Перейти к основному содержанию

356 просмотров

Қазақстанда шаруа қожалығын қалай тиімді басқару керек

Банкрот болған кәсіпті аяққа тұрғызудың жолы қандай

Фото: Shutterstock

Жамбыл облысы, Байзақ ауданындағы «Бірлік» шаруа қожалығы қазіргі кезде пияз, қызылша, беде егіп, 120 гектар жерді игеріп отыр. Шаруа қожалығының басшысы Николай Рахметілдаев өз кәсібін сәтсіздік пен құлдырау, банкроттықтан кейін қайта аяғынан тұрғыза алды.

Іс бастау қиын

Кезінде институтты қызыл дипломмен бітірген құрылысшы-инженер егін шаруашылығымен КСРО тарай бастаған кезде айналыса бастаған. Оған себеп – құрылыс саласының құлдырауына әкеп соққан сауда-экономикалық байланыстың үзілуі.

«Құрылыс тоқтап қалған соң, ары қарай қалай күн көрерімізді білмедік. Жаппай жекешелендіру кезінде адамдардың бәріне жерді пайға бөліп берді, бірақ оны елдің бәрі игере алмады, өйткені жанар-жағармай табу қиын, тұқым мен техника жетіспейтін. Тіпті егін егіп, өнімін жинасаң да, оны өткізе алмайтынсың, өйткені тауар өткізетін жаңа нарық қалыптаспаған, ал бұрынғы қоймалар өз жұмысын тоқтатқан», – деп еске алады кәсіпкер.

Осы кезде оған жермен айналысуды ұсынған бауырлары қолдау көрсетеді. Өз жерлері мен көршілердің пайын қосқанда 120 гектар  болатын жерді игеруді  қолға алады. Осылайша Николай Рахметілдаев шаруа қожалығының басшысына айналады.

1990-жылдардың аяғында бар жиған-тергенін бизнеске салған фермер оны қайтара алмаған. Қолайсыз ауа райы бүкіл өнімді құртып, банкрот болады. Тіпті банкке кепілге қойған үйінен де айырылып қалады. Тек бірнеше жыл өткен соң ғана жаңа баспана тұрғызып алды.

Оның айтуынша дәл сол кезде үкіметтің құрылыс пен мектептерді күрделі жөндеуге қаржы бөле бастауы үлкен көмек болады. Кәсіпкер құрылыс пен жердің арасында шапқылап жүріп, ақырындап көтеріле бастайды. Қызылша мен пияз отырғызып, кейіннен ауыл шаруашылығы өндірушілерін қолдау қорынан несие алады.

«Тәуелсіз мемлекет алдымен астық өндірушілер мен мал шаруашылығын қолдады. Тек 2004-2005 жылдары ғана басқа шаруаларға жақсы көмектесіп, барлық дақылдардың әр гектарына субсидия бөле бастады. Техниканы да лизингке беріп, жанар-жағармай мәселесі толық шешілді», – дейді шаруашылық басшысы.

Бар мәселе дақылда

Николай Рахметілдаев өзінің 30 гектарынан бөлек, пайшылардың 90 гектар жерін өңдеп, оларға жинаған өнімнен азық-түлік түрінде дивидент беріп отырады. Бұл жерге пияз пен қызылша, жоңышқа егеді. Одан бөлек, өзге шаруа қожалығынан үш жылда бір рет пияз бен жоңышқа егу үшін 100 гектар жер алып отырады. Жерді осылайша өзара алмастырып, егіннен кейін жоңышқа мен пияз отырғызады.

«Су қасымызда, соңғы 5 жылда біз пиязды тамшылап суғаруға көштік. Ол бұрын жақсы субсидияланатын еді, шаруалар оның тиімділігін түсінуі үшін мемлекет ынталандырып отырған секілді. Ал адамдар іс жүзінде оның  тиімді екенін түсінген кезде, субсидияны тоқтатты»,– деп атап өтті фермер.

Фермер тамшылап суғаруға қажетті маторлы насос, фильтр мен құбыршекке 5 мың доллардан аса қаражат кеткенін айтады. Алайда Николай бұл шығын өзін-өзі ақтады деп тұжырымдайды.

Нарықты басқара алмаймыз

Биыл ол 45 гектар жерден 2,5-3 мың тонна пияз алуды жоспарлап отыр. 1 келі пияздың көтерме бағасы, фермердің айтуынша, өте жақсы – 32 теңге. Тамшылап суғарудың арқасында «Пандора» сортынан гектарына 100 тонна өнім алса, «Манас» сортынан 65-70 тонна жинаған.

«Былтыр келісін тіпті 13 теңгеден өткізген едік. Кейіннен Ресей, Польша, Белоруссия  мен Украинаның біздің пиязға сұранысының арқасында, баға біршама өсті. Ерте сатып жібергендер ұтылып қалды. Өз өніміміздің бағасына ықпал ете алсақ қой», – дейді кәсіпкер.

Төлем бойынша түйткіл көп

Бір гектардан орта есеппен 50 тонна қызылша алады. Биыл шаруа қожалығы 30 гектар жерге қызылша еккен. Былтыр жинаған өнімді өткізу қиынға соққан соң,  қызылшаны азайтқан.

«Байзақ ауданы Кеңес заманынан бері «қызылша ауданы» саналатын. Егер бұрын мемлекет қызылша егетін әр гектарға 90 мың теңгеден төлесе, қазір салмағына қарай, қызылшаны қант зауытына өткізген кезде, әр келісінің 12 теңгесін мемлекет субсидиялайды. Ал зауыттың өзі сол салмаққа 8 теңгеден ғана төлейді. Меркі қант зауытының бұрынғы басшысы 10 теңгеден сатып алуға уәде берген еді, зауыттың жаңа басшысы өзіне дейінгілердің сөзінен бас тартып отыр. Ең басты мәселе – төлемді кешіктіретіні. Егер аймақта бірнеше қант зауыты болса, бәсекелестік  бізге біршама көмектесер еді»,–деп тұжырымдайды фермер.

 Малдың жем-шөбі

Шаруа қожалығы басшысының айтуынша  ең тімдісі – беде. Бір маусымның өзінде 3 рет орып алады. Оны мал жас күйінде де, құрғақ күйінде де жақсы жейді.

«Биыл біз 45 гектар жерге беде ектік. Орташа шығымы – гектарына 150-200 түк, құнарлы топырақтан 250-300 түкке дейін алуға болады. Оның бағасы 250-400 теңге аралығында. Шөп сатудан түскен ақшамен тұқымға, жер жыртуға және шөп оруға кеткен шығынды жауып, қалғанын малдың қыстық азығы ретінде жинаймыз»,– дейді фермер.

Ауылдың асыраушылары

Николай Рахметілдаевтың айтуынша, «Бірлік» ШҚ –  Құмжота ауылының тұрғындарын жұмыспен қамтып отырған бірден-бір  шаруа қожалығы. Бір бригадир мен 4 су ұстаушы тұрақты түрде жұмыс істесе, қалғандары маусымдық жұмысшылар.

«Адамдар жарты жыл ғана жұмыс істеп, жақсы табыс таба алады. Мәселен пияз жинау кезінде мен 30 келілік дорба үшін 60 теңге төлеймін. Күніне 10-12 мың теңге тауып, айына 1 мың долларға дейін алатындар да бар», – дейді шаруа қожылығының басшысы.

Сонымен қатар кәсіпкер ауылды көтеру үшін пайызы төмен несие мен субсидия ретіндегі мемлекеттік қолдау қажеттігін айтады.

«Несие алу үшін жинайтын құжаттар тізімін қысқартып, сондай-ақ су мәселесін шешсе, жақсы болар еді. Су тапшылығынан көп жер игерілмей, бос жатыр. Су бойынша Қырғызстанға тәуелді екеніміз белгілі, қазір су арналарының табанына бетондай бастады, бұл бір жағынан жақсы болды, өйткені біздің топырақта судың көп бөлігі жерге сіңіп кетеді. Ең бастысы – жерді жұмыс істей алатын, қолынан іс келетін адамдар иеленуі тиіс», – деп тұжырымдайды қожалық басшысы.

1 просмотр

Как запустить производство кожаных изделий в Караганде

Кейс от Александра Ермакова

Фото из архива Александра Ермакова

Предприниматель Александр Ермаков работает с кожей более шести лет. Сегодня его заказчиками являются крупные международные компании, имеющие представительства в Казахстане. Мастер намерен развивать свое дело и дальше, чтобы начать конкурировать с безымянными европейскими брендами.

Вначале был чехол

Увлечение Александра Ермакова трансформировалось в бизнес постепенно, по мере роста количества заказов. Сейчас на небольшом производстве, умещающемся на 30 кв. м, работают шесть человек.

«В 2013 году я искал кожаный чехол для планшета в магазинах. Ничего подходящего не нашел, поэтому сшил его сам из старой куртки. Мне понравился сам процесс и то, что получилось. Я стал интересоваться пошивом кожаных изделий: смотрел видео на YouTube, набивал руку, искал материал. И уже спустя три года наладил продажу вещей через Facebook. Вскоре получил заказ от отеля Ritz-Carlton Astana на изготовление кожаных папок для апартаментов. Таким образом, в 2018 году я окончательно оставил прочие приносившие доход занятия, сконцентрировавшись на своем новом увлечении», – рассказывает предприниматель.

Изначально он шил на заказ галантерею, сейчас в фокусе – сумки среднего класса, которые стоят от 40 до 80 тыс. тенге.

«Мы не конкурируем с китайскими производителями. Это бесполезно. В самом дорогом люксе нам делать тоже нечего, потому что там свои игроки. Поэтому мы стремимся в средний сегмент, как европейские безымянные бренды, которых довольно много. Какой-нибудь небожитель типа Hermes работает с лучшими материалами. Но 80% стоимости изделия – это имя. Причем невозможно купить дорогую сумку сразу. Сначала нужно приехать в Париж, заполнить заявку, потом вызовут на собеседование и потом решат, будут они вам шить свои знаменитые Kelly или Birkin», – делится Александр Ермаков.

Фото к коже (7).JPG

Нешуточные контракты

Первое оборудование Александр приобрел в 2016 году. Прямострочная швейная машина с прямым продвижением обошлась предпринимателю всего в 50 тыс. тенге, поскольку не была новой – в магазине подобный образец стоит в шесть раз дороже. Годом позже в его мастерской появились еще две машины – колонковая и брусовочная общей стоимостью 230 тыс. тенге, также уже находившиеся в использовании. Деньги на приобретение сырья он занимал у знакомых.

Поскольку ценник на кожаные изделия, производимые компанией Александра, достаточно высок для местного потребителя, она чаще сотрудничает с покупателями из Алматы и Нур-Султана, реже – из Европы, России и Узбекистана.

«Основной доход нам приносит сотрудничество с международными компаниями: Pernod Ricard, Ritz-Carlton, St. Regis, от которых поступают крупные заказы на изготовление сумок и аксессуаров. Нас выбирают, потому что мы всегда делаем бесплатный образец и лично общаемся с клиентом», – говорит предприниматель.

Сырье для готовой продукции предприятие импортирует из РФ. Оттуда поступает как российская кожа, так и итальянская, которую соседняя страна закупает в больших объемах, а затем перепродает.

«Из Казахстана вывозится огромное количество сырья, однако кожевенные заводы стонут, что недозагружены. Шкуры КРС за копейки закупают Турция и Китай, которые потом продают нам готовые изделия с многократной накруткой», – поясняет бизнесмен.

По его словам, квадратный дециметр кожи обходится от 20 до 100 рублей (курс рубля на 16 декабря 2019 года – 6,16 тенге – «Курсив»). Для сумки среднего размера необходимо 100 кв. дм, или 1 кв. м. Себестоимость готового изделия с учетом фурнитуры – 30 тыс. тенге, не считая логистику, налоги, труд.

Мечты о «штурме»

Александр утверждает: «кожаный» бизнес вряд ли можно назвать самым прибыльным занятием. Большую часть выручки съедают расходы на сырье, фурнитуру, логистику, производство картонной упаковки, которое пока находится на аутсорсинге.

В то же время карагандинское предприятие за практически идентичную продукцию может предложить гораздо меньшую цену, чем мелкие западные конкуренты.

«Если самая дорогая наша сумка стоит 200 евро, то сумка такого же типа где-нибудь в Средней Европе будет стоить 500. Мы дешевы, и в этом для нас кроются определенные перспективы, как для Китая, который в свое время тоже был дешевым. Чтобы поставлять продукцию в Европу, нужно копить деньги на участие в выставках, где можно найти ритейлеров. Например, выступление на выставке в Милане обойдется как минимум в 20 тыс. евро. Но соваться туда сейчас глупо – нет нужных объемов производства. В этом смысле нам было бы интересно побывать в Варшаве, поездка куда обошлась бы в два раза дешевле. Штурм нового рынка – это всегда затраты», – отметил предприниматель.

Пока у Александра и его семьи нет возможности отправиться за рубеж, так как денежный поток зависит от непрерывности производственного процесса. Однако он не теряет надежды, что рано или поздно его планы осуществятся.

Фото к коже (2).jpg

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Биржевой навигатор от Freedom Finance