Перейти к основному содержанию
6284 просмотра

Как не превратить дистанционную работу в ад

Рассказывает директор онлайн-сервиса «Битрикс24» в Казахстане

Фото: Pixabay.com

В условиях пандемии COVID-19 и карантина многие компании озадачились вопросом перевода сотрудников на работу из дома. По данным «HeadHunter Казахстан», количество размещенных вакансий для удаленной работы в марте составило 2%, а за две недели апреля цифра достигла 3%.

Руководителей волнует процесс управления бизнесом в этих непривычных условиях. В такой ситуации есть риск злоупотребления контролем, который может превратиться в настоящую цифровую диктатуру, а их жизнь в ад.

Селфи как доказательство работы

По прогнозам Market Research Future, рынок решений для слежки за сотрудниками к 2023 году достигнет $3,84 млрд. Вот несколько способов контроля: отслеживание геолокации, скриншоты экрана, скриншоты присутствия у компьютера, видеозапись работы сотрудника, принудительная отправка селфи, слежка за чатами, учет времени работы над определенной задачей, отслеживание тона голосов для определения культуры переговоров, частота ответов на e-mail. 

Около 70% ведущих мировых компаний не совсем уверены в том, что используют данные Big data о работе максимально ответственно. Только 32% работников позволили работодателю использовать информацию, а 56% лидирующих компаний даже не просят разрешения.

Лидеры рынка – Китай и США

Китай – лидер поставок технологий наблюдения с использованием искусственного интеллекта. Как говорится в сентябрьском докладе Фонда Карнеги, китайские компании Huawei, Hikvision, Dahua и ZTE поставляют системы наблюдения с использованием ИИ в 63 страны мира.  

По данным исследования International Data Corporation (IDC), ожидается, что к 2023 году китайский рынок Big data вырастет до $22.49 млрд. В 2019 году рынок искусственного интеллекта Китая оценивался в $20 млрд. 

Американские компании также активны в этой сфере: IBM, Platinum и Cisco продают свою продукцию в 32 страны.  В США бейджи следят за тем, как часто моют руки медсестры в больницах. Рестораны ставят датчики работникам, чтобы измерить, насколько эффективно растут продажи. Таксистов и курьеров контролируют для предотвращения нарушений и аварий. 

Улыбайтесь, вас контролируют

С введением карантина 18 млн компаний в Китае перевели сотрудников на работу из дома. Больше всего устанавливали сервис корпоративных коммуникаций DingTalk, 2,5 млн компаний используют приложение WeChat Work. Из-за гиперконтроля китайских компаний работа на дому оказалась для сотрудников сплошным стрессом и превратилась в тотальную слежку. И вот почему. 

Если работник не успеет вовремя войти в WeChat Work, приложение автоматически формирует и направляет работодателю отчет о задержке или прогуле. Более того, начальство знает, что сотрудники всегда доступны через приложение и ожидают от них моментального ответа даже в выходные дни. 

Приложение DingTalk пошло дальше и ввело функцию – отмечать начало трудового дня с помощью улыбки. Приложение распознает эмоции сотрудника. Для того чтобы начать свой рабочий день в приложении, работнику приходится широко улыбаться. По мнению разработчиков, таким образом, рабочий день начинается с «приподнятого настроения».

Огромное раздражение у сотрудников вызывала функция контроля за прочтением сообщений. Если работник вовремя не просмотрел сообщение, то руководитель включал автодозвон. При этом опции «отклонить звонок» и вовсе не было. В 2018 году женщины на День матери могли настроить автоответчик, который блокировал автодозвон только на ограниченное время: с восьми до десяти вечера.

Многие сотрудники в самоизоляции отмечали, что дистанционная работа практически стерла границы рабочего дня. Работникам было неловко переносить незавершенные дела на следующий день. Ничто не мешало закончить их дома даже поздно вечером. 

В некоторых компаниях подчиненные были обязаны ежедневно отправлять начальству в восемь утра доклад о состоянии своего здоровья. Это приводило к увеличению продолжительности рабочего времени: после отчета сотрудник считался готовым к выполнению работы. 

Удаленный режим – уже реальность в Казахстане

Недавно Алматы посетила Барбара Оакли, профессор инженерных наук университета Окленда, автор бестселлера «Думай как математик», соавтор онлайн-курса «Учитесь учиться». Она считает онлайн-обучение и дистанционную работу главными современными трендами. Это удобно, просто и, очевидно, вскоре накроет весь мир.

Казахстанский психолог Райса Байдалиева считает, что обществу для адаптации потребуется время, но дистанционная работа станет нормой. По ее мнению, прошлый уклад жизни уже морально устарел, казахстанскому обществу нужно воспользоваться возможностью и принять перемены. 

С переходом на карантин министр труда и социальной защиты населения Казахстана Биржан Нурымбетов призвал все предприятия, государственные и частные, независимо от формы собственности, перейти в режим дистанционной работы. Для казахстанского бизнеса контроль сотрудников, работающих дома, – новый и незнакомый опыт. Компания HeadHunter опросила 8276 соискателей работы и выяснила, что только 31% имеет опыт удаленной работы.

У казахстанских компаний не так много опыта в управлении коллективом на расстоянии. Ситуация вызывает множество вопросов, как технических, так и этических.  

Как не стать цифровым диктатором 

К управлению командой на удаленке нужно относиться ответственно, но без фанатизма: люди – главный ресурс компании. Контролируйте не время сотрудников за работой, а их результаты. Все помнят про нашу культуру чаепития. Сколько раз вы, покидая рабочее место, подходите к чайнику, чтобы налить себе чашку чая? 

Компания обязана информировать сотрудников, в каком формате и для чего за ними ведется наблюдение. Работники должны знать, что их личная переписка и звонки защищены и приватны. 

Выгоднее использовать данные о работе сотрудников открыто. Показать, как искусственный интеллект может улучшить показатели сотрудника и всей компании. Такой шаг повысит уровень доверия к организации.
 
Следует сосредоточиться на открытом подсчете результатов работы сотрудников с помощью ПО. Перевести такую практику в здоровое соревнование между сотрудниками, если они работают на одном участке. 

Один из примеров этичного, человечного использования программ – напоминание о необходимости делать перерывы, если сотрудник проводит слишком много времени над какой-либо задачей.

banner_wsj.gif

26 просмотров

Саяси қуғын-сүргін құрбандары жайлы құжаттар қашан жарияға жол тартады?

Репрессия жылдарындағы мәліметтерге қол жеткізу оңай емес

Фото:pixabay.com

Қазақ халқының басынан өткен ең бір зұлмат-зобалаң кезең – 1932-1933 жылдардағы ашаршылық пен 1937-1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін кезі. Аштықтан 3 миллионға жуық қазақ құрбан болды. 103 мыңнан астам адам қуғын-сүргінге ұшырап, 25 мыңнан астамы еш жазықсыз атылып кетті. Осынау қиын кезеңде қазақ халқы ұлттың тең жартысынан һәм бас көтерер батырларынан бірдей айырылып, сансырап қалды. Қанды қырғынның тыртығы тарих қатпарында мәңгіге сақталары сөзсіз. 

    Сол зұлмат жылдардың, әсіресе репрессия іс-әрекеттерін айғақтайтын құжаттарға көптің қолы әлі жетпей жүр. Бұл туралы қаншама ғалым пікір білдірді. Қаншама журналист мақала арнады. Бірақ селт еткен ешкім болған жоқ. Ақтаңдақты ашуға ешкім асықпады. Биыл саяси репрессияға 83 жыл толды. Сол жылдарға қатысты құжаттар негізінен президент архивінде (800 мыңға жуық құжат қоры бар), Орталық мемлекеттік архивте (бір жарым миллион іс сақталған) және ішкі істер министрлігінде (2014 жылдан бастап ҰҚК-ден министрлікке берілген) сақтаулы тұр. 

«Репрессия құрбандары жайлы архив құжаттарының 65 пайызы әлі ашылған жоқ. Тек шет жағасын айтумен ғана шектеліп келе жатырмыз. Бейімбет Майлин, Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожанов, Санжар Асфендияровтардың көп дүниелері әлі жарыққа шықпай жатыр. Мысалы, Сәкен Ташкентте педагогикалық институтты басқарып тұрған кезде қаншама фольклорлық дүниелерге бастамашы болды. Академик Бартольд, Мелиоранскийлермен бірге болды. Солар да жарияға жол таппай жатыр. Тізе берсек көп. Бұл кісілер жәй атылып кеткен жоқ. Совет үкіметі олардан қорықты»,- дейді тарих ғылымдарының докторы, профессор Марат Әбсеметов. 

Ғалымның айтуынша, қазір «анау Алашорда болды», «мынау қызыл болды» деп өз арамыздан жау іздеудің керегі жоқ. Жазықсыз жапа шеккен қайраткерлеріміздің барлығы да советтік зұлым режимнің құрбаны дейді ол. 

«Мәселен, кезінде Әлихан Бөкейханов автономия құрмақшы болды. Мұстафа Шоқайлар Түркістан мемлекетін құруға талпынды. Сәкен, Тұрар, Сұлтанбектер болса Совет үкіметі арқылы мемлекет жасаймыз деді. Қай-қайсының да таңдау жолы әртүрлі болғанымен, мақсаттары бір. Сол үшін олардың көзін құртты. Бүгінгі ұрпақ – біз сол бабаларымыздың қадіріне жетіп, оларға қатысты ашылмай жатқан құжаттарды табуға белсене кірісу қажет. ҰҚК маңызды құжаттарды ішкі істер министрлігі мен прокуратураға берді. Бұрын сақталу мерзімі 50 жыл болса, қазір 30 жыл. 1993 жылы президент шығарған құпияны ашу туралы қаулы бар. Сол тапсырма өкінішке қарай аяқсыз қалды. Енді сол жалғасын табуы тиіс. 1991 жылы үш президент Беловежская Пущада Кеңес Одағын таратты ғой. Сол жерде олар «самоопределения наций» (ұлттардың өзін-өзі билеу құқығы) деген пунктке сүйене отырып таратты. Ал ол ұғымды кезінде Сәкендер енгізген. Қарап отырсақ, 70-80 жыл бұрын Сәкендер соғысып жүріп енгізген пункт 1991 жылы кәдеге жарады. Одан бөлек, Сәкен Орынборда савнарком болып жүрген кезде 1500 қазақ баласына стипендия тағайындау, қазақ жолдарын жақсарту, авиацияға көңіл бөлу, қазақ университетін ашу сияқты мәселелерді қолға алған. 1925 жылы Ақтөбедегі Сбербанктен шыққан қазақтың алғашқы теңгесіне қол қойған да Сәкен. Егер құжаттарға қол жетсе, мұндай тың ақпараттың талайын табамыз» дейді Марат Әбсеметов. 

    Қазақстан Республикасы президенті архивінің құжаттарды ғылыми жариялау басқармасының басшысы Мұхаммед Жылгелдиновтың айтуынша, кез-келген құжат түптің түбінде ашылады. Тек заңмен бекітілген мерзімі жетуі тиіс. 

«Біздің мекеменің негізінің өзі 1920 жылдар бас кезінде құрылған партия тарихы деген мекемеден бастау алады. Жоғарғы әскери соттың азаматтарымызды ату жазасына кесу туралы үкімдері, шешімдері және 1957-58 жылдары арыстарымызды ақтау туралы құжаттар сақталған. Қазақстан коммунистік партиясы орталық комитетінің барлық қаулы, хаттама, шешімдері архив қорында тұр. Осы құжаттар негізінде президент архиві көптеген жинақтар шығарды. Репрессияға қатысты құжаттар тек бізде ғана емес. НКВД, КГБ, ҰҚК-лардың жеке арнайы архивтері болады, сол жерде сақтаулы. Қазіргі кезде олар ҰҚК мен ішкі істер министрлігінің құзіретінде. Менің білуімше әзірге ол құжаттар ашық емес. Бас прокуратура ол құжаттардың құпиясыздандырылуы уақыты 2021 жыл деген еді. Қандай құжат болмасын белгілі бір мерзімде құпиялығынан айырылады. Мәселен, 2004-2008 жылдары архив өз қорындағы 40 мыңнан астам істі құпиясыздандырып, соның нәтижесінде екінші дүниежүзілік соғыс жылдарына қатысты тың мәліметтер жарық көрген еді» дейді маман.

Сәкен Сейфуллиннің туған інісі Мәжиттің қызы София Сейфуллина қолымда құнды құжаттар баршылық. Бірақ көп адам соған мән бермейді дейді. 

«Репрессия жылдары әкем 37 жаста болған. Сәкеннің басына қауіп төніп жүрген кезде үйінде боп қалады. Сонда тергеушілер сұраған кезде Сәкен «бұл менің жәй танысым» деп Мәжитті аса бір танымайтын адам сияқты кейіп танытқан екен. Содан кейін-ақ көп ұзамай Сәкеннің өзін де, әкесін де атып жіберді. Сәкеннен кейінгі ұл да із-түссіз жоғалып, әкем жалғыз қалады. Сол уақыттан бастап әкемді де тергеуге сүйрей бастады. Келген соң жұмысқа тұрады. Екі ай өтпей үстінен арыз түсіп, ол жұмысынан тағы айырылады. Сөйтіп, әбден берекесі қашты. Жиі-жиі жұмыс ауыстырып, әрең жүрді. Ақыры қиналған соң бір күні киім-кешегін жинап НКВД-ға өзі барып, «мені алып кетіңдер» депті. Сөйтсе олар «Сейфуллин мырза бара тұрыңыз. Біз тұтқындау бойынша екі айдың жоспарын асыра орындап тастадық. Күте тұрыңыз» дейтін көрінеді. Ақыры 1941 жылы соғыс басталған кезде оны айып батальоны арқылы алып кетті. Соғыс бітпей жатып, жараланып қайтып келді. Келген соң НВКД-дан бастап, КСРО бас прокуроры Руденкоға дейін хат жазып ағасына, әкесіне іздеу салды. «Әкем қайда? Ағам қайда? Олар тірі ме? Тірі болмаса ағамның әдеби мұрасы халыққа берілуі тиіс» деп хат жазған. Сол қағаздың бәрі үйде бар. Ол хатына жауап та берілді. Кейін ақталды. Ол қағаздар да үйде тұр. Бірақ сол құжаттарды ешкім сұрамайды. Ешкім келіп көрмейді. Бәрі естігені бойынша жаза береді. Соның кесірінен көптеген жалған ақпарат та тарап кетіп жатады»,- дейді София Сейфуллина.

Бірер күн бұрын ғана президент Қасым-Жомарт Тоқаев саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күніне орай үндеу жариялап, басшысы тарихи әділдікті қалпына келтіру жұмыстарын аяқтау және қуғын-сүргін құрбандарын ақтау үшін арнайы мемлекеттік комиссия құруды тапсырғанын айтты. 
 


 

banner_wsj.gif

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_kaz.png