Перейти к основному содержанию

bavaria_seasonX_1200x120.gif


445 просмотров

Азаматтықты ауыстыру қанша тұрады?

Дүние жүзінде капиталы 30 миллион доллардан асатын байлардың үштен бірінде екінші азаматтық бар, тағы үштен бірі оны алдағы уақытта алуды жоспарлап отыр.

Фото: shutterstock.com

Жақында Қазақстанда инвестициялық резиденттіктің бағдарламасын енгізу ұсынылды: констутициялық заңға «АХҚО» туралы өзгерістер енгізілетін болса, шетелдіктерге Қазақстанда өмір сүру үшін  құны 150 мың доллар тұратын ыхтиярхат алуға мүмкіндік беріледі. Резиденттік немесе азаматтыққа инвестиция салу – әлемде кеңінен таралған тәжірибе. Оның құны қанша және қайда инвестиция салуға болатынын «Курсивъ» анықтап көрді.  

Knight Frank  мәліметтеріне сүйенсек, 30 млн доллардан жоғары капиталға ие байлардың үштен бірінің екінші паспорты болса, тағы үштен бір бөлігі алдағы уақытта оны алуды жоспарлап отыр. Азаматтықты инвестиция арқылы алу шығыны көп бағдарлама болғанымен, шетел азаматтығына қол жеткізудің ең жылдам жолы болып тұр. «Инвестиция арқылы азаматтыққа қол жеткізу  посткеңестік елдер азаматтарының арасында  үлкен маңызға ие болып, кеңінен таралып келеді», –деп атап өтті «Иммигрант Инвест» компаниясының даму жөніндегі директоры Елена Рудая.  

Қазіргі кезде ЕуроОдаққа мүше екі мемлекет – Мальта мен Кипр инвестициялық төлемдер үшін толық азаматтықты беріп отыр. Кариб аймағы да «инвестиция арқылы азаматтық алудың» түрлі бағдарламасын ұсынады. Гренада, Сент-Китс пен Невис, Сент-Люсия, Доминикан, Антигуа мен Барбуданың бағдарламалары солардың қатарында. Сондай-ақ, тұруға ықтиярхат беретін де бағдарламалар бар. Жақында Молдава мен Черногорияда осындай бағдарлама іске қосылды.  

Ал Қазақстан заңнамасы бойынша қос азаматтыққа тыйым салынған, оның үстіне ешкім де қазақстандық паспорттан айырылайын деп отырған жоқ. Дегенмен, Елена Рудая Қазақстан азаматтары арасында биыл пайда болған жаңа үрдіске назарымызды аударды:  «Біздің көптеген тұтынушыларымыз бұл мәселені былай шешті: ҚР азаматтығынан бас тартып, шетел азаматтығын ала тұрып, Қазақстанда ыхтиярхатпен шетел азаматы ретінде тұрып жатыр. Бұл ең алдымен валюталық реттеу мәселесімен байланысты»,– дейді сарапшы.   

Оның айтуынша, қазақстандықтардың арасында Мальтада тұрақты тұру құқығын алу бағдарламасы сұранысқа ие. Бұл мәртебе инвестор мен оның жанұясына өмір бойы ЕуроОдақ бойынша еркін саяхаттап, өз отбасы үшін «қосалқы қону аймағын» иелену құқығын береді.   

The Guardian мәліметі бойынша, 2017 жылы Кипр 1013 паспорт берген, олардың басым бөлігін ресейліктер иеленіпті. Traniо компаниясының сарапшылары Кипр бағдарламасына қызығушылық артып отырғанын атап өтті: биылғы ІІІ тоқсанда жабық келісімдердің саны екі есе артқан. Бұл Кипр билігінің жақындағы мәлімдемесімен байланысты болуы мүмкін: олар тапсырылатын құжаттарды тексеруді күшейтіп, жылына берілетін паспорттардың санын 700-ге дейін қысқартатыны туралы мәлімдеді.    

Кипрда жылжымайтын мүлікке инвестиция салу әрқашан ең тиімді, ұтымды саналатын. Алайда VD&A сарапшысы Александр Добринов атап өткендей, елдегі банк жүйесінің күйреуінен соң, Кипрдің инвестициялық азаматтық бағдарламасына қызығушылық төмендеген. Сонымен қатар, салыстырмалы түрде алғанда, жақында ғана іске қосылған Болгария азаматтығына инвестиция салу бағдарламасына сұраныс артып келеді.  Сарапшының айтуынша, Мальта азаматтығын алудың қымбаттығына қарамастан, ТМД байларының оған деген қызығушылығы төмендеген емес.   

Traniо компаниясының жыл сайынғы сауалнамасы нәтижесіне сүйенсек, соңғы екі жылда тұруға ықтиярхат алу үшін (ВНЖ) жылжымайтын мүлік сатып алатын орыстілді инвесторлардың қатары артқан. Бұл деректі респонденттердің басым бөлігі растаған. Tranio редакторы Анна Данишектің айтуынша, Португалия, Черногория және Испаниядағы тұрғын үйлерге сұраныс елеулі артқан. Оған қоса, сауалнама нәтижесі бойынша, Кипр, Греция және Италияда тұруға мүмкіндік беретін ыхтиярхат алғысы келетін орыстілді сатып алушылардың саны артқан деп тұжырым жасауға  болады. Ал Франция мен Латвияға қызығушылардың қатары сиреген. Айта кету керек, аталмыш елдерде тұру құқығына ие болу – азаматтық алуды қамтамасыз ететін негізгі шарт.   

Қандай нұсқа бар? 

Әлем елдерінде азаматтық алу қанша тұрады? «Бұл сұраққа жауап бермес бұрын, бір мәселені нақтылап алу қажет.  

Александр Добриновтың айтуынша, БАҚ-дың көбісі, оның ішінде беделділері де азаматтықты алудың «құны» мен қандай да бір бағдарламалар бойынша қажетті инвестициялар ақысының айырмашылығын көрмейді. Ақиқатында, «құн» – мемлекеттік  салық, заңгерлік және кеңескерлік сынды қайтарымсыз шығындар – оны азаматтыққа үміткер азаматтық алу барысында төлеуі тиіс. Ал «инвестиция» – бұл үміткер таңдаған елге салуы тиіс сома, бірақ бұл салым үміткердің иелігінде қалып, оны басқара алады (оның шарттары таңдалған ел мен бағдарламасына байланысты)  Мәселен,  тұлға Мальтаның азаматтығына ие болу үшін мемлекеттік алым, баж салығы, заңгерлік қызмет құны (қайтарымсыз шығындар) ретінде 900 мың еуро төлеумен қатар, елдің жылжымайтын мүлігіне 350 мың еуро салуы тиіс. Ал Кипр азаматтығына үміткер жылжымайтын мүлікке ең кемі 2 млн еуро инвестициялап (ҚҚС қоспағанда), тағы да 80 мың еуро көлемінде құжат рәсімдеу жұмыстарына төлеуі керек. Осылайша көптеген адамдар Мальта азаматтығын алу 1,25 млн еуро тұрса, Кипрда 2,08 млн еуроны құрайды деп ойлайды. (жылжымайтын мүлік салығын қоспағанда). Сарапшының пайымдауынша, бұл есеп қате, өйткені Кипрдағы жылжымайтын мүлік үміткердің өзінде қалады да, оны біраз уақыт өткен соң, сатып жіберуіне болады.  

Tranio сарапшылары инвестиция арқылы азаматтық алудың ең танымал бағдарламаларының үздік ондығын құраған.     

Австрия шетелдіктерге азаматтығын айрықша жағдайларда ғана ұсынады. Бұл елдің төлқұжатын қысқа мерзімде алу үшін инвестиция салып қана қоймай, сонымен қатар, мемлекеттің дамуына елеулі үлес қосу қажет: мысалы, инновациялық технологияларды енгізу немесе көптеген жұмыс орындарын құру. Орташа инвестиция көлемі – 2 миллион еуро. Десе де, елдің инвестициялық бағдарламасы сұранысқа ие. Австрияның төлқұжаты инвесторға Австрияда ғана емес, сонымен қатар Швейцарияда немесе кез-келген ЕО елінде өмір сүруге мүмкіндік береді. 

Антигуа мен Барбуда төлқұжатын алуға мүмкіндік беретін бірнеше инвестициялық бағдарлама бар, соның ішінде ең арзаны және танымалы –Ұлттық даму қорына қаржы салу. Сондай-ақ, жылжымайтын мүлікке (400 мың доллар) және билік мақұлдаған  бизнес-жобаларға (1,5 миллион доллар) инвестиция салуға болады. Төрт адамнан тұратын отбасындағы бір өтініш берушіні тіркеу жарнасы 50 мың АҚШ долларын құрайды, одан бөлек, әрбір отбасы мүшесі үшін тағы 15 мың доллар төлеуге тура келеді. Ең төменгі инвестиция сомасы 150 мың АҚШ долларын құрайды. 

Гренада азаматтығын  шетел азаматтары екі инвестициялық бағдарламаның біреуі арқылы ала алады. Инвестиция салудың бірінші бағдарламасы – Гренада экономикасын дамытуға бағытталған жобаларға демеушілік ететін National Transformation Fund ұлттық түрлендіру қорына қаржы салу болса (200 мың доллар), екінші нұсқа – билік бекіткен даму жобаларына инвестиция құю. Азаматтығын сақтап қалу үшін өтініш беруші жылжымайтын мүлікті кемі 3 жыл өз иелігінде ұстауы тиіс. (350 мың АҚШ доллары + 50 мың АҚШ доллары)  Доминикада да осындай талаптар. Доминика азаматының төлқұжаты аралда өмір сүруге және жұмыс істеуге, сондай-ақ, Сингапур мен Гонконгты қосқанда, 120 елдің аумағында еркін жүруге мүмкіндік береді. 

Кипр шетелдіктерге өз азаматтығын түрлі активтерге: жылжымайтын мүлікке (жер алу және құрылыс жобалары), бизнеске, инвестициялық қорларға, Кипр ұйымдарының қаржылық активтеріне немесе бірнеше мемлекеттік құнды қағаздарға инвестиция салғаны үшін  ұсынады. Қай нұсқаны таңдаса да, инвестор Кипрда құны ең кемі 500 мың еуро тұратын жылжымайтын мүлікті сатып алуы тиіс.  Инвестицияның ең төменгі шегі – 2 млн еуро. 

Мальта елі төлқұжатты Individual Investor Programme яғни, Жеке инвесторлар бағдарламасы бойынша береді. Құжатты  алу үшін инвестор Мальтада кемі 350 мың еуроға бағаланатын жылжымайтын мүлік сатып алуы немесе құны жылына 16 мың еуроны құрайтын нысанды жалға алуға міндетті.  Жұбайы мен 18 жасқа дейінгі балаларына азаматтықты  рәсімдеу үшін қосымша 25 мың еуро, ал 18-26 жас аралығындағы балалары мен ерлі-зайыптылардың ата-аналары үшін 50 мың еуродан төлеуге тура келеді. Бұдан басқа, 800 мың еуро:  650 мыңын елдің ұлттық және әлеуметтік даму қорына, ал 150 мыңын мемлекеттік құнды қағаздарға аударуы қажет. 

Молдованың төлқұжаттық бағдарламасы 2018 жылдың жазында ғана басталды. Инвестицияның ең төменгі шегі белгіленбеген, ол өтініш берушілердің санына байланысты болмақ. Осылайша, Молдава үкіметі ел экономикасына алдағы 5 жыл ішінде 1,3 млрд еуро тартуды жоспарлап отыр.  

Сент-Китс пен Невистің бағдарламасы – ең ескі, бұл елдің үкіметі 20 жылдан бері инвестиция үшін төлқұжат беріп келеді.  Шетелдіктер азаматтықты екі бағдарламаның біреуі арқылы ала алады. Жылжымайтын мүлікке инвестиция салғандар қосымша жарна төлейді: басты өтініш берушіге 35 мың доллар, жұбайы үшін – 20 мың, қалған отбасы мүшелері үшін –10 мың доллардан. Салынған инвестиция қайтарымсыз. 

Кариб аймағында инвестиция үшін азаматтық беретін ең жас бағдарлама Сент-Люсияға тиесілі. Ол тек 2016 жылы басталды. Мұнда шетелдік азаматтар құятын қаржы көлемі ең азы 100 мың долларды құрайтын  4 инвестициялық бағдарламаның бірін таңдай алады.  

Черногорияның төлқұжаттық бағдарламасы 2018 жылдың қазанынан жүзеге асырыла бастады. Қатысушылардың саны шектеулі: үш жыл ішінде тек 2000 өтініш беруші азаматтық алады. Черногорияның паспорты әлемнің 123 мемлекетіне, соның ішінде Шенген аймағына да визасыз кіруге рұқсат береді. Черногория төлқұжаты үшін кемі 350 мың доллар салу қажет.  

Prian.ru Бас редакторы Филипп Березин 2018 жылдың қыркүйегінен Түркияда 250 мыңнан қымбат  жылжымайтын мүлік сатып алғандарға азаматтық ұсыныла бастағанын атап өтті. Бұған дейін бағдарлама 1 млн доллар салым салғандарға арналған еді, бірақ сұранысқа ие болмаған.  

Кипр мен аралдағы басқа да мемлекеттердің  азаматтығын алу рәсімі 6-12 айға созылады, Мальта мен Болгарияда 1-1,5 жыл кетсе, ал Кариб аймағында 3 айдан жарты жылға дейін уақыт керек. 

Азаматтық алудың қажеті қанша? 

Сарапшылардың пікірі бойынша, ТМД елдерінің тұрғындары екінші азаматтықты жеке басы мен отбасының еркіндікті сезіну және өз болашағының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін алады. 

«Негізгі мақсат екеу, – дейді Филипп Березин.– Бірінші – кез-келген уақытта өзге елге көшіп кету мүмкіндігі. Екінші – азаматтық алған адамдардың барлығы бірден көшіп кетпейді, оларға қосымша «қону аймағын» иелену маңызды. Екіншісі бизнеспен тығыз байланысты болуы мүмкін. Өзге елдің төлқұжатын иемдене отырып, активтерді қайта құрылымдау, мұрагерлік сынды т.б. мәселелерді қиындықсыз шешуге болады».  

Ал Елена Рудая инвестициялық азаматтықты сатып алудың тағы да бірнеше себебін атап өтті, олардың ішінде еркін көшіп-қону, салықты оңтайландыру, жұмыс пен білім алуға жаңа мүмкіндіктер, тұрғылықты жерді таңдау мүмкіндігі бар.   Александр Добриновтың айтуынша, ЕуроОдақ елдерінде тұрақты тұру құқығын алу мүмкін емес, мүмкін болған күннің өзінде ол өте қымбат. Ал инвестициялық азаматтық – осы мәселенің шешімі.  

Кейбір елдер шетелдіктердің өз территориясында жылжымайтын мүлік сатып алуына шектеу қойған, сондықтан азаматтық алу – бұл мәселені шешудің бірден-бір жолы болуы мүкін. Анна Данишектің айтуынша, азаматтық алған инвестор сол елдің азаматтарына берілетін жеңілдіктерді пайдалана алады.  

«Шетелдік  төлқұжат ондаған елге визасыз кіруге мүмкіндік береді, сонымен қатар, кейбір елдерде Кипр төлқұжатын иеленген кісіге деген көзқарас ресейлік төлқұжаты бар адамға қарағанда әлдеқайда жақсы болуы мүмкін», – дейді сарапшы.  

Тұруға ықтиярхат, тұрақты тұрғылықты жер мен азаматтық 

Тұруға ықтиярхат, тұрақты тұрғылықты жер мен азаматтық беру ұғымдары көпшілік үшін толық түсінікті емес. Әрбір мәртебенің ерекшелігін жеке-жеке талдау қажет. Tranio компаниясының заңгері Екатерина Шабалинаның сөзіне сүйенсек, әр елдің қос азаматтық, тұруға ыхтиярхат, тұрақты тұрғылықты жер ұғымдарын анықтайтын өз ережелері бар.  

Елена Рудаяның түсіндіруінше,  Тұруға ықтиярхат дегеніміз (ВНЖ) – сіздің жеке басыңызды куәландырып, ел аумағында бегілі бір уақыт аралығында тұруға құқық беретін, уақыты біткен соң мерзімі ұзартылуы тиіс құжат. Визадан айырмашылығы, ол ұзақмерзімді және елге кіріп-шығу саны жөнінен шектеу қоймайды. Тұруға ыхтиярхатты бірнеше жолмен рәсімдеуге болады: жаңа жұмыс орындарын ашатын компанияны тіркеу, некеге тұру, жұмысқа орналасу, отбасын біріктіру, білім алу, ғылыми қызметпен айналысу немесе инвестиция салу.  

Жылжымайтын мүлік сатып алу арқылы тұруға ыхтиярхатқа ие болу – қазіргі кезде кеңінен қолданылатын механизм. Henley & Partners жыл сайын инвестиция арқылы тұруға ыхтиярхат алу бағдарламаларының рейтингісін жасайды. Биылғы рейтингтің алдыңғы үштігінде Автрия, Португалия, Италия ұсынған бағдарламалар тұр. Бұл елдерде өмір сүру сапасы жоғары және елдің абыройы да жақсы.  

Тұрақты тұрғылықты жер (ПМЖ) мәртебесі – иесінің жеке басын куәландырып, мерзімі шектелмеген уақытта сол елде өмір сүруіне, жұмысқа орналасуына, бизнес жүргізуіне құқық беретін құжат. Тұруға ыхтиярхаттан айырмашылығы – бұл мәртебе иесінің азаматтығы бар азаматтар иеленетін құқықтарды пайдалануға құқығы бар. Оны 5 жылда бір рет создырып отыру қажет.  

Тұрақты тұру мәртебесі, әдетте, елде өмір бойы қалуға мүмкіндік береді және азаматтық алудағы кезекті қадам болып саналады. Бұдан басқа, тұрақты тұруға құқығы бар тұлғалар, негізінен, медициналық сақтандыру және әлеуметтік жәрдемақы алады, – дейді Филип Березин. Егер өтініш беруші бұған дейін бірнеше жыл тұруға ыхтиярхат бойынша тұрақты тұрып келсе, мәселен, Португалияда 5 жыл, Швейцарияда10 жыл, онда оған тұрақты резиденттің мәртебесі беріледі.  

Еуропада тек Кипр мен Мальта, кейбір жағдайларда Австрия ғана инвестиция арқылы тұрақты тұру мәртебесін рәсімдеуді ұсынады.  

Азаматтық – адам мен мемлекеттің өзара ортақ міндеттері  мен құқықтардың жиынтығынан қалыптасатын екі тарап арасындағы тұрақты заңды байланыс. Сол елдің тумасы болмаса да, басқа жолмен алынған азаматтық жергілікті тұрғындармен бірдей құқықтар мен еркіндіктерді пайдалануға мүмкіндік береді. Азаматтықтың тұру ыхтиярхаты мен тұрақты тұру мәртебесінен басты айырмашылығы – ол өмір бойына беріледі, оны жаңартып отырудың қажеті жоқ, бүкіл отбасына рәсімдеуге болады. Еуропада Кипр мен Мальтада тұру ыхтиярхаты мен тұрғылықты тұру мәртебесін алмай-ақ, бірден азаматтық рәсімдеуге рұқсат етіледі. Сондай-ақ, туған елінің азаматтығынан бас тартуды да талап етпейді, яғни, қос азаматтық алуға рұқсат. Алайда жоғарыда айтып өткеніміздей, Қазақстанда қос азматтыққа тыйым салынған.  

Шектеулі жауапкершілік 

Kursiv Research жоғарыда жазылған материал тек ақпараттық бағыт ұстанатынын еске салады, айтылған ұйымдардың активтері бойынша қандай да бір келісім жасауға шақырмайды, ұсыныс тастамайды. Жарнама емес. 

Гражданство за бабло_Монтажная область 1 (4).jpg


5245 просмотров

«Болашак»: отменить нельзя оставить

Какие финансовые затраты несет государство по программе и оправданны ли они, разбирался Kursiv Research

Фото: Shutterstock

Четверть века прошло с тех пор, как в Казахстане стали практиковать международную образовательную программу «Болашак», созданную по примеру развитых стран мира. За 25 лет реализации программы присуждено 13 244 стипендии, из них порядка 2% стипендиатов не смогли завершить обучение по тем или иным причинам. Трудоустроено 99,1% всех выпускников, остальные 0,9% - все еще на стадии трудоустройства.

Человеческий капитал издревле считался одним из факторов экономического и инновационного роста. Во многих развитых и развивающихся странах практикуются программы по обучению молодых людей – студентов, аспирантов и научных работников – за рубежом за счет средств госбюджета. Цель всех этих программ – получение молодежью новых знаний и опыта в ведущих странах мира для их дальнейшего применения во благо своего государства. В Казахстане в 1993 году была учреждена международная стипендия «Болашак», в которой модель подготовки специалистов построена по примеру Сингапура.

В Сингапуре такая стипендия носит название Президентской и присуждается талантливой перспективной молодежи. Претенденты проходят жесткий отбор. По его результатам они могут бесплатно обучиться за рубежом с дальнейшей отработкой на государственной службе. Отправляют их в основном в Канаду, Китай, Францию, Германию, Японию, Швейцарию, США и ряд других стран. После завершения учебы выпускник обязан отработать на госслужбе шесть лет, если же языком обучения был не английский, то такой срок сокращается до пяти лет.

У ближайшего соседа Казахстана, России, существует схожая программа, называется она Стипендия президента РФ для обучения за рубежом. Стандартными ее условиями являются гражданство России, обучение на бакалавриате или магистратуре одного из вузов страны, отличная учеба, рекомендации ученого совета университета, публикации и другие.

Аналогичные программы есть в Великобритании, Малайзии, Франции и США.

О казахстанской версии

В ноябре 2018 года исполнилось 25 лет с момента учреждения программы «Болашак», цель которой – подготовка специалистов для приоритетных секторов экономики.

С 1994 по 2004 год по программе было присуждено 785 стипендий, в основном на экономические и гуманитарные специальности.

Уже позже, с 2005 года, государство стало ежегодно увеличивать количество стипендий. Число уезжающих по программе выросло до 3 тыс. в год, а выбор стран, в которые могли поехать наши соотечественники, расширился с 13 до 33. В это же время был создан единый администратор – Центр международных программ (ЦМП), занимающийся мониторингом процесса обучения и трудоустройства стипендиатов.

Для сельской молодежи, госслужащих и научно-педагогических работников возможность обучаться по программе и стажироваться с предварительной языковой подготовкой стала доступна только с 2008 года.

Еще одним важным моментом в программе была отмена обучения на бакалавриате в 2011 году. Тогда же началась подготовка кадров на основании запросов госорганов.

С каждым годом в стране повышаются требования к претендентам по университету, в котором они обучались, по уровню иностранного языка, по выбору вуза за рубежом. За 25 лет реализации программы «Болашак» присуждено 13 244 стипендии, из них с 2005-го по 2018 год – 12 459 стипендий.

Из 12 459 стипендий: 3379 присуждены для обучения по программе бакалавриата, 6 598 – магистратуры, 36 – аспирантуры, 87 – клинической аспирантуры, 306 – докторантуры, 2 053 – для прохождения стажировки.

По данным Центра международных программ, в начале октября 2018 года на обучении находились 1 142 стипендиата, из них 13 человек – по программе бакалавриата, 937 – магистратуры, 123 – докторантуры, 69 проходят стажировку.

Популярные направления болашаковцев

Государство ежегодно тратит огромные бюджетные средства с целью обучить и получить хорошие кадры. Стоимость разнится в зависимости от страны.

Так, например, по курсу иностранных валют Национального банка РК на конец ноября 2018 года, самое дорогое образование было в Швейцарии. Год обучения одного стипендиата в магистратуре вузов этой страны стоил порядка 31,8 млн тенге.

В США стоимость одного года в магистратуре или докторантуре оценивалась в 24 млн тенге.

В Австралии цена обучения болашаковца за тот же период составляла порядка 19 млн тенге, в Австрии – примерно 12,4 млн тенге, в Великобритании – 17–19 млн тенге.

Сравнительно недорогое образование в Китае – примерно 4,6 млн тенге, в России – 7-8 млн тенге, ФРГ – 8,7 млн тенге, Южной Корее – 7,1 млн тенге.

Болашаковцы в основном предпочитают высшие учебные заведения Великобритании и Ирландии, таких 48,8%, США и Канады – 37,1%, стран континентальной Европы – 4,7%, Азии и Океании – 4,8% и только 4,6% – России.

Так, в Великобритании самыми популярными среди казахстанцев являются Манчестерский университет, Королевский колледж Лондона, Университет Лестера и Университет Абердина.

Чаще всего стипендиаты останавливают свой выбор на таких специальностях, как «Бухгалтерский учет и аудит, финансы», «Право», «Нефтегазовое дело» и «Международные отношения».

А где же выпускники?

shutterstock_658847998.jpg

Проблемой и неким показателем результативности программы «Болашак» может стать дальнейшее трудоустройство выпускников, в частности их желание работать на государственной службе либо в связанных секторах.

По правилам «Болашака» каждый выпускник программы после завершения своего обучения обязан отработать по специальности определенное количество лет. Так, в городах республиканского значения отработка для выпускника составляет пять лет, в регионе – три года, в сфере образования – два года.

На конец 2018 года уже более 5 тыс. выпускников исполнили договорные обязательства по условиям стипендии и еще чуть больше 4 тыс. находятся на мониторинге у ЦМП.

Каков процент трудоустроенных выпускников?

По данным единого регистратора ЦМП, из всех выпускников за время существования программы 99,1% трудоустроены. Но есть и те, которые находятся на стадии трудоустройства или фактически все еще считаются безработными. Их доля мала, каких-то 0,9%, или 37 человек.

Однако 37 безработных человек, тем более выпускников международной программы с багажом знаний от зарубежных престижных вузов – это не так уж и мало.

Что касается трудоустроенной молодежи, то чуть меньше ее половины, а именно 47,2%, работают в квазигосударственном секторе. Популярными среди болашаковцев являются частные казахстанские компании – их выбрали 32%.

12% всех выпускников трудятся в государственных органах, 6,9% – в иностранных компаниях, 0,9% – в общественных объединениях и только 0,1% – в дипломатических и международных организациях.

В документе «Политическая трансформация РК в контексте смены управленческой элиты» Центра актуальных исследований «Альтернатива» отмечается, что болашаковцы в своем большинстве в силу тех или иных обстоятельств либо не считают для себя престижным работать на государственной службе, либо оказываются невостребованными данной системой на ее определенном отраслевом или административно-территориальном уровне, где они хотели и могли бы использовать свои знания.

«Неспособность ряда выпускников зарубежных вузов адаптироваться и полноценно применить свои знания в Казахстане, с одной стороны, и привлекательность условий жизнедеятельности в соответствующих зарубежных странах и приобретенные за время пребывания здесь личные и деловые связи, с другой стороны, приводят к тому, что соответствующие специалисты передают себя на пользу не своей родине, а другим государствам», – считают эксперты Центра актуальных исследований.

Те молодые люди, которые не остались за рубежом, возвращаясь в страну, находят себе работу в частных компаниях с иностранным участием, где им дают возможность роста по карьерной лестнице с перспективой переезда после трудовой отработки в страну материнской компании. Немаловажный компонент конкуренции и мотивации таких компаний – хорошая заработная плата.

Один из выпускников «Болашака» Даурен Симаганбетов доволен программой и тем, что она ему дала. Как рассказал болашаковец, он окончил один из вузов РК с красным дипломом, но не мог найти себе подходящую и устраивающую его работу. После же завершения «Болашака» он устроился в компанию «Шлюмберже», где проработал почти два года, а потом перешел в «Тенгизшевройл».

Среди основных проблем «Болашака» на сегодняшний день наш собеседник назвал организационные моменты по программе и недочеты в трудовой отработке по договору. Так, болашаковец поделился тем, что в договорах между ЦМП и стипендиатами есть изъяны, которые непосредственно касаются тех, кто работает вахтовым методом, поскольку трудовая отработка учитывает ежемесячные пенсионные отчисления. К примеру, иногда вахтовики могут отдыхать с учетом отпуска более одного месяца, и на тот момент у них нет пенсионных отчислений, хотя сотрудник продолжает работать в той же организации. Соответственно, тут возникают проблемы с ЦМП по расчету фактически отработанного времени.

Также Даурен Симаганбетов заметил, что организационные моменты ЦМП стали хуже, чем, к примеру, четыре-пять лет назад. Помимо оргмоментов, страдают также вопросы цифровизации внутренних процессов, когда в век компьютерных технологий приходится тратить время на бумажную волокиту.

Еще одной проблемой международных образовательных программ, не только в Казахстане, но и во всем мире, становятся те, кто не смог завершить обучение из-за неуспеваемости, по семейным обязательствам или по причине смерти. Оказалось, таковых в «Болашаке» насчитывается порядка 2%. Как пояснили в ЦМП, к этой категории подходят индивидуально, руководствуясь действующим законодательством, возникшие спорные моменты решаются как в досудебном, так и в судебном порядке.

«Утечка мозгов» и эффект от программы

Сейчас у молодых людей множество возможностей по обучению за рубежом, кроме «Болашака» – как бесплатно, так и за свой счет. Сами университеты и правительства других стран организуют конкурсы на получение грантов для талантливой молодежи со всего мира. К примеру, даже ЦМП заключает с иностранными вузами договоры о грантах для казахстанцев. Так, каждый год выделяется примерно 20 тыс. грантов.

За границей нашей молодежи предлагают хорошие условия, которые невольно ведут к «утечке мозгов» и миграции высокообразованных лиц.

Сколько человек уехало за границу?

shutterstock_1010962081.jpg

При анализе общей миграции людей старше 15 лет, в том числе и тех, кто имеет заграничное образование, выявлено, что в 2017 году из страны выбыло 20 381 человек, в 2007 году цифра была практически та же – 20 450 человек. За девять месяцев 2018 года из РК уехало 16 938 человек.

Прибывших в страну лиц (старше 15 лет) заметно меньше, чем выбывших. В 2007 году их число составляло 13 825 человек. Интересен тот факт, что уже на конец 2017 года данный показатель заметно упал на 60%, до 5 600 человек. За девять месяцев 2018 года прибыло в страну 3533 человек, имеющих образование.

Что касается специальностей людей, уехавших из РК, то преобладают лица с техническим, экономическим и юридическим образованием. Больше людей с образованием стали уезжать из Казахстана в страны дальнего зарубежья – это основная тенденция последних 10 лет.

Президент Центра международных программ Жанболат Мелдешов высказал в отечественных СМИ свое мнение о том, что сейчас не стоит бояться «утечки мозгов» и такой термин относится больше ко временам Советского Союза. Руководитель ЦМП назвал «Болашак» скорее возможностью для молодых людей из села поехать на обучение за границу.

Сейчас число тех, кто решил остаться за рубежом после «Болашака», заметно сокращается. К примеру, если раньше их было более 150 человек, то в настоящее время меньше, заметил эксперт.

Также руководитель ЦМП в своих выступлениях в СМИ упомянул, что казахстанцы, работающие за рубежом, перечисляют в Казахстан на счета родственников денежные средства, которые в сумме дают неплохую цифру для страны, и это тоже хорошо.

В долгосрочной перспективе программа должна принести не только социальный результат в виде людей с высоким уровнем образования, но и оказать ощутимый экономический эффект.

Так, к примеру, в маленьком Сингапуре – стране с программой, схожей с «Болашак», и с высокой ролью инновационного капитала, создаваемого умами этого государства, с 1993 года ВВП показывает рост аж на $289,1 млрд с $60,6 млрд, прогноз на 2018 год – $349,7 млрд.

В Великобритании ВВП в 1993 году был на уровне $1061,4 млрд, в 2018 году – $2808,9 млрд, абсолютный рост макроэкономического показателя – $1747,5 млрд.

Тогда как ВВП Казахстана в абсолютных показателях растет медленнее. С 1993 года валовой внутренний продукт республики вырос с $23,4 млрд до прогнозных данных в $184,2 млрд, абсолютное значение увеличения показателя может составить всего $160,8 млрд.

В целом выпускники международных образовательных программ являются катализатором экономических показателей страны и ожидается мультипликативный эффект от затраченных на их обучение средств.

По словам выпускника «Болашака» Даурена Симаганбетова, при правильном подходе программа способна привести к положительным изменениям в экономике. Более того, если собрать в госструктуру всех выпускников, в том числе работающих в зарубежных компаниях, то они смогут разобрать экономику и законы по полочкам и создадут порядок, считает болашаковец.

Сейчас же в Казахстане для того, чтобы сократить расходы на программу, а также для создания вуза европейского уровня, работает Назарбаев Университет, на который возлагаются большие надежды по подготовке квалифицированных кадров, подобных болашаковцам.

Болашак_Монтажная область 1 (5).jpg

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Многие люди уезжают из Казахстана по тем или иным причинам. Почему Вы остаетесь здесь жить?

Варианты

maqanKursiv14fev.jpg

Цифра дня

$22,012
трлн
составил госдолг США, впервые в истории превысив отметку в $22 трлн

Цитата дня

«Достигнутый без труда успех – это несчастье. Можно по наследству богатых родителей получить, но не будет впрок. Я вам заявляю, как поживший человек, опытный: я не видел ни одного счастливого человека-миллиардера, у которого 10-20 миллиардов денег (долларов). Я могу вам привести список миллиардеров, которые покончили жизнь самоубийством и в тюрьмах закончили, потому что просто так данные средства, кажется, не сделают тебя счастливым, а счастливым тебя делает то, что ты горбом заработал и получил это. Сделал, создал свое счастье, свой успех».

Нурсултан Назарбаев
Президент Казахстана

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank