Перейти к основному содержанию


1052 просмотра

Ұн және әскери кемелер: Қазақстан мұнайдан басқа неден табыс табады?

Kursiv Research Қазақстанның қандай шикізаттық емес тауарлары есебінен табыс табатынын анықтады

Фото: shutterstock.com

Әдетте Қазақстан Республикасының экспорт құрылымында мұнай және өзге де көмірсутектер, мысқорытпа сияқты өңделмеген минералды өнімдер басым болып келеді. Осы орайда, БАҚ және әлеуметтік желілерде Қазақстан дамыған елдердің шикізаттық қосалқысы деп таралған пікірді объективті деп атауға болмайды. Kursiv Research елдің қандай шикізаттық емес тауарлары экспортқа шығару кезінде сұранысқа ие екенін анықтады.

2016 жылмен салыстырғанда ел экспорты 2017 жылы 24,3%- ға артып, көрсеткіш $48,5 млрд-ты құрады. Экспорт құрылымында басым үлесті, атап айтқанда, 68,5% минералды өнімдер, оның ішінде отын-энергетикалық тауарлар – – 63,3%, ($30,72 млрд), металдар мен олардан жасалған бұйымдар – 18,1%, химиялық және онымен байланысты өнеркәсіп салаларының өнімдері – 5,1%, жануарлар және өсімдік тектес өнімдер – 5%, машиналар мен жабдықтар, көлік құралдары, аспаптар мен аппараттар – 1,4% құрады.

Қазақстан импорты 2017 жылы $29,6 млрд деңгейіне жетті. Негізінен елімізде сырттан әкелінетін машиналар мен жабдықтардың көрсеткіші 37,8% құрап отыр, екінші орынға химия және онымен байланысты өнеркәсіп салаларының өнімдері орналасып, 16,6% құраса, үшінші орынды «өзге тауарлар» санаты – 13%-бен алып отыр, ал төртінші орынды жануарлар және өсімдік тектес өнімдер, дайын азық-түлік тауарлары иеленіп, олардың үлес салмағы 11,7% шықты, одан кейінгі кезекте минералды өнімдер 9,3% құрап отыр.

Ал шикізаттық емес экспорттық тауарларға тоқталатын болсақ, онда алдыңғы қатардағы ондыққа* келесі тауарлар кіріп отыр.

10-орын

Әскери кемелер және құтқару кемелері

Экспорттық тауарлар рейтингісінің соңғы 10- шы орнына кемелер, оның ішінде әскери және құтқару кемелері орналасқан. Үш негізгі экспорттаушы Канада, Нидерланды және Түрікменстан болып отыр. 2017 жылы Канада Қазақстаннан құны $29 млн тұратын бір кеме сатып алса, Нидерландыға жалпы құны $2,48 млн-ға 13 кеме экспортталған, ал Түрікменстан сомасы $1,61 млн болатын теңіз көлігін сатып алған. Экспорттың жалпы сомасы $33,67 млн-ды құрады.

9-орын

Жүзбелі маяктар, өрт сөндіру кемелері және өзге де жүзбелі құралдар

Мұндағы экспорттың жалпы көлемі $35,1 млн-ды құрады. Импорттаушылардың алғашқы үштігі – Грекия, Әзірбайжан және Румыния. Аталған елдерге жүзбелі құралдар экспортының 99,8%-ы тиесілі.

8-орын

Картоп

Картоптың негізгі экспортаушысы – біздің қабырғалас жатқан жақын көршіміз Өзбекстан. Сол жаққа ҚР-нан 2017 жылы жалпы сомасы $35,56 млн болатын 269 474 тонна картоп жеткізілді. 2016 жылы Өзбекстанның ішкі нарығында картоп бағасы қымбаттап, оны Қазақстаннан сатып алу тиімдірек болды. Тәжікстан мен Түрікменстан бірге алғанда жалпы сомасы $0,09 млн құрайтын 1 109 тонна картопты импорттады.

7-орын

Минералды немесе химиялық тыңайтқыштар

Екі немесе үш қоректік элементтер, яғни азот, фосфор және калий бар тыңайтқыштар сұранысқа ие болды. 2017 жылы экспортталған барлық тыңайтқыштар көлемінің 27,3% -ы Қытай үлесіне тиді, тағы 26,33% - ы Украинаға және 15,56% - ы Аргентинаға жіберілді. Қазақстанда тыңайтқыш нарығында «ҚазАзот» АҚ және «Қазфосфат» ЖШС сияқты екі мекеменің өнімі өтімді.

6-орын

Балық еті

Балыққа келетін болсақ, онда алдыңғы қатарлы ондыққа «Балықтың сүбесі мен оның тоңазытылған және мұздатылған еті сияқты басқа түрлер (тартылған етті қосқанда» атты экспорттық саласы да кіреді. Экспорттың жалпы көлемі $39,36 млн-ды құрады. Балық сүбесінің негізгі тұтынушысы – Литва, оны ҚР-нан $12,48 млн. сомасына сатып алған. Еліміздің балық нарығына қатысты айтатын болсақ, онда оның үстемдігі басым және бұл салада 130 компанияға жуығы ұсынылады, алайда сапаның төмен стандарттары мен жоғары көлік шығындарына байланысты барлық өндірілген өнім сыртқа шығарылмай қалуы мүмкін.

Литвадан кейін 19,17% үлеспен Нидерланды, ал одан кейін Германия 16,51% көрсеткішпен келе жатыр.

5-орын

Зергерлік бұйымдар

Үздік бестікті бағалы металдардан немесе бағалы металдармен жалатылған металдардан жасалған зергерлік бұйымдар мен олардың бөліктерін экспортқа шығаратын кәсіпорындар ашады. Бұл тауардың негізгі импорттаушысы ретінде әсіресе Швейцарияның үлесін ерекше атап өткім келеді, дәл осы елге зергерлік бұйымдардың 99,98%-ы жөнелтіледі. 2017 жылы Қазақстаннан Швейцария $41,41 млн. сомаға өнім сатып алды.

4-орын

Темекі және темекі бұйымдары

Экспортқа шығарылатын темекі өнімдерінің 58,2% - ы Моңғолияға тиесілі, экспорттың жалпы сомасы $ 25,62 млн. құрайды. Қазақстанның темекі өнеркәсібі негізінен екі компанияның темекі өнімдерінің маркаларымен ұсынылған.

3-орын

Күнбағыс, мақсыр немесе мақта майы

Үздіктер үштігіне күнбағыс, мақсыр немесе мақта майы кірді. Өнімді өткізудің негізгі нарығы Қытай және ТМД елдері, ең алдымен ол - Тәжікстан мен Өзбекстан. Көрші Қытайдың үлесі $21,97 млн. құрайды, бұл бүкіл экспорттың жартысын алып отыр. Қазақстандағы ірі май өндірушілер – Шығыс Қазақстан, Түркістан және Алматы қаласында шоғырланған.

2-орын

Бұршақты көкөністер

Экспорттың көлемі бойынша кептірілген, аршылған, тұқымдық қабығынан тазартылған, ұсақталған және ұсақталмаған бұршақты көкөністер екінші орында тұр. Ең қызығы, бұл өнімдердің негізгі импорттаушылары диқаншылық мәдениеті дамыған Түркия, ал одан кейін Ауғанстан мен Иран болып отыр. Астық, сәбіз, пияз және т.б. сияқты ауылшаруашылық өнімдері қарастырылмады, өйткені экспорт кезінде олар қайта өңдеуден өткізілмейді.

1-орын

Ұн

Шикізаттық емес тауарлар экспортының ең үлкен көлемі бойынша бидай және қарабидай ұны ешкімге дес бермей тұр. 2017 жылы Қазақстан $ 459,58 млн.-ға ұн экспорттады. Айтпақшы, бес жыл бұрын, 2012 жылдың қорытындысы бойынша шикізаттық емес тауарлар арасында $599,34 млн.көлемімен осы ұн көш бастаған болатын. Қарастырылып отырған осы кезеңде елімізде 250-ге жуық ұн тартатын кәсіпорын жұмыс істеп тұрғанын ескере отырып, Қазақстанда жалпы өндірілген 4 млн тонна ұнның 2,2 млн арнайы экспортқа арналып өндірілді.

Ұн өндіру нарығында негізгі бәсекелес Қазақстан астығын пайдаланатын Өзбекстан болып қалады. Сонымен қатар 2017 жылы Өзбекстан қазақстандық өндірушілерге қарағанда, халықаралық нарықта өзінің ұнын тоннасына  22 $ - ға арзан сатқан.

2012 жылы шикізаттық емес тауарлардың ондығына* пошталық маркалар, банкноттар, акциялар және бағалы қағаздардың басқа да түрлері кіргенін атап өткен жөн. Бұл топ $466,92 млн. көрсетіп, экспорттық көлем бойынша екінші орынды алған болатын. Сондай-ақ, бес жыл бұрын шикізаттық емес тауарлардың алдыңғы қатарлы ондығына ұшу және ғарыш аппараттары – $194,94 млн, мыс сымдары – $100,25 млн, буксирлер (сүйреткіштер) мен кеме итергіштер – $75,94 млн, өзге де құбырлар мен түтіктер – $72,65 млн-мен кірген болатын.

ҚР ҚМ МКК мәліметтері бойынша, 2018 жылдың 8 айында Қазақстанның экспорты $ 35,17 млрд құрады, 2017 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ол 30% - ға артқан. Осы кезеңде Қазақстанның импорты $12,42 млрд құрады, бұл өткен жылдың баламалы кезеңіне қатысты 14% - ға өсті.

Топ 10 Экспорт_Монтажная область 1.jpg

* Рейтингке ЕАЭО мемлекеттері қосылмаған


2210 просмотров

Какие новые направления перелетов стали доступны казахстанцам

Об авиакомпаниях и самих маршрутах

Фото: shutterstock/автор Denis Belitsky

На рынке авиаперевозок в Казахстане оживление. Создана отечественная бюджетная авиакомпания, новые иностранные организации получают аккредитацию и запускают свои маршруты.

По данным Комитета гражданской авиации Министерства индустрии и инфраструктурного развития Казахстана, за прошлый год отечественными авиакомпаниями было перевезено 7,9 млн человек и 21,9 тыс. тонны груза.

Регулярные пассажирские рейсы в стране совершают восемь отечественных авиакомпаний – Air Astana, SCAT, Bek Air, Qazaq Air, «Южное небо», «Жетысу», «Жезказган-Эйр» и новичок рынка Fly Arystan.

Fly Arystan – это низкобюджетная авиакомпания, парк которой состоит из двух самолетов Airbus 320-232 на 180 посадочных мест. Средний возраст самолетов шесть лет.

«К 2022 году планируется увеличение авиапарка как минимум на 15 воздушных судов, которые будут базироваться в разных городах республики», – сообщила пресс-служба авиакомпании «Курсиву».

Fly Arystan летает из Алматы в шесть городов Казахстана – в Нур-Султан (стоимость билетов от 6 999 тенге в один конец), Тараз (от 3 999 тенге), Караганды (от 5 999 тенге), Уральск (от 12 999 тенге), Павлодар (от 6 999 тенге), в Шымкент (от 4 999 тенге) и в обратном направлении.

По словам представителей лоукостера, в четвертом квартале 2019 года планируется расширение воздушного флота до четырех самолетов Airbus A-320 и расширение маршрутной сети не только внутри страны, но и выход на международные направления. В ближайшем будущем Fly Arystan планирует начать рейсы в Ташкент. Авиакомпания минимизирует расходы за счет классического подхода бюджетного перевозчика: билеты этой авиакомпании можно купить только онлайн, рейсы являются прямыми, техническое обслуживание самолета производится очень быстро – он практически не простаивает, пассажиры оплачивают отдельно провоз багажа более пяти килограммов (в зависимости от пакета) и питание на борту.

По данным Комитета гражданской авиации, в 2018 году казахстанскими авиаперевозчиками было открыто несколько новых маршрутов, в том числе Атырау – Франкфурт, Нур-Султан – Тюмень, Нур-Султан – Казань, Нур-Султан – Вильнюс, Нур-Султан – Челябинск, Нур-Султан – Краснодар, Нур-Султан – Томск, Нур-Султан – Сочи.

Зарубежные авиалинии

Новые международные направления появились в 2018 году за счет иностранных авиакомпаний. По информации Международного аэропорта Алматы, в апреле 2018 года в Казахстан зашла латвийская компания Air Baltic с маршрутом Рига – Алматы – Рига. Маршрут действовал только в период весенне-летней навигации, в этом году Air Baltic возобновила полеты по тому же маршруту, только с июня. Напомним, ранее латвийская авиакомпания уже присутствовала на казахстанском рынке и покинула его из-за низкого спроса на полеты. Цены на билеты Air Baltic начинаются от 159 евро в одном направлении.

В июне прошлого года на отечественный рынок зашла российская компания «Ангара», которая два раза в неделю соединяла два города России с Казахстаном (прямой рейс Красноярск – Алматы – Красноярск плюс рейс из Иркутска с пересадкой в Красноярске). «Ангара» отлетала по этому маршруту сезон весенне-летней навигации и решила закрыть данный рейс.

Еще один перевозчик из соседней страны – «Уральские авиалинии» – в декабре 2018 года получил разрешение на выполнение полетов по маршруту Жуковский (Москва) – Алматы – Жуковский. Рейс выполняется и сейчас, пять раз в неделю, с понедельника по пятницу на типе воздушного судна Аirbus 319/320/321.

В марте 2019 года, после двухгодичного перерыва, на рынок РК вернулась иранская Mahan Air, которая в 2017 году вынуждена была уйти из-за экономических трудностей. Компания летает по маршруту Тегеран – Алматы – Тегеран один раз в неделю. С июня этого года компания стала осуществлять не только пассажирские перевозки, но и грузовые, например мяса. Первая партия мяса составила пять тонн, сейчас его перевозит­ся вдвое больше, отметили в пресс-службе Международного аэропорта Алматы.

Азербайджанские авиалинии Azerbaijan Airlines (Azal) с весны текущего года летают по маршруту Баку – Алматы – Баку два раза в неделю. По словам руководителя управления маркетинга, коммерции и производства Azal Фуада Юсифова, новое направление авиаперевозчика стало весьма успешным, и с каждым новым рейсом наблюдается увеличение загрузки по обоим направлениям. Вылет из Баку осуществляется по вторникам и субботам, из Алматы – по средам и воскресеньям.

Совсем недавно, в июне 2019 года, прямые рейсы из Алматы в Салоники (Греция) начала авиакомпания Ellin Air. Airbus A319 греческой авиакомпании летает два раза в неделю. Время полета – примерно шесть часов.

Кроме того, российская «Ир Аэро» получила свидетельство об аккредитации в Казахстане для выполнения регулярных пассажирских перевозок по маршрутам Жуковский – Караганда – Жуковский, Жуковский – Кокшетау – Жуковский, Жуковский – Петропавловск – Жуковский и уже летает в эти три казахстанских города.

Кроме того, согласно данным Комитета гражданской авиации, в стране открыты новые авиамаршруты Москва – Кызылорда (авиакомпания «Аэрофлот»), Хельсинки – Нур-Султан (Finn Air).

В июне 2019 года был совершен один прямой рейс Новосибирск – Павлодар (авикомпанией S7 Airlines), поделились в аэропорту города Павлодара.

Об открытии летом новых рейсов в Казахстан заявляла и российская авиакомпания Nordwind Airlines – в мае этого года Комитетом гражданской авиации выдано свидетельство об аккредитации в стране этой российской авиакомпании.

Регулярный рейс должен был выполняться между Самарой и Алматы с частотой один раз в неделю в период весенне-летней навигации. Стоимость билетов должна была составлять примерно 60 тыс. тенге в зависимости от выбранного класса обслуживания. А в конце сентября компания собиралась открыть еще два направления из Алматы – в Москву и Сочи с пересадкой в Самаре.

Однако все эти планы так и остались нереализованными. В ответ на запрос «Курсива» в авиакомпании ответили, что «по данному направлению отменена полетная программа, в связи с чем рейсы отменены и не выполняются. Информация о возоб­новлении рейсов по данному направлению на данный момент отсутствует».

Также в 2019 году на местный рынок должны были зайти две индийские авиакомпании – Indi Go и Spiсe Jet из Алматы в Дели и обратно. Это крупные игроки, по итогам прошлого года компании занимали около 43% и 13% индийского рынка перевозок.

Spiсe Jet планировала первый рейс на 10 июня и собиралась летать между Алматы и столицей Индии шесть раз в неделю. Как сообщили в Международном аэропорту Алматы, договор между сторонами еще не подписан, но намерения есть.

В прошлом году на рынок перевозок, но уже грузовых, вернулась германская Luftgansa Cargo, которая уже летала в Алматы, но затем перенесла промежуточную посадку в Новосибирск. Lufthansa Cargo – грузовое подразделение авиакомпании Lufthansa с штаб-квартирой во Франкфурте.

В январе 2019 года первый грузовой рейс совершила Qatar Airways Cargo. Этот груз включал в себя лекарства, электронику и запчасти. Qatar Airways Cargo летает в Казахстан дважды в неделю. 

Крупнейший грузовой перевозчик Китая SF Airlines начал грузовое сообщение между Китаем и Казахстаном буквально несколько дней назад, 4 июля.

САМОЛЕТЫ копия.jpg

Ограничение ответственности

Kursiv Research обращает внимание на то, что приведенный выше материал носит исключительно информационный характер и не является рекламой данных организаций.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций