Перейти к основному содержанию
3176 просмотров

Как изменился ботанический сад Алматы после реконструкции

И когда туда пустят горожан

Фото: Татьяна Николаева, коллекция Ботанического сада Адматы

Летом 2020 года Ботанический сад Алматы откроется после масштабной реконструкции, которая была проведена здесь впервые за полвека.

За год в саду высажены тысячи новых растений, улучшена система полива, появилась современная инфраструктура. 

Фонд Булата Утемуратова совместно с Институтом ботаники и фитоинтродукции в июне 2020 года планирует завершить реконструкцию Ботанического сада, которая обошлась фонду в $15 млн.

С начала работ выстроено три входных павильона – с северной (ул.Тимирязева), южной (пр.Аль-Фараби) и западной (Атакент) стороны. Во входных павильонах – электронные билетные кассы, кафе, уборные и сувенирные магазины.  Общественная зона во время реконструкции увеличилась с 16,5 до 31,5 гектаров.

DSC_02611.jpg

Одно из главных достижений проекта - создание системы водоснабжения. «До реконструкции ботаническому саду катастрофически не хватало воды – были мизерные скважины, поливали сточными водами» - говорит генеральный директор Института ботаники и фитоинтродукции Гульнара Ситпаева.  

Сейчас в саду пробурены две новые артезианские скважины глубиной 280-300 м, реконструированы две существовавшие скважины - их мощность увеличена. В северной части реконструированы имеющиеся пруды, а в южной - появились 3 новых водоема. На территорию ботанического сада завели воду с речки Керенкулак. Речная вода поступает в приемную камеру, проходит грубую очистку и аккумулируется в прудах южного партера. Из прудов вода для полива идет по новой арычной сети, длина которой составляет 13 километров. По всей территории сада установлена система капельного орошения – около 100 км капельных трубок. Автоматический полив растений происходит 2-3 раза в сутки. 

система полива.jpg

Для ботанического сада Алматы закуплено и высажено 1300 плодовых и декоративных деревьев – яблони, груши, вишни, сливы, клёны, дубы, сосны, березы, туи; около 40 тысяч кустарников; 130 тысяч многолетников и злаков; три тысячи коллекционных роз. 

На растения в проекте была заложена самая большая часть бюджета - $2,3 млн. На все растения есть гарантия – при необходимости, специалисты питомников готовы выехать на консультацию, лечение или даже заменить растение.

DSC_0190 (1).jpg

Большая часть дорожек и тропинок сада реконструированы с использованием экологических материалов немецкого производства. В основании - дренирующая основа толщиной 40-50 см, которая впитывает воду. Есть и асфальтовые дороги, предназначенные для использования спецтехникой.

111111_0.jpg

Для посетителей на территории сада будет установлено более 250 скамеек, 55 урн с системой раздельного сбора мусора и фонтанчики с питьевой водой. Освещение сделали нижнее, чтобы не нарушать естественный биологический цикл растений в вечернее время. А для безопасности на дорожках и заборах сада установлены видеокамеры с датчиком движения.  

Для навигации по ботаническому саду установлены указатели, а под крупными и эксклюзивными растениями - таблички с QR-кодами, позволяющими получить подробную информацию о растении в мобильном приложении «Главный ботанический сад», доступном для Android и iOS.

222222.jpg

«Реконструкция ботанического сада – благотворительный проект фонда. В управление садом мы не заходим, никакой коммерциализации со стороны фонда нет» - сообщил менеджер проекта реконструкции Ботанического сада от Фонда Булата Утемуратова Берик Есалиев. 

Как преобразился главный ботанический сад страны

От главного входа открывается вид на обновленную аллею с клумбами и сухим фонтаном, ведущую в центр сада. 

333.jpg

Центральную часть украшают сакуры, арка из груши «Шантеклер», плетистые парковые розы на перголах (навесах) из лиственницы, магнолии, деревья Бонсай, а также пруды с водными растениями. 

444.jpg

Чуть западнее находится сирингарий, где растет 120 сортов сирени местной селекции. Рядом на 4,5 Га раскинулась альпинария с 300 видами редких растений, среди которых эндемики - тюльпан Островского, Тюльпа́н Гре́йга, занесенные в Красную книгу Казахстана. Вход сюда возможен только с куратором по специальному билету.

На коллекционном участке лекарственных растений на площади 4 Га растут представители мировой лекарственной флоры – шалфей, душица, мята, родиола, бадан. 

555.jpg

Около 6 Га на территории сада отведено под яблони «Сиверса» - прародительницы всех культурных сортов. Научные сотрудники сада привезли 28 сортов клонов этих яблонь из горных популяций Заилийского, Джунгарского Алатау и Тарбагатая. 

Сильнее всего преобразилась южная часть ботанического сада. Здесь на месте пустыря с валежником сухостоя разбиты пруды и высажены поля разнотравий – многолетники, декоративные злаки и маки. К открытому пространству ведут молодые аллеи из краснолистных кленов, сосен и лип. В южной части ботанического сада расположится общественный образовательный центр – место для проведения мастер-классов по флористике и ландшафтному дизайну. Для подъезда к южному павильону акимат города проложил дублер пр.Аль-Фараби, вдоль которого высажена молодая дубовая аллея.

666.jpg

В восточной части сохранены и будут пополнятся древесные коллекции, заложенные еще в 50х годах прошлого века – сосны и ели коллекций «Северная Америка» и «Восточная Азия». Это самая лесистая часть сада. 

888.jpg

В научных зданиях сада хранятся обширные гербарии – 260 тысяч образцов высших сосудистых, 50 тысяч образцов грибов, лишайников, мхов, а также Банк семян природной флоры страны.

Местные пруды уже облюбовали дикие утки, в лесистой части кричат фазаны и вяхири, резвятся белки, а по ночам поют совки сплюшки.

Что будет с садом, когда уйдут спонсоры

По словам директора института ботаники и фитоинтродукции, после реконструкции ботанический сад Алматы встал в ряд садов с международным именем.

«По биоразнообразию наш ботанический сад пока уступает «Кью» (королевские ботанические сады Кью в Лондоне – Курсив) и «Миссури» (ботанический сад в США - Курсив) – там сотни тысяч растений, но по инфраструктуре и площади мы вполне будем соответствовать международным стандартам», говорит Гульнара Ситпаева.

999.jpg

Содержание ботанического сада, площадь которого составляет 130 гектаров – не дешевое удовольствие. Только коммунальные услуги в прошлом году составили 45 млн тг, а после создания новых павильонов они увеличатся. Расходы на работы по уходу за растениями на территории сада - около 400 млн тг в год. Для надлежащего ухода на каждый сорт заведена технологическая карта, где прописан индивидуальный режим ухода – подкормка, опрыскивание, режим полива. 

Еще в 2018 году было решено что финансирование ботаническому саду увеличат. За два года бюджет увеличен почти в 4 раза – до 511 млн тг в год. Деньги выделяются из республиканского бюджета. Но если и этих денег не будет хватать на уход за растениями – фонд Булата Утемуратова готов продолжать помогать, пока ботанический сад не выйдет на самодостаточный уровень.  На многие виды подрядных работ фонд предоставил гарантию 5-10 лет.  Созданная фондом рабочая группа из дендрологов и цветоводов продолжит наблюдать за растениями и после высадки - первые два года им необходим активный уход. 

График работы и стоимость входных билетов

Плановая дата открытия ботанического сада намечена на середину июня, но уже сейчас представители бот.сада говорят, что более реальные сроки – июль 2020 года. 

Ботанический сад будет работать для посетителей 7 дней в неделю с 9:00 до 21:00. В летнее время возможно продление работы до 22:00, в зимнее – сокращение до 18:00.

Стоимость билета для взрослого - 500 тг, детей и пенсионеров – 200 тг, студентов – 300 тг, детей до  5 лет и людей с ограниченными возможностями - бесплатно. Предусмотрены абонементы на на 3, 6, 12 месяцев. 

По саду разрешены только пешие прогулки. Передвижение на велосипедах, самокатах и выгуливание животных не допускается, чтобы не создавать опасности гуляющим. Для тех, кто приезжает на велосипедах у главного входа установлена велопарковка. 

10_0.jpg

Ботанический сад Алматы, заложенный в 1932 году, в последний раз обновлялся 65 лет назад - в 1955 году.

«Этот проект (текущая реконструкция – «Курсив») – первый настолько масштабный опыт в СНГ, как с финансовой, так и с технологической точки зрения. У нас (с фондом – «Курсив») была одна цель – сделать сад красивым и примечательным, поднять его статус. Это прекрасный подарок к предстоящему 90-летию ботанического сада» - резюмирует Гульнара Ситпаева.

banner_wsj.gif

16 просмотров

Саяси қуғын-сүргін құрбандары жайлы құжаттар қашан жарияға жол тартады?

Репрессия жылдарындағы мәліметтерге қол жеткізу оңай емес

Фото:pixabay.com

Қазақ халқының басынан өткен ең бір зұлмат-зобалаң кезең – 1932-1933 жылдардағы ашаршылық пен 1937-1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін кезі. Аштықтан 3 миллионға жуық қазақ құрбан болды. 103 мыңнан астам адам қуғын-сүргінге ұшырап, 25 мыңнан астамы еш жазықсыз атылып кетті. Осынау қиын кезеңде қазақ халқы ұлттың тең жартысынан һәм бас көтерер батырларынан бірдей айырылып, сансырап қалды. Қанды қырғынның тыртығы тарих қатпарында мәңгіге сақталары сөзсіз. 

    Сол зұлмат жылдардың, әсіресе репрессия іс-әрекеттерін айғақтайтын құжаттарға көптің қолы әлі жетпей жүр. Бұл туралы қаншама ғалым пікір білдірді. Қаншама журналист мақала арнады. Бірақ селт еткен ешкім болған жоқ. Ақтаңдақты ашуға ешкім асықпады. Биыл саяси репрессияға 83 жыл толды. Сол жылдарға қатысты құжаттар негізінен президент архивінде (800 мыңға жуық құжат қоры бар), Орталық мемлекеттік архивте (бір жарым миллион іс сақталған) және ішкі істер министрлігінде (2014 жылдан бастап ҰҚК-ден министрлікке берілген) сақтаулы тұр. 

«Репрессия құрбандары жайлы архив құжаттарының 65 пайызы әлі ашылған жоқ. Тек шет жағасын айтумен ғана шектеліп келе жатырмыз. Бейімбет Майлин, Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожанов, Санжар Асфендияровтардың көп дүниелері әлі жарыққа шықпай жатыр. Мысалы, Сәкен Ташкентте педагогикалық институтты басқарып тұрған кезде қаншама фольклорлық дүниелерге бастамашы болды. Академик Бартольд, Мелиоранскийлермен бірге болды. Солар да жарияға жол таппай жатыр. Тізе берсек көп. Бұл кісілер жәй атылып кеткен жоқ. Совет үкіметі олардан қорықты»,- дейді тарих ғылымдарының докторы, профессор Марат Әбсеметов. 

Ғалымның айтуынша, қазір «анау Алашорда болды», «мынау қызыл болды» деп өз арамыздан жау іздеудің керегі жоқ. Жазықсыз жапа шеккен қайраткерлеріміздің барлығы да советтік зұлым режимнің құрбаны дейді ол. 

«Мәселен, кезінде Әлихан Бөкейханов автономия құрмақшы болды. Мұстафа Шоқайлар Түркістан мемлекетін құруға талпынды. Сәкен, Тұрар, Сұлтанбектер болса Совет үкіметі арқылы мемлекет жасаймыз деді. Қай-қайсының да таңдау жолы әртүрлі болғанымен, мақсаттары бір. Сол үшін олардың көзін құртты. Бүгінгі ұрпақ – біз сол бабаларымыздың қадіріне жетіп, оларға қатысты ашылмай жатқан құжаттарды табуға белсене кірісу қажет. ҰҚК маңызды құжаттарды ішкі істер министрлігі мен прокуратураға берді. Бұрын сақталу мерзімі 50 жыл болса, қазір 30 жыл. 1993 жылы президент шығарған құпияны ашу туралы қаулы бар. Сол тапсырма өкінішке қарай аяқсыз қалды. Енді сол жалғасын табуы тиіс. 1991 жылы үш президент Беловежская Пущада Кеңес Одағын таратты ғой. Сол жерде олар «самоопределения наций» (ұлттардың өзін-өзі билеу құқығы) деген пунктке сүйене отырып таратты. Ал ол ұғымды кезінде Сәкендер енгізген. Қарап отырсақ, 70-80 жыл бұрын Сәкендер соғысып жүріп енгізген пункт 1991 жылы кәдеге жарады. Одан бөлек, Сәкен Орынборда савнарком болып жүрген кезде 1500 қазақ баласына стипендия тағайындау, қазақ жолдарын жақсарту, авиацияға көңіл бөлу, қазақ университетін ашу сияқты мәселелерді қолға алған. 1925 жылы Ақтөбедегі Сбербанктен шыққан қазақтың алғашқы теңгесіне қол қойған да Сәкен. Егер құжаттарға қол жетсе, мұндай тың ақпараттың талайын табамыз» дейді Марат Әбсеметов. 

    Қазақстан Республикасы президенті архивінің құжаттарды ғылыми жариялау басқармасының басшысы Мұхаммед Жылгелдиновтың айтуынша, кез-келген құжат түптің түбінде ашылады. Тек заңмен бекітілген мерзімі жетуі тиіс. 

«Біздің мекеменің негізінің өзі 1920 жылдар бас кезінде құрылған партия тарихы деген мекемеден бастау алады. Жоғарғы әскери соттың азаматтарымызды ату жазасына кесу туралы үкімдері, шешімдері және 1957-58 жылдары арыстарымызды ақтау туралы құжаттар сақталған. Қазақстан коммунистік партиясы орталық комитетінің барлық қаулы, хаттама, шешімдері архив қорында тұр. Осы құжаттар негізінде президент архиві көптеген жинақтар шығарды. Репрессияға қатысты құжаттар тек бізде ғана емес. НКВД, КГБ, ҰҚК-лардың жеке арнайы архивтері болады, сол жерде сақтаулы. Қазіргі кезде олар ҰҚК мен ішкі істер министрлігінің құзіретінде. Менің білуімше әзірге ол құжаттар ашық емес. Бас прокуратура ол құжаттардың құпиясыздандырылуы уақыты 2021 жыл деген еді. Қандай құжат болмасын белгілі бір мерзімде құпиялығынан айырылады. Мәселен, 2004-2008 жылдары архив өз қорындағы 40 мыңнан астам істі құпиясыздандырып, соның нәтижесінде екінші дүниежүзілік соғыс жылдарына қатысты тың мәліметтер жарық көрген еді» дейді маман.

Сәкен Сейфуллиннің туған інісі Мәжиттің қызы София Сейфуллина қолымда құнды құжаттар баршылық. Бірақ көп адам соған мән бермейді дейді. 

«Репрессия жылдары әкем 37 жаста болған. Сәкеннің басына қауіп төніп жүрген кезде үйінде боп қалады. Сонда тергеушілер сұраған кезде Сәкен «бұл менің жәй танысым» деп Мәжитті аса бір танымайтын адам сияқты кейіп танытқан екен. Содан кейін-ақ көп ұзамай Сәкеннің өзін де, әкесін де атып жіберді. Сәкеннен кейінгі ұл да із-түссіз жоғалып, әкем жалғыз қалады. Сол уақыттан бастап әкемді де тергеуге сүйрей бастады. Келген соң жұмысқа тұрады. Екі ай өтпей үстінен арыз түсіп, ол жұмысынан тағы айырылады. Сөйтіп, әбден берекесі қашты. Жиі-жиі жұмыс ауыстырып, әрең жүрді. Ақыры қиналған соң бір күні киім-кешегін жинап НКВД-ға өзі барып, «мені алып кетіңдер» депті. Сөйтсе олар «Сейфуллин мырза бара тұрыңыз. Біз тұтқындау бойынша екі айдың жоспарын асыра орындап тастадық. Күте тұрыңыз» дейтін көрінеді. Ақыры 1941 жылы соғыс басталған кезде оны айып батальоны арқылы алып кетті. Соғыс бітпей жатып, жараланып қайтып келді. Келген соң НВКД-дан бастап, КСРО бас прокуроры Руденкоға дейін хат жазып ағасына, әкесіне іздеу салды. «Әкем қайда? Ағам қайда? Олар тірі ме? Тірі болмаса ағамның әдеби мұрасы халыққа берілуі тиіс» деп хат жазған. Сол қағаздың бәрі үйде бар. Ол хатына жауап та берілді. Кейін ақталды. Ол қағаздар да үйде тұр. Бірақ сол құжаттарды ешкім сұрамайды. Ешкім келіп көрмейді. Бәрі естігені бойынша жаза береді. Соның кесірінен көптеген жалған ақпарат та тарап кетіп жатады»,- дейді София Сейфуллина.

Бірер күн бұрын ғана президент Қасым-Жомарт Тоқаев саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күніне орай үндеу жариялап, басшысы тарихи әділдікті қалпына келтіру жұмыстарын аяқтау және қуғын-сүргін құрбандарын ақтау үшін арнайы мемлекеттік комиссия құруды тапсырғанын айтты. 
 


 

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_kaz.png