Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


3442 просмотра

Где лучше брать деньги на развитие агробизнеса в Казахстане

Выбираем между банками и МФО

Фото: Офелия Жакаева

В Казахстане началась весенняя посевная. Однако эксперты финансового рынка отмечают, что, несмотря на содействие государства в предоставлении сельскохозяйственных угодий и всевозможных субсидий успешным бизнес в агропромышленном секторе может быть только в случае регулярных денежных вливаний. Вопрос лишь в том, через какие финансовые структуры сельхозпроизводителям выгоднее кредитоваться. 

По предварительным данным управлений сельского хозяйства акиматов областей Казахстана, в 2019 году сельскохозяйственные культуры планируется разместить на площади более 22,3 млн га, что на 290,7 тыс. га больше, чем в 2018 году.

В этом году в Карагандинской области предполагалось засеять 969 тыс. га земли. По сравнению с прошлым годом посевные поля были увеличены на 57 тыс. га. Местных аграриев это увеличение площадей не пугает. Они надеются на новые механизмы субсидирования. В частности, речь идет о семеноводстве. С этого года растениеводы получают семена по норме, без оплаты. А их стоимость возмещается элитсемхозам за счет субсидий.

Однако, по словам аграриев, субсидирование семян - это еще не весь вопрос. Главное, говорят они, заранее запасаться комплектующими, на случай поломки техники во время посевной или уборочной. Благо сегодня доставить запчасти на технику можно из любой точки мира. Были бы лишь деньги. А вот с ними как раз и возникает проблема. Поэтому и приходится сельхозпроизводителям обращаться в финансовые организации. 

БВУ за крупные проекты

С одной стороны, БВУ, которые активно фондирует КазАгро, не очень охотно идут на кредитование небольших запросов аграриев, отдавая предпочтение наиболее крупным проектам. К примеру, в июне 2018 года «дочка» КазАгро – АО «Аграрная кредитная корпорация» фондировала ДБ АО «Сбербанк» для финансирования проекта ТОО «Green Capital Kazakhstan» в Актюбинской области. Общая сумма кредитной линии составила свыше 5,1 млрд тенге.  Масштабный аграрный проект включал в себя закуп, поставку и монтаж «под ключ» тепличного комплекса одного из мировых лидеров этой индустрии – KUBO Greenhouse Projects B.V. (Нидерланды) общей площадью 6,7 га.

В то же время, как отмечал еще в феврале текущего года, выступая на коллегии министерства сельского хозяйства, не так давно освобожденный от должности вице-министра сельского хозяйства Берик Бейсенгалиев, только за 2018 год КазАгро фондировал БВУ на 132 млрд тенге, и за счет чего банки профинансировали более 6 тыс. товаропроизводителей. Однако при этом он подчеркнул, что за последние 8 лет объем кредитования банками уменьшился в 4 раза. В 2011 году – 448 млрд тенге, в 2018 году – 112 млрд тенге. «Но при этом финансирование за счет средств группы КазАгро повысилось тоже ровно в 4 раза – с 93 млрд до 385 млрд тенге», – говорил теперь уже экс-вице-министр.

Микрокредиты для бизнеса

С другой стороны, учитывая нежелание БВУ развивать данное направление, освобождающуюся нишу все больше занимают микрофинансовые организации (МФО). Стоит отметить, что вопрос доступности кредитных средств на селе поднимается довольно давно. Основной его проблемой является недостаточность или отсутствие у многих сельчан необходимых залогов. В этой связи и была, собственно, разработана Нацхолдингом «КазАгро» программа вовлечения в процесс кредитования бизнеса на селе частных финансовых структур – МФО и кредитных товариществ (КТ).

Вкратце напомним, суть данной программы заключается в системе гарантирования микрозаймов, которая позволит малому бизнесу, даже при наличии проблем с залогами, через МФО и КТ получить необходимые кредитные ресурсы по ставке 6% годовых. 

Кстати, как пояснили «Курсиву» эксперты МФО KMF, деятельность МФО регулируется Законом РК «О микрофинансовых организациях», финансовый надзор за деятельностью МФО осуществляет Национальный банк РК. Микрокредиты выдаются только в национальной валюте, а их размер не может превышать 8 тыс. месячных расчетных показателей (МРП на этот год – 2525 тенге). В 2019 году наибольшая сумма, которую клиент может получить в МФО Казахстана, составляет 20,2 млн тенге.

В Казахстане на 1 января 2019 года было зарегистрировано 157 микрофинансовых организаций, тогда как в аналогичный период 2018 года их было 149. По данным Национального банка РК, по состоянию на тот же период текущего года только одна компания из всех МФО не выполнила требования регулятора по пруденциальным нормативам в части размера расчетного собственного капитала. Совокупные активы сектора по итогам 2018 года составили 286,55 млрд тенге, что на 52% больше показателя конца 2017 года.

Кроме того, финрегулятор, обращаясь к заемщикам, постоянно подчеркивает, что требование о раскрытии полной стоимости микрокредита путем указания значения ГЭСВ в договоре о предоставлении микрокредита действует с 2012 года. А согласно постановлению Нацбанка РК от 24 декабря 2012 года № 377 «Об утверждении предельного размера годовой эффективной ставки вознаграждения» размер ГЭСВ по микрокредитам не должен превышать 56% годовых.
В целом, как отмечает глава Ассоциации микрофинансовых организаций Казахстана Ербол Омарханов, деятельность микрофинансовых организаций как раз и направлена на развитие предпринимательства. И в отличие от БВУ, МФО оказывают услуги по микрокредитованию в тех отдаленных регионах республики, где банки не представлены широко либо вовсе отсутствуют.  

Есть и еще одно направление, которым воспользовались МФО. В частности, как отмечает генеральный директор МФО Solva Марат Бекжанов, компания сделала ставку на кредитование онлайн. Эта бизнес-модель позволяет проводить весь процесс, начиная от заявки и заканчивая погашением займа дистанционно, через интернет. Это позволяет потенциальному заемщику не тратить сутки на оформление и ожидание одобрения кредита. Оформить кредит на развитие сельскохозяйственного бизнеса на сумму до 2 млн тенге можно без посещения офиса кредитной организации за несколько минут. Для этого компания предлагает использовать электронно-цифровую подпись. 

«Сервис Solva развивается в рамках цифровизации Казахстана, и, помимо продвижения своих кредитных продуктов, мы также ведем большую разъяснительную работу среди предпринимателей по поводу того, какие возможности открывают новые технологии. К примеру, при помощи ЭЦП оформить кредит можно за считанные минуты», – говорит Марат Бекжанов.   

По его словам, использование быстрого кредита позволяет сельхозпроизводителям оперативно реагировать на меняющиеся условия бизнеса либо, наоборот, заранее подготовиться к приближающемуся сезону – закупить ГСМ, семена и необходимую технику. «Эффективный финансовый рычаг для развития бизнеса необходим. В аграрном секторе, где людям зачастую неудобно куда-то далеко ездить, стоять в очереди, а деньги нужны срочно, наша платформа позволяет оформить заем удаленно, без личного присутствия», – отмечает г-н Бекжанов.   

Государство в должниках

На начало 2019 года акиматы задолжали сельхозпроизводителям, в частности птицеводам, более 5 млрд тенге в Алматинской, 2,3 млрд тенге – в Актюбинской, более 1 млрд тенге – в Карагандинской и 5,3 млрд в Восточно-Казахстанской областях. В целом, как отмечает депутат мажилиса Шакир Хахазов, только по животноводству долг государства составил около 20,7 млрд тенге. По оценке мажилисмена, неполучение полагающихся дотаций в полном объеме приводят в угрозе банкротства, невыплате налоговых, кредитных и других обязательств субъектами агробизнеса.  

Не лучше обстоит дело и с посевной. По информации «Курсива», только в этом году на посевную западноказахстанские предприниматели вынуждены были взять кредиты почти на 1 млрд тенге на семена, ГСМ, новую технику и оплату труда. Теперь надежда аграриев на хорошие погодные условия и урожайный год.

В Карагандинской области, посевную планируют начать с 10 мая. Предполагается, что на поля выйдет свыше 17 тыс. единиц сельхозтехники. По информации филиала Аграрной кредитной корпорации, для проведения весенне-полевых работ 22 хозяйства трех зерносеющих районов (Бухар-Жырауского, Нуринского и Осакаровского) уже получили льготные кредиты под 5,5% годовых, в сумме 713 млн тенге. Так же, как и на западе Казахстана, карагандинских сельхозпроизводителей волнуют погода, урожайность, а также вопросы субсидирования семян, регулирование тарифов хранения зерна на элеваторах области и субсидирование стоимости минеральных удобрений. 

У кого NPL растет?

Вместе с тем, согласно данным Первого кредитного бюро по итогам февраля 2019 года, доля БВУ в общих объемах выдач опустилась до 80% (против привычных значений в 90%), в то время как МФО, напротив, нарастили объемы кредитования, и их доля в выдачах выросла до 6,6%. 
В феврале текущего года совокупная ссудная задолженность по кредитам бизнесу (ИП и юридическим лицам) составила 16,4 трлн тенге. Снижение относительно январских результатов составило 3,4%, а к началу года – 4,7%.

На 1 марта 2019 года структура «ссудная задолженность бизнес-кредитов по малым предприятиям» занимает половину портфеля (50,3%), доля крупных предприятий составила 22%, доля средних предприятий – 7,9%, ИП – 4,8%, а сегмент розничных кредитов ИП составил 1,2%. При этом объемы выданных бизнес-кредитов выросли в феврале 2019-го. В структуре выдач доля БВУ составила 91%, доля прочих – 7%, а МФО – 2%.

Рост суммы ссудной задолженности произошел в сегментах ипотечного кредитования и потребительских кредитов без залога, таким образом, доля этих продуктов в структуре портфелей составила 25,2% и 54,2% соответственно. 
 


895 просмотров

Ескі автобус сатып алып, қалай жылына $2 млн табыс табуға болады?

Атыраулық Вадим Синкевичтің кейсі

Фото: Shutterstock

Бизнесмен Вадим Синкевич кәсібін жаңадан бастағанда, қолдағы барын осы іске салады. Тіпті тірлігінің табысты боларына ешкім сенбеген қиын кезеңде де, бұл кәсібін тастамады. Қазір ол басқарып отырған компания – Атырау облысында қалааралық тасымалмен айналысатын жалғыз ресми тасымалдаушы, ал фирманың жылдық айналымы 2 миллион долларды құрайды. Осы табысты бизнестің тарихы туралы кәсіпкер «Курсивке» айтып берді.

Идея және ескі автобус

2005 жылы кәсіпкер жолаушылар тасымалымен айналысуға бел буады.  Сол кезде  Атырау маңында «Болашақ» мұнай-газ өңдеу зауытының құрылысы басталған еді, жобаны іске асыратын оператордың болжамы бойынша, ол жаққа 16 мыңға жуық маман жұмысқа тартылуы тиіс. Бұл –жұмысшыларды күнделікті қаладан құрылыс алаңына және кері қарай жеткізу деген сөз. 

Сол кезде Вадим Синкевичке автобус сатып алып, оны жұмысшыларды тасымалдауға жалға беріп қою туралы ой келеді. Жалпы, ол уақытта күзетшіліктен табатын 60 мың теңгемен алысқа бара алмайтын еді. Не ақшасы, не жолаушылар тасымалын ұйымдастыруда тәжірибесі жоқ. Есесіне өз ісін бастауға деген үлкен ынта болды. 

«Пәтерімді кепілге қойып, 27 мың доллар несие алуға тура келді. Ол кезде қолымда бары сол еді. Бұл ақшаға зауыттан шыққанына 10 жыл болған автобус сатып алдым», – деп еске алады кәсіпкер. Ол кезде нарықта неміс пен кәрістердің ескі, енді бір 10 жыл жүріс беретін автобустары ғана бар еді.

«Бәрі бірден ойыңдағыдай болмайды екен, табысты бизнес пен жеңіл пайданың орнына, қиындықтан көз ашпай қалдым. Бұндай автобустардың бөлшектерін сататындар да аз, ал оны жөндейтін мамандар тіптен саусақпен санарлық болды. Газеттегі хабарландыру арқылы Алматыдағы фирмаларға шығып, қажетті бөлшектерге солар арқылы тапсырыс беруге тура келді. Автобустың жүргенінен тұрғаны көп болып, кірістің орнына шығын көбейіп кетті»,– дейді Вадим Синкевич.

Автобус жөндеп, оған қоса несие төлеу үшін, жас кәсіпкерге отбасымен ата-анасының шағын пәтеріне көшуге тура келеді. Өз пәтерін жалға өткізіп, отағасының жалақысы мен пәтерді жалға беруден түскен қаражат несиені жабуға және көлікті жөндеуге жұмсалған. Сол кезде мейірбике болып жұмыс істейтін әйелінің жалақысына ғана күн көреді.  
 
«Өз ісімнің» алғашқы алты айы тозақ сияқты көрінді. Бірақ содан кейін автобустан пайда түсе  бастады. Бір жыл ішінде мен банк қарызынан толық құтылдым. Тағы бір автобус алу қажеттігі туралы әңгіме қозғай бастасам, шыны керек, туыстарым құлақтарын жаба қашатын. Десе де, тағы да несие алып, оған екінші автобусымды сатып алдым. Кейінірек үшіншісіне қол жеткіздім», – деп еске алады Вадим Синкевич.
Қолға алған шаруа ақырындап болса да, алға жылжи бастады. Кәсіпкердің айтуынша, сол кезде ата-анасы үлкен қолдау көрсеткен. 

«Анам – есепші, әкем – механик, бізде менің «ЖК» негізінде ұйымшыл үштік пайда болды» дейді бүгінгі табысты кәсіпкер.

Іс өрге басқанда... 

Ал 2008 жылы алғашқы ЖШС-ні тіркейді.

«Мен әрқашан сапаға басымдық бердім. Басқа автобус жүргізушілері арзан көлік алып, жеке басының пайдасы үшін ғана ақша табуға тырысса, өзім басы артық шығындарымды қысқартып, бұл іске мүмкіндігінше көп қаржы салуға тырыстым. Нәтижесінде нарық өз  дегеніне алды. Уақыт өте келе, сапалы әрі ыңғайлы автобустар үлкен сұранысқа ие болып, бәсекелестерімнің көліктері ешкімге керек болмай қалды. Сол себепті көптеген кәсіпкерлер бұл бизнестен кетіп қалды», – дейді Синкевич.

2013 жылы жергілікті билік Атырау – Орал қалааралық бағытына қызмет көрсетуге конкурс жариялайды. Кәсіпкер ресми тасымалдаушы болу маңызды әрі жауапты жұмыс екенін жақсы түсінгенін айтады, десе де конкурсқа қатысуға бел буады. Ол үшін база жасақтап, қосымша мамандар алып, бірқатар қажетті құжаттарды дайындауға тура келді.

«Үлкен бөлімнің қызметкерлері дайындайтын құжаттарды мен бір өзім асүйде отырып дайындаған едім», – дейді кәсіпкер. Нәтижесінде конкурстан оның «ЛаВаТранс» ЖШС-і жеңіп шығады. 

Синкевичтің айтуынша, ол кезде қалааралық тасымалдың жүйесі қарапайым еді: қызмет көрсетілетін маршрутты бес жылға жалға алған кәсіпкер жұмысқа өзге автобус жүргізушілерін тарту арқылы ешқандай инвестиция салмайтын. Ал жалға алынған автобустардың жүргізушілері маршрут иесіне жұмыс істеу мүмкіндігі үшін белгілі бір пайыз ақша төлеп отырған.

«Жалға алынған ескі автобустардан бас тартып, өз автопаркімді жаңартуды және жолаушыларға қызмет көрсету сапасын жақсартуды мықтап қолға алған кезде, бұл ісімізге көңілі толмайтындар көбейіп кетті. Жан-жақтан қысымға алған кездер де болды, бірақ оның бәріне қарсы тұра алдық», – деп пайымдайды бизнесмен.

Қазіргі кезде ол басқаратын мекеме – Атырау – Орал, Атырау – Құлсары, Атырау – Бейнеу  бағыттарына қызмет көрсететін және Атырау облысындағы жалғыз ресми қалааралық тасымалдаушы. Компанияда 97 адам жұмыс істейді, жолаушыларға күн сайын 14 жаңа автобус қызмет көрсетеді.   

«ЛаВаТранс» ЖШС облыс орталығында және Жылыой ауданы, Құлсары қаласында орналасқан автовокзалды сенімгерлік басқаруға алған. Автовокзалдарды сенімгерлікпен басқару тасымалдаушының билетті онлайн сатуды ұйымдастыру, электронды билеттерді енгізу және жолаушыларға жайлы жағдай жасауына ықпал етті. Сонымен қатар, жақын қалалар арасында курьерлік тасымал да жолға қойылды.

Кәсіпкер автопаркті жаңартуға шындап кіріскенде, таңдауы қытайлық өндірушілерге түскен. 

«Бірқатар компаниялардың ұсынысын зерделеп, бірнеше автобус иелерімен сөйлесе келе, бренд үшін артық шығын шығарудың қажеті жоқ деген шешімге келдім. Мәселен, аты танымал еуропалық брендтің автобустарымен салыстырғанда, қытайлық өндірушілердің көлігі екі есе арзан. Ал сипаттамасы бойынша олардан еш жері кем емес. Біздің бірнеше автобусымыз мыңдаған шақырымды жүріп өтсе де, сынып, тұрып қалған кезі жоқ», – дейді бизнесмен.

Кәсіпкердің айтуынша, Қытаймен жұмыс істеу  өте ыңғайлы, өндіруші көлікті тапсырыс берушінің қалауын есепке ала отырып шығарады, оларды өз қаражаты есебінен Қазақстанға жеткізіп береді. Сондай-ақ, кепілдік мерзімінде ғана емес, одан кейін де техникалық қолдау көрсетеді.

Лизингтің ерекшелігі

2015 жылы кәсіпкер «Даму» қоры арқылы, пайыздық мөлшерлемені мемлекеттің субсидиялауымен лизингке 5 жаңа автобус сатып алады. 700 мың доллардан асатын несие кәсіпкер үшін өте қомақты сома еді.

«Тағы да 3 жаңа автобусқа тапсырыс бергенде, теңге бағамы қатты құбылып тұрды, зауыт автобустарды жинап болғанша, доллардың қаншалықты қымбаттап кететіні белгісіз еді. Ал келісім жасалып, алдын-ала төлем төленіп қойған, сондықтан көліктің соңғы құны қымбаттап кетсе де, келісімнен бас тарту мүмкін емес-тұғын» деп еске алады Вадим Синкевич.

Осы келісім барысында кәсіпкер лизингтік компаниямен келісіп, өндірушіден автобустарды күтіп отырған шақта, теңгенің құнсыздануынан шығынға батпас үшін, теңгені долларға ауыстырғызады.

«Одан кейінгі автобустарды өз қаражатыма сатып алдым, өйткені лизингтік компаниялардың шарттары өзгергендіктен, олармен жұмыс істеу тиімсіз болып кетті», – деп тұжырымдайды Синкевич.
 
Қазіргі кезде кәсіпкердің қол астында жолаушылар тасымалы, арнайы техникаға қызмет көрсету және қоғамдық тамақтандыру сынды бизнестің әртүрлі саласында жұмыс істейтін үш компания бар. Кәсіпкер өз жоспарлары туралы сөз қылғанды аса ұнатпайды, тек армандап отыра бермей, ең дұрысы – тірлік істеу деп есептейді.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций