Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


1739 просмотров

Дармен Садвакасов: «Решение Президента будет настоящим экзаменом на зрелость для общества, казахстанских элит и государственной системы»

Новый этап будет интересным и с точки зрения казахстанской ментальности

Экспертным мнением о сложении Нурсултаном Назарбаевым полномочий президента Республики Казахстан поделился экономист, управляющий партнер Dasco Consulting Group Дармен САДВАКАСОВ.

- День 19 марта 2019 года навсегда войдет в историю Казахстана. Нурсултан Назарбаев возглавил страну в эпоху перестройки в СССР, когда в Союзе уже накопились различные сложности. Через реформы руководство Советского Союза пыталось изменить внутренние системы управления. Тем не менее, на фоне усиления экономических и политических вызовов Союз развалился. Казахстан получил независимость, а Нурсултан Назарбаев стал Первым Президентом страны.

Первая половина 1990-х годов была одним из самых сложных периодов в истории Казахстана. Требовалось изобретательное управление внутри страны, искусное налаживание внешних связей. В тот момент страна находилась в сложной ситуации, с не работающими предприятиями на фоне разорванных экономических связей, высокой безработицей и резким снижением уровня жизни.

Требовалась рука сильного, решительного управленца, подготовленного кризис-менеджера. Лидеру было необходимо иметь умение находить компромиссы в диалогах любого уровня, от общения с шахтерами на площади в Караганде до переговоров с главой Белого дома в Вашингтоне. 

Отдельно необходимо выделить стратегическое решение о переносе столицы в Астану в середине 1990-х годов. Несмотря на наличие серьезного сопротивления в элитах, искренней любви людей к красоте и гармонии прежней столицы Алма-Аты, перенос главного города в Астану позволил решить ряд серьезных стратегических задач, в числе которых обеспечение миграции населения из густонаселенных южных регионов в менее населенные северные, создание экономических и политических балансов. 

Кроме того, перенос столицы задал значимый импульс развитию экономики, сгенерировав большое количество новых рабочих мест, повысив спрос на строительные материалы и услуги, продукты питания, что выступило экономическим драйвером до последующего периода динамичного роста за счет нефтяного сектора. 

Постепенно страна выходила из сложнейшего экономического кризиса, значительно улучшились социальные условия, ликвидирована организованная преступность, наведен порядок на улицах наших городов. За это время страна обрела собственную валюту, Конституцию и законодательство. 

Тогда же была запущена беспрецедентная программа обучения "Болашак", благодаря которой порядка полутора десятков тысяч казахстанцев получили образование в лучших вузах мира. Сегодня это тысячи управленцев, медиков, инженеров, журналистов и других молодых квалифицированных специалистов.

Когда на внутренней арене удалось достичь серьезных успехов, казахстанцы вступили в борьбу за международное признание. Многовекторная дипломатия, обеспечение внутреннего единства и согласия, достижения спортсменов и деятелей культуры на мировой арене стали настоящими брендами Казахстана. 

В 2000-е годы Казахстан вошел уверенно. Президентом выдвигались различные стратегические инициативы, в числе которых – идея о евразийской интеграции, которая прошла путь от первых многосторонних торговых соглашений до комплекса институтов Евразийского экономического союза. 

В целом эта евразийская площадка, как и активное участие Казахстана в других политических и экономических структурах, стратегических форумах и инициативах в первую очередь позволило Казахстану и его Первому Президенту вести диалог по глобальной и региональной повестке. 
Из решений начала 2000-х годов нельзя не отметить важнейшее решение Назарбаева о создании Национального фонда. На фоне роста цен нефть Нацфонд стал аккумулировать прибыли от нефтяного сектора. Сегодня эти средства через ежегодный трансферт из Нацфонда в бюджет поддерживают нашу экономику. 

Значимым достижением Нурсултана Назарбаева в укреплении суверенитета стала делимитация государственной границы, обеспечившая стабильность и национальную безопасность для будущих поколений. 

Необходимо также отметить важность вступления Казахстана во Всемирную торговую организацию, для отечественного бизнеса создана мотивация на рост конкурентоспособности. Транзитный период вступления в ВТО заканчивается в 2021 году, и с этого момент отечественный бизнес будет конкурировать с международными компаниями без преференций. Стратегически это ориентирует наших производителей на конкуренцию в глобальном экономическом пространстве. 

При этом идея о конкурентоспособности выдвигалась Лидером нации уже с середины 2000-х. В тот момент была поставлена задача по вхождению Казахстана в число 50 наиболее конкурентоспособных стран. Казахстан с задачей справляется достаточно успешно. 

Возвращаясь к решению о сложении президентом полномочий, нужно отметить, что у Нурсултана Назарбаева остаются очень серьезные рычаги управления: через Совет безопасности, через партию "Нур Отан". 

В то же время Касым-Жомарт Токаев, принявший полномочия Президента в соответствии с Конституцией страны, объективно является лучшей кандидатурой. Дипломат с большой буквы, Касым-Жомарт Кемелевич сделал блестящую международную дипломатическую карьеру, став заместителем генерального секретаря ООН, главой Европейского офиса ООН в Женеве. После этого Касым-Жомарт Кемелевич вернулся в Казахстан, последние годы возглавлял Сенат, проводил большую политическую и законотворческую работу. Сейчас для Касым-Жомарта Токаева начинается новый этап на позиции президента страны, где, в первую очередь, он будет представлять внешнеполитические интересы Казахстана. Уверен, что благодаря личным качествам, профессиональной подготовке и опыту ему удастся поддерживать многовекторность, гибкость и мудрость во внешней политике Казахстана.

Новый этап будет интересным и с точки зрения казахстанской ментальности. Мы всегда подсознательно ищем лидера, «Чингисхана». Однако, людям предстоит привыкнуть, что в текущей парадигме возможно будет несколько центров силы. Конечно, Лидер нации сохранит рычаги управления, но можно ожидать дальнейшего усиления полномочий Парламента и Правительства. При этом, новой системе управления предстоит пройти проверку временем.

Подводя итог, необходимо подчеркнуть, что Нурсултан Абишевич Назарбаев принял сложное, стратегически выверенное решение, запустив процесс транзита власти по своему сценарию защиты интересов суверенного государства. 

Самая главная задача – пройти это путь без рисков дестабилизации внутри страны. В этом будет заключаться ключевая стратегическая миссия государства на ближайший переходный период. Это будет настоящим экзаменом на зрелость для всего нашего общества, казахстанских элит и в целом государственной системы.

*Партнерский материал, подготовленный совместно с Dasco Consulting Group


636 просмотров

Президент бастамаларын жүзеге асыру үшін қанша қаржы керек?

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауы бойынша есептеп көрдік

ҚР Президенті Қ.Тоқаев Қазақстан халқына Жолдау  жасайтынын 10 тамызда хабарлаған еді. Сол күні оның твиттерінде «2 қыркүйекке жоспарланған Халыққа Жолдауымда есірткі бизнесі, педофилия, жыныстық зорлық-зомбылық және жеке тұлғаға қарсы жасалатын басқа да ауыр қылмыстарға қатысты жазалау шараларын қатаңдату жөнінде Парламентке және Үкіметке тапсырмалар жүктеледі» деген ақпарат шықты. 

Бәрібір алдымен  саясат

Қ.Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауы тікелей эфирде көрсетілмеді. Президент сайлауында негізгі қарсыласы болған саясаткер және журналист Әміржан Қосанов жолдаудың тікелей эфирде көрсетілгені орынды және әсерлі болар еді деген пікірде. «Бұл – Қ.Тоқаевтың халық алдына осындай форматта алғаш шығуы. Қоғамның да бұл жолдаудан күткен үміті үлкен. Тікелей эфир Жолдау мәтінін жағымды қабылдауға да ықпал етер еді. Оның үстіне   Жолдауда көтерілген өзекті мәселелер көп. Ақорда қоғамның сұранысына жылдам жауап қатқысы келетіні байқалып-ақ тұр. Әрине, бәріне бірдей емес. Дегенмен біздің жағдайда бұл да прогресс», – деп  атап өтті Ә.Қосанов. 

Қасым-Жомарт Тоқаев өз жолдауында әзірге ел заңнамасын батыстық үлгімен либералдандырмайтын бірден байқатты: «Мен уәде еткен саяси жаңғыру үдерісі азаматтарымыз бен мемлекетіміздің мүдделеріне сәйкес, біртіндеп үздіксіз жүзеге асырылатын болады», – деді президент.

Сонымен қатар осы негізгі принцип аясында мемлекет басшысы ретінде елімізде көппартиялықты, саяси бәсекелестікті және ой-пікірдің сан алуандығын дамытуға ықпал етіп қана қоймай, парламент депутаттарына елдегі саясами жүйенің тұрақтылығы үшін өте маңызды мәселе – митинг туралы заңнаманы жетілдіруді тапсырды. «Егер бейбіт акциялар заңның шеңберінен шықпайтын және азаматтарымыздың тыныштығын бұзбайтын болса, бұған түсіністікпен қарап, жиындарды өткізу үшін арнайы орын бөлу қажет. Мұндай орындар қаланың шетінде болмауы тиіс», – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев. Президенттің бұл бастамасына қоғам  жақсы баға берді.  

Пилоттық жоба ретінде  жергілікті билік жұмысының тиімділігін тұрғындар тарапынан  бағалау жүйесін енгізу бастамасы да ерекше назар аударуға тұрарлық. Президент Қ.Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында: «Мысалы, егер сауалнама немесе онлайн-дауыс беру нәтижесінде тұрғындардың 30 пайызынан астамы қала немесе ауыл әкімінің жұмысын тиімсіз деп есептесе, бұл Президент Әкімшілігінің арнайы комиссия құрып, туындаған мәселені зерттеуіне және тиісті ұсыным енгізуіне негіз бола алады», – деп атап өтті.

Миллиард анда, миллиард мында

Жолдау барысында мемлекет басшысының полиция мен ІІМ-нің өзге де құрылымдарының жұмысына көңілі толмайтыны байқалды. Осы орайда Қ.Тоқаев құқық қорғау жүйесін толық реформалау – аса маңызды міндеттердің бірі екенін атап өтті, соның нәтижесінде полицияның мемлекеттік күштік құрылымындағы бейнесі бірте-бірте өзгереді деп пайымдайды.

Президенттің пікірі бойынша, полиция қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін азаматтарға қызмет көрсететін органға айналуы тиіс. Сәйкесінше, Ішкі істер министрлігін реформалауға алдағы үш жылда 173 миллиард теңге бөлінбек.

Бұл қаражаттың басым бөлігі еңбекақыны көбейтуге, баспананы жалға алуға, халыққа қызмет көрсету қағидаты бойынша полицияның заманауи фронт-офистерін ашуға жұмсалады.

Қасым-Жомарт Тоқаев полицей қызметінің беделін арттыру қажеттігіне сенімді, ал реформаның бірінші кезеңін Әкімшілік полиция комитетінің жұмысын қайта ұйымдастырудан бастамақ.  

Айта кету керек, Президент Тоқаевтың Қазақстан халқына алғашқы жолдауы бойынша Ішкі істер министрлігін реформалауға бөлінетін қаражат аз емес. Армиядағы жалпы тәртіп пен оның қаржылық жағдайын нығайту  үшін мемлекеттің қорғаныс саласына бөлетін шығыны өседі. Мемлекет басшысының жоспары бойынша, инклюзивті болуы тиіс экономиканы дамыту аясында үкіметке шағын және микро бизнесті қолдау үшін 100 млрд теңге табу тапсырылды. Жаппай кәсіпкерлікті дамыту  ең алдымен санаға сіңген патерналистік пиғыл мен масылдықтан арылуға мүмкіндік беруі тиіс. 

«Бизнестің жаңа жол картасына» қосымша 250 млрд теңге жұмсалуымен қатар,  Қасым-Жомарт Кемелұлын алаңдатып отырған рейдерлік басып алудан қорғау үшін,  заңнамалық шаралар да қолға алынады: «Бұл мәселе жөніндегі ұстанымым  белгілі: бизнестің, әсіресе шағын және орта бизнестің дамуына кедергі келтіретін әрекеттер мемлекетке қарсы қылмыс деп танылуы тиіс». 

Түрлі әлеуметтік бағдарламаларға бөлінетін қаржы аз емес. Мәселен, 90 млрд теңге шағын елдімекендердің түйкілді мәселелерін шешуге бағытталған «Ауыл – Ел Бесігі» бағдарламасын жүзеге асыруға жұмсалады. (бұдан бұрын 30 млрд теңге бөлінген).

Алдағы 4 жылда орта мектеп мұғалімдерінің айлығын 100 пайыз көбейту жоспарланған. Сондай-ақ, мүмкіндігі шектеулі азаматтарды қолдау үшін алдағы 3 жылда мемлекет қазынасынан 58 млрд теңге бөлінбек. 

Мемлекеттік тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі үшін - 2,8 трлн, ал тұтас денсаулық сақтау жүйесін дамытуға 2,3 трлн теңге жұмсалады. Президент  алдағы үш жылда тұрмысы төмен, көп балалы отбасыларды баспанамен қамтамасыз етуге 240 миллиард теңге бөлуді тапсырды, Нұр-Сұлтан, Қарағанды, Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарына газ жүргізу үшін 56 миллиард теңге бөлінеді. Сонымен қатар, Қазақстан үкіметі заманауи көлік инфрақұрылымын салуға 1,2 трлн теңге, тұрғын үй қорын жөндеу мен жаңғырту үшін несие ретінде 30 млрд теңге, су тартуға және халықты таза ауыз сумен қамтамасыз етуге 250 млрд теңге бөледі.

Ақшаны қайдан алады?

Егер бәрін қосып санасақ, Жолдауда айтылған міндеттерді жүзеге асыру үшін 7,06 трлн теңге қаржы керек, оны долларға айналдырса, $19 млрд теңге болады. Осы ретте Тоқаев бекіткен 2,19 жылғы бюджеттің кірісі 10,45 трлн теңгені құрағанымен, шығыны 11,46 трлн теңгеден асатындықтан, бұндай ірі қаржыны қайдан аламыз деген заңды сауал туындайды. Қоғам белсенділері Қ.Тоқаев жолдауындағы жоспарларды іске асыру үшін қосымша қаражат шенеуніктер қатарын 25 пайызға қысқартып, Президент айтқандай, 75 пайызы бейбәсеке жолымен өткен мемлекеттік сатып алу процесін жеңілдетіп, сондай-ақ, «Самұрық-Қазына» әл-ауқат қорының қызметін қайта қарастыру арқылы табылады деген болжам жасап отыр. Қасым-Жомарт Кемелұлының сөзінен квазимемлекеттік салада қалыптасқан жағдай оның көңілінен шықпайтынын байқауға болады. «Біздің мемлекеттік компаниялар ірі конгломераттарға айналды. Бірақ олардың халықаралық бәсекеге қабілеттілігі күмән тудырады. Біз Ұлттық әл-ауқат қоры құрылған 14 жыл ішінде халықтың әл-ауқатын арттыруға Қордың нақты қандай үлес қосқанын білуіміз керек», – деп атап өтті Қ.Тоқаев. 

Телебейненің ерекшелігі

Десе де, Президент Тоқаевтың сөзі аяқталған соң үш сағаттан кейін елдің басты телеарналары мемлекет басшысының Қазақстан халқына жолдауын эфирден көрсетті. Сол кезде жолдау қосымша реңк ала бастады. ҚР парламентінің мәжіліс залына жиналған қос палата депутаттары, үкімет мүшелері, ұлттық компаниялардың басшылары және облыс әкімдері Қасым-Жомарт Тоқаевты үнсіз және ешқандай эмоциясыз тыңдағанын байқауға болады.

Жолдау кезінде олар президенттің бастамаларына екі рет ұзақ қол шапалақтап, қошемет көрсеткенін айтсақ та жетер.

Мемлекет басшысы үкіметке 2020 жылдан бастап орта және шағын бизнесті үш жыл табыс салығынан босатудың заңнамалық негіздерін әзірлеуді тапсырған кезде бірінші рет қол соғып, қолдау көрсетті. Қосымша 5 пайыз зейнетақы жарнасын енгізуді 2023 жылға дейін шегеру де жиналғандардың көңілінен шықты. Сондай-ақ, мемлекеттік элита Президент сөзін бастағанда және аяқтағанда қол шапалақтағанымен, ұзақ овация байқалмады.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

b2-uchet_kursiv.png

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций