Перейти к основному содержанию
542 просмотра

Қазақстан қашан марихуананы заңдастырады?

Бұл сұрақ Еуразиялық медиафорумда талқыланды

Фото: Shutterstock

Биыл он алтыншы рет ұйымдастырылған Еуразиялық медиафорумда марихуананы заңдастыру мәселесі талқыланып, оған қарсы шыққандардың қатары аз болды. Бұл пікір-таластан бірнеше күн бұрын ҚР ІІМ Қылмыстық Кодекстің 296-бабының есірткіні сату үшін емес, өз қажетіне пайдалануға қатысты бөлігін қылмыстық іс қатарынан алып тастау қажеттігін мәлімдеген болатын.

Айталық, есірткіні қоғамдық орындарда медициналық емес мақсатта пайдалану, есірткіні сату мақсатынсыз дайындау, өңдеу, сатып алу және сақтау, ірі көлемде тасымалдау сияқты әрекеттерді Қылмыстық Кодекстен Әкімшілік Кодекске көшіру жоспарланған. ІІМ өкілдерінің пікіріне сүйенсек, «декриминализация арнайы бөлімдердің күш-қуатын бұдан да маңызды мәселелерге бағыттауға мүмкіндік береді». Бұл жаңалыққа қатысты жасалған болжамдар туралы медиафорумның марихуананы заңдастыру жөнінде сессиясында айтылды. Медиафорум бағдарламасының бұл пункті жайлы тіпті таксистерді өзі білетін, олар құпия түрде өз жолаушыларына айтып жатты...

 «Бала кезімізде қарасораның дәнін уыстап жейтін едік, оған біреудің бірдеңе дегенін естімедік. Кейін ғой, кендірді есірткі деп шыққандары», – дейді ескі жигулидің  егде жүргізушісі. «Студенттерімнен медиафорумда осы тақырыпты талқылар алдына қарасора қосылған печенье таратады деп естідім», – деп сыбырлайды бұл мәселеге қатысы бар екенін сездіргісі келген жоғары оқу орны оқытушыларының бірі.

Бұндай қызығушылықтан соң, Еуразиялық медиафорумның «Заңды-заңсыз: марихуана қолжетімді» деген тақырыпта өткен сессиясында таяқ тастар жер қалмауы керек еді. Өйткені бұған дейін аталмыш тақырып Қазақстанда ашық талқыланбайтын.  Алайда ешқандай дүрлігу болған жоқ. Медиафорумның жиналыс залында бос орын көп болды. XVI Еуразиялық медиафорумның соңғы сессиясы қарасорадан жасалатын, құрамында психоактивті каннабиноидтар бар дәрі-дәрмекті заңдастыруға қатысты қорқынышты сейілту үшін ұйымдастырылған шоуға ұқсап кетті. Десе де,  көпшілігі есірткіні шығару мен пайдалануды қатаң бақылауда ұстауға болады деген тұжырымға келген сыңайлы.

Сөзден сөз туып...

Медициналық білімі бар саясаткер, Сент-Винсент және Гренадин медициналық каннабисі басқарма бастығы Джеррол Томпсон марихуананы заңдастыру туралы бірінші болып өз пікірін білдірді.

Оның сөздері залды елең еткізді десек, артық айтқанымыз. ондаған жылдар бойы туристердің ішіп-шегуіне заңсыз, ал 2018 жылдан заңды түрде рұқсат берген Кариб теңізі аралындағы кедейлеу мемлекеттің өкілі бірден есірткі жөніндегі ескі пікірден арылғанындарын жеткізді.

«Қазір медициналық тұрғыдан алғанда, оны  пациенттерге қалай қолжетімді, қауіпсіз және тиімді ету, пайдалану, сату мәселесі күн тәртібінде тұр», – деп тұжырымдайды Джеррол Томпсон.

Марихуананы заңдастырған мемлекеттердің қатарында Словения да бар. Люблянск университетінің фармацевтикалық биология кафедрасының профессоры Борут Штрукельдің каннабиске қатысты жағымды пікірін осымен түсіндіруге болатын шығар. Әрине, тек медициналық мақсатта қолдану қажет.

  «Шындығын айтар болсақ, қарасора – медициналық мақсатта қолдануға болатын керемет өсімдік. Оны тек дәрі-дәрмек өндірісіне қажетті шикізат ретінде өсіруді реттеу керек. Барлық мәселе осыған келіп тіреледі. Ал оны пайдалану мәселесі әр елдің парламентінде өзінше талқыланатын дүние. Олар онымен жұмыс істеу, ҚҚС, салық салу және т.б. жайын қарастыра алады. Нәтижесінде шылым мен ішімдік өндірісі секілді жағдай болмақ», – деп атап өтті Борут Штрукель.

Қарасорадан жасалатын психотропты заттарды шамадан тыс пайдалану қауіпіне қатысты сауалға ол «жарты сағаттың ішінде 15 литрін бірден ішсе, су да зиян»  деп жауап берді. Профессор Штрукельдің пайымдауынша, әр нәрсенің шегін біліп, марихуана обырға, эпилепция мен ұмытшақтық ауруына керемет ем екенін түсінетін дәрігерлер тарапынан қатаң бақылау болса, жеткілікті екен. 

Қазақстандық психотерапевт, невроз және Альцгеймер ауруын емдеу орталығының жетекшісі Жібек Жолдасованың осы мәселеге қатысты көзқарасы өте маңызды болса да, алдыңғы екі сарапшы сөзінің көлеңкесінде қалып қойды.

«Шын мәнінде, каннабис аурудың белгілерін ғана жояды. Оған қоса ағзаға патогенетикалық және патофизиологиялық әсер беретінін ескеру керек. Яғни, дәрілік зат аурудың даму механизміне әсер етеді. Сондай-ақ, этиотропты емдеу бар, онда ауруға себепкер нәрсе жойылып, адам сауығады. Мәселен, өкпе қабынған кезде, оған инфекцияны өлтіретін антибиотиктер тағайындалады. Ал каннабистің әрекет ету деңгейі – симптоматикалық. Каннабистен жасалған дәрі-дәрмектер емдеудің өзге де механизмдеріне әсер етеді деген тұжырымның нақты дәлелі жоқ», – деген Жібек Жолдасованың сөзін залдағылар құлағына да ілгісі келмегендей.  

Сонымен қатар, психотроптық заттарға деген қызығушылық негізінен жасөспірім шақта оянатындықтан, каннабисті сатуды қатаң бақылау қажет деген сарапшының сөзі айдалаға кетті.

Есесіне канадалық New Leaf Cannabis ритейл-желісінің негізін қалаушы Ангус Тэйлорға сөз берген кезде, зал жандана түсті. Айта кетейік, Канада – G7 кіретін елдердің ішінде алғашқы болып марихуананы заңдастырған мемлекет. Ол өз еліндегі марихуана сатуға қатысты заңнама оны медициналық мақсатта пайдалануға шек қоймайтынын мойындады.

«Біздің компания каннабисті қалай қолдатыны бақылап отырады. Сатып алушыларымызға марихуананы қалай қауіпсіз пайдалану керек, оны балалардың қолы жетпейтін жерде қалай сақтау қажеттігін үйретеміз. Бізге өз тауарымызға жарнама жасауға болмайды. Біздің дүкеніміздің жанынан өтіп бара жатқан адамдар терезеден не сатылып жатқанын көрмейді», – деп өз тәжірибесімен бөлісті Ангус Тэйлор.

Өрт сөндірушінің пікірі қандай?

Жалпы, заңдастыруды жақтаған пікірге залдың реакциясы жақсы болды. Вашинтондық өрт сөндіруші Уилл Джонс III Алматыға Smart Approaches to Marijuana (Марихуанаға саналы көзқарас – «Курсив») альянсының халықаралық және коммуникация серіктесі ретінде келген. Бұл беделді  ұйым АҚШ-та кез-келген есірткі түрін заңдастыруға қарсы шығуымен белгілі, сондықта да елдің бәріне ұнай бермейді.

«Біздің ұйым марихуананы медицинада, денсаулықты қалпына келтіру үшін заңдастыру пайдалы деген тұжырыммен келіспейді. АҚШ-тың  марихуананы медициналық мақсатта қолдануға рұқсат берген штаттарында каннабистен жасалған дәрі-дәрмекті ішіп алып, көлік жүргізу фактісі көбейген. Бұл үрдістің коммерцияға айналып бара жатқанын да көзіміз көріп отыр. Марихуана жарнамасы бар плакаттар мен билбордтар пайда болды. Сонымен қатар, темекі және ішімдік шығаратын белгілі компаниялар құрамында каннабис бар өнім шығаруға миллиондап инвестиция құйғанын да білеміз. Комммерциялық индустрия тек қаржы табуды көздеп, бұған ересектерді ғана емес, жасөспірімдерді де тартуда. Сондықтан марихуана мәселесіне үлкен жауапкершілікпен қарау керек», – деп мәлімдеді Уилл Джонс ІІІ.  

Сонымен қатар, оның айтуынша, Американың марихуананы заңдастырған штаттарында есірткі сататын дүкендердің саны MacDonald’s пен Starbucks-тің ресторандарынан асып кеткен.

Алайда Smart Approaches to Marijuana өкіліне сөзін толық аяқтауға мүмкіндік берілмеді, оған заңдастыруда жақтайтындар қарсы келе бастады. Олардың айтуынша, каннабистен жасалатын өнім өндірісін қатаң бақылап және ойын-сауық индустриясында марихуананы шектен тыс пайдалану өте қауіпті екенін нақты түсінсе, алаңдауға еш негіз жоқ екен.

Еуразиялық медиафорумның соңғы сессиясы, шындығын айтсақ, ойын-сауықтың сипатта өтті де, есірткіні заңдастыру тақырыбын не үшін көтеріп, талқылағаны туралы нақты тұжырым жасауға мүмкіндік бермеді.

Болашақта емлекет марихуананы медициналық мақсатта өсіруді заңдастырып, марихуана нарығында өз орнын алу жоспары бар шығар бәлкім, бірақ бұл – тек болжам ғана. Десе де, елде есірткі өсіруді қолға алу қажет деп тұжырымдайтын жандардың сөзіне сенсек, тек Шу алқабының өзі  1,5 млрд долларға дейін табыс әкелуі мүмкін. Медиафорум сарапшыларының пікір-таласын тыңдағандардың көпшілігі мен БАҚ құралдары бұл көкейтесті мәселеге Дариға Назарбаеваның көзқарасы қандай екенін білгісі келген еді. Алай Сенат төрағасы  марихуананы заңдастыру туралы сарапшылардың пікір-таласын мұқият тыңдай отырып, өз пікірін өзінде қалдыруды жөн көрді. Журналистердің де сауалына жауап берген жоқ.

1190 просмотров

Тайные покупатели обнаружили контрабанду в Шымкенте

Как остановить предприимчивых граждан, научившихся обходить границу без пошлин

Фото: Игорь Акимов

О налаженном импорте продукции из Узбекистана по серой схеме заявили в Палате предпринимателей Шымкента. Обнаружить нелегальный бизнес удалось благодаря методу «тайный покупатель». 

Откуда разница

Поводом для изучения ситуации непосредственно на границе послужили результаты зеркального анализа официальных показателей товарооборота между двумя странами – импорта и экспорта из Узбекистана в Казахстан. В прошлом году, согласно данным КГД МФ РК, объем импорта в РК из РУ исчислялся $844,3 млн, тогда как экспорт из Узбекистана в Казахстан, по сведениям Госкомитета РУ по статистике, составил $1354,9 млн. Разница в статданных двух стран в 2018 году составила $510,1 млн, а в среднем за 10 лет – $679,1 млн.

Специалисты палаты сделали вывод, что эту разницу образует так называемый серый импорт. Зеркальное сопоставление статистики по экспорту и импорту ученые-экономисты считают одним из методов оценки объ­емов теневых операций во внешней торговле. Чтобы выяснить, каким именно способом идет серый импорт из Узбекистана, сотрудники РПП выступили в роли тайных потенциальных покупателей. Как правило, они расспрашивали таксистов, посредников, что-то увидели собственными глазами и в итоге выявили всю схему.

«Сначала фуру товаров разгружают на узбекистанской территории. Так называемые «несуны», в основном это женщины, перетаскивают все на тележках мелкими партиями. Переходя границу как физические лица, они не декларируют товар и провозят его как ручную кладь. Дальше доносят его до машины на территории Казахстана. При необходимости оформляются сопроводительные документы, и груз едет до точки назначения», – рассказал «Курсиву» эксперт отдела сопровождения проектов Палаты предпринимателей Шымкента Бауыржан Бердалиев.

Также он подчеркнул, что это налаженный бизнес, распределенный посредниками по сферам. Непосредственно «несуны» берут за каждый килограмм перевезенного через границу товара примерно по 0,65 цента, то есть около 250 тенге. Тогда как при официальном оформлении таможенные пошлины и НДС обходятся дороже в 2–3 раза. 

«Фактически там действует целая армия «несунов», – отмечает Бердалиев. – В основном это граждане РУ, которые пересекают границу несколько раз в день, главным образом утром и вечером». 

Так как ограничений в количестве переходов границы нет, закон это делать позволяет. 

Страдает бизнес

Таким образом в Казахстан попадают текстиль, кондитерские изделия, ТНП, сухофрукты, стройматериалы, другие товары и продукты. В результате, как отмечает эксперт, страдают казахстанские товаропроизводители, которые не могут конкурировать с заведомо дешевой завозной продукцией.

Одним из ярких примеров этого, по словам Бауыржана Бердалиева, стало ТОО «Алтын Адам тiгiн фабрикасы», учредители которого заявляют, что ежедневно из Узбекистана идет нелегальный завоз около 10 тыс. костюмов.

При средней стоимости одного костюма $30, или 11,5 тыс. тенге, их годовой оборот составляет более $100 млн. Между тем, согласно официальным данным КГД МФ РК, в прошлом году из Узбекистана было завезено всего 8,5 млн штук мужских и женских костюмов, брюк и юбок на сумму $1,86 млн. В то время как казахстанская фабрика продает в год всего 20 тыс. костюмов, хотя ее мощности позволяют производить в 6 раз больше продукции. 

По словам Бауыржана Бердалиева, из-за более высокой себестоимости продукции – как минимум на 30% – и, соответственно, ее неконкурентоспособности в связи с огромным потоком серого импорта казахстанские компании уже вынуждены отдавать швейные работы на аутсорсинг предприятиям Узбекистана.

От неравноправных условий на рынке несут потери не только текстильщики, но и представители других отраслей экономики.

«Такая ситуация приводит к снижению производства продукции отечественных товаропроизводителей, сокращению рабочих мест, уменьшению налоговых поступлений в бюджет. Реализация дешевых товаров, ввезенных в Казахстан в обход официальных таможенных процедур, угрожает добросовестному предпринимательству. Фактически мы поддерживаем производителей Узбекистана», – резюмировал эксперт. 

Безымянный_112.png

Требуются защитные меры

Стоит отметить, что нелегальный импорт продукции на территорию Казахстана далеко не единственная проблема казахстанских предпринимателей. Бизнесмены и ранее поднимали вопросы акцизов, различных нетарифных и административных барьеров в виде нерегламентированных проверок, длительного растаможивания товаров, с которыми сталкиваются производители Казахстана при экспорте товаров в Узбекистан. 

В региональной палате также не исключают, что со следующего года казахстанским экспортерам станет еще сложнее пробиться на рынок Узбекистана. Напомним, 2 октября 2019 года вышло постановление президента РУ, согласно которому с 1 января 2020 года увеличиваются ставки таможенных пошлин и акцизных налогов на ряд ввозимых в Узбекистан товаров.

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

 

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance