Перейти к основному содержанию
906 просмотров

Розница просит отложить введение обязательной электронной маркировки сигарет в Казахстане

Разбираемся в причинах

Фото: Shutterstock/Arhelaos

Электронная маркировка сигарет в Казахстане должна начать действовать с 1 июля этого года, но сроки могут быть сдвинуты. По мнению министерства финансов, максимум на три месяца, по мнению участников рынка, не меньше, чем на полгода. 

Кому передать цифровую метку 

Система е-маркировки предполагает нанесение на каждую пачку метки, которая будет считываться при продаже, – это позволит отслеживать перемещение сигарет от производителя к оптовику, от оптовика – к рознице и к конечному покупателю. За счет этого, рассчитывают в Комитете госдоходов, теневой рынок сигарет сократится, а доходы бюджета вырастут. 

Сигареты сейчас в перечне той продукции, которая подпадает под маркировку с 1 июля 2020 года. Но большинство участников рынка считает, что систему маркировки следует дорабатывать в течение еще шести месяцев. «Мы поддержали обращение, поскольку пусконаладочные работы до сих пор не произведены на объектах розницы, – говорит заместитель директора департамента АПК и пищевой промышленности НПП «Атамекен» Еркен Наурзбеков. – А розница – это самый массовый сегмент системы, мы физически не успеем в стране наладить полноценную работу в связи с ЧП, поэтому и просили сроки сдвинуть». 

Эксперт Комитета госдоходов Министерства финансов Казахстана Азат Исенов признает: в Казахстане в 2018–2019 годах пилот по маркировке охватывал производителей, импортеров и дистрибьюторов сигарет, но не точки продажи. В итоге на производстве было промаркировано 58 млн пачек сигарет, а импортеры и производители приобрели необходимое оборудование. Но как система работает на розничном уровне, неизвестно.

«Сфера торговли не готова к считыванию и отправке сведений; интеграция с оператором для автоматического формирования накладных отсутствует, – утверждает вице-президент Ассоциации торговых предприятий Казахстана Жибек Ажибаева. – Большинство предприятий, за исключением крупных сетей, не имеют средств для сканирования. А у нас в рознице занято большое количество малого бизнеса, для которого торговля табаком – это 25% оборота. Он не может позволить себе дорогостоящее оборудование», – добавляет она.

С утверждением о дороговизне сканеров для розницы не согласен оператор системы. По словам управляющего директора по ИКТ-услугам АО «Казахтелеком» Бикеш Курмангалиевой, розница сможет зайти в систему с помощью мобильного приложения. «Но если рознице это неудобно, то есть система двумерных сканеров стоимостью от 20 тыс. тенге, мы будем их предоставлять в аренду, сумму разбивать на три года. Эта услуга уже поставлена на поток, с производителями вопрос поставки сканеров отработан», – говорит Курмангалиева.

В свою очередь директор департамента по работе с государственными органами ТОО «JTI Kazakhstan» Динмухамед Абсеметов отмечает, что мобильное приложение пока не протестировано. 

Дайте производителю технические требования

Беспокоятся о запуске системы и производители. Директор по корпоративным вопросам ТОО «Imperial Tobacco Kazakhstan» Руслан Чыныбаев говорит, что до сих пор не ясно, в каком формате производители будут взаимодействовать с оператором. «Мы до сих не получили акта, который регулировал бы весь процесс с технической точки зрения, – объясняет Чыныбаев. – А без него мы не сможем нормально работать по всей цепочке. Нам нужна техдокументация для координации наших систем с фискальной; для обеспечения прослеживаемости нужна интеграция систем всех участников системы, иначе не будет передачи данных в автоматическом режиме. Но нет конечного документа, который содержал бы требования к форматам файлов для отправки, конечные адреса, на которые эта информация должна поступать. И мы не можем донастраивать свои системы, а на это нужно полгода».

По словам Курмангалиевой, документ, о котором идет речь, должен был появиться в апреле, но из-за карантина его утверждение затянулось. Теперь оператор обещает провести работы по тестированию всей цепочки в июне. Поэтому в Комитете госдоходов готовы рассмотреть вопрос о переносе сроков, хотя среди участников рынка есть те, кто считает, что систему надо запускать с 1 июля. 

«Нужно запускаться, пока есть политическая воля к этому, а игроки рынка со временем подстроятся, – утверждает зампредседателя правления Magnum Cash&Carry Якоб Фишман. – Надо сказать честно: пока не будет жестких норм по срокам, все будут откладывать этот вопрос. Поэтому если мы во втором полугодии дадим старт системе, то постепенно каждый элемент встроится».

На какую дату перенесут срок введения электронной маркировки сигарет, окончательно решится после проведения анализа регуляторного воздействия системы на рынок. Переходный период, когда на рынке будут иметь одинаковое хождение и маркированная, и немаркированная продукция, составит один год. 

Мгновенного сокращения контрафакта не будет

Эксперт Комитета госдоходов Азат Исенов со ссылкой на исследование компании Nielsen за 2019 год утверждает, что теневой рынок табачной продукции в Казахстане составляет 10 млрд тенге, а маркировка позволит снизить его до 3 млрд тенге в течение ближайшей пары лет, благодаря чему бюджет страны пополнится на 5,1 млрд тенге в год. У участников рынка есть сомнения в быстром эффекте.

«С июля 2019 года в России была введена обязательная маркировка сигарет, но на конец 2019 года контрабанда в России увеличилась. Это данные исследования все той же компании Nielsen: как только вводится маркировка, рознице будет запрещено продавать сигареты без сканирования, соответственно, если розница не готова сканировать, она будет продавать сигареты из-под полы», – говорит Динмухамед Абсеметов.

В самой Nielsen текущий рост контрафакта в России связывают с приближением окончания переходного периода – он истечет в РФ 1 июля этого года. 

Определенный единым оператором систем маркировки АО «Казахтелеком» представил стоимость учетного кода для каждой пачки сигарет в размере 2,67 тенге. По мнению представителя ТОО «JTI Kazakhstan» Алимы Крушевой, это не окончательное увеличение стоимости. «Нужно иметь в виду, что это – только удорожание, связанное с маркой, а есть еще расходы производителей и розницы на построение и обслуживание системы, – говорит Крушева. – К тому же удорожание за счет марки будет влечь дополнительный рост на каждом этапе, потому что все хотят сохранить прежний уровень маржинальности. Поэтому рост будет не на три тенге, а на большую сумму, и привлекательность легальных сигарет еще больше упадет», – прогнозирует она.

banner_wsj.gif

58 просмотров

Күл жинауға қатысты дауға нүкте қойылды

Күлді рұқсатсыз жинап сатқандардың ісі заңдастырылатын болды

Фото: ашық дереккөздерден

Бұған дейін Павлодар облысында күл үшін текетірес болып, тәртіп сақшысының қызметтен шеттетілгенін жазған едік. Бұл мәселе осы уақытқа дейін егжей-тегжей сараланып, билік пен бұқара бір байламға келді. 

Күл жинау оңай ма?

Көктем келе Ақсу қаласына қарасты Береке ауылының тіршілігі қызады. Тұрғындар Екібастұз қаласындағы ГРЭС-1, ГРЭС-2 зауыттарынан шыққан күлді көлдің бетінен қалқып алып, микросфера шығару үшін жинайды. Күні-түні бел жазбай жинаған күлді тапсырып, күнделікті нәпақасын содан табады.  

Десе де, тұрғындар күлді күнде жинамайды. Бұл - қысқа уақыттық олжа ғана. Яғни, тек қар кетіп, көлдегі мұз еріген тұста зауыттан шыққан күлді қалқып алуға болады. Бұл іске жергілікті тұрғындар тыңғылықты дайындалады. 

Мамықтай жеңіл күлді қолмен жинап алу әсте мүмкін емес. Ол үшін басы темірден төртбұрыш болып жасалған, ағаш сабы бар құрал керек. Оның басына арнайы материалдан тігілген қапты байлайды. Тұрғындардың барлығы дерлік күл жинайтын бұл құралды өздері тігіп, дайындап алады. Әйтпегенде, әрқайсысын 6 мың теңгеге сатып алулары керек. Бұл бағаны кез келген ауылдықтың қалтасы көтере бермейді. 

 

 

 

Сол құралды асынып, қаптарын дайындап, ауылдан бірнеше шақырым жерде жатқан көлге қарай бет алады. Күнкөріс қамымен бұл іске жас та, жасамыс та, ер де, әйел де барады. Қапты толтыру үшін су өткізбейтін киімдерін киіп, белуарға дейін көлге кіреді. Бір адам күніне 70-100 қап жинауы мүмкін. Желді, жаңбырлы күндері табыс табамын деу - әурешілік. Себебі көлдің бетіне күл жиналмай, тұрғындар бос қайтады. 

Ал қаптарын толтырып алса, сол жерде ресми түрде күл жинауға рұқсат қағазы бар бірнеше компанияға тапсырады. Жергілікті жұртшылықтың айтуынша, сатып алушылар бір қапты 250-500 теңгеге бағалап, оны микросфера дайындайтын отандық және шетелдік кәсіпорындарға келісін 50-60, тіпті 100 теңгеге сатады. Сонда бір қап күлді 5 мың теңгеге дейін өткізуге болады. Енді алыпсатарлардың бір қаптан табатын табысын есептей беріңіз. Бұл жайт күні-түні көл басында еңбек еткендердің наразылығын тудырмай қоймады. 

«Күл жинау оңай іс емес. Аз да болса ақша табайық деп қиындығына қарамастан жинаймыз. Бірақ, бізден бір қапты 250 теңгеге алып, оны 10, тіпті одан да көп есеге сату – халықты қанау әрі еңбегін бағаламау деп білеміз. Сондықтан қояр талабымыз – бір қапты 250 теңгеден жоғары бағаға сатып алсын», – дейді Еркебұлан есімді азамат. 

Даудың басы...

Жеке компаниялардың бағаларына келіспеген кейбір жұмысшылар көл басынан 7-8 қап күлді алып шығып, жақын орналасқан ауылдардағы қабылдау пунктеріне келісін 50 теңгеден өткізетін көрінеді. Микросфера өндірісіне қажет шикізаттан айырылып қалған кәсіпорындар тұрғындардың мұндай әрекетін құп көрмейді. Жалпы, микросфера – алюмосиликатты ұсақ түйіршіктер. Ол - мұнай өндірісі мен құрылыста таптырмас бөлшек. Көлемі небары 500 микрон болатын бұл шар тәріздес өнім ұңғымалар қазуда, цемент қоспаларына араластырып, оның беріктігін нығайтуда кеңінен қолданылады. Сәйкесінше, сұраныс та жоғары. 

Оны шығаратын кәсіпорындар тұрғындардың өз еркімен, еш рұқсатсыз көлдің бетінен күл жинап, жеке пунктерге тапсыруын дұрыс емес деп санайды. Соның салдарынан екі тарап арасында түсініспеушіліктер жиі туындайды. Тіпті, өткен жылы компаниялар жалдаған күзет фирмасының өкілдері көлдің аумағына кіріп, қап-қап күл шығармақшы болған тұрғындарға оқ атқаны бар. Тұрғындардың өздері мұндай әрекетке еріккеннен емес, ресми жұмыс болмағандықтан барып отырғандарын айтады. 

Ал Достық ауылдық округінің әкімі Жамбыл Қайырхановтың айтуынша, еңбек етемін деген адамға жұмыс табылады. 

«Біздің округте, жақын жатқан Қалқаман кенті мен Ақжол ауылында бос жұмыс орындары бар. Шаруа қожалықтарының өздері 10-ға жуық жұмыс орнын ұсынып отыр. Бірақ, 70-80 мың теңге айлыққа ешкімнің жұмыс істегісі келмейді. Кейбіреулері биржа арқылы ұсынған жұмыстардан да «жалақы аз» деп бас тартады. Сондықтан табысы анағұрлым көп күл жинау ісіне кіріседі», – дейді ауыл әкімі. 

Еңбектері лайықты түрде бағаланбағанына ашынған тұрғындармен Ақсу қаласының әкімі Балғабай Жұмағұлов та бірнеше рет кездесіп, көпшілікпен ортақ мәмілеге келудің амалын қарастырды. Сөйтіп, жергілікті билік пен тұрғындар бір байламға келді. Бұдан былай тұрғындардан күл бірдей бағамен қабылданатын болды. Тек ол үшін күл жинайтын азаматтар жеке кәсіпкерлік ашып, сол жерден күл алуға рұқсат берілген компаниямен өзара келісімшарт жасап, іс-әрекеттерін заңдастыруы тиіс. Талайдан бері келе жатқан дауға нүкте қойып, заңды түрде табыс табудың жалғыз жолы - осы. 
 

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_kaz.png