Перейти к основному содержанию


1414 просмотров

Қазақстанда банктер жеткілікті ме?

ТМД елдеріндегі екінші деңгейлі банктердің жан басына шаққандағы тығыздығы

Фото: shutterstock.com

Қазақстанда іс қатарындағы ЕДБ (екінші деңгейлі банктер) санының қысқару үрдісі байқалады. Елімізде 2016 жылдың басынан бастап жеті банк лицензиясынан айырылды. Осыған қарамастан, кейбір сарапшылар ҚР-да «банктер тым көп» деп санайды. ТМД елдерінің банк саласындағы мән-жайды Kursiv Research анықтады.

ТМД елдері арасында халық санына қатысты банктердің ең көбісі Арменияда шоғырланған. Армения Орталық банкінің мәліметінше, қазіргі уақытта 2,94 млн тұрғынға 17 банк қызмет көрсетеді. Яғни, мұнда бір банкке 172,65 мың адам немесе 100 мың тұрғынға шаққанда 0,58 банк келеді.

Жақында Орталық банк кеңесінің мүшелігіне кандидат Мартин Галстян: «Елдегі банк жүйесі тұрақты және капиталдандырылған, қызмет көрсетулер қолжетімді, ал бәсекелестіктің есебінен мөлшерлемелер мен айырмалардың (спрэдтердің) төмендеуі және қызмет өнімділігінің өсуі байқалады» - деп айтқан болатын.

Оның айтуынша, Армения банктік дағдарысқа ұшырамаған және бірде-бір банк төлем қабілеттілігі мәселесіне душар болмаған, ал жүргізілген реформалар есебінен көрсеткіштер теңдессіз, бұрын-соңды қайталанбаған болып келеді, өйткені активтердің ЖІӨ-ге қатынасы 80% - ды құрап отырса, ал несиелердің/салымдардың ЖІӨ-ге қатысты бұл көрсеткіші 45% - ға жетіп отыр.

Банк саласынының қаржылық тұрақтылығын жоғарылату мақсатында осы жылдың жазында Арменияның банктеріне жеке тұлға болып табылатын қарыз алушылардың айыппұлдары мен төлемдерді кешіктіргені үшін салынатын өсімпұлдарын кешіруге рұқсат берілді.

ЕДБ тығыздығы жағынан екінші орынды Қырғызстан еншілеп отыр. Қырғызстанның 6,15 млн тұрғынына екінші деңгейлі 25 банк пен коммерциялық банктердің 320 бөлімшелері қызмет көрсетеді. Мұнда бір қаржы институтына 246,1 мың тұрғын немесе 100 мың адамға 0,41 банк келеді. ҚР ҰБ мәліметтері бойынша 2018 жылдың 30 маусымына дейінгі мерзімде банк саласының жиынтық активтері жыл басынан 6,8% - ға артып, 211,4 млрд сомды құрады. Аталмыш саланың несие қоржынының көлемі 119,6 млрд сомды құраса, жыл басынан бері өсім 10,4%-ға жетіп отыр. Банк саласының жалпы депозиттік базасы жыл басынан бері 5,5%-ға ұлғайып, 128,3 млрд сомға дейін жетті.

Тәуелсіз мемлекеттер достастығына мүше елдер ішінде ЕДБ тығыздығының көрсеткіші бойынша Ресей үшінші орынға орналасқан. РФ ОБ деректері бойынша, елде екінші деңгейлі 512 банк жұмыс істейді. Worldpopulationreview.com статистикасына сәйкес, бүгінде Ресей халқы 143,96 млн адамды құрайды. 100 мың адамға 0,36 банк тиесілі, бір банк 281,17 мың адамды қамтиды.

2001 жылдан бастап Ресейдегі банктер саны жыл сайын қысқарып келеді. Мәселен, он жыл ішінде елдегі ЕДБ саны екі есеге азайған. Жыл басынан бері 49 қаржы институты лицензиясынан айырылды. Fitch бірнеше жыл ішінде банктер санын 300-ге дейін қысқарту мүмкіндігін болжап отыр. Сондай-ақ, агенттік Ресей экономикасы үшін 50 банк жеткілікті деп есептейді.

2016 жылғы девальвациялық үдерістен кейін Әзірбайжанда несиелік ұйымдар саны 32-ге дейін қысқарып, 11 банк жабылды. Бүгінгі күні елде 9,95 млн адамға 30 екінші деңгейлі банк қызмет көрсетеді. Бір банк орта есеппен 331,52 мың адамды қамтиды, ал 100 мың адамға 0,3 ЕДБ келеді. Әзірбайжан Республикасының банк саласын қайта құрылымдау туралы әңгімелер бірнеше жылдар бойы айтылып келе жатыр.

Бүгінгі таңда Әзірбайжан банктерінің жағдайы мәз емес, оның басты себебі: ахуалды несиелердің көп болуы. Қазіргі уақытта бірқатар банктер банкротқа ұшырауда, алайда оларды лицензиядан әлі айырған жоқ. Сарапшылардың пікірінше, егер мемлекет пен Әзірбайжан Орталық банкі төрт жылға созылған банк саласын қалпына келтіру үдерісіне қаржы бөлмесе, елдің қаржылық институттары құнсыздану салдарына төтеп бере алмайды.

Бүгінгі таңда Беларусьте MFI (Monetary financial institutions) 28 мекемесі бар. Олар 25 банк және жиынтық активтері шамамен $30 млрд болатын үш банктік емес кредиттік-қаржылық ұйымдар (БКҚҰ). Бұл - мемлекеттік банктер, ресейлік коммерциялық банктердің бөлімшелері, шетелдік капиталы бар банктер және белорусьтік коммерциялық банктер. Барлық операциялардың ең көп үлесін мемлекеттік Беларусь банкі атқарады: оның активтері мемлекеттік банк жүйесінің шамамен 42%-ын құрап отыр. Жалпы, мемлекетте бір қаржы институтына 337,46 мың тұрғыннан келеді екен.

БР Ұлттық банкінің деректері бойынша, бүгінгі таңда төрт банкке банкроттық қауіп төніп отыр немесе олар таратылып тасталуы мүмкін. Осыған қарамастан, елдің қаржы саласы салыстырмалы түрде тұрақты болып келеді.

Молдовада 4 млн тұрғынға 11 лицензияланған екінші деңгейлі банк қызмет көрсетеді. Өткен жылдың соңында жойылу үрдісінен тағы тоғыз ЕДБ өткен болатын. Банктердің тығыздығы 100 мың адамға шаққанда 0,27 ұйымды құрайды, бір банк 367,17 мың халықты қамтиды. Бұған дейін елдің қаржы саласы ірі банктік алаяқтық салдарынан зардап шекті – 2014 жылы үш молдавиялық банктен $1 млрд жоғалып кеткен еді. Бүгінгі таңда Орталық банк банк саласының толықтай қалпына келтірілгені туралы мәлімдейді.

Украинада 82 банк жұмыс істейді. Ел халқы 43,96 млн адамды құрайды, бір банк орта есеппен 536,11 мың адамды қамтиды. Украинадағы 100 мың тұрғынға 0,19 банктен тиесілі. Украинада қызмет көрсетілмеген несиелердің 90-95 % иемденіп отырған 98 банк төрт жыл ішінде жойылды.

Ел президенті Петр Порошенко тазалаудан кейін банк саласының тұрақтанғанына сенімді екенін білдірді. Оның айтуынша, Украина банктері жабылуды тоқтатып, енді пайда көріп отыр. 2018 жылдың I тоқсанының қорытындысы бойынша банк жүйесі 8,7 млрд гривен пайда тапты, бұл Украина банктерінің рекордты жетістігі болды (қазіргі бағам -АҚШ доллары үшін 28,09 гривен).

Тәжікстанда халыққа қатысты банктердің тығыздығы 9,15 млн адамға шаққанда 17 банк немесе 100 мың адамға шаққанда 0,19 банкті құрайды. Соңғы 12 айда Тәжікстанда бір жаңа банк – «Тәжікстан Коммерцбанкі» ААҚ құрылды. Бұрын елде тұтынушылар алдындағы міндеттемелердің орындалмауына байланысты екінші деңгейдегі екі банк таратылған болатын.

Қазақстан «достастық» елдері арасында екінші деңгейлі банктердің тығыздығы бойынша соңынан санағанда екінші болып шықты. Бүгінгі күні үш қаржы мекемесі таратылу жағдайында, екі ірі банк біріктіріліп отыр. Нәтижесінде, елде іс жүзінде жұмыс істейтін банктер саны – 28. Бір банк орта есеппен 658,92 мың адамға қызмет көрсетеді, яғни 100 мың тұрғынға шаққанда – 0,15 ЕДБ келеді. Сарапшылар елдегі банктердің қазіргі санын айтарлықтай маңызды деп санамайды және нарықтың одан әрі іріктелуін болжап отыр.

Өзбекстанда да Қазақстандағы секілді 28 банк жұмыс істейді. Алайда, ел халқы айтарлықтай көп – 32,47 млн адам, яғни бір қаржы институты орта есеппен 1,16 млн адамды қамтиды. Банктердің тығыздығы 100 мың тұрғынға шаққанда 0,09 ұйымды құрайды. Moody's Өзбекстанның банк саласы бойынша тұрақты болжамын сақтап келеді. Moody's сарапшылары банк активтерінің сапасы жақсы болып қалады, ахуалды несиелердің үлесі экономика өсуінің, инфляцияның төмендеуінің және несиелендірудің жылдам өсуінің (2018 жылы 30-40%) арқасында бұрынғы деңгейде сақталады деп болжайды.

Банки ипотеки люлди проценты каз-01.jpg


14939 просмотров

Как в будущем хорошо зарабатывать и быть востребованным в Казахстане

Курсив выяснил какие новые профессии появятся на рынке

Фото: shutterstock/автор Ollyy

Выпускники школ выбирают будущую специальность, прислушиваясь к совету родителей или ориентируясь на текущее положение дел на рынке труда. Часть просто поступает на ту специальность, где можно получить государственный грант. Многие из окончивших вузы работают не по профессии, поскольку не нашли себе места на рынке труда или же специальность, на обучение которой потрачены годы, пришлась не по душе.

Абитуриенты и их родители теряются во множестве специальностей, предлагаемых на образовательном рынке и часто выбирают ту, на которую после обучения или слишком большая конкуренция и нет свободных вакансий, или не устраивает предлагаемая заработная плата, или, что называется, душа не лежит.

«В советское время работала система профориентации с кружками в школах, где проявлялись индивидуальные качества и интересы ребенка. Учащихся не только водили на экскурсии на производство, но и организовывали для них встречи с представителями разных профессий», – регулярно рассказывает начальник образовательного центра BTS Digital, руководитель проекта «Атлас профессий в Казахстане» Саясат Нурбек.

После распада Советского Союза профориентационная модель образования потихоньку стала исчезать. Как результат – нынешние выпускники при поступлении в вуз даже не знают, что представляет собой его будущая специальность.

В еще большем замешательстве они оказываются, когда им предлагают новые специальности, которые возникают по мере изменения технологий.

«Глобальная цифровизация затронула все сферы жизнедеятельности, это касается и профессиональных областей. В условиях цифровой экономики меняется и рынок труда – обновляются старые и появляются новые профессии», – подчеркнули представители портала HeadHunter (hh.kz).

В конце 2018 года министр информации и общественного развития Казахстана Даурен Абаев озвучил прогноз «Института будущего»: в 2030 году в мире будет 85% новых профессий. В списке этой организации детектив по работе с данными, редактор генетического кода, проектировщик путешествий, городской кибер-­аналитик, цифровой портной и менеджер по командной работе людей и машин.

В 2019 году Министерством труда и социальной защиты населения Казахстана был разработан перечень 100 востребованных сервисных и индустриальных профессий в Казахстане. В него вошло 35 востребованных профессий, где нужно иметь высшее образование и 65 – где необходимо техническое и профессиональное образование.

В этот перечень включены десять новых профессий: IT-специалисты, инженеры по 3D-моделированию, по системам межмашинного обучения, по во­зобновляемым источникам энергии, по аддитивным технологиям производства, архитекторы и проектировщики инфраструктуры умного градостроительства, беспилотных авиационных систем и графические и мультимедийные дизайнеры.

Для того чтобы будущим абитуриентам было легче ориентироваться в выборе профессии, в Казахстане начали работу над проектом «Атлас профессий». Идея была позаимствована у россиян.

Российский атлас был опубликован еще в 2014 году. Его методология была разработана на базе технологического форсайта (метод предвидения) Международной организацией труда, Агентством стратегических исследований Российской Федерации и Московской школой управления «Сколково».

Суть форсайта заключается в том, что эксперты из разных отраслей путем исследований и диалога работают над прогнозированием и разработкой тех специальностей, которые могут и должны появиться в будущем, и тех, которые начинают терять свою ценность.

Сам атлас, как заявляют его казахстанские разработчики – компания BTS Digital, будет содержать в себе перечень специальностей, актуальных на ближайшие 10–15 лет. Фактически атлас должен стать путеводителем или методическим пособием для будущих выпускников и их родителей.

Для создания казахстанского атласа профессий определены девять приоритетных для экономики республики отраслей. К их числу относятся нефтедобыча и переработка, машиностроение, сельское хозяйство, горная металлургия, транспорт и логис­тика, IT-технологии, туризм, энергетика и обрабатывающая промышленность.

Атлас в Казахстане, как и его российский аналог, будет состоять из трех категорий профессий: «пенсионеры», трансформирующиеся и новые.

К профессиям-пенсионерам относятся те специальности, которые будут исчезать со временем. Как, к примеру, исчезли профессии телефонистки или машинистки.

Трансформирующимися называются специальности, изменяющиеся вслед за новыми технологиями. Пример такой профессии – оператор горнопроходческой машины под землей. Теперь этот оператор управляет машинами на поверхности земли с помощью специальных джойстиков. Лучшим работником в данном случае может быть человек, который увлекается компьютерными играми, заметили в BTS Digital.

Третья категория – новые профессии (или профессии будущего), которых сейчас нет либо они только зарождаются и через некоторое время станут популярными.

Одной из таких новых профессий, по мнению специалистов hh.kz, является IT-рекрутер. Для того чтобы специализироваться на этом поприще, от обычного HR-специалиста помимо его основных профессиональных качеств потребуются дополнительные ключевые навыки для возможности подбора IT-специалистов.

Опыт работы IT-рекрутера для работодателей крайне важен и составляет от трех до шести лет, рассказали специалисты портала hh.kz. Работодатели предлагают таким специалистам зарплату от 106 тыс. тенге. Но есть и те, кому платят больше – от 333,3 тыс. тенге и выше.

В сфере маркетинга стали востребованы такие специализации, как интернет-маркетолог, контент-менеджер, SMM-менеджер и другие. Минимальная зарплата интернет-маркетологов – от 147,4 тыс. тенге. Хорошие специалисты получают от 500 тыс. тенге. Зарплата контент-менеджеров, SMM-менеджеров ниже, чем у интернет-маркетологов. Минимальная зафиксированная зарплата на HeadHunter составляет 83,5 тыс. тенге.

В профессиональной области «Информационные технологии, интернет, телеком» появилась специализация «инженер по машинному обучению» (machine learning engineer). Работодатели предлагают соискателям зарплату от 475,1 тыс. тенге. По данным HeadHunter, были примеры, когда работодатели предлагали зарплату выше 1,64 млн тенге в месяц.

Пилотный проект

Сейчас единственной компанией, которая решила запустить пилотное форсайт-исследование в рамках проекта «Атлас профессий в Казахстане», стала ERG. Исследование запущено на базе Донского горно-обогатительного комбината АО «ТНК «КазХром» в Актюбинской области.

По результатам первых форсайт-сессий выявлено 45 трендов, влияющих на предприятие, 18 исчезающих профессий, 13 изменяющихся, 14 новых профессий. В исследовании принимали участие 36 экспертов комбината и девять модераторов и аналитиков. Некоторыми результатами первого пилотного исследования на Донском ГОК поделились с «Курсивом» в BTS Digital.

Вариантами новых профессий в горнодобывающей промышленности страны станут такие специальности, как прораб-вотчер, IT-диспетчер, мовер-скутер,digital-технолог.

К вариантам изменяющихся профессий относятся горный мастер открытых разработок, проходчик, машинист экскаватора и его помощник и другие.

К профессиям-пенсионерам горно-металлургической отрасли относятся ламповщик, ремонтник индивидуальных светильников, проходчик, люковой, машинист электровоза, опрокидчик, бункеровщик.

В связи с внедрением методов автоматизированного дистанционного контроля исчезнут профессии, связанные с точечным контролем на рабочих местах, а именно машинист насосных установок, машинист ГБУ, компрессорной установки, подъемных установок, стволовой, горнорабочий на маркшейдерских работах, машинист бульдозера, концентраторщик, сепараторщик, контролер ОТК и другие.

Команда BTS планирует запустить один отраслевой атлас и один региональный. В дальнейшем они послужат образцом для создания атласов других отраслей и областей, которые будут соединены в национальный атлас. Казахстанский атлас планируется закончить к марту 2020 года.

Подготовка специалистов

Пока в стране разрабатывают список профессий будущего, университеты уже готовы обучить новым специальностям.

В КазНУ имени аль-Фараби среди новых программ бакалавриата, ориентированных на получение профессий будущего, запущено обучение по таким направлениям, как актуарная математика, интернет вещей и Big data, киберфизика, химическая инженерия, микробиология, государственная служба, технология фармацевтического производства и другие.

В магистратуре – datе-журналистика, бизнес-аналитика, интернет вещей, IT-генетика, машинное обучение и анализ данных, природно-техногенные риски, биотехнология окружающей среды, нанотехнология пищевой промышленности, робототехнические системы, спортивная психология, фитобиотехнология.

С 2019 учебного года в AlmaU начинается подготовка кадров по направлениям бизнес-аналитика и экономика, HR-менеджмент, государственная и международная политика, урбанистика и сити-менеджмент, бизнес- аналитика и Big Data, туризм и event-менеджмент, бизнес-администрирование в области предпринимательства.

В заключение Саясат Нурбек подчеркнул, что любой специалист, который хочет стать востребованным на рынке труда и зарабатывать большие деньги, должен найти собственную уникальность и оттачивать ее. К примеру, можно быть не просто токарем, а, потратив время на развитие своих способностей и обучившись основам IT, стать хорошим digital-токарем, пояснили представители компании BTS Digital.

профессии копия (2).jpg

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций