Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


5607 просмотров

Смена правительства: а кто сказал, что будет легко?

Надо прямо сказать: столь пристального внимания к смене правительства в Казахстане ранее не наблюдалось никогда

Фото: Аскар Ахметуллин

Смена правительства Казахстана стала в стране главной темой прошлой недели. И для немалого числа наших граждан она по-прежнему остается сенсационной. Однако эксперты «Курсива» спокойны. По их наблюдениям, произошло лишь обновление кабинета министров. Хотя ожидания грядущих изменений у них все же есть.

Надо прямо сказать: столь пристального внимания к смене правительства в Казахстане ранее не наблюдалось никогда. Ведь о решении Нурсултана Назарбаева уволить команду Бакытжана Сагинтаева сообщили не только все без исключения СМИ Казахстана, но и большинство ведущих мировых изданий. Все-таки нечасто глава какого-либо государства, подчеркивая, что исполнительная власть работает очень плохо, говорит: «Считаю, что правительство должно уйти в отставку».

Если бы был тотализатор

Естественно, нечто невероятное начало твориться и в социальных сетях. Начиная с 21 февраля, когда президент недобро попрощался с Сагинтаевым, они преобразились до неузнаваемости. Куда-то на второй план ушли обсуждения цен на базарах и в магазинах. Были почти забыты рассуждения о работе общественного транспорта. Не так много, как обычно, наблюдалось и обеспокоенности по поводу загрязнения воздуха в городах страны. Да что там! Значительная часть наиболее активных в Казахстане блогеров даже про надвигающееся вручение премий «Оскар», вопреки сложившимся традициям, ничего писать не стала. Все правильно. Какой там Голливуд, когда у нас вот-вот новые лица в кабинете министров появиться могут?!

Скажем больше, будь в стране некое подобие политического тотализатора, его организаторы собрали бы огромное количество участников. Причем в области гаданий по самым различным министерским позициям. Все потому, что общественность страны в течение нескольких дней пыталась угадать, во-первых, кто станет новым премьером, во-вторых, кто войдет в новый состав кабмина. Прогнозов было не счесть. Одни уверяли, что правительство возглавит Дарига Нурсултановна. Другие «располагали достоверными сведениями» о возвращении Карима Кажимкановича. Третьи вплоть до появления странного видео в YouTube «ни на грамм не сомневались»: Бакытжану Абдировичу будет предложено собрать новую, «незапятнанную скандалами» команду. Другое дело, что в итоге правыми оказались те из постоянных жителей социальных сетей, кто сразу отрезал: коли президент назначил Аскара Мамина исполняющим обязанности премьера, значит, и быть ему главой кабмина.

Интересно, что люди, действительно знающие секреты политической кухни официальной Астаны, от комментариев по поводу смены правительства упорно отказывались и отказываются. «Смену правительства и его новый состав не комментирую. Елбасы лучше нас знает, что надо делать в текущих условиях», – сухо заметил «Курсиву» один влиятельный человек из окружения главы государства.

Задача Мамина

Но вот что невозможно предугадать с помощью какого-либо тотализатора, так это понимания, насколько успешно выполнит новый состав правительства во главе с Аскаром Маминым поставленные перед ним и партией задачи. Тем более что в условиях токсичности международной обстановки их удачная реализация выглядит достаточно проблематично. И здесь без подсказки экспертов не обойтись. В итоге получилось весьма любопытно.

К примеру, декан Школы государственной и общественной политики и права AlmaU Аскар Нурша в комментарии нашему изданию заметил, что нынешний состав правительства не новый, а скорее обновленный, но с новым премьером. «Был произведен ряд точечных, но важных кадровых изменений. Они хорошо показывают, с одной стороны, где проседало и требовалось кадровое усиление, а с другой стороны, какие новые акценты будут расставлены», – кратко охарактеризовал он кабмин Аскара Мамина. При этом политолог обратил внимание на то, что фигура нового главы правительства удивления не вызывает: «До назначения на пост премьера он выполнял очень большой функционал, выходил далеко за рамки транспортно-коммуникационной проблематики, совершал международные поездки, вел серьезные переговоры. Поэтому внешнеполитический опыт, нужный премьеру, тоже имеет. Личная задача Мамина – показать, что его правительство – это не правительство Сагинтаева-2, и продемонстрировать свою управленческую эффективность и стиль».

По мнению Аскара Нурши, уже сейчас проглядываются и основные тренды работы обновленного правительства Казахстана. Прежде всего речь идет о цифровизации, повышении эффективности государственного аппарата, усиления социальной политики, сельском хозяйстве и снижении социальной протестности среди населения. «Где-то министрам не хватало административного веса и опыта, и они были заменены более опытными старшими товарищами. Также из правительства президентом были убраны отдельные члены правительства, раздражающие население и его активные слои», – заметил в беседе с «Курсивом» Аскар Нурша, подчеркнув, что большая часть правительства все же сохранила свои места, даже несмотря на то, что их деятельность вызывала вопросы у общества. «Это тоже о многом говорит: с точки зрения власти, они поставленные перед ними задачи выполняют. Что это значит? Реформы будут продолжены, но в контролируемом и управляемом режиме, темпы политической модернизации серьезно ускоряться не будут», – поделился своим прогнозом с «Курсивом» Аскар Нурша.

Оптимального состава нет

Надо полагать, что если бы Аскар Нурша участвовал в каком-нибудь политическом ток-шоу вместе с советником от КНПК, политологом Султанбеком Султангалиевым, то горячий спор между ними вряд ли получился. Если бы и наблюдались разногласия, то только по вопросу о способности правительства принимать самостоятельные решения. Наш второй эксперт считает отечественное правительство инертным. «Стратегических инициатив можно ожидать только Нурсултана Назарбаева. И они уже прозвучали, в том числе и на съезде партии «Нур Отан». Задача же правительства – эффективно их реализовывать, с чем не справился кабинет министров Бакытжана Сагинтаева», – заметил в своем комментарии «Курсиву» Султанбек Султангалиев. При этом он высказал мнение, что и обновленный лишь на одну треть состав правительства не является оптимальным для решения комплексных задач, которые перед страной и обществом ставит даже не президент, а само время и стечение обстоятельств различного, как объективного, так и субъективного характера. «Есть сильные министры. Есть откровенно слабые. И в данном, прямо скажем, прискорбном случае главную роль будет играть умение первой скрипки. То есть умение премьер-министра наладить взаимодействие между отдельными министерствами для решения совместных задач. У Бакытжана Сагинтаева, при всем моем личном уважении к профессионализму и компетентности бывшего премьера, подобного, к сожалению, не получилось», – подчеркнул Султанбек Султангалиев.

Кстати, весьма любопытно, что политолог от КНПК в обновленном составе кабмина считает опытным лишь ставшего министром труда и социальной защиты Бердибека Сапарбаева. Тогда как ряд министров новой волны особого доверия у него пока не вызывает, поскольку у них не видно навыков государственного мышления.

Между тем можно не сомневаться, что официальный сайт президента Республики Казахстан в ближайшую неделю, а может даже и две, будет бить все рекорды посещаемости. Ведь не только СМИ, но и социальные сети ожидают продолжения масштабных изменений во властных структурах. В конце концов, вряд ли просто так, выступая на съезде «Нур Отана», Нурсултан Назарбаев сказал: «Сейчас у нас установился порядок, когда аким делает отчет один раз в год. Это превратилось в формальность. Аким должен в течение года регулярно встречаться с населением, с разными категориями, с молодежью отдельно, с учителями отдельно и так далее».

Первая_Назначения_СЕРЫЕ_ГОРИЗОНТ3-1.jpg

*Инфографика - Вячеслав Батурин


634 просмотра

Президент бастамаларын жүзеге асыру үшін қанша қаржы керек?

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауы бойынша есептеп көрдік

ҚР Президенті Қ.Тоқаев Қазақстан халқына Жолдау  жасайтынын 10 тамызда хабарлаған еді. Сол күні оның твиттерінде «2 қыркүйекке жоспарланған Халыққа Жолдауымда есірткі бизнесі, педофилия, жыныстық зорлық-зомбылық және жеке тұлғаға қарсы жасалатын басқа да ауыр қылмыстарға қатысты жазалау шараларын қатаңдату жөнінде Парламентке және Үкіметке тапсырмалар жүктеледі» деген ақпарат шықты. 

Бәрібір алдымен  саясат

Қ.Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауы тікелей эфирде көрсетілмеді. Президент сайлауында негізгі қарсыласы болған саясаткер және журналист Әміржан Қосанов жолдаудың тікелей эфирде көрсетілгені орынды және әсерлі болар еді деген пікірде. «Бұл – Қ.Тоқаевтың халық алдына осындай форматта алғаш шығуы. Қоғамның да бұл жолдаудан күткен үміті үлкен. Тікелей эфир Жолдау мәтінін жағымды қабылдауға да ықпал етер еді. Оның үстіне   Жолдауда көтерілген өзекті мәселелер көп. Ақорда қоғамның сұранысына жылдам жауап қатқысы келетіні байқалып-ақ тұр. Әрине, бәріне бірдей емес. Дегенмен біздің жағдайда бұл да прогресс», – деп  атап өтті Ә.Қосанов. 

Қасым-Жомарт Тоқаев өз жолдауында әзірге ел заңнамасын батыстық үлгімен либералдандырмайтын бірден байқатты: «Мен уәде еткен саяси жаңғыру үдерісі азаматтарымыз бен мемлекетіміздің мүдделеріне сәйкес, біртіндеп үздіксіз жүзеге асырылатын болады», – деді президент.

Сонымен қатар осы негізгі принцип аясында мемлекет басшысы ретінде елімізде көппартиялықты, саяси бәсекелестікті және ой-пікірдің сан алуандығын дамытуға ықпал етіп қана қоймай, парламент депутаттарына елдегі саясами жүйенің тұрақтылығы үшін өте маңызды мәселе – митинг туралы заңнаманы жетілдіруді тапсырды. «Егер бейбіт акциялар заңның шеңберінен шықпайтын және азаматтарымыздың тыныштығын бұзбайтын болса, бұған түсіністікпен қарап, жиындарды өткізу үшін арнайы орын бөлу қажет. Мұндай орындар қаланың шетінде болмауы тиіс», – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев. Президенттің бұл бастамасына қоғам  жақсы баға берді.  

Пилоттық жоба ретінде  жергілікті билік жұмысының тиімділігін тұрғындар тарапынан  бағалау жүйесін енгізу бастамасы да ерекше назар аударуға тұрарлық. Президент Қ.Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында: «Мысалы, егер сауалнама немесе онлайн-дауыс беру нәтижесінде тұрғындардың 30 пайызынан астамы қала немесе ауыл әкімінің жұмысын тиімсіз деп есептесе, бұл Президент Әкімшілігінің арнайы комиссия құрып, туындаған мәселені зерттеуіне және тиісті ұсыным енгізуіне негіз бола алады», – деп атап өтті.

Миллиард анда, миллиард мында

Жолдау барысында мемлекет басшысының полиция мен ІІМ-нің өзге де құрылымдарының жұмысына көңілі толмайтыны байқалды. Осы орайда Қ.Тоқаев құқық қорғау жүйесін толық реформалау – аса маңызды міндеттердің бірі екенін атап өтті, соның нәтижесінде полицияның мемлекеттік күштік құрылымындағы бейнесі бірте-бірте өзгереді деп пайымдайды.

Президенттің пікірі бойынша, полиция қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін азаматтарға қызмет көрсететін органға айналуы тиіс. Сәйкесінше, Ішкі істер министрлігін реформалауға алдағы үш жылда 173 миллиард теңге бөлінбек.

Бұл қаражаттың басым бөлігі еңбекақыны көбейтуге, баспананы жалға алуға, халыққа қызмет көрсету қағидаты бойынша полицияның заманауи фронт-офистерін ашуға жұмсалады.

Қасым-Жомарт Тоқаев полицей қызметінің беделін арттыру қажеттігіне сенімді, ал реформаның бірінші кезеңін Әкімшілік полиция комитетінің жұмысын қайта ұйымдастырудан бастамақ.  

Айта кету керек, Президент Тоқаевтың Қазақстан халқына алғашқы жолдауы бойынша Ішкі істер министрлігін реформалауға бөлінетін қаражат аз емес. Армиядағы жалпы тәртіп пен оның қаржылық жағдайын нығайту  үшін мемлекеттің қорғаныс саласына бөлетін шығыны өседі. Мемлекет басшысының жоспары бойынша, инклюзивті болуы тиіс экономиканы дамыту аясында үкіметке шағын және микро бизнесті қолдау үшін 100 млрд теңге табу тапсырылды. Жаппай кәсіпкерлікті дамыту  ең алдымен санаға сіңген патерналистік пиғыл мен масылдықтан арылуға мүмкіндік беруі тиіс. 

«Бизнестің жаңа жол картасына» қосымша 250 млрд теңге жұмсалуымен қатар,  Қасым-Жомарт Кемелұлын алаңдатып отырған рейдерлік басып алудан қорғау үшін,  заңнамалық шаралар да қолға алынады: «Бұл мәселе жөніндегі ұстанымым  белгілі: бизнестің, әсіресе шағын және орта бизнестің дамуына кедергі келтіретін әрекеттер мемлекетке қарсы қылмыс деп танылуы тиіс». 

Түрлі әлеуметтік бағдарламаларға бөлінетін қаржы аз емес. Мәселен, 90 млрд теңге шағын елдімекендердің түйкілді мәселелерін шешуге бағытталған «Ауыл – Ел Бесігі» бағдарламасын жүзеге асыруға жұмсалады. (бұдан бұрын 30 млрд теңге бөлінген).

Алдағы 4 жылда орта мектеп мұғалімдерінің айлығын 100 пайыз көбейту жоспарланған. Сондай-ақ, мүмкіндігі шектеулі азаматтарды қолдау үшін алдағы 3 жылда мемлекет қазынасынан 58 млрд теңге бөлінбек. 

Мемлекеттік тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі үшін - 2,8 трлн, ал тұтас денсаулық сақтау жүйесін дамытуға 2,3 трлн теңге жұмсалады. Президент  алдағы үш жылда тұрмысы төмен, көп балалы отбасыларды баспанамен қамтамасыз етуге 240 миллиард теңге бөлуді тапсырды, Нұр-Сұлтан, Қарағанды, Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарына газ жүргізу үшін 56 миллиард теңге бөлінеді. Сонымен қатар, Қазақстан үкіметі заманауи көлік инфрақұрылымын салуға 1,2 трлн теңге, тұрғын үй қорын жөндеу мен жаңғырту үшін несие ретінде 30 млрд теңге, су тартуға және халықты таза ауыз сумен қамтамасыз етуге 250 млрд теңге бөледі.

Ақшаны қайдан алады?

Егер бәрін қосып санасақ, Жолдауда айтылған міндеттерді жүзеге асыру үшін 7,06 трлн теңге қаржы керек, оны долларға айналдырса, $19 млрд теңге болады. Осы ретте Тоқаев бекіткен 2,19 жылғы бюджеттің кірісі 10,45 трлн теңгені құрағанымен, шығыны 11,46 трлн теңгеден асатындықтан, бұндай ірі қаржыны қайдан аламыз деген заңды сауал туындайды. Қоғам белсенділері Қ.Тоқаев жолдауындағы жоспарларды іске асыру үшін қосымша қаражат шенеуніктер қатарын 25 пайызға қысқартып, Президент айтқандай, 75 пайызы бейбәсеке жолымен өткен мемлекеттік сатып алу процесін жеңілдетіп, сондай-ақ, «Самұрық-Қазына» әл-ауқат қорының қызметін қайта қарастыру арқылы табылады деген болжам жасап отыр. Қасым-Жомарт Кемелұлының сөзінен квазимемлекеттік салада қалыптасқан жағдай оның көңілінен шықпайтынын байқауға болады. «Біздің мемлекеттік компаниялар ірі конгломераттарға айналды. Бірақ олардың халықаралық бәсекеге қабілеттілігі күмән тудырады. Біз Ұлттық әл-ауқат қоры құрылған 14 жыл ішінде халықтың әл-ауқатын арттыруға Қордың нақты қандай үлес қосқанын білуіміз керек», – деп атап өтті Қ.Тоқаев. 

Телебейненің ерекшелігі

Десе де, Президент Тоқаевтың сөзі аяқталған соң үш сағаттан кейін елдің басты телеарналары мемлекет басшысының Қазақстан халқына жолдауын эфирден көрсетті. Сол кезде жолдау қосымша реңк ала бастады. ҚР парламентінің мәжіліс залына жиналған қос палата депутаттары, үкімет мүшелері, ұлттық компаниялардың басшылары және облыс әкімдері Қасым-Жомарт Тоқаевты үнсіз және ешқандай эмоциясыз тыңдағанын байқауға болады.

Жолдау кезінде олар президенттің бастамаларына екі рет ұзақ қол шапалақтап, қошемет көрсеткенін айтсақ та жетер.

Мемлекет басшысы үкіметке 2020 жылдан бастап орта және шағын бизнесті үш жыл табыс салығынан босатудың заңнамалық негіздерін әзірлеуді тапсырған кезде бірінші рет қол соғып, қолдау көрсетті. Қосымша 5 пайыз зейнетақы жарнасын енгізуді 2023 жылға дейін шегеру де жиналғандардың көңілінен шықты. Сондай-ақ, мемлекеттік элита Президент сөзін бастағанда және аяқтағанда қол шапалақтағанымен, ұзақ овация байқалмады.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

b2-uchet_kursiv.png

 

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций