Перейти к основному содержанию

342 просмотра

Азаматтықты ауыстыру қанша тұрады?

Дүние жүзінде капиталы 30 миллион доллардан асатын байлардың үштен бірінде екінші азаматтық бар, тағы үштен бірі оны алдағы уақытта алуды жоспарлап отыр.

Фото: shutterstock.com

Жақында Қазақстанда инвестициялық резиденттіктің бағдарламасын енгізу ұсынылды: констутициялық заңға «АХҚО» туралы өзгерістер енгізілетін болса, шетелдіктерге Қазақстанда өмір сүру үшін  құны 150 мың доллар тұратын ыхтиярхат алуға мүмкіндік беріледі. Резиденттік немесе азаматтыққа инвестиция салу – әлемде кеңінен таралған тәжірибе. Оның құны қанша және қайда инвестиция салуға болатынын «Курсивъ» анықтап көрді.  

Knight Frank  мәліметтеріне сүйенсек, 30 млн доллардан жоғары капиталға ие байлардың үштен бірінің екінші паспорты болса, тағы үштен бір бөлігі алдағы уақытта оны алуды жоспарлап отыр. Азаматтықты инвестиция арқылы алу шығыны көп бағдарлама болғанымен, шетел азаматтығына қол жеткізудің ең жылдам жолы болып тұр. «Инвестиция арқылы азаматтыққа қол жеткізу  посткеңестік елдер азаматтарының арасында  үлкен маңызға ие болып, кеңінен таралып келеді», –деп атап өтті «Иммигрант Инвест» компаниясының даму жөніндегі директоры Елена Рудая.  

Қазіргі кезде ЕуроОдаққа мүше екі мемлекет – Мальта мен Кипр инвестициялық төлемдер үшін толық азаматтықты беріп отыр. Кариб аймағы да «инвестиция арқылы азаматтық алудың» түрлі бағдарламасын ұсынады. Гренада, Сент-Китс пен Невис, Сент-Люсия, Доминикан, Антигуа мен Барбуданың бағдарламалары солардың қатарында. Сондай-ақ, тұруға ықтиярхат беретін де бағдарламалар бар. Жақында Молдава мен Черногорияда осындай бағдарлама іске қосылды.  

Ал Қазақстан заңнамасы бойынша қос азаматтыққа тыйым салынған, оның үстіне ешкім де қазақстандық паспорттан айырылайын деп отырған жоқ. Дегенмен, Елена Рудая Қазақстан азаматтары арасында биыл пайда болған жаңа үрдіске назарымызды аударды:  «Біздің көптеген тұтынушыларымыз бұл мәселені былай шешті: ҚР азаматтығынан бас тартып, шетел азаматтығын ала тұрып, Қазақстанда ыхтиярхатпен шетел азаматы ретінде тұрып жатыр. Бұл ең алдымен валюталық реттеу мәселесімен байланысты»,– дейді сарапшы.   

Оның айтуынша, қазақстандықтардың арасында Мальтада тұрақты тұру құқығын алу бағдарламасы сұранысқа ие. Бұл мәртебе инвестор мен оның жанұясына өмір бойы ЕуроОдақ бойынша еркін саяхаттап, өз отбасы үшін «қосалқы қону аймағын» иелену құқығын береді.   

The Guardian мәліметі бойынша, 2017 жылы Кипр 1013 паспорт берген, олардың басым бөлігін ресейліктер иеленіпті. Traniо компаниясының сарапшылары Кипр бағдарламасына қызығушылық артып отырғанын атап өтті: биылғы ІІІ тоқсанда жабық келісімдердің саны екі есе артқан. Бұл Кипр билігінің жақындағы мәлімдемесімен байланысты болуы мүмкін: олар тапсырылатын құжаттарды тексеруді күшейтіп, жылына берілетін паспорттардың санын 700-ге дейін қысқартатыны туралы мәлімдеді.    

Кипрда жылжымайтын мүлікке инвестиция салу әрқашан ең тиімді, ұтымды саналатын. Алайда VD&A сарапшысы Александр Добринов атап өткендей, елдегі банк жүйесінің күйреуінен соң, Кипрдің инвестициялық азаматтық бағдарламасына қызығушылық төмендеген. Сонымен қатар, салыстырмалы түрде алғанда, жақында ғана іске қосылған Болгария азаматтығына инвестиция салу бағдарламасына сұраныс артып келеді.  Сарапшының айтуынша, Мальта азаматтығын алудың қымбаттығына қарамастан, ТМД байларының оған деген қызығушылығы төмендеген емес.   

Traniо компаниясының жыл сайынғы сауалнамасы нәтижесіне сүйенсек, соңғы екі жылда тұруға ықтиярхат алу үшін (ВНЖ) жылжымайтын мүлік сатып алатын орыстілді инвесторлардың қатары артқан. Бұл деректі респонденттердің басым бөлігі растаған. Tranio редакторы Анна Данишектің айтуынша, Португалия, Черногория және Испаниядағы тұрғын үйлерге сұраныс елеулі артқан. Оған қоса, сауалнама нәтижесі бойынша, Кипр, Греция және Италияда тұруға мүмкіндік беретін ыхтиярхат алғысы келетін орыстілді сатып алушылардың саны артқан деп тұжырым жасауға  болады. Ал Франция мен Латвияға қызығушылардың қатары сиреген. Айта кету керек, аталмыш елдерде тұру құқығына ие болу – азаматтық алуды қамтамасыз ететін негізгі шарт.   

Қандай нұсқа бар? 

Әлем елдерінде азаматтық алу қанша тұрады? «Бұл сұраққа жауап бермес бұрын, бір мәселені нақтылап алу қажет.  

Александр Добриновтың айтуынша, БАҚ-дың көбісі, оның ішінде беделділері де азаматтықты алудың «құны» мен қандай да бір бағдарламалар бойынша қажетті инвестициялар ақысының айырмашылығын көрмейді. Ақиқатында, «құн» – мемлекеттік  салық, заңгерлік және кеңескерлік сынды қайтарымсыз шығындар – оны азаматтыққа үміткер азаматтық алу барысында төлеуі тиіс. Ал «инвестиция» – бұл үміткер таңдаған елге салуы тиіс сома, бірақ бұл салым үміткердің иелігінде қалып, оны басқара алады (оның шарттары таңдалған ел мен бағдарламасына байланысты)  Мәселен,  тұлға Мальтаның азаматтығына ие болу үшін мемлекеттік алым, баж салығы, заңгерлік қызмет құны (қайтарымсыз шығындар) ретінде 900 мың еуро төлеумен қатар, елдің жылжымайтын мүлігіне 350 мың еуро салуы тиіс. Ал Кипр азаматтығына үміткер жылжымайтын мүлікке ең кемі 2 млн еуро инвестициялап (ҚҚС қоспағанда), тағы да 80 мың еуро көлемінде құжат рәсімдеу жұмыстарына төлеуі керек. Осылайша көптеген адамдар Мальта азаматтығын алу 1,25 млн еуро тұрса, Кипрда 2,08 млн еуроны құрайды деп ойлайды. (жылжымайтын мүлік салығын қоспағанда). Сарапшының пайымдауынша, бұл есеп қате, өйткені Кипрдағы жылжымайтын мүлік үміткердің өзінде қалады да, оны біраз уақыт өткен соң, сатып жіберуіне болады.  

Tranio сарапшылары инвестиция арқылы азаматтық алудың ең танымал бағдарламаларының үздік ондығын құраған.     

Австрия шетелдіктерге азаматтығын айрықша жағдайларда ғана ұсынады. Бұл елдің төлқұжатын қысқа мерзімде алу үшін инвестиция салып қана қоймай, сонымен қатар, мемлекеттің дамуына елеулі үлес қосу қажет: мысалы, инновациялық технологияларды енгізу немесе көптеген жұмыс орындарын құру. Орташа инвестиция көлемі – 2 миллион еуро. Десе де, елдің инвестициялық бағдарламасы сұранысқа ие. Австрияның төлқұжаты инвесторға Австрияда ғана емес, сонымен қатар Швейцарияда немесе кез-келген ЕО елінде өмір сүруге мүмкіндік береді. 

Антигуа мен Барбуда төлқұжатын алуға мүмкіндік беретін бірнеше инвестициялық бағдарлама бар, соның ішінде ең арзаны және танымалы –Ұлттық даму қорына қаржы салу. Сондай-ақ, жылжымайтын мүлікке (400 мың доллар) және билік мақұлдаған  бизнес-жобаларға (1,5 миллион доллар) инвестиция салуға болады. Төрт адамнан тұратын отбасындағы бір өтініш берушіні тіркеу жарнасы 50 мың АҚШ долларын құрайды, одан бөлек, әрбір отбасы мүшесі үшін тағы 15 мың доллар төлеуге тура келеді. Ең төменгі инвестиция сомасы 150 мың АҚШ долларын құрайды. 

Гренада азаматтығын  шетел азаматтары екі инвестициялық бағдарламаның біреуі арқылы ала алады. Инвестиция салудың бірінші бағдарламасы – Гренада экономикасын дамытуға бағытталған жобаларға демеушілік ететін National Transformation Fund ұлттық түрлендіру қорына қаржы салу болса (200 мың доллар), екінші нұсқа – билік бекіткен даму жобаларына инвестиция құю. Азаматтығын сақтап қалу үшін өтініш беруші жылжымайтын мүлікті кемі 3 жыл өз иелігінде ұстауы тиіс. (350 мың АҚШ доллары + 50 мың АҚШ доллары)  Доминикада да осындай талаптар. Доминика азаматының төлқұжаты аралда өмір сүруге және жұмыс істеуге, сондай-ақ, Сингапур мен Гонконгты қосқанда, 120 елдің аумағында еркін жүруге мүмкіндік береді. 

Кипр шетелдіктерге өз азаматтығын түрлі активтерге: жылжымайтын мүлікке (жер алу және құрылыс жобалары), бизнеске, инвестициялық қорларға, Кипр ұйымдарының қаржылық активтеріне немесе бірнеше мемлекеттік құнды қағаздарға инвестиция салғаны үшін  ұсынады. Қай нұсқаны таңдаса да, инвестор Кипрда құны ең кемі 500 мың еуро тұратын жылжымайтын мүлікті сатып алуы тиіс.  Инвестицияның ең төменгі шегі – 2 млн еуро. 

Мальта елі төлқұжатты Individual Investor Programme яғни, Жеке инвесторлар бағдарламасы бойынша береді. Құжатты  алу үшін инвестор Мальтада кемі 350 мың еуроға бағаланатын жылжымайтын мүлік сатып алуы немесе құны жылына 16 мың еуроны құрайтын нысанды жалға алуға міндетті.  Жұбайы мен 18 жасқа дейінгі балаларына азаматтықты  рәсімдеу үшін қосымша 25 мың еуро, ал 18-26 жас аралығындағы балалары мен ерлі-зайыптылардың ата-аналары үшін 50 мың еуродан төлеуге тура келеді. Бұдан басқа, 800 мың еуро:  650 мыңын елдің ұлттық және әлеуметтік даму қорына, ал 150 мыңын мемлекеттік құнды қағаздарға аударуы қажет. 

Молдованың төлқұжаттық бағдарламасы 2018 жылдың жазында ғана басталды. Инвестицияның ең төменгі шегі белгіленбеген, ол өтініш берушілердің санына байланысты болмақ. Осылайша, Молдава үкіметі ел экономикасына алдағы 5 жыл ішінде 1,3 млрд еуро тартуды жоспарлап отыр.  

Сент-Китс пен Невистің бағдарламасы – ең ескі, бұл елдің үкіметі 20 жылдан бері инвестиция үшін төлқұжат беріп келеді.  Шетелдіктер азаматтықты екі бағдарламаның біреуі арқылы ала алады. Жылжымайтын мүлікке инвестиция салғандар қосымша жарна төлейді: басты өтініш берушіге 35 мың доллар, жұбайы үшін – 20 мың, қалған отбасы мүшелері үшін –10 мың доллардан. Салынған инвестиция қайтарымсыз. 

Кариб аймағында инвестиция үшін азаматтық беретін ең жас бағдарлама Сент-Люсияға тиесілі. Ол тек 2016 жылы басталды. Мұнда шетелдік азаматтар құятын қаржы көлемі ең азы 100 мың долларды құрайтын  4 инвестициялық бағдарламаның бірін таңдай алады.  

Черногорияның төлқұжаттық бағдарламасы 2018 жылдың қазанынан жүзеге асырыла бастады. Қатысушылардың саны шектеулі: үш жыл ішінде тек 2000 өтініш беруші азаматтық алады. Черногорияның паспорты әлемнің 123 мемлекетіне, соның ішінде Шенген аймағына да визасыз кіруге рұқсат береді. Черногория төлқұжаты үшін кемі 350 мың доллар салу қажет.  

Prian.ru Бас редакторы Филипп Березин 2018 жылдың қыркүйегінен Түркияда 250 мыңнан қымбат  жылжымайтын мүлік сатып алғандарға азаматтық ұсыныла бастағанын атап өтті. Бұған дейін бағдарлама 1 млн доллар салым салғандарға арналған еді, бірақ сұранысқа ие болмаған.  

Кипр мен аралдағы басқа да мемлекеттердің  азаматтығын алу рәсімі 6-12 айға созылады, Мальта мен Болгарияда 1-1,5 жыл кетсе, ал Кариб аймағында 3 айдан жарты жылға дейін уақыт керек. 

Азаматтық алудың қажеті қанша? 

Сарапшылардың пікірі бойынша, ТМД елдерінің тұрғындары екінші азаматтықты жеке басы мен отбасының еркіндікті сезіну және өз болашағының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін алады. 

«Негізгі мақсат екеу, – дейді Филипп Березин.– Бірінші – кез-келген уақытта өзге елге көшіп кету мүмкіндігі. Екінші – азаматтық алған адамдардың барлығы бірден көшіп кетпейді, оларға қосымша «қону аймағын» иелену маңызды. Екіншісі бизнеспен тығыз байланысты болуы мүмкін. Өзге елдің төлқұжатын иемдене отырып, активтерді қайта құрылымдау, мұрагерлік сынды т.б. мәселелерді қиындықсыз шешуге болады».  

Ал Елена Рудая инвестициялық азаматтықты сатып алудың тағы да бірнеше себебін атап өтті, олардың ішінде еркін көшіп-қону, салықты оңтайландыру, жұмыс пен білім алуға жаңа мүмкіндіктер, тұрғылықты жерді таңдау мүмкіндігі бар.   Александр Добриновтың айтуынша, ЕуроОдақ елдерінде тұрақты тұру құқығын алу мүмкін емес, мүмкін болған күннің өзінде ол өте қымбат. Ал инвестициялық азаматтық – осы мәселенің шешімі.  

Кейбір елдер шетелдіктердің өз территориясында жылжымайтын мүлік сатып алуына шектеу қойған, сондықтан азаматтық алу – бұл мәселені шешудің бірден-бір жолы болуы мүкін. Анна Данишектің айтуынша, азаматтық алған инвестор сол елдің азаматтарына берілетін жеңілдіктерді пайдалана алады.  

«Шетелдік  төлқұжат ондаған елге визасыз кіруге мүмкіндік береді, сонымен қатар, кейбір елдерде Кипр төлқұжатын иеленген кісіге деген көзқарас ресейлік төлқұжаты бар адамға қарағанда әлдеқайда жақсы болуы мүмкін», – дейді сарапшы.  

Тұруға ықтиярхат, тұрақты тұрғылықты жер мен азаматтық 

Тұруға ықтиярхат, тұрақты тұрғылықты жер мен азаматтық беру ұғымдары көпшілік үшін толық түсінікті емес. Әрбір мәртебенің ерекшелігін жеке-жеке талдау қажет. Tranio компаниясының заңгері Екатерина Шабалинаның сөзіне сүйенсек, әр елдің қос азаматтық, тұруға ыхтиярхат, тұрақты тұрғылықты жер ұғымдарын анықтайтын өз ережелері бар.  

Елена Рудаяның түсіндіруінше,  Тұруға ықтиярхат дегеніміз (ВНЖ) – сіздің жеке басыңызды куәландырып, ел аумағында бегілі бір уақыт аралығында тұруға құқық беретін, уақыты біткен соң мерзімі ұзартылуы тиіс құжат. Визадан айырмашылығы, ол ұзақмерзімді және елге кіріп-шығу саны жөнінен шектеу қоймайды. Тұруға ыхтиярхатты бірнеше жолмен рәсімдеуге болады: жаңа жұмыс орындарын ашатын компанияны тіркеу, некеге тұру, жұмысқа орналасу, отбасын біріктіру, білім алу, ғылыми қызметпен айналысу немесе инвестиция салу.  

Жылжымайтын мүлік сатып алу арқылы тұруға ыхтиярхатқа ие болу – қазіргі кезде кеңінен қолданылатын механизм. Henley & Partners жыл сайын инвестиция арқылы тұруға ыхтиярхат алу бағдарламаларының рейтингісін жасайды. Биылғы рейтингтің алдыңғы үштігінде Автрия, Португалия, Италия ұсынған бағдарламалар тұр. Бұл елдерде өмір сүру сапасы жоғары және елдің абыройы да жақсы.  

Тұрақты тұрғылықты жер (ПМЖ) мәртебесі – иесінің жеке басын куәландырып, мерзімі шектелмеген уақытта сол елде өмір сүруіне, жұмысқа орналасуына, бизнес жүргізуіне құқық беретін құжат. Тұруға ыхтиярхаттан айырмашылығы – бұл мәртебе иесінің азаматтығы бар азаматтар иеленетін құқықтарды пайдалануға құқығы бар. Оны 5 жылда бір рет создырып отыру қажет.  

Тұрақты тұру мәртебесі, әдетте, елде өмір бойы қалуға мүмкіндік береді және азаматтық алудағы кезекті қадам болып саналады. Бұдан басқа, тұрақты тұруға құқығы бар тұлғалар, негізінен, медициналық сақтандыру және әлеуметтік жәрдемақы алады, – дейді Филип Березин. Егер өтініш беруші бұған дейін бірнеше жыл тұруға ыхтиярхат бойынша тұрақты тұрып келсе, мәселен, Португалияда 5 жыл, Швейцарияда10 жыл, онда оған тұрақты резиденттің мәртебесі беріледі.  

Еуропада тек Кипр мен Мальта, кейбір жағдайларда Австрия ғана инвестиция арқылы тұрақты тұру мәртебесін рәсімдеуді ұсынады.  

Азаматтық – адам мен мемлекеттің өзара ортақ міндеттері  мен құқықтардың жиынтығынан қалыптасатын екі тарап арасындағы тұрақты заңды байланыс. Сол елдің тумасы болмаса да, басқа жолмен алынған азаматтық жергілікті тұрғындармен бірдей құқықтар мен еркіндіктерді пайдалануға мүмкіндік береді. Азаматтықтың тұру ыхтиярхаты мен тұрақты тұру мәртебесінен басты айырмашылығы – ол өмір бойына беріледі, оны жаңартып отырудың қажеті жоқ, бүкіл отбасына рәсімдеуге болады. Еуропада Кипр мен Мальтада тұру ыхтиярхаты мен тұрғылықты тұру мәртебесін алмай-ақ, бірден азаматтық рәсімдеуге рұқсат етіледі. Сондай-ақ, туған елінің азаматтығынан бас тартуды да талап етпейді, яғни, қос азаматтық алуға рұқсат. Алайда жоғарыда айтып өткеніміздей, Қазақстанда қос азматтыққа тыйым салынған.  

Шектеулі жауапкершілік 

Kursiv Research жоғарыда жазылған материал тек ақпараттық бағыт ұстанатынын еске салады, айтылған ұйымдардың активтері бойынша қандай да бір келісім жасауға шақырмайды, ұсыныс тастамайды. Жарнама емес. 

Гражданство за бабло_Монтажная область 1 (4).jpg


296 просмотров

Шоғырлану 2.0: Сақтандыру компанияларының 2018 жыл ІІІ тоқсанындағы рэнкингі

Kursiv Research қандай компания табысты болып, қайсысы шығынға батқанын анықтап көрді

Фото: shutterstock.com

Қазақстанның банк саласы іспеттес сақтандыру нарығында да шоғырлану байқалады. M&A келісімдері  осы жылдың ІІІ-тоқсанында нарықтағы сақтандыру компанияларының қатары 32-ден 30-ға қысқаруына ықпал етті. Сонымен қатар, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда нарықтың табысы біршама жақсарды.

Активтер 

2018 жылдың ІІІ тоқсандық  қорытындысы бойынша, қазақстандық сақтандыру саласының жиынтық активі 988,14 млрд теңге көлемінде қалыптасты, бұл өткен тоқсанмен салыстырғанда 0,5 пайызға кем болғанымен, жыл басындағы көрсеткіштен 6,8 пайызға артық.   

«Қаржы институттары» тобындағы S&P рейтинг агенттігі директорының орынбасары Екатерина Толстованың айтуынша, жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру бағытындағы компаниялардың басым бөлігінің активтері өскен.  

Сақтандыру компанияларының нәтижелері әркелкі, 2018 жылдың 9 айлық қорытындысы бойынша жалпы сақтандыру саласында қызмет ететін 23 компанияның 10-да жалпы активтерінің төмендеуі анық байқалады. Негізгі өсім адам өмірін сақтандыру бойынша сақтандыру резервінің артуы арқасында қалыптасқан. Өмірді сақтандыру (қайта сақтандыру) келісім-шарттары бойынша орын алмаған шығындардың қоры 1,8 млрд. теңгені құраса, аннуитет келісім-шарттары бойынша орын алмаған шығындардың қоры 18 млрд теңгені құрады.  

Қазақстанның сақтандыру нарығы қатты шоғырлануымен ерекшеленеді, сақтандырушылардың алғашқы үштігіне бүкіл сақтандыру нарығының 42,7 пайызы тиесілі, бір жыл бұрын олардың үлесі 39,4 пайыз көлемінде еді. Сонымен қатар, сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның сақтандыру нарығында пруденциалдық бақылаудың күшеюі нарықтың одан әрі шоғырлануына әсер етпек.  

Қазақстандағы ең ірі  сақтандыру компаниясы – «Еуразия» СК 9 айдың қорытындысы бойынша өз активтерінің көлемін – нарықтың 24,9 пайызына тең – 245,61 млрд теңгеге дейін өсіре алды. 2018 жылдың шілде-қыркүйек айында компания теңгерімі (баланс) 1,31 млрд теңгеге немесе 0,5 пайызға азайған, алайда жыл басынан бері бұл көрсеткіш 26,98 млрд теңгеге немесе 12,3 пайызға артқан.  

«Халық-Казахинстрах» СК актив көлемі бойынша екінші орынға шықты.  Ағымдағы жылдың ІІІ тоқсаны бойынша сақтандырушының  теңгерімі 27,53 млрд теңгеге немесе 44,3 пайызға артып, 89,72 млрд теңгеге дейін өсті. Компания активтерінің өсуі «Казкоммерц-Полиспен» бірлесу келісім-шартының аяқталуымен негізделген, ол өз кезегінде Халық банк пен Казкоммерцбанктің өзара қосылу үрдісінің жалғасы болып табылады. 

Үшінші орында – «Виктория» сақтандыру компаниясы, оның активінің көлемі 87,07 млрд теңгені құрады. «Викторияға» «Нұрполис» компаниясының қосылғанына қарамастан, оның теңгерімі соңғы тоқсанда аса көп өсе қойған жоқ – 2,68 млрд теңгеге немесе 3,2 пайызға артты. Айта кету керек, ерікті түрдегі қайта құрылымдауға дейін «Нұрполистің» активтері 4,23 млрд теңгеге бағаланған.  

III тоқсанда  «Freedom Finance Insurance» (бұрынғы Trust Insurance) сақтандыру компаниясының активтері қарқынды өсім көрсетті –158,5%,  үш айда компанияның теңгерімі1,66 млрд теңгеден 4,28 млрд теңгеге көбейді. Ал адам өмірін сақтандырумен айналысатын  Freedom Finance Life (бұрынғы «Азия-Life») компаниясының активтері осы уақытта 34,1 пайызға өсті, яғни, 15,57 млрд теңгеден 20,88 млрд теңгеге артқан.  

Ал «Қазақмыс» сақтандыру компаниясында керісінше, ІІІ тоқсанның қорытындысы бойынша, актив көлемі – 1 шілдедегі 43,24 млрд теңгеден 1 қыркүйекте 34,64 теңгеге дейін түсіп, жалпы 11,6 млрд теңге жоғалтқан. Соған қарамастан компания теңгерімі жыл басынан бері қатты өзгермеген.  

«Казкоммерц–Life» компаниясының  активтері 3,99 млрд теңгеге немесе 6,2% пайызға азайған, қазіргі кезде сақтандырушының теңгерімі 60,89 млрд теңгеге бағаланып отыр.  Айта кету керек, Қазақстан Халық банкі «Қазкоммерц-Life» АҚ  активі 77,05 млрд тенгені құрайтын «Халық-Life» АҚ-на қосылуы аяқталғанын мәлімдеді. «Халық-Life» АҚ-ның активтері 2018-дің  III тоқсанында ІІ тоқсанмен салыстырғанда,  7,2 млрд теңгеге  немесе 10% - ға өскен.  «Халық-Life» АҚ маркетинг және даму басқармасының басшысы Наталья Ананьеваның айтуынша, бұл өсім негізінен үшінші тоқсанда жиналған сыйақы есебінен болып отыр, оның  көлемі 16 млрд теңгені құраған, бұл ІІ тоқсанда жиналған сыйақыдан 72%-ға артық. Ал активтердің өсімі инвестициялық активтердің 3 млрд теңгеге артуымен байланысты болып отыр.   

Kompetenz сақтандыру компаниясының активі үш айдың ішінде 35,5 пайызға немесе 3,49 млрд теңгеге азайып, қазан айында 6,33 млрд теңгені құрады. Айта кетейік, Ұлттық банк тамыз айында «Kompetenz» сақтандыру компаниясын жүктерді ерікті сақтандыру лицензиясынан айырған болатын.  

Меншікті капитал  

Сақтандыру компаниялары меншікті  капиталының жиынтық мөлшері  2018 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша, 461,41 млрд теңге көлемінде қалыптасып, соңғы үш айдағы өсім 5,7 пайызды немесе 25,03 млрд теңгені құраған.  

 Ағымдағы жылдың ІІІ тоқсанында «Казахинстрахтың» меншікті капиталы «Қазкоммерц-Полистің» есебінен екі есеге дейін өсіп (22,41 млрд теңге), 46,05 млрд теңгеге жетті.  Ал «Еуразия» сақтандыру компаниясы осы кезеңде кәсіпорындарға 16,81 млрд теңге инвестиция салуының арқасында, меншікті капитал көлемін 144,45 млрд теңгеге дейін көбейте алды. «Виктория» СК капиталын 2,24 миллиардқа арттырып, жалпы сомасын 80,81 млрд теңгеге жеткізді.  

«Казахинстрахтан» басқа, «Альянс-Полис» және «Номад Иншуранс» компанияларының жеке капиталы қарқынды өсім көрсетті, айталық, «Альянс-Полистің»  меншікті капиталы 1,81 млрд теңгеге немесе 38,3 пайызға артса, «Номад Иншуранстікі» 20,1 пайызға (8,9 млрд теңге) көбейген.  

Биыл шілде-қыркүйек айларында «Сәлем» сақтандыру компаниясының жеке капиталының көлемі 51,6 пайызға қысқарып, 1 қазанда бұл көрсеткіш 879,62 млрд теңгені құрады. Сондай-ақ, «Казкоммерц-Life» компаниясының да жеке капиталы 23 пайызға немесе 2,55 млрд теңгеге азайып кетті.  

Табыс және тиімділік  

Нарықтағы 30 сақтандыру компаниясының 28-і биылғы 9 айды кіріспен жапқан. Компаниялардың  үш тоқсандағы жиынтық табысы 74,57 млрд теңгеге жетіп, бұл өткен жылдың тура осы кезеңімен салыстырғанда, 33,9 пайызға артық болды. Табысқа келетін болсақ, ол 271,07 млрд теңгені құрады, өткен жылғы нәтижемен салыстырғанда, 19,09 млрд теңгеге артық. Сақтандырушы компаниялар өз табысының 74,1 пайызын негізі қызметінің есебінен тапқан. Ал шығын көлемі өткен жылмен салыстыра келе, өзгермеген десек болады, үш тоқсанның қорытындысы бойынша 188,7 млрд теңгені құрап отыр, ал 2017 жылдың осы кезеңінде 189,2 млрд теңге көлемінде шығын шыққан.  

«Сақтандыру компанияларындағы динамика әртүрлі екенін байқап отырмыз, айталық, биыл 9 айдың қорытындысы бойынша, 2017 жылмен салыстырсақ, кейбірінің табысы артса, кейбірі шығынға батып отыр»,–деп жазады S&P сарапшылары.  

Сала бойынша таза пайданың негізгі бөлігін инвестициялық табыс құрады, осы кезеңде ол 30 пайызға немесе 15,5 млрд теңгеге көбейген. Бұл ең алдымен шетелдік валютаны қайта бағалаудан түскен табыстың арқасы. Сарапшылар сақтандырушылардың кірісі негізінен инвестициялық кірістің есебінен қалыптасып отырғанын атап өтті, бұл үрдіс алдағы уақытта да сақталмақ. Сақтандырушылар активтерінің бір бөлігін шетел валютасында сақтайды, бұл сақтандыру компанияларының ұлттық валютаның АҚШ долларына қатысты құбылмалы курсына тәуелді инвестициялық табысына айтарлықтай әсер етеді. (2018ж. 1 қаңтарында 1 АҚШ доллары 332,33 теңгеге тең болса, қазан айында – 363,07 теңге).  

Ең жоғары табыс көрсеткіші – «Еуразия» сақтандыру компаниясында, ол 9 айдың ішінде 35,85 млрд теңге табыс тапқан, өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 73,5 пайызға артық. Ал «Виктория» сақтандыру компаниясы өзінің былтырғы көрсеткішін 39,9 пайызға жақсарта алды, компанияның кірісі 6,66 млрд теңгені құрады. Кірісі жоғары үштікті 2018 жылдың 3 тоқсаны бойынша  4,77 млрд теңге көрсеткішімен  «Номад Life» СК түйіндейді. Бұл 2017 жылдың қаңтар-қыркүйек аралығындағы көрсеткіштен 36,3 пайызға артық. 

Қарастырылып отырған кезеңде «Сәлем», «ТрансОйл» сынды сақтандыру компаниялары шығынға батқан. Айталық «Сәлем» компаниясы –1,21 млрд теңге көлемінде шығын көрсе, «ТрансОйлдың» шығыны –1,21 млрд теңгені құраған. Қазақстан Республикасы заңнамасында бекітілген пруденциалдық нормативтер мен қағидаларды сақтамағаны үшін «Сәлем» сақтандыру компаниясының ерікті сақтандыру түрлері бойынша лицензиясының күші жойылған. Кірістің артуына сәйкес, сақтандырушылардың активтерін тиімді пайдалану да жақсара түсті.  

Сақтандыру саласының ROA-сы (активтердің тиімділік коэфиценті) ағымдағы жылдың үш тоқсанында 10,4 пайызды құрады, өткен жылы  бұл көрсеткіш  8,3 пайызды құраған. 2018 жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы  ең тиімді компания «Альянс-Полис» болды, оның активтері 39,4 пайыз деңгейінде тиімділік көрсетті.  

ҚР Ұлттық Банк дерегі бойынша, 3,1 млрд теңге мөлшеріндегі активі бар компанияның 9 айдағы кірісі 917,32 млн теңгені құрады. Сонымен қатар, қаржылық есеп-қисапқа сәйкес, бұл статистикасы есептелінбеген  шығындар қорының өзгеруінен емес, негізінен компания активтерін қайта бағалаудан түсетін табысы есебінен қалыптасқан. Қазіргі кезде сақтандырушының ерікті сақтандыру түрлері бойынша лицензиясы уақытша тоқтатылған. Сонымен қатар, ROA жоғары деңгейі «Kaspi Страхование» АҚ-на тиесілі, компания 17,75 млрд теңге активімен 3,82 млрд теңге табыс тапты.  Үштікті активтерінің 20,6 пайыз тиімділігімен Еуразия түйіндейді.  

Сақтандыру сыйақысы 

Бұл саладағы жалпы сақтандырудың сыйақы мөлшері төмендеді, биылғы 3 тоқсан қорытындысы бойынша,  сақтандыру сыйақысының жалпы көлемі 286,82 млрд теңгені құрады, өткен жылы ол 310,14 млрд теңгеге тең еді (-7,5%). Аталмыш көрсеткіш мүлікті ерікті сақтандыру бойынша төленетін сыйақы көлемінің 26,75 млрд теңгеге немесе 21,8 пайызға азаюына байланысты кеміп кеткен.  

Міндетті сақтандыру сыйақысы керісінше, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, 9,36 млрд теңгеге немесе 14,7 пайызға артық жиналған. Міндетті сақтандыру бағытындағы негізгі қозғаушы күш – автокөлік иесінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру болып отыр, бұл бағытта сыйақы көлемі 18,3 пайызға көбейді.  

Ерікті жеке сақтандыру бағыты сақтандыру сыйақысы түрінде 87,8 млрд теңге жинады, ол өткен жылмен салыстырғанда 19,3 пайызға артық. Сақтандыру сыйақысының ең жоғарғы көлемі «Еуразия» компаниясына тиесілі, биылғы көрсеткіші өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 30,2 пайызға көп.  

«Халык-Life» компаниясының сақтандыру сыйақысы 38,14 млрд теңге көлемінде қалыптасты, ол 2017 жылдың  үш тоқсанымен салыстырғанда, 34,3 пайызға артық. Компания өкілдері бұл өсім өмірді сақтандыру сыйақысының 7,5 млрд теңгеге немесе 66 пайызға және жазатайым жағдайлардан сақтандырудың 1,5 млрд теңгеге (21 пайызға) артуымен байланысты деп атап өтті.  30,78 млрд тенге сақтандыру сыйақысымен  үшінші орында «Казахинстрах» компаниясы тұр, өткен жылмен салыстырғанда сыйақы көлемі 39,5 пайызға артқан.  

Қарастырылып отырған кезеңде «Альянс-Полис» сақтандыру компаниясына сақтандыру жарнасы түспеген. Ал «Сәлем» сақтандыру компаниясы 9 айдың ішінде өткен жылғы 11,2 млрд теңге көрсеткішпен салыстырғанда, бар-жоғы 17,48 млн теңге жинаған.   

Сақтандыру төлемдері 

2018 жылдың 3 тоқсанында сақтандыру төлемдерінің жалпы көлемі 70,46 млрд теңгені құрады. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, сақтандыру төлемдері 8,9 пайызға, немесе 5,77 млрд теңгеге артты. Соның ішінде автокөлік пен жүкті сақтандыруды қоспағанда, әсіресе мүлікті ерікті сақтандыру есебінен өсім байқалады. Сақтандыру жағдайлары бойынша өз тұтынушыларына «Еуразия» сақтандыру компаниясы ең көп төлем жүргізген – 25,24 млрд теңге, өткен жылмен салыстырғанда ол 2,5 есе артық. Оның ізін «Казахинстрах» басып келеді, компанияның 9 ай ішінде төлеген сақтандыру төлемі 6,17 млрд теңгені құраған, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, 9,2 пайызға кем. «Номад Life»  СК осы уақытта 3,79 млрд теңге төлеген, өткен жылмен салыстырсақ, 8,2 пайыз өсім байқалады.  

Осы жылдың 3 тоқсанында екі компанияның төлеген сақтандыру төлемдері осы кезеңде жиналған жарна мөлшерінен асып түскен. Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, «Сәлем» сақтандыру компаниясының 9 айда төлеген сақтандыру төлемі 1 млрд теңгені құраса, ал жинаған жарнасы – 17,48 миллион теңге.  Нәтижесінде компанияның бірінші жартыжылдықтағы сақтандыру төлемі сыйақыдан 997,65 млн теңгеге асып түсті. Ал «Альянс-полис» өз тұтынушыларына 9 айда 445,37 млн теңге сақтандыру төлемін төлеген, ал сақтандыру жарнасы мүлдем түспеген.  

Нарықтың жайы не болмақ? 

Сарапшылар Қазақстанның сақтандыру нарығы әлі де шоғырлана түседі деп тұжырымдайды. S&P Global сараптамасына сүйенсек, 2018 жылдың 9 айында жиналған сақтандырудың сыйақы көлемінің 77 пайызы нарықтағы ең ірі 10 компанияның еншісінде, ал өткен жылы бұл көрсеткіш 60 пайыздың айналасында еді. ТМД елдерінде де тура осындай жағдай қалыптасып тұр, айталық Ресейде бүкіл сақтандыру сыйақысының 65 пайызы үздік ондыққа кіретін компанияларға тиесілі. Өз кезегінде Қазақстанда да, Ресейде де сақтандыру бизнесінің іріленуі жүріп жатқанын байқалады.  

«Сақтандыру нарығындағы капиталға қойылатын талаптың күшеюуі мен аймақтарда сақтандыру агентін ұстау шығыны көп болуына байланысты, алдағы уақытта кішігірім компаниялар ірі сақтандырушылармен бірігеді деген ойдамыз. Сонымен қатар, болашақта онлайн-сақтандырудың енгізілуі де сақтандыру компанияларының іс жүргізуге кететін шығынын азайтуға мүмкіндік тудырады», – дейді Екатерина Толстова.  

Онлайн-сақтандыруды енгізу – соңғы бірнеше жыл жүзінде талқыланып келе жатқан мәселе. Сарапшылардың пікірінше, ірі сақтандыру компаниялары шағын компанияларға қарағанда, бизнестің ауқымына сәйкес, онлайн-сақтандыруға анағұрлым дайын  және цифрлық өнімдерді жылдам енгізбек. Десе де мамандар онлайн-сақтандыруды енгізген соң да сақтандыру агенттерінің қызметінен ешкім толық бас тартпайды деп тұжырымдайды, өйткені алыс өңірлерде барлығы интернетпен толық қамтамасыз етілмеген. Осы себепті кейбір аймақтарда бейімделген ІТ-инфрақұрылымын қалыптастыру қажеттігі туындайды.  

Страховые компании печать-01 (1) c;.jpg

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Подходит к концу 2018 год. Какие события, произошедшие в Казахстане, на Ваш взгляд, оказали наибольшее влияние на текущее состоянии экономики?

Варианты

1012SledProdkursiv.kz.jpg

123.gif

Цифра дня

37 276
Нурсултанов
родились в Казахстане за 27 лет независимости

Цитата дня

Трудность настоящего лидера заключается в том, что ты вперед смотрящий. Ты - ведущий, а не ведомый. Ты ведешь. Так куда ты ведешь, ты должен же это знать? Конечно, есть много советников, есть помощники, которые «подносят снаряды», пишут, анализируют и так далее. Но тебе надо принять решение, они не отвечают за то, что написали. Президенту надо принять решение и отвечать за это решение. В этом есть одиночество президента. Ты один здесь сидишь и работаешь

Нурсултан Назарбаев
президент РК

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank