Перейти к основному содержанию

263 просмотра

Ең жоғарғы және төменгі еңбекақыдағы айырмашылық неге үлкен?

Бұл көрсеткіш бойынша ЕАЭО арасында тек Қырғызстаннан ғана озып тұрмыз

Фото: Аскар Ахметуллин

Қазақстандағы ең төменгі жалақы көптеген елдердегі көрсеткіштен төмен, деп мәлімдеді үкіметте өткен баспасөз-мәслихатында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетов. 

«Кез келген елдегі еңбекақы көлемі осы елдің экономикасына тікелей тәуелді. Дегенмен әлемдік тәжірибеде мемлекет өзі белгілей алатын, ең төменгі еңбекақы  анықталатын жалғыз көрсеткіш бар, қалғанын нарық қалыптастырады. Дәл осы көрсеткіш бойынша Қазақстан көш соңында келеді», – деді министр. 

Сондықтан елімізде ең төменгі және орташа жалақы арасындағы алшақтық өте үлкен. 

«Қазіргі кезде ең төменгі еңбекақының орташа еңбекақымен арасалмағы 23 пайызды құрайды, бұл өте төмен көрсеткіш. Ол бойынша ЕАЭО арасында тек Қырғызстаннан озып тұрмыз. Оның үстіне, еңбекақы қорына түсетін салмақ та аса жоғары емес. Мысалы, Қазақстанда еңбекақы төлеу қоры  ЖІӨ-нің 30,5%-ын құраса, ал Ресейде – 46,4%-ды, Норвегияда – 48,7%-ды, Канадада 50,1%-ды құрайды. Сондықтан ең төменгі еңбекақыны көтеру керек», – деді Нұрымбетов.

Оның айтуынша Ұлттық экономика министрлігі мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ең төменгі еңбекақы көлемін кезең-кезеңімен өсіру жолдарын қарастырып жатыр. 

«2023 жылға қарай Қазақстандағы ең төменгі еңбекақы сол кездегі  орташа еңбекақының 30 пайызынан төмен болмайтын нұсқасын қарастырып жатырмыз», – деп түйіндеді министр. 

Қазіргі кезде ең төменгі еңбекақы 42,5 мың теңгені құрайды. 

1626 просмотров

Ресей ғалымы Аралды құтқарып, Нобель сыйлығына ие болмақ

Профессор Николай Аладин Аралды қалпына келтіру - талай мәселені шешетінін алға тартады

Фото: ашық дереккөздерден алынды

Жалпы, Аралды құтқару мәселесі тоқсаныншы жылдардан бері көтеріліп келеді. Осы уақытқа дейін, теңізді құтқаруға арналған ұзын-саны 72 жоба қолға алыныпты. Өкінішке қарай, олардың барлығы Арал суының көтерілуіне ықпал ете алмады. 

Жуырда Ресей ғылым академиясы Зоология институты тұзды су гидробиологиясы зертханасының меңгерушісі, биология ғылымының докторы, Арал теңізін құтқару жөніндегі сарапшы Николай Аладин мырза:

«Мен Аралды құтқарамын, сол үшін маған Нобель сыйлығы берілетін болады»  деп, жалпақ жұртқа жар салып, назарымызды бір аударып қойған еді.  

Атап айтарлығы, Аралды зерттеу мәселесі ресейлік оқымыстыларды ғана емес, сондай-ақ Өзбекстан ғалымдарының да қызығушылығын тудырып отыр.  2018 жылы Өзбекстан мен Қазақстан ғалымдары Аралды зерттеу үшін, бес жылға арналған бағдарлама қабылдаған болатын. 

Жалпы, Аралды қалпына келтіруге қатысты еліміздің мамандары түйіп отырған ойға жүгінсек, Ресей ғалымдары тектен-тек Аралды зерттетуге қызығып отырған жоқ. 

Химия ғылымының докторы Қорлан Абсалықованың айтуынша, қазір теңіз суының құрамында тұз ашық жатыр. Міне, осы ашық жатқан тұздың ауаға таралуы алаңдатуы тиіс. 

Білесіздер, Қазақстанда иод тапшылығы белең алып тұр. Осы тапшылықты ғылыми технологияға жүгініне отырып,  Аралдағы табиғи байлық арқылы жоюға болатын еді. Ол үшін Аралдағы йод ресурсын толық зеттеуге қол жеткізуіміз қажет. 

Ғалым біз үшін қазір Аралдың Солтүстік бөлігін зертеу маңызды екенін алға тартады.

"Біріншіден, Аралдың Солтүстік бөлігі Қазақстан аумағында жатыр. Солтүстік Аралда су көтеріліп, біртіндеп тіршілік жанданып келеді. Онда балық та бар, теңіздің суы да көтеріліп жатыр. Ал Оңтүстікте тіршілік байқалмайды", -дейді маман.  

Негізі,  Арал суының құрамында көптеген сирек металлдар кездеседі. Біз болашақта Аралды сортаңға айналдырмай, табысқа кенелгіміз келсе, осы саланы зерттейтін ғалымдарға қолдау көрсетуге тиіспіз. Қуатты технологияны ғылымға жұмылдыру қажет. Әсіресе, Арал мәселесі қуатты технологияны қажет етіп отыр.

«Біз ертерек қамданбасақ, Ресей, Өзбекстан ғалымдары Қытайдың оқымыстылары Аралды зерттеуге құлшынып-ақ отыр. Сондықтан бұл арада Қазақстанның үлесі басым екенін өзгелер білуі керек», - дейді химия ғылымының докторы. 

Ғалымдар болашақта теңіз суын зерттеуде нанотехнологияға жүгінудің маңызды екенін алға тартады. Осы орайда, Қорлан Абсалықова: «Аралды зерттеуді тоқтатпау керек», деген пікірде.

Қазір көптеген елдер теңіз суынан құрылыс орындарына қажетті базальт алып жатыр. Маманның айтуынша, бұл материал өте жоғары температураға шыдамды және экологиялық тұрғыдан қауіпсіз. Тығыздығы жағынан алмазбен деңгейлес. Алмаздың тығыздығы, шартты есептік көрсеткіш бойынша, 10 болса, базальттікі 9,8 пайызды құрайды. Осыдан-ақ оның берік материал екенін байқауға болады. 

«Соңғы кездері Жапонияда, Қытайда, Кореяда ірі бетон конструкцияларын жасайтын құрылыс компаниялары панельдердің арасына базальттан жасалған арматураларды сала бастады. Өйткені базальт арматурасы қолданылған панельдер жер сілкінісіне төзімді болады», - дейді ғалым. 

Міне, біздегі теңіз суының құрамында кеннен бөлек, осындай құнды материалдар бар. Қазір нанотехнологияның қуаты барлығына жетеді. Демек, бізге осы саладағы ғалымдарға жағдай жасау керек. 

«Аралды ғана емес, Балқашты, Зайсан көлін, Ертісті зерттеу үшін арнайы зертханалар ашылып, суларымыздың құрамында сирек кездесетін металлдар анықталуы тиіс. Өйткені алдағы уақытта су тапшылығы әлем бойынша артып, судың да сұрауы болатын заман келе жатыр», - дейді Қорлан Әбсалықова.
 

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif