да жақсара түсті.  

Сақтандыру саласының ROA-сы (активтердің тиімділік коэфиценті) ағымдағы жылдың үш тоқсанында 10,4 пайызды құрады, өткен жылы  бұл көрсеткіш  8,3 пайызды құраған. 2018 жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы  ең тиімді компания «Альянс-Полис» болды, оның активтері 39,4 пайыз деңгейінде тиімділік көрсетті.  

ҚР Ұлттық Банк дерегі бойынша, 3,1 млрд теңге мөлшеріндегі активі бар компанияның 9 айдағы кірісі 917,32 млн теңгені құрады. Сонымен қатар, қаржылық есеп-қисапқа сәйкес, бұл статистикасы есептелінбеген  шығындар қорының өзгеруінен емес, негізінен компания активтерін қайта бағалаудан түсетін табысы есебінен қалыптасқан. Қазіргі кезде сақтандырушының ерікті сақтандыру түрлері бойынша лицензиясы уақытша тоқтатылған. Сонымен қатар, ROA жоғары деңгейі «Kaspi Страхование» АҚ-на тиесілі, компания 17,75 млрд теңге активімен 3,82 млрд теңге табыс тапты.  Үштікті активтерінің 20,6 пайыз тиімділігімен Еуразия түйіндейді.  

Сақтандыру сыйақысы 

Бұл саладағы жалпы сақтандырудың сыйақы мөлшері төмендеді, биылғы 3 тоқсан қорытындысы бойынша,  сақтандыру сыйақысының жалпы көлемі 286,82 млрд теңгені құрады, өткен жылы ол 310,14 млрд теңгеге тең еді (-7,5%). Аталмыш көрсеткіш мүлікті ерікті сақтандыру бойынша төленетін сыйақы көлемінің 26,75 млрд теңгеге немесе 21,8 пайызға азаюына байланысты кеміп кеткен.  

Міндетті сақтандыру сыйақысы керісінше, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, 9,36 млрд теңгеге немесе 14,7 пайызға артық жиналған. Міндетті сақтандыру бағытындағы негізгі қозғаушы күш – автокөлік иесінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру болып отыр, бұл бағытта сыйақы көлемі 18,3 пайызға көбейді.  

Ерікті жеке сақтандыру бағыты сақтандыру сыйақысы түрінде 87,8 млрд теңге жинады, ол өткен жылмен салыстырғанда 19,3 пайызға артық. Сақтандыру сыйақысының ең жоғарғы көлемі «Еуразия» компаниясына тиесілі, биылғы көрсеткіші өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 30,2 пайызға көп.  

«Халык-Life» компаниясының сақтандыру сыйақысы 38,14 млрд теңге көлемінде қалыптасты, ол 2017 жылдың  үш тоқсанымен салыстырғанда, 34,3 пайызға артық. Компания өкілдері бұл өсім өмірді сақтандыру сыйақысының 7,5 млрд теңгеге немесе 66 пайызға және жазатайым жағдайлардан сақтандырудың 1,5 млрд теңгеге (21 пайызға) артуымен байланысты деп атап өтті.  30,78 млрд тенге сақтандыру сыйақысымен  үшінші орында «Казахинстрах» компаниясы тұр, өткен жылмен салыстырғанда сыйақы көлемі 39,5 пайызға артқан.  

Қарастырылып отырған кезеңде «Альянс-Полис» сақтандыру компаниясына сақтандыру жарнасы түспеген. Ал «Сәлем» сақтандыру компаниясы 9 айдың ішінде өткен жылғы 11,2 млрд теңге көрсеткішпен салыстырғанда, бар-жоғы 17,48 млн теңге жинаған.   

Сақтандыру төлемдері 

2018 жылдың 3 тоқсанында сақтандыру төлемдерінің жалпы көлемі 70,46 млрд теңгені құрады. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, сақтандыру төлемдері 8,9 пайызға, немесе 5,77 млрд теңгеге артты. Соның ішінде автокөлік пен жүкті сақтандыруды қоспағанда, әсіресе мүлікті ерікті сақтандыру есебінен өсім байқалады. Сақтандыру жағдайлары бойынша өз тұтынушыларына «Еуразия» сақтандыру компаниясы ең көп төлем жүргізген – 25,24 млрд теңге, өткен жылмен салыстырғанда ол 2,5 есе артық. Оның ізін «Казахинстрах» басып келеді, компанияның 9 ай ішінде төлеген сақтандыру төлемі 6,17 млрд теңгені құраған, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, 9,2 пайызға кем. «Номад Life»  СК осы уақытта 3,79 млрд теңге төлеген, өткен жылмен салыстырсақ, 8,2 пайыз өсім байқалады.  

Осы жылдың 3 тоқсанында екі компанияның төлеген сақтандыру төлемдері осы кезеңде жиналған жарна мөлшерінен асып түскен. Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, «Сәлем» сақтандыру компаниясының 9 айда төлеген сақтандыру төлемі 1 млрд теңгені құраса, ал жинаған жарнасы – 17,48 миллион теңге.  Нәтижесінде компанияның бірінші жартыжылдықтағы сақтандыру төлемі сыйақыдан 997,65 млн теңгеге асып түсті. Ал «Альянс-полис» өз тұтынушыларына 9 айда 445,37 млн теңге сақтандыру төлемін төлеген, ал сақтандыру жарнасы мүлдем түспеген.  

Нарықтың жайы не болмақ? 

Сарапшылар Қазақстанның сақтандыру нарығы әлі де шоғырлана түседі деп тұжырымдайды. S&P Global сараптамасына сүйенсек, 2018 жылдың 9 айында жиналған сақтандырудың сыйақы көлемінің 77 пайызы нарықтағы ең ірі 10 компанияның еншісінде, ал өткен жылы бұл көрсеткіш 60 пайыздың айналасында еді. ТМД елдерінде де тура осындай жағдай қалыптасып тұр, айталық Ресейде бүкіл сақтандыру сыйақысының 65 пайызы үздік ондыққа кіретін компанияларға тиесілі. Өз кезегінде Қазақстанда да, Ресейде де сақтандыру бизнесінің іріленуі жүріп жатқанын байқалады.  

«Сақтандыру нарығындағы капиталға қойылатын талаптың күшеюуі мен аймақтарда сақтандыру агентін ұстау шығыны көп болуына байланысты, алдағы уақытта кішігірім компаниялар ірі сақтандырушылармен бірігеді деген ойдамыз. Сонымен қатар, болашақта онлайн-сақтандырудың енгізілуі де сақтандыру компанияларының іс жүргізуге кететін шығынын азайтуға мүмкіндік тудырады», – дейді Екатерина Толстова.  

Онлайн-сақтандыруды енгізу – соңғы бірнеше жыл жүзінде талқыланып келе жатқан мәселе. Сарапшылардың пікірінше, ірі сақтандыру компаниялары шағын компанияларға қарағанда, бизнестің ауқымына сәйкес, онлайн-сақтандыруға анағұрлым дайын  және цифрлық өнімдерді жылдам енгізбек. Десе де мамандар онлайн-сақтандыруды енгізген соң да сақтандыру агенттерінің қызметінен ешкім толық бас тартпайды деп тұжырымдайды, өйткені алыс өңірлерде барлығы интернетпен толық қамтамасыз етілмеген. Осы себепті кейбір аймақтарда бейімделген ІТ-инфрақұрылымын қалыптастыру қажеттігі туындайды.  

Страховые компании печать-01 (1) c;.jpg


5245 просмотров

«Болашак»: отменить нельзя оставить

Какие финансовые затраты несет государство по программе и оправданны ли они, разбирался Kursiv Research

Фото: Shutterstock

Четверть века прошло с тех пор, как в Казахстане стали практиковать международную образовательную программу «Болашак», созданную по примеру развитых стран мира. За 25 лет реализации программы присуждено 13 244 стипендии, из них порядка 2% стипендиатов не смогли завершить обучение по тем или иным причинам. Трудоустроено 99,1% всех выпускников, остальные 0,9% - все еще на стадии трудоустройства.

Человеческий капитал издревле считался одним из факторов экономического и инновационного роста. Во многих развитых и развивающихся странах практикуются программы по обучению молодых людей – студентов, аспирантов и научных работников – за рубежом за счет средств госбюджета. Цель всех этих программ – получение молодежью новых знаний и опыта в ведущих странах мира для их дальнейшего применения во благо своего государства. В Казахстане в 1993 году была учреждена международная стипендия «Болашак», в которой модель подготовки специалистов построена по примеру Сингапура.

В Сингапуре такая стипендия носит название Президентской и присуждается талантливой перспективной молодежи. Претенденты проходят жесткий отбор. По его результатам они могут бесплатно обучиться за рубежом с дальнейшей отработкой на государственной службе. Отправляют их в основном в Канаду, Китай, Францию, Германию, Японию, Швейцарию, США и ряд других стран. После завершения учебы выпускник обязан отработать на госслужбе шесть лет, если же языком обучения был не английский, то такой срок сокращается до пяти лет.

У ближайшего соседа Казахстана, России, существует схожая программа, называется она Стипендия президента РФ для обучения за рубежом. Стандартными ее условиями являются гражданство России, обучение на бакалавриате или магистратуре одного из вузов страны, отличная учеба, рекомендации ученого совета университета, публикации и другие.

Аналогичные программы есть в Великобритании, Малайзии, Франции и США.

О казахстанской версии

В ноябре 2018 года исполнилось 25 лет с момента учреждения программы «Болашак», цель которой – подготовка специалистов для приоритетных секторов экономики.

С 1994 по 2004 год по программе было присуждено 785 стипендий, в основном на экономические и гуманитарные специальности.

Уже позже, с 2005 года, государство стало ежегодно увеличивать количество стипендий. Число уезжающих по программе выросло до 3 тыс. в год, а выбор стран, в которые могли поехать наши соотечественники, расширился с 13 до 33. В это же время был создан единый администратор – Центр международных программ (ЦМП), занимающийся мониторингом процесса обучения и трудоустройства стипендиатов.

Для сельской молодежи, госслужащих и научно-педагогических работников возможность обучаться по программе и стажироваться с предварительной языковой подготовкой стала доступна только с 2008 года.

Еще одним важным моментом в программе была отмена обучения на бакалавриате в 2011 году. Тогда же началась подготовка кадров на основании запросов госорганов.

С каждым годом в стране повышаются требования к претендентам по университету, в котором они обучались, по уровню иностранного языка, по выбору вуза за рубежом. За 25 лет реализации программы «Болашак» присуждено 13 244 стипендии, из них с 2005-го по 2018 год – 12 459 стипендий.

Из 12 459 стипендий: 3379 присуждены для обучения по программе бакалавриата, 6 598 – магистратуры, 36 – аспирантуры, 87 – клинической аспирантуры, 306 – докторантуры, 2 053 – для прохождения стажировки.

По данным Центра международных программ, в начале октября 2018 года на обучении находились 1 142 стипендиата, из них 13 человек – по программе бакалавриата, 937 – магистратуры, 123 – докторантуры, 69 проходят стажировку.

Популярные направления болашаковцев

Государство ежегодно тратит огромные бюджетные средства с целью обучить и получить хорошие кадры. Стоимость разнится в зависимости от страны.

Так, например, по курсу иностранных валют Национального банка РК на конец ноября 2018 года, самое дорогое образование было в Швейцарии. Год обучения одного стипендиата в магистратуре вузов этой страны стоил порядка 31,8 млн тенге.

В США стоимость одного года в магистратуре или докторантуре оценивалась в 24 млн тенге.

В Австралии цена обучения болашаковца за тот же период составляла порядка 19 млн тенге, в Австрии – примерно 12,4 млн тенге, в Великобритании – 17–19 млн тенге.

Сравнительно недорогое образование в Китае – примерно 4,6 млн тенге, в России – 7-8 млн тенге, ФРГ – 8,7 млн тенге, Южной Корее – 7,1 млн тенге.

Болашаковцы в основном предпочитают высшие учебные заведения Великобритании и Ирландии, таких 48,8%, США и Канады – 37,1%, стран континентальной Европы – 4,7%, Азии и Океании – 4,8% и только 4,6% – России.

Так, в Великобритании самыми популярными среди казахстанцев являются Манчестерский университет, Королевский колледж Лондона, Университет Лестера и Университет Абердина.

Чаще всего стипендиаты останавливают свой выбор на таких специальностях, как «Бухгалтерский учет и аудит, финансы», «Право», «Нефтегазовое дело» и «Международные отношения».

А где же выпускники?

shutterstock_658847998.jpg

Проблемой и неким показателем результативности программы «Болашак» может стать дальнейшее трудоустройство выпускников, в частности их желание работать на государственной службе либо в связанных секторах.

По правилам «Болашака» каждый выпускник программы после завершения своего обучения обязан отработать по специальности определенное количество лет. Так, в городах республиканского значения отработка для выпускника составляет пять лет, в регионе – три года, в сфере образования – два года.

На конец 2018 года уже более 5 тыс. выпускников исполнили договорные обязательства по условиям стипендии и еще чуть больше 4 тыс. находятся на мониторинге у ЦМП.

Каков процент трудоустроенных выпускников?

По данным единого регистратора ЦМП, из всех выпускников за время существования программы 99,1% трудоустроены. Но есть и те, которые находятся на стадии трудоустройства или фактически все еще считаются безработными. Их доля мала, каких-то 0,9%, или 37 человек.

Однако 37 безработных человек, тем более выпускников международной программы с багажом знаний от зарубежных престижных вузов – это не так уж и мало.

Что касается трудоустроенной молодежи, то чуть меньше ее половины, а именно 47,2%, работают в квазигосударственном секторе. Популярными среди болашаковцев являются частные казахстанские компании – их выбрали 32%.

12% всех выпускников трудятся в государственных органах, 6,9% – в иностранных компаниях, 0,9% – в общественных объединениях и только 0,1% – в дипломатических и международных организациях.

В документе «Политическая трансформация РК в контексте смены управленческой элиты» Центра актуальных исследований «Альтернатива» отмечается, что болашаковцы в своем большинстве в силу тех или иных обстоятельств либо не считают для себя престижным работать на государственной службе, либо оказываются невостребованными данной системой на ее определенном отраслевом или административно-территориальном уровне, где они хотели и могли бы использовать свои знания.

«Неспособность ряда выпускников зарубежных вузов адаптироваться и полноценно применить свои знания в Казахстане, с одной стороны, и привлекательность условий жизнедеятельности в соответствующих зарубежных странах и приобретенные за время пребывания здесь личные и деловые связи, с другой стороны, приводят к тому, что соответствующие специалисты передают себя на пользу не своей родине, а другим государствам», – считают эксперты Центра актуальных исследований.

Те молодые люди, которые не остались за рубежом, возвращаясь в страну, находят себе работу в частных компаниях с иностранным участием, где им дают возможность роста по карьерной лестнице с перспективой переезда после трудовой отработки в страну материнской компании. Немаловажный компонент конкуренции и мотивации таких компаний – хорошая заработная плата.

Один из выпускников «Болашака» Даурен Симаганбетов доволен программой и тем, что она ему дала. Как рассказал болашаковец, он окончил один из вузов РК с красным дипломом, но не мог найти себе подходящую и устраивающую его работу. После же завершения «Болашака» он устроился в компанию «Шлюмберже», где проработал почти два года, а потом перешел в «Тенгизшевройл».

Среди основных проблем «Болашака» на сегодняшний день наш собеседник назвал организационные моменты по программе и недочеты в трудовой отработке по договору. Так, болашаковец поделился тем, что в договорах между ЦМП и стипендиатами есть изъяны, которые непосредственно касаются тех, кто работает вахтовым методом, поскольку трудовая отработка учитывает ежемесячные пенсионные отчисления. К примеру, иногда вахтовики могут отдыхать с учетом отпуска более одного месяца, и на тот момент у них нет пенсионных отчислений, хотя сотрудник продолжает работать в той же организации. Соответственно, тут возникают проблемы с ЦМП по расчету фактически отработанного времени.

Также Даурен Симаганбетов заметил, что организационные моменты ЦМП стали хуже, чем, к примеру, четыре-пять лет назад. Помимо оргмоментов, страдают также вопросы цифровизации внутренних процессов, когда в век компьютерных технологий приходится тратить время на бумажную волокиту.

Еще одной проблемой международных образовательных программ, не только в Казахстане, но и во всем мире, становятся те, кто не смог завершить обучение из-за неуспеваемости, по семейным обязательствам или по причине смерти. Оказалось, таковых в «Болашаке» насчитывается порядка 2%. Как пояснили в ЦМП, к этой категории подходят индивидуально, руководствуясь действующим законодательством, возникшие спорные моменты решаются как в досудебном, так и в судебном порядке.

«Утечка мозгов» и эффект от программы

Сейчас у молодых людей множество возможностей по обучению за рубежом, кроме «Болашака» – как бесплатно, так и за свой счет. Сами университеты и правительства других стран организуют конкурсы на получение грантов для талантливой молодежи со всего мира. К примеру, даже ЦМП заключает с иностранными вузами договоры о грантах для казахстанцев. Так, каждый год выделяется примерно 20 тыс. грантов.

За границей нашей молодежи предлагают хорошие условия, которые невольно ведут к «утечке мозгов» и миграции высокообразованных лиц.

Сколько человек уехало за границу?

shutterstock_1010962081.jpg

При анализе общей миграции людей старше 15 лет, в том числе и тех, кто имеет заграничное образование, выявлено, что в 2017 году из страны выбыло 20 381 человек, в 2007 году цифра была практически та же – 20 450 человек. За девять месяцев 2018 года из РК уехало 16 938 человек.

Прибывших в страну лиц (старше 15 лет) заметно меньше, чем выбывших. В 2007 году их число составляло 13 825 человек. Интересен тот факт, что уже на конец 2017 года данный показатель заметно упал на 60%, до 5 600 человек. За девять месяцев 2018 года прибыло в страну 3533 человек, имеющих образование.

Что касается специальностей людей, уехавших из РК, то преобладают лица с техническим, экономическим и юридическим образованием. Больше людей с образованием стали уезжать из Казахстана в страны дальнего зарубежья – это основная тенденция последних 10 лет.

Президент Центра международных программ Жанболат Мелдешов высказал в отечественных СМИ свое мнение о том, что сейчас не стоит бояться «утечки мозгов» и такой термин относится больше ко временам Советского Союза. Руководитель ЦМП назвал «Болашак» скорее возможностью для молодых людей из села поехать на обучение за границу.

Сейчас число тех, кто решил остаться за рубежом после «Болашака», заметно сокращается. К примеру, если раньше их было более 150 человек, то в настоящее время меньше, заметил эксперт.

Также руководитель ЦМП в своих выступлениях в СМИ упомянул, что казахстанцы, работающие за рубежом, перечисляют в Казахстан на счета родственников денежные средства, которые в сумме дают неплохую цифру для страны, и это тоже хорошо.

В долгосрочной перспективе программа должна принести не только социальный результат в виде людей с высоким уровнем образования, но и оказать ощутимый экономический эффект.

Так, к примеру, в маленьком Сингапуре – стране с программой, схожей с «Болашак», и с высокой ролью инновационного капитала, создаваемого умами этого государства, с 1993 года ВВП показывает рост аж на $289,1 млрд с $60,6 млрд, прогноз на 2018 год – $349,7 млрд.

В Великобритании ВВП в 1993 году был на уровне $1061,4 млрд, в 2018 году – $2808,9 млрд, абсолютный рост макроэкономического показателя – $1747,5 млрд.

Тогда как ВВП Казахстана в абсолютных показателях растет медленнее. С 1993 года валовой внутренний продукт республики вырос с $23,4 млрд до прогнозных данных в $184,2 млрд, абсолютное значение увеличения показателя может составить всего $160,8 млрд.

В целом выпускники международных образовательных программ являются катализатором экономических показателей страны и ожидается мультипликативный эффект от затраченных на их обучение средств.

По словам выпускника «Болашака» Даурена Симаганбетова, при правильном подходе программа способна привести к положительным изменениям в экономике. Более того, если собрать в госструктуру всех выпускников, в том числе работающих в зарубежных компаниях, то они смогут разобрать экономику и законы по полочкам и создадут порядок, считает болашаковец.

Сейчас же в Казахстане для того, чтобы сократить расходы на программу, а также для создания вуза европейского уровня, работает Назарбаев Университет, на который возлагаются большие надежды по подготовке квалифицированных кадров, подобных болашаковцам.

Болашак_Монтажная область 1 (5).jpg

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Многие люди уезжают из Казахстана по тем или иным причинам. Почему Вы остаетесь здесь жить?

Варианты

maqanKursiv14fev.jpg

Цифра дня

$22,012
трлн
составил госдолг США, впервые в истории превысив отметку в $22 трлн

Цитата дня

«Достигнутый без труда успех – это несчастье. Можно по наследству богатых родителей получить, но не будет впрок. Я вам заявляю, как поживший человек, опытный: я не видел ни одного счастливого человека-миллиардера, у которого 10-20 миллиардов денег (долларов). Я могу вам привести список миллиардеров, которые покончили жизнь самоубийством и в тюрьмах закончили, потому что просто так данные средства, кажется, не сделают тебя счастливым, а счастливым тебя делает то, что ты горбом заработал и получил это. Сделал, создал свое счастье, свой успех».

Нурсултан Назарбаев
Президент Казахстана

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank