Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


28508 просмотров

Проблема деления вод Иртыша может перерасти в экологическую катастрофу

В ближайшие годы сток реки на территории Восточного Казахстана будет сокращаться по естественным причинам

Фото: Shutterstock

Эксперты прогнозируют обмеление трансграничной реки Иртыш в ее казахстанской части. Специалисты уверены – в предстоящий маловодный цикл Казахстану еще «аукнется» неразрешенный спор за воды Черного Иртыша с китайской стороной.

Пытаемся давно

Деление вод трансграничной реки Иртыш не первый год является предметом спора между Казахстаном, РФ и Китаем. Обладая неоспоримым преимуществом – именно на территории КНР формируется основной сток реки Черный (верхний) Иртыш, Китай «уводит» часть водотока через канал Иртыш – Карамай для обеспечения засушливого Синьцзян-Уйгурского автономного района. Из девяти кубокилометров воды Черного Иртыша китайцы забирают около трех кубокилометров, а это почти 30% от стока. Эти данные «Курсиву» ранее подтверждали и в проектном институте «Казгипроводхоз».

Судя по доступной информации, поступающей из Поднебесной, власти Синьцзян-Уйгурского округа не скрывают свои намерения в дальнейшем увеличить забор воды до четырех-пяти кубокилометров. Это связано как с демографическими процессами на этой территории – КНР планирует довести население округа до 100 млн человек, используя программы переселения, так и с увеличением площади орошаемых земель. 

Водохозяйственная деятельность нескольких регионов Казахстана сильно зависит от наполняемости Иртыша. В ВКО Черный Иртыш является одной из артерий, питающих Бухтарминское водохранилище. А это в первую очередь гидроэнергетика, водообеспечение трех крупнейших городов – Усть-Каменогорска, Семея, Серебрянска. Павлодарская область использует воды Иртыша еще и для сельскохозяйственных нужд, затопления пойменных лугов.

Центральный Казахстан берет иртышскую воду, поступающую по каналу Иртыш – Караганда. Вследствие того, что наша страна и Россия находятся в зависимом от Китая положении, спор все эти годы был скорее похож на бесплодные просьбы Казахстана и России к КНР понять соседей и перестать в одностороннем порядке сокращать сток верхнего Иртыша. 18 лет назад в Астане было подписано казахстанско-китайское соглашение о сотрудничестве в сфере использования и охраны трансграничных рек. Однако, несмотря на длительные предварительные переговоры, Казахстан не смог отстоять свои позиции. Наши дипломаты не раз настаивали на проведении трехсторонних переговоров, но китайская сторона отказалась от такой формы сотрудничества.

Судя по данным из сборника протоколов заседаний казахстанско-китайской совместной комиссии по использованию и охране трансграничных рек, вопросы деления иртышских вод именно в количественном выражении документально так и не определены. В ст. 4 совершенно неоднозначно сказано, что «ни одна из сторон не ограничивает другую сторону рационально использовать и охранять водные ресурсы трансграничных рек с учетом взаимных интересов». И никаких конкретных значений.

А как сейчас?

Чтобы узнать, на какой стадии переговоров находится этот болезненный вопрос сейчас, «Курсив» обратился с письмом в Комитет по водным ресурсам МСХ РК (КВР). В ответ на вопросы газеты заместитель председателя ведомства Серик Сарсекеев сообщил, что в 2015 году была создана специальная рабочая группа по подготовке и согласованию нового проекта соглашения о вододелении на трансграничных реках между РК и КНР.

«За три года было проведено семь заседаний группы. Согласована структура, обобщенная редакция проекта соглашения. В связи с тем, что ведется переговорный процесс, мы не можем вас информировать о ходе переговоров в полной мере», – написал Серик Сарсекеев.

Заместитель председателя КВР подтверждает, что в настоящее время в Китае происходит увеличение объема забора вод Черного Иртыша. Как полагает Серик Сарсекеев, Казахстан сможет достигнуть договоренности с китайской стороной на тех условиях, чтобы их водозабор не наносил ущерба водохозяйственной деятельности ВКО.

Что будет, если…

Казахстанские ученые, изучавшие проблему, не разделяют оптимизма чиновников. Исходя из объективных данных по забору воды и водохозяйственному планированию КНР, эксперты дают неутешительные прогнозы будущего казахстанского Иртыша.

Кандидат химических наук, преподаватель Евразийского национального университета им. Л. Н. Гумилева Эльдар Копишев отмечает, что в ближайшие 10–15 лет ситуация только усугубится. Ведь в настоящее время соседи строят дамбы и плотины. В КНР разработана стратегия по ускоренному развитию реформ в сфере водного хозяйства, согласно которой страна ежегодно выделяет по $62 млрд в виде инвестиций на строительство ирригационных объектов. И Пекину нужно время, чтобы завершить все крупные проекты. Есть предположение, что Китай подпишет соглашение лишь в 2030–2040 годах, когда добьется нужных для своей экономики объемов забора воды. Ученый согласен с мнением своих коллег о том, что искусственное изменение стока верхнего Иртыша может привести к экологической катастрофе. И речь идет не только о деградации лугов и пастбищ, упадке рыбного хозяйства, но в первую очередь о значительном загрязнении вод Иртыша из-за увеличения в них концентрации посторонних веществ. В экономическом плане последствия для Казахстана тоже значительны – обмеление Иртыша может приблизить высыхание Зайсана, падение уровня Бухтарминского водохранилища.

Эксперт объединения юридических лиц «Ассоциация водопользователей, водопотребителей и водного транспорта «KAZWATER», доктор PhD Манира Алагуджаева в интервью «Курсиву» отметила, что неразрешенная проблема деления вод верхнего Иртыша в ближайшие годы может усугубиться и по другой причине. С 2013 года Казахстан, можно сказать, и не чувствовал ущерба от увеличения забора воды китайской стороной, так как шли многоводные годы.

«Теперь наступает период маловодных лет. То есть в ближайшие годы сток реки на территории Восточного Казахстана будет сокращаться по естественным причинам. Плюс антропогенный фактор – увеличение изъятия вод Черного Иртыша китайской стороной. Все это может серьезно повлиять на водные экосистемы Восточно-Казахстанской, Павлодарской областей, судоходство по российской части Иртыша», – говорит Манира Алагуджаева.


887 просмотров

Теңіздегі қақтығысқа не себеп?

Ең маңыздыларына тоқталамыз

Фото: Shutterstock

Теңіздегі қақтығыстан бері бір ай өтсе де, үшінші буын зауыт құрылысы әлі тоқтап тұр. Құрылыс жүргізіп жатқан компания шығынға батып отырмыз дейді. Ал жанжалдың ең басты себебі шетелдік компания басшылығы мен қазақстандық жұмысшылар арасында байланыстың жоқтығы болуы мүмкін.

Cherchez la femme

Қысқаша айтсақ, 29 маусым күні болашақ кеңейту жобасының құрылыс-монтаж жұмыстарын жүргізіп жатқан Consolidated Contracting Engineering&Procurement S.A.L. Offshore (CCEP) компаниясының жұмысшылары шетелдік қызметкер қазақ қызының суретін әлеуметтік желіде жариялағаны үшін жанжал шығарған.

Компания өкілдерінің «Курсивке» берген ақпараты бойынша, төбелес кезінде CCEP компаниясының кеңсесі мен өзге де қызметтік ғимараттары бүлінген. 

«Сонымен қатар, қоймадағы компанияға тиесілі заттар (рация) жоғалды. Тек бұл емес, құрылыстың тоқтап қалуы салдарынан компания үлкен шығынға ұшырап жатыр, ол жобаның жүзеге асуына кері әсер етіп, еңбек өнімділігі мен жоба серпінінің бәсеңдеуіне әкеп соқты»,– деп тұжырымдайды компания өкілдері.

Сонымен қатар, тәртіпсіздік салдарынан тоқтап қалған Теңіздегі үшінші буын зауыт құрылысы қайта жанданбағанын да айтып өтті. 

«Болашақ кеңейту жобасының басқа бөліктерінде тәртіпсіздік болмады, бірақ бірқатар қызметкерлер жұмыстан босатылды. 1 шілдеден бері болашақ кеңейту жобасының үшінші буын зауыттан басқа құрылыс нысандары қалыпты жұмыс істеп тұр. ТШО-ның өзге өндірістік нысандары өз жұмысын тоқтатқан емес», – дейді «Теңізшевройл» (ТШО) ЖШС-нің қоғаммен байланыс бөлімі.

Босатылған, бірақ қысқармаған 

Сол арада  ССЕР-дің  қосалқы мердігері «Реформ Строй» ЖШС-нің жұмыссыз қалған 176 қызметкері Атырау облысы бойынша мемлекеттік еңбек инспекциясына шағым түсіреді. Аталмыш мекеме басшысы Игілік Әубәкіровтің Курсивке берген түсіндірмесіне сүйенсек, қосалқы мердігердің жұмыс көлемін біткендіктен, ол жұмысшыларын жұмыстан шығаруға мәжбүр болған.

«Келісімшарт 2018 жылдың наурызынан жасалған. Бір жыл ішінде тапсырылған жұмыс толығымен аяқталған. Міндеттелген жұмыс көлемі жүзеге асырылған соң, жасалған еңбек шарттарының күші жойылады», – дейді ол.

Оның айтуынша, «Реформ Строй» компаниясы жұмысшыларымен келісімшарт мерзімі маусым айында бітіп, шілде айында жұмыс істелмесе де, жұмысшылардың жалақысы осы айға толық көлемде төленбек.

Сонымен қатар, мемлекеттік инспектордың айтуынша, Теңіздегі төбелестің себебі мен ондағы еңбек қатынастарын тексеріп жатқан комиссия өз жұмысын жалғастыруда. 

Жұмыс беруші байланысқа шықпай ма?

Айта кету керек, Теңіздегі тәртіпсіздіктен кейін, бұл жанжалдың себептері туралы түрлі болжам жасалды. Бірақ ең басты нұсқа – компания қызметкерлері арасындағы қарым-қатынас болып тұр. Игілік Әубәкіровтың айтуынша, жұмысшылар компания басшылығы олардың пікіріне құлақ асқанын қалаған. 

«Жұмысшылармен тығыз байланыс болмаған, сәйкесінше ақпарат басшылыққа жетпеген. Яғни бұл кәсіпорын жетекшілерінің қателігі»,– дейді Әубәкіров мырза. 

Бұған дейін әлеуметтік желілерде CCEP-дің шетелдік және қазақстандық жұмысшылары екі бөлек тамақтанатыны жайлы жазылып, жергілікті жұмысшылар асханадағы қызмет сапасына наразылық білдірген-тұғын. Алайда компания өкілдері кәсіпорынның барлық қызметкерлеріне «нәсіліне, ұлтына, жасына және дініне қарамастан бірдей қызмет көрсетіледі» деп жауап берді.

«Жобада қабылданған кемсітуге жол бермеу  саясатына сәйкес, кез-келген құқық бұзушылық жан-жақты қарастырылады», – деп сендірді ССЕР өкілдері.

Дегенмен, Теңіздегі оқиғадан бірнеше күннен кейін ұйымдастырылған брифингте Қазақстан мұнай сервистік компаниялары одағы (KazService)  президиумының төрағасы Рашид Жақсылықов, шетелдік компанияларда қызметкерлердің жұмысын қадағалайтын жетекші маман ретінде Қазақстанда жұмыс тәжірибесі жоқ шетелдіктерді тағайындауы салдарынан, үлкен жобаларда қайшылықтар мен қақтығыстар жиі туындайтынын атап өтті. 

Әлеуметтік желілерде таратылған хабарламалардың бірінде жанжалға себеп болған суреттің авторы Ели Даудтың ССЕР-де логистика жөніндегі бас әкімші болып жұмыс істейтіні айтылған еді. Алайда компания бұл ақпаратты растамады, бірақ жоққа да шығармады, тек «компанияның қызметкерлерді іріктеу саясатына сәйкес, барлық қызметкерлер жасына, жынысына, дініне және ұлтына қарамастан, олардың тәжірибелері мен біліктіліктеріне сай, бірдей стандарт бойынша бағаланады» деп атап өтті. Яғни, техникалық және біліктілік конкурсынан өтіп, қойылған талаптарға сай болған үміткерлер жұмысқа қабылданады.

Алайда «Атырау облыстық кәсіподақтар орталығы» төрағасының орынбасары Еділ Ұзақбайдың айтуынша, жұмыс берушілер экспаттарды жұмысқа белгілі бір санат бойынша тартқанымен, олар Қазақстанға келген соң, басқа қызмет ұсынуы – жиі кездесетін жайт. 

«Айталық, компаниялар шетелдік мамандарды жұмысқа шақырғанда тек «инженер мамандығы» деп белгілейді де, ал нақты қандай маман қажеттігін ашып жазбайды. Мәселен, инженердің түрі көп қой, оларға инженер-геофизик пе, әлде басқа инженер керек шығар?»– деп пайымдайды кәсіподақ өкілі. 

Ал ССЕР компаниясы берген мәліметке сүйенсек, қазіргі кезде Теңіздегі құрылыс алаңдарында шамамен 10 мың қызметкер жұмыс істесе, олардың 96% -ы – қазақстандық, ал 4% -ы шетелдік жұмысшылар екен.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

 

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций