Перейти к основному содержанию

5724 просмотра

По стопам Мавроди: 10 громких дел по созданию финансовых пирамид в Казахстане

Мошенники по всему миру придумывают все более изощренные схемы, и Казахстан здесь не исключение

Фото: Shutterstock

Доверчивые казахстанцы в поисках легких денег все чаще становятся жертвами финансовых пирамид. По данным Комитета по правовой статистике и специальным учетам Генпрокуратуры РК, за шесть месяцев 2018 года число таких правонарушений по сравнению с аналогичным периодом прошлого года выросло на 28,6%. «Къ» собрал данные о десяти последних громких уголовных делах по созданию финансовых пирамид в Казахстане.

Финансовая пирамида по сути является схемой инвестиционного мошенничества, в которой как правило инвесторы получают доход в виде части взносов привлеченных ими же новых инвесторов, рассказывает управляющий директор Ассоциации финансистов Казахстана Лаззат Усенбекова. Каждый инвестор привлекает несколько новых. Инвесторов привлекают обещаниями высоких доходов. Однако в связи с ограниченностью количества потенциальных участников рано или поздно наступает этап сокращения новых вносов, что приводит к потере с определенного момента вложений инвесторов и краху финансовой пирамиды.

Одна из самых первых и нашумевших финансовых пирамид была создана итальянским мошенником Чарльзом Понци в 1919 году. Он придумал бизнес-схему быстрого обогащения, которая в дальнейшем была названа по его имени.

Понци открыл в Бостоне «Компанию по обмену ценных бумаг», пригласил инвесторов и начал предлагать людям зарабатывать на простом арбитраже – покупке и продаже товара в разных странах. Инвесторам он обещал 150% от вложенной суммы за 90 дней. Векселя пользовалась бешеным спросом. В действительности сделок, как таковых, не было – Понци лишь выплачивал старым вкладчикам деньги новых участников. Спустя некоторое время компанией заинтересовались федералы и ее ликвидировали, часть вкладов вернули вкладчикам (более двух миллионов так и не нашли), а сам Понци получил пять лет тюремного заключения.

С тех пор мошенники по всему миру придумывают все более изощренные схемы, и Казахстан здесь не исключение. Согласно имеющимся сведениям Единого реестра досудебных расследований, всего по статье 217 УК РК «Создание и руководство финансовой (инвестиционной) пирамидой» с начала 2017 года зарегистрировано 110 уголовных правонарушений, в том числе 74 в 2017 году и 36 – за первое полугодие 2018 года. 

Сумма причиненного ущерба по данным правонарушениям составила 7 млрд 175,9 млн тенге, из них 7,16 млрд тенге – за 2017 год и 20 млн тенге – за первое полугодие 2018 года. При этом арест на имущество обвиняемых наложен на сумму 2,67 млн тенге. За шесть месяцев 2018 года в сравнении с аналогичным периодом прошлого года наблюдается рост по вышеуказанным уголовным правонарушениям на 28,6%, а за 2017 год в сравнении с 2016 годом, напротив, было снижение на 68,8%.

Экономический урон от финансовых пирамид и ложных инвестиционных компаний многогранный, говорит директор по стратегии ИК «ФИНАМ» Ярослав Кабаков: «Во-первых, в этих структурах аккумулируются средства, которые могли быть вложены в акции реальных компаний, банковские депозиты, или хотя бы потрачены на покупку товаров, поддержав рыночный спрос. Во-вторых, организаторы таких структур, как правило, стараются перевести добытые деньги в валюту и вывезти из страны. В-третьих, истории с пирамидами снижают общий уровень доверия к финансовым институтам, мешая нормальной работе честных компаний, а также порой за счет разгона инфляции снижают доверие к национальной валюте в целом».

Финансовые пирамиды в Казахстане

2017 год был богатым на завершенные уголовные дела по статье 217 УГ РК. Одно из самых нашумевших дел связано с потребительским кооперативом «Общий дом», который 3 сентября 2015 года был зарегистрирован в департаменте юстиции г. Астаны Явэром Мамедовым. Финансовая пирамида строилась на идее приобретения дешевого жилья.

Мамедов предлагал вкладчикам несколько видов программ, которые якобы представляли собой альтернативный ипотеке способ решения жилищных проблем. Однако, как установлено в суде, создав мнимую возможность приобретения доступного жилья для широких слоев населения, основатель «Общего дома» жилье для одних участников программы приобретал за счет взносов других участников. Более того, для создания видимости благополучия кооператива учредитель приобрел в различных городах Казахстана 17 квартир, которые передал во временное пользование пайщикам, заключив с ними договоры аренды.

Филиалы кооператива работали во всех областных центрах страны, куда были наняты консультанты, не подозревавшие о преступных помыслах владельца. Таким образом, за весь период деятельности кооператив привлек 357 пайщиков, от которых получил паевые взносы на общую сумму 807,85 млн тенге, на что и были приобретены 64 квартиры в разных регионах страны. C целью извлечения дополнительного дохода и вывода денежных средств Явэр Мамедов образовал аффилированные предприятия ТОО «Dream Life» и ТОО «Мечта жизни».

Исходя из схемы деятельности кооператива, из средств 10 человек приобреталось три квартиры, то есть три пайщика получали их в пользование, остальные семь ожидали своей очереди. Далее, при следующем цикле в 10 человек, приобреталось жилье еще для трех пайщиков. Число ожидающих увеличивалось уже до 14 человек. В результате приобретение квартир ожидающим пайщикам осуществлялось исключительно за счет привлечения денег новых пайщиков. Число ожидающих пайщиков в итоге достигло 306. Перед ними кооператив уже не мог выполнять свои обязательства. На сегодня его деятельность приостановлена, счета и недвижимость заморожены.

Люди часто пытаются избежать ответственности за ранее принятые обязательства. Мошенники играют и на этом. Еще одна финансовая пирамида в Казахстане была образована путем привлечения денег у заемщиков, имевших кредиты в банках второго уровня.

Так, в 2014 году Роберт Зиатдинов вместе с подручными создали финансовое предприятие ТОО «Фин Статус», филиалы которого были открыты во многих крупных городах страны. Компания принимала от клиентов денежные средства в размере 40% от суммы полученных им ранее кредитов с принятием обязательств по погашению полной суммы займа с вознаграждением банка. При этом товариществом не осуществлялась какая-либо коммерческая деятельность, направленная на получение дохода, за счет которой предприятие могло бы исполнить принятые на себя обязательства. Основная часть незаконно полученных от клиентов средств выводилась для личных нужд участников преступной группы. В результате клиентам компании был причинен материальный ущерб на общую сумму 657,7 млн тенге.

Схожую схему использовала «предпринимательница» из Семея. За полтора года деятельности, с 28 марта 2016 года по 21 ноября 2017 года, ТОО «Каржы Инвест ЛТД», позиционировавшее себя на рынке в качестве инвестиционной компании, увеличило свою клиентскую базу до более чем сотни вкладчиков не только из Семея, но и из других городов и районов ВКО. Учредитель компании Дана Тахирова обещала клиентам при внесении в качестве взноса суммы в размере 40–45% от суммы кредита погасить основной кредит в банке с процентами. Естественно, деньги вкладчиков в основном были использованы в личных целях руководителей. Финансовая пирамида привлекла средства участников на общую сумму 27,63 млн тенге.

Еще одно уголовное дело по этой финансовой пирамиде было заведено на соучредителя фирмы Асель Алдырбаеву. В ходе суда подсудимая признала, что действительно в 2016 году открыла с партнерами ТОО «Каржы Инвест ЛТД», которое должно было оказывать юридические услуги по документам, однако фактически она привлекала клиентов, говоря им, что их деньги будут инвестироваться в образование, строительство, сельское хозяйство. Затем она неофициально ушла из товарищества, открыла школу, взяв заем у «Каржы Инвест ЛТД».

Чаще всего финансовые пирамиды маскируются под различные коммерческие проекты, которые обещают вкладчикам аномально высокие проценты. Так, Анар Гречко в городе Актобе создала финансовую пирамиду, назвав свой проект «Лотто-Лотто». Проект предполагал обогащение ранее обратившихся вкладчиков за счет денежных взносов тех, кто обратился позже. Согласно маркетинг-плану, Гречко гарантировала вкладчикам при вложении на электронный Qiwi-кошелек от 11 до 330 тыс. тенге прибыль от 4 то 120 тыс. тенге ежедневно в течение шести дней. Агитация велась посредством создания групп в мессенджере Whats App. Как установила судебно-экономическая экспертиза, за все время существования доверчивые казахстанцы отправили на электронный кошелек учредителя проекта 231,3 млн тенге.

Ляззат Алатаева «гарантировала» своим вкладчикам при успешном выполнении всех условий игры не только денежное вознаграждение, но и автомобиль. Деятельность пирамиды осуществлялась через веб-сайт www.autofor.kz и ТОО «Auto For». Идею учредители подсмотрели у системы «Харика-Тревел». Созданная Алатаевой «Первая народная программа» предполагала вложения минимум 11 тыс. тенге, которые приносили бы 20 тыс. тенге в виде вознаграждения при условии вовлечения дополнительных семи вкладчиков. Далее участник переходил на так называемый «второй стол» пирамиды, где по аналогичным условиям предусмотрено увеличение вознаграждения до 50 тыс. тенге, и так далее. Конечным результатом программы должен был стать автомобиль марки Nissan Almera, который, кстати, на балансе предприятия не состоял. Согласно результатам аудиторского заключения, компания ТОО «Auto For» с сентября 2015 года по ноябрь 2016 года получила от вкладчиков 8,26 млн тенге, примерно половина суммы была обналичена Алатаевой для собственных нужд.

Мечта казахстанцев о новенькой «Тойоте» была «реализована» организаторами финансовой пирамиды под видом сайта tulpar.million888.com. Гульзира Шоранова создала портал для привлечения вкладчиков, которым она обещала вознаграждение в виде нового автомобиля марки «Тойота-Королла». За два года на счет организатора пирамиды от жителей города Семей поступило 71,51 млн тенге.

Мошенники пользуются финансовой безграмотностью граждан. Так, в 2016 году Елена Колесникова распространила среди жителей Караганды ложные сведения о якобы существующей инвестиционной программе, берущей свое начало в России и ориентированной на инвестирование денежных средств в различные направления бизнеса с целью получения еженедельных дивидендов в размере 14% от вклада. Для создания вида активной предпринимательской деятельности Колесникова составила договор «О совместной деятельности», который заключался между ИП «Колесникова Е.А.», ТОО «ФинансОптоГрупп» и вкладчиком.

Нанятые работники фирмы разъясняли, что вложенные деньги направляются на развитие бизнеса, в том числе на «Астана ЭКСПО-2017», в действительности же, как указывается в постановлении суда, учредители не смогли бы вернуть определенному числу вкладчиков денежные средства, так как никаких реальных мер по извлечению дополнительной прибыли, окупаемости вкладов и получению вкладчиками дивидендов не предпринималось. Мнимая инвестпрограмма пользовалась бешеным спросом – в результате с мая по 5 октября 2017 года пирамида привлекла денежные средства карагандинцев в особо крупном размере – на общую сумму 3,03 млрд тенге.

Еще один житель Караганды Станислав Пригодин, кстати, дипломированный специалист в области экономики и бизнеса, чтобы создать иллюзию научной обоснованности инвестиционной политики своей финансовой пирамиды, заказывал в типографии и раздавал участникам книги, проводил масштабные презентации. На них он освещал возможности получения значительных дивидендов и карьерного роста, участия в автомобильной и жилищной программах, а также инвестирования в бизнес до $1 млн. Более того, этот мошенник даже организовывал международные поездки.

Для своих целей он распространил среди населения сведения о якобы существующей группе компаний Atlantic Plus, специализирующейся на строительстве недвижимости на территории Казахстана. Сам Пригодин был «представителем» данной компании в Карагандинской области. В какой-то момент, осознавая невозможность выполнить все взятые обязательства, Пригодин даже «уволил» себя из фейковой компании, фактически продолжая руководить группой. Тем самым он под видом сетевого маркетинга с февраля по август 2015 года привлек в финансовую пирамиду 469 человек и 59,35 млн тенге.

В соседнем Жезказгане и Сатпаеве местный продавец стоматологических товаров Замзагуль Никомбаева организовала финансовую пирамиду через ИП «Никомбаева З. У.» под видом депозита «Доверие», который предполагал высокие проценты в краткий срок. При этом в первое время вкладчики действительно получали обещанную прибыль, которая выдавалась только за счет поступления взносов последующих вкладчиков, часть денег учредитель вкладывала в свою предпринимательскую деятельность. В результате преступных действий с апреля по июнь 2016 года Никомбаева извлекла доход в сумме 8,57 млн тенге.

Как распознать пирамиду?

Как показывает практика, очарованию «пирамид» подвержены все слои общества и все возрасты, разве что крупные бизнесмены и финансисты, как правило, более продвинуты и осторожны в этом вопросе, отмечает Ярослав Кабаков. Хотя и на них находятся свои пирамиды, такие как ГКО, фонд Мейдоффа или биткоины. Обезопасить себя вы можете, всерьез повышая финансовую грамотность, изучая, как и откуда приходят деньги в финансовые структуры, ну и, конечно, смиряя свою жадность – каждый раз, когда вам предлагают много денег без рисков и усилий, остановитесь и задумайтесь – откуда такая благотворительность.

Участников финансовых пирамид можно условно разделить на 2 категории: 1) с низким уровнем финансовой грамотности, в том числе знаний о финансовых пирамидах; 2) сознательно идущие на высокий риск в надежде на высокие прибыли на начальных этапах пирамиды и на своевременный выход с прибылью и готовые в крайнем случае на большие убытки. Более того, вся деятельность финансовых пирамид рассчитана на эти 2 категории населения, в противном случае существование финансовых пирамид было бы невозможно, указывает Лаззат Усенбекова.

Есть несколько признаков того, что вы столкнулись с финансовой пирамидой, рассказывает начальник отдела инвестиционного анализа АО «Инвестиционный Дом «Астана Инвест» Серик Козыбаев: «Во-первых, это гарантия высокой доходности, что уже должно натолкнуть инвестора на мысль о том, что здесь не все чисто. Во-вторых, прежде чем инвестировать в проект, инвестору необходимо получить максимальную информацию о самой организации, предлагающей сделку, о самом проекте инвестирования, куда и как организация собирается инвестировать ваши средства. Наверняка в интернете вы не найдете достаточно исчерпывающей информации о данной организации, а на вопрос, куда эта она собирается инвестировать ваши средства, вы не получите вразумительного ответа. В-третьих, необходимо проверить наличие лицензии на ведение брокерской деятельности, выданной Нацбанком. Какие лицензии есть у финансовых пирамид? Как правило, никаких. И наконец, читайте внимательно договор, скорее всего, там написано, что организация не обязана вам возвращать деньги. Дополнительным признаком является убеждение, что деньги надо вложить сегодня, иначе завтра будет поздно».

Однако основным критерием эксперты считают следующее: «Инвестиционной компании выгодно, чтобы вы зарабатывали на инвестиционных проектах, бирже и т. д., то есть инвестиционная компания «за вас»; финансовой пирамиде выгодно, чтобы вы принесли как можно больше своих денег, которые она соберет и просто исчезнет, то есть пирамида «против вас», постарайтесь определить это, обращаясь в организацию, которая предлагает вам заработать».

По мнению эксперта, необходимо принятие определенных шагов со стороны правительства, а именно введение более жесткого регулирования и отслеживания появляющихся все более новых и изощренных финансовых пирамид.

Чтобы обезопасить себя от финансовых пирамид, целесообразно работать с разрешенными законом видами инвестиций, подчеркивают в Ассоциации финансистов Казахстана, это депозиты в банках, ценные бумаги, инвестиционные фонды, паевые инвестиционные фонды, а также с привлечением при необходимости профессиональных участников – брокеров и управляющих портфелем, оказывающих консультирование и весь спектр посреднических услуг.

В целях обеспечения стабильности финансовых организаций и финансовой системы в целом, а также защиты прав потребителей финансовых услуг и инвесторов законодательством РК помимо лицензирования предусмотрен механизм контроля и надзора лицензиатов на консолидированной основе, включая требования к безубыточной деятельности, системам управления рисками, соблюдению норм и лимитов, в том числе пруденциальных нормативов.

Организации, предлагающие населению разместить у них свои временно свободные деньги и не имеющие соответствующей лицензии, не имеют права на привлечение денег, не подлежат регулированию, контролю и надзору со стороны Национального Банка РК. Соответственно, взносы денег в нерегулируемые организации сопровождаются высочайшим уровнем риска их полной потери.

Разумеется, создатели финансовых пирамид далеко не глупые люди, и они вполне успешно «обходят» законы и продолжают наживаться на доверчивых людях. Ведь чаще всего обман раскрывается, когда он уже произошел.

ТОП УД_Монтажная область 1 (2).jpg


296 просмотров

Шоғырлану 2.0: Сақтандыру компанияларының 2018 жыл ІІІ тоқсанындағы рэнкингі

Kursiv Research қандай компания табысты болып, қайсысы шығынға батқанын анықтап көрді

Фото: shutterstock.com

Қазақстанның банк саласы іспеттес сақтандыру нарығында да шоғырлану байқалады. M&A келісімдері  осы жылдың ІІІ-тоқсанында нарықтағы сақтандыру компанияларының қатары 32-ден 30-ға қысқаруына ықпал етті. Сонымен қатар, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда нарықтың табысы біршама жақсарды.

Активтер 

2018 жылдың ІІІ тоқсандық  қорытындысы бойынша, қазақстандық сақтандыру саласының жиынтық активі 988,14 млрд теңге көлемінде қалыптасты, бұл өткен тоқсанмен салыстырғанда 0,5 пайызға кем болғанымен, жыл басындағы көрсеткіштен 6,8 пайызға артық.   

«Қаржы институттары» тобындағы S&P рейтинг агенттігі директорының орынбасары Екатерина Толстованың айтуынша, жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру бағытындағы компаниялардың басым бөлігінің активтері өскен.  

Сақтандыру компанияларының нәтижелері әркелкі, 2018 жылдың 9 айлық қорытындысы бойынша жалпы сақтандыру саласында қызмет ететін 23 компанияның 10-да жалпы активтерінің төмендеуі анық байқалады. Негізгі өсім адам өмірін сақтандыру бойынша сақтандыру резервінің артуы арқасында қалыптасқан. Өмірді сақтандыру (қайта сақтандыру) келісім-шарттары бойынша орын алмаған шығындардың қоры 1,8 млрд. теңгені құраса, аннуитет келісім-шарттары бойынша орын алмаған шығындардың қоры 18 млрд теңгені құрады.  

Қазақстанның сақтандыру нарығы қатты шоғырлануымен ерекшеленеді, сақтандырушылардың алғашқы үштігіне бүкіл сақтандыру нарығының 42,7 пайызы тиесілі, бір жыл бұрын олардың үлесі 39,4 пайыз көлемінде еді. Сонымен қатар, сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның сақтандыру нарығында пруденциалдық бақылаудың күшеюі нарықтың одан әрі шоғырлануына әсер етпек.  

Қазақстандағы ең ірі  сақтандыру компаниясы – «Еуразия» СК 9 айдың қорытындысы бойынша өз активтерінің көлемін – нарықтың 24,9 пайызына тең – 245,61 млрд теңгеге дейін өсіре алды. 2018 жылдың шілде-қыркүйек айында компания теңгерімі (баланс) 1,31 млрд теңгеге немесе 0,5 пайызға азайған, алайда жыл басынан бері бұл көрсеткіш 26,98 млрд теңгеге немесе 12,3 пайызға артқан.  

«Халық-Казахинстрах» СК актив көлемі бойынша екінші орынға шықты.  Ағымдағы жылдың ІІІ тоқсаны бойынша сақтандырушының  теңгерімі 27,53 млрд теңгеге немесе 44,3 пайызға артып, 89,72 млрд теңгеге дейін өсті. Компания активтерінің өсуі «Казкоммерц-Полиспен» бірлесу келісім-шартының аяқталуымен негізделген, ол өз кезегінде Халық банк пен Казкоммерцбанктің өзара қосылу үрдісінің жалғасы болып табылады. 

Үшінші орында – «Виктория» сақтандыру компаниясы, оның активінің көлемі 87,07 млрд теңгені құрады. «Викторияға» «Нұрполис» компаниясының қосылғанына қарамастан, оның теңгерімі соңғы тоқсанда аса көп өсе қойған жоқ – 2,68 млрд теңгеге немесе 3,2 пайызға артты. Айта кету керек, ерікті түрдегі қайта құрылымдауға дейін «Нұрполистің» активтері 4,23 млрд теңгеге бағаланған.  

III тоқсанда  «Freedom Finance Insurance» (бұрынғы Trust Insurance) сақтандыру компаниясының активтері қарқынды өсім көрсетті –158,5%,  үш айда компанияның теңгерімі1,66 млрд теңгеден 4,28 млрд теңгеге көбейді. Ал адам өмірін сақтандырумен айналысатын  Freedom Finance Life (бұрынғы «Азия-Life») компаниясының активтері осы уақытта 34,1 пайызға өсті, яғни, 15,57 млрд теңгеден 20,88 млрд теңгеге артқан.  

Ал «Қазақмыс» сақтандыру компаниясында керісінше, ІІІ тоқсанның қорытындысы бойынша, актив көлемі – 1 шілдедегі 43,24 млрд теңгеден 1 қыркүйекте 34,64 теңгеге дейін түсіп, жалпы 11,6 млрд теңге жоғалтқан. Соған қарамастан компания теңгерімі жыл басынан бері қатты өзгермеген.  

«Казкоммерц–Life» компаниясының  активтері 3,99 млрд теңгеге немесе 6,2% пайызға азайған, қазіргі кезде сақтандырушының теңгерімі 60,89 млрд теңгеге бағаланып отыр.  Айта кету керек, Қазақстан Халық банкі «Қазкоммерц-Life» АҚ  активі 77,05 млрд тенгені құрайтын «Халық-Life» АҚ-на қосылуы аяқталғанын мәлімдеді. «Халық-Life» АҚ-ның активтері 2018-дің  III тоқсанында ІІ тоқсанмен салыстырғанда,  7,2 млрд теңгеге  немесе 10% - ға өскен.  «Халық-Life» АҚ маркетинг және даму басқармасының басшысы Наталья Ананьеваның айтуынша, бұл өсім негізінен үшінші тоқсанда жиналған сыйақы есебінен болып отыр, оның  көлемі 16 млрд теңгені құраған, бұл ІІ тоқсанда жиналған сыйақыдан 72%-ға артық. Ал активтердің өсімі инвестициялық активтердің 3 млрд теңгеге артуымен байланысты болып отыр.   

Kompetenz сақтандыру компаниясының активі үш айдың ішінде 35,5 пайызға немесе 3,49 млрд теңгеге азайып, қазан айында 6,33 млрд теңгені құрады. Айта кетейік, Ұлттық банк тамыз айында «Kompetenz» сақтандыру компаниясын жүктерді ерікті сақтандыру лицензиясынан айырған болатын.  

Меншікті капитал  

Сақтандыру компаниялары меншікті  капиталының жиынтық мөлшері  2018 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша, 461,41 млрд теңге көлемінде қалыптасып, соңғы үш айдағы өсім 5,7 пайызды немесе 25,03 млрд теңгені құраған.  

 Ағымдағы жылдың ІІІ тоқсанында «Казахинстрахтың» меншікті капиталы «Қазкоммерц-Полистің» есебінен екі есеге дейін өсіп (22,41 млрд теңге), 46,05 млрд теңгеге жетті.  Ал «Еуразия» сақтандыру компаниясы осы кезеңде кәсіпорындарға 16,81 млрд теңге инвестиция салуының арқасында, меншікті капитал көлемін 144,45 млрд теңгеге дейін көбейте алды. «Виктория» СК капиталын 2,24 миллиардқа арттырып, жалпы сомасын 80,81 млрд теңгеге жеткізді.  

«Казахинстрахтан» басқа, «Альянс-Полис» және «Номад Иншуранс» компанияларының жеке капиталы қарқынды өсім көрсетті, айталық, «Альянс-Полистің»  меншікті капиталы 1,81 млрд теңгеге немесе 38,3 пайызға артса, «Номад Иншуранстікі» 20,1 пайызға (8,9 млрд теңге) көбейген.  

Биыл шілде-қыркүйек айларында «Сәлем» сақтандыру компаниясының жеке капиталының көлемі 51,6 пайызға қысқарып, 1 қазанда бұл көрсеткіш 879,62 млрд теңгені құрады. Сондай-ақ, «Казкоммерц-Life» компаниясының да жеке капиталы 23 пайызға немесе 2,55 млрд теңгеге азайып кетті.  

Табыс және тиімділік  

Нарықтағы 30 сақтандыру компаниясының 28-і биылғы 9 айды кіріспен жапқан. Компаниялардың  үш тоқсандағы жиынтық табысы 74,57 млрд теңгеге жетіп, бұл өткен жылдың тура осы кезеңімен салыстырғанда, 33,9 пайызға артық болды. Табысқа келетін болсақ, ол 271,07 млрд теңгені құрады, өткен жылғы нәтижемен салыстырғанда, 19,09 млрд теңгеге артық. Сақтандырушы компаниялар өз табысының 74,1 пайызын негізі қызметінің есебінен тапқан. Ал шығын көлемі өткен жылмен салыстыра келе, өзгермеген десек болады, үш тоқсанның қорытындысы бойынша 188,7 млрд теңгені құрап отыр, ал 2017 жылдың осы кезеңінде 189,2 млрд теңге көлемінде шығын шыққан.  

«Сақтандыру компанияларындағы динамика әртүрлі екенін байқап отырмыз, айталық, биыл 9 айдың қорытындысы бойынша, 2017 жылмен салыстырсақ, кейбірінің табысы артса, кейбірі шығынға батып отыр»,–деп жазады S&P сарапшылары.  

Сала бойынша таза пайданың негізгі бөлігін инвестициялық табыс құрады, осы кезеңде ол 30 пайызға немесе 15,5 млрд теңгеге көбейген. Бұл ең алдымен шетелдік валютаны қайта бағалаудан түскен табыстың арқасы. Сарапшылар сақтандырушылардың кірісі негізінен инвестициялық кірістің есебінен қалыптасып отырғанын атап өтті, бұл үрдіс алдағы уақытта да сақталмақ. Сақтандырушылар активтерінің бір бөлігін шетел валютасында сақтайды, бұл сақтандыру компанияларының ұлттық валютаның АҚШ долларына қатысты құбылмалы курсына тәуелді инвестициялық табысына айтарлықтай әсер етеді. (2018ж. 1 қаңтарында 1 АҚШ доллары 332,33 теңгеге тең болса, қазан айында – 363,07 теңге).  

Ең жоғары табыс көрсеткіші – «Еуразия» сақтандыру компаниясында, ол 9 айдың ішінде 35,85 млрд теңге табыс тапқан, өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 73,5 пайызға артық. Ал «Виктория» сақтандыру компаниясы өзінің былтырғы көрсеткішін 39,9 пайызға жақсарта алды, компанияның кірісі 6,66 млрд теңгені құрады. Кірісі жоғары үштікті 2018 жылдың 3 тоқсаны бойынша  4,77 млрд теңге көрсеткішімен  «Номад Life» СК түйіндейді. Бұл 2017 жылдың қаңтар-қыркүйек аралығындағы көрсеткіштен 36,3 пайызға артық. 

Қарастырылып отырған кезеңде «Сәлем», «ТрансОйл» сынды сақтандыру компаниялары шығынға батқан. Айталық «Сәлем» компаниясы –1,21 млрд теңге көлемінде шығын көрсе, «ТрансОйлдың» шығыны –1,21 млрд теңгені құраған. Қазақстан Республикасы заңнамасында бекітілген пруденциалдық нормативтер мен қағидаларды сақтамағаны үшін «Сәлем» сақтандыру компаниясының ерікті сақтандыру түрлері бойынша лицензиясының күші жойылған. Кірістің артуына сәйкес, сақтандырушылардың активтерін тиімді пайдалану да жақсара түсті.  

Сақтандыру саласының ROA-сы (активтердің тиімділік коэфиценті) ағымдағы жылдың үш тоқсанында 10,4 пайызды құрады, өткен жылы  бұл көрсеткіш  8,3 пайызды құраған. 2018 жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы  ең тиімді компания «Альянс-Полис» болды, оның активтері 39,4 пайыз деңгейінде тиімділік көрсетті.  

ҚР Ұлттық Банк дерегі бойынша, 3,1 млрд теңге мөлшеріндегі активі бар компанияның 9 айдағы кірісі 917,32 млн теңгені құрады. Сонымен қатар, қаржылық есеп-қисапқа сәйкес, бұл статистикасы есептелінбеген  шығындар қорының өзгеруінен емес, негізінен компания активтерін қайта бағалаудан түсетін табысы есебінен қалыптасқан. Қазіргі кезде сақтандырушының ерікті сақтандыру түрлері бойынша лицензиясы уақытша тоқтатылған. Сонымен қатар, ROA жоғары деңгейі «Kaspi Страхование» АҚ-на тиесілі, компания 17,75 млрд теңге активімен 3,82 млрд теңге табыс тапты.  Үштікті активтерінің 20,6 пайыз тиімділігімен Еуразия түйіндейді.  

Сақтандыру сыйақысы 

Бұл саладағы жалпы сақтандырудың сыйақы мөлшері төмендеді, биылғы 3 тоқсан қорытындысы бойынша,  сақтандыру сыйақысының жалпы көлемі 286,82 млрд теңгені құрады, өткен жылы ол 310,14 млрд теңгеге тең еді (-7,5%). Аталмыш көрсеткіш мүлікті ерікті сақтандыру бойынша төленетін сыйақы көлемінің 26,75 млрд теңгеге немесе 21,8 пайызға азаюына байланысты кеміп кеткен.  

Міндетті сақтандыру сыйақысы керісінше, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, 9,36 млрд теңгеге немесе 14,7 пайызға артық жиналған. Міндетті сақтандыру бағытындағы негізгі қозғаушы күш – автокөлік иесінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру болып отыр, бұл бағытта сыйақы көлемі 18,3 пайызға көбейді.  

Ерікті жеке сақтандыру бағыты сақтандыру сыйақысы түрінде 87,8 млрд теңге жинады, ол өткен жылмен салыстырғанда 19,3 пайызға артық. Сақтандыру сыйақысының ең жоғарғы көлемі «Еуразия» компаниясына тиесілі, биылғы көрсеткіші өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 30,2 пайызға көп.  

«Халык-Life» компаниясының сақтандыру сыйақысы 38,14 млрд теңге көлемінде қалыптасты, ол 2017 жылдың  үш тоқсанымен салыстырғанда, 34,3 пайызға артық. Компания өкілдері бұл өсім өмірді сақтандыру сыйақысының 7,5 млрд теңгеге немесе 66 пайызға және жазатайым жағдайлардан сақтандырудың 1,5 млрд теңгеге (21 пайызға) артуымен байланысты деп атап өтті.  30,78 млрд тенге сақтандыру сыйақысымен  үшінші орында «Казахинстрах» компаниясы тұр, өткен жылмен салыстырғанда сыйақы көлемі 39,5 пайызға артқан.  

Қарастырылып отырған кезеңде «Альянс-Полис» сақтандыру компаниясына сақтандыру жарнасы түспеген. Ал «Сәлем» сақтандыру компаниясы 9 айдың ішінде өткен жылғы 11,2 млрд теңге көрсеткішпен салыстырғанда, бар-жоғы 17,48 млн теңге жинаған.   

Сақтандыру төлемдері 

2018 жылдың 3 тоқсанында сақтандыру төлемдерінің жалпы көлемі 70,46 млрд теңгені құрады. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, сақтандыру төлемдері 8,9 пайызға, немесе 5,77 млрд теңгеге артты. Соның ішінде автокөлік пен жүкті сақтандыруды қоспағанда, әсіресе мүлікті ерікті сақтандыру есебінен өсім байқалады. Сақтандыру жағдайлары бойынша өз тұтынушыларына «Еуразия» сақтандыру компаниясы ең көп төлем жүргізген – 25,24 млрд теңге, өткен жылмен салыстырғанда ол 2,5 есе артық. Оның ізін «Казахинстрах» басып келеді, компанияның 9 ай ішінде төлеген сақтандыру төлемі 6,17 млрд теңгені құраған, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, 9,2 пайызға кем. «Номад Life»  СК осы уақытта 3,79 млрд теңге төлеген, өткен жылмен салыстырсақ, 8,2 пайыз өсім байқалады.  

Осы жылдың 3 тоқсанында екі компанияның төлеген сақтандыру төлемдері осы кезеңде жиналған жарна мөлшерінен асып түскен. Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, «Сәлем» сақтандыру компаниясының 9 айда төлеген сақтандыру төлемі 1 млрд теңгені құраса, ал жинаған жарнасы – 17,48 миллион теңге.  Нәтижесінде компанияның бірінші жартыжылдықтағы сақтандыру төлемі сыйақыдан 997,65 млн теңгеге асып түсті. Ал «Альянс-полис» өз тұтынушыларына 9 айда 445,37 млн теңге сақтандыру төлемін төлеген, ал сақтандыру жарнасы мүлдем түспеген.  

Нарықтың жайы не болмақ? 

Сарапшылар Қазақстанның сақтандыру нарығы әлі де шоғырлана түседі деп тұжырымдайды. S&P Global сараптамасына сүйенсек, 2018 жылдың 9 айында жиналған сақтандырудың сыйақы көлемінің 77 пайызы нарықтағы ең ірі 10 компанияның еншісінде, ал өткен жылы бұл көрсеткіш 60 пайыздың айналасында еді. ТМД елдерінде де тура осындай жағдай қалыптасып тұр, айталық Ресейде бүкіл сақтандыру сыйақысының 65 пайызы үздік ондыққа кіретін компанияларға тиесілі. Өз кезегінде Қазақстанда да, Ресейде де сақтандыру бизнесінің іріленуі жүріп жатқанын байқалады.  

«Сақтандыру нарығындағы капиталға қойылатын талаптың күшеюуі мен аймақтарда сақтандыру агентін ұстау шығыны көп болуына байланысты, алдағы уақытта кішігірім компаниялар ірі сақтандырушылармен бірігеді деген ойдамыз. Сонымен қатар, болашақта онлайн-сақтандырудың енгізілуі де сақтандыру компанияларының іс жүргізуге кететін шығынын азайтуға мүмкіндік тудырады», – дейді Екатерина Толстова.  

Онлайн-сақтандыруды енгізу – соңғы бірнеше жыл жүзінде талқыланып келе жатқан мәселе. Сарапшылардың пікірінше, ірі сақтандыру компаниялары шағын компанияларға қарағанда, бизнестің ауқымына сәйкес, онлайн-сақтандыруға анағұрлым дайын  және цифрлық өнімдерді жылдам енгізбек. Десе де мамандар онлайн-сақтандыруды енгізген соң да сақтандыру агенттерінің қызметінен ешкім толық бас тартпайды деп тұжырымдайды, өйткені алыс өңірлерде барлығы интернетпен толық қамтамасыз етілмеген. Осы себепті кейбір аймақтарда бейімделген ІТ-инфрақұрылымын қалыптастыру қажеттігі туындайды.  

Страховые компании печать-01 (1) c;.jpg

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Подходит к концу 2018 год. Какие события, произошедшие в Казахстане, на Ваш взгляд, оказали наибольшее влияние на текущее состоянии экономики?

Варианты

1012SledProdkursiv.kz.jpg

123.gif

Цифра дня

37 276
Нурсултанов
родились в Казахстане за 27 лет независимости

Цитата дня

Трудность настоящего лидера заключается в том, что ты вперед смотрящий. Ты - ведущий, а не ведомый. Ты ведешь. Так куда ты ведешь, ты должен же это знать? Конечно, есть много советников, есть помощники, которые «подносят снаряды», пишут, анализируют и так далее. Но тебе надо принять решение, они не отвечают за то, что написали. Президенту надо принять решение и отвечать за это решение. В этом есть одиночество президента. Ты один здесь сидишь и работаешь

Нурсултан Назарбаев
президент РК

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank