Перейти к основному содержанию

2150 просмотров

Система Kundelik пока не подвергалась взлому

Система электронных дневников Kundelik существует в Казахстане с весны 2016 года и собрала к настоящему моменту сведения о 350 млн выставленных казахстанским школьникам оценок

Фото: Shutterstock.com

Система электронных дневников Kundelik пока не подвергалась взлому, сообщил вице-министр образования и науки Казахстана Рустем Бигари.

Kundelik существует в стране с весны 2016 года, в настоящий момент она покрывает практически 100% школ республики: из 7 тыс. средних образовательных учреждений Казахстана в 15-20% нет интернета и там по-прежнему учет оценок ведется в бумажном формате.

«За время внедрения Kundelik случаев взлома не было, но я хотел бы сказать, что были случаи человеческого фактора, где учитель по ошибке выставлял оценку», - сказал Бигари в ходе онлайн-конференции.

«Самое важное здесь, что система Kundelik находится в Нур-Султане, на таких же серверах в такой же инфраструктуре, как электронный портал электронного правительства. Если у нас с вами есть доверие к eGov.kz, точно также этот портал сегодня размещен на этих же серверах, на этой же инфраструктуре. Любые действия в системе они фиксируются, есть цифровые следы, в случае какого-то инцидента, всегда это можно вытащить, кто и как там исправил оценку, если такой случай будет зафиксирован», - заверил он.

Вице-министр заметил, что в стране функционирует не только Kundelik – в Карагандинской области существует собственный аналог Білім ал, в Мангистауской - система Mektep.edu, в частных/специализированных школах также есть собственные электронные журналы.

«У нас есть порядка 7 тысяч школ, и в тех из них, где нет интернета, там могут вестись бумажные версии журналов, но мы сегодня порядка 350 млн оценок уже знаем, 350 млн оценок у нас собрано в системе Kundelik. Мы их анализируем, чтобы знать, какая успеваемость у детей», - сказал замминистра.

Одновременно, отметил он, электронный дневник не дает возможности ученику скрыть оценки от родителей, вырвав страницу с «неудом» или переделав оценку на бумажной странице.

«Я сам учился хорошо, мне необходимости исправлять оценки не было. Но, конечно, были записи учителей. Если помните, писали «родители, в школу», когда ты хулиганишь или плохо себя ведешь. А сейчас родители могут сразу напрямую получать такие сообщения (на смартфон – Kursiv)», - заметил спикер.

Он напомнил, что веб-версия Kundelik в Казахстане бесплатная для родителей и для учеников, но есть факультативные платные сервисы.

«Платные сервисы - это те, которые компания делает, чтобы вернуть какие-то свои затраты. Это подписки, мониторинг, какой-то анализ по своему ребенку. Но, насколько я знаю, большой популярностью они не пользуются. Как мне в последний раз говорили, чуть больше полутора тысяч людей всего скачало. Но веб-версия, она и в смартфонах, и в компьютерах абсолютно бесплатная», - заключил Бигари.

banner_wsj.gif

Zoom картадан ақша ұрлай ма?

Желіде тараған ақпараттың ақ-қарасын анықтадық

Фото:shutterstock.com

Кеше «Zoom бағдарламасы арқылы хакерлер банк картасындағы ақшаны ұрлай алады екен. Жаңа ғана жаңалықтардан естідік. Телефонымда бір емес, бірнеше банк карталары байлаулы. Сондықтан қосымшаны өшіретін болдым» немесе «Министрліктен №123 бұйрық келіпті, сол бойынша Zoom-ды бәріңізден өшірулеріңізді сұраймыз. Өшірген соң маған белгі беріңіздер» деген аудиожазба тарады. Бұдан кейін ата-аналар дүрлікпей қайтсін? Қашықтан оқуға арналған бұл бағдарламаның қандай кемшіліктері бар? Анықтауға тырыстық. 

Әлқисса, видеоконференцияларға арналған Zoom сервисі наурыз айында күнделікті қолданушылардың жалпы саны 200 миллионнан асқанын мәлімдеді. Карантинге дейін күн сайын 10 миллион адам қолданса, қазіргі жағдайға байланысты еселеп көбейген. Сервистің сенімсіздігі туралы ақпарат тек Қазақстанда емес, өзге елдерде де тарап жатыр. Қолданушылардың мәліметтерін хакерлер пайдалануы мүмкін деп дабыл қаққандар көп. Кибер шабуылдарды талдау және тергеу орталығы таратқан мәлімдемеде Қазақстан үшін қауіптің бары айтылған. « Zoom бағдарламалық жабдықтамасының екі осал тұсы анықталып отыр. Бірі - хакерлердің Windows операциялық жүйесінің құпиясөздерін біліп ала алатыны. Екіншісі - MacOS қолданушыларынан сұрамай-ақ микрофон мен веб-камераны қосып алуына мүмкіндік бары». Бірақ желіде тарағандай банк картаңыздан ақша шешіп ала алмайды. Егер сауатты қолдана алсаңыз, ыңғайлы қосымша. 

Білім және ғылым министрі аталған бағдарламаға қатысты пікірін білдірді.

«2,5 миллионға жуық бала бір сәтте онлайн сабақ алғаны бізге қолайсыз екен. Сынақтан өткізіп көрдік. Zoom-ды қолданған соң қолдағандар да, қарсы келгендер де болды. Интернетпен толық қамтылмағандықтан, стримингті қолданбайтын болдық»,- дейді Асхат Аймағамбетов. 

«Zoom - әлем бойынша 45 млрд доллар капитализациясы бар компания. Қазақстан - олар үшін кішкентай тілім ғана. Яғни біз қолданыстан бас тартсақ, олар оған қатты қайғырмайды. Мұнда синхронды түрде қосылатындықтан, желі көтермейді. Бір уақытта миллиондаған адам кіреді, оны ұстап тұру үшін максимум күш қолданылады. Салдарынан интернет құлап, байланыс қатып қалады. Сонымен бірге провайдерлер не теледидар тарапынан кедергі жасалуы да мүмкін. Үшінші себебі - ақпаратты тексерместен тарататындардың кесірінен. Мейлі отандық, мейлі шетелдік сервис болсын, бір уақытта миллион адам кірсе, желі көтере алмайды. Сондықтан асинхронды форматты қолданған дұрыс. Яғни әркім өзіне ыңғайлы уақытта, желіге ауырлық салмай кіре алады. Ал синхронды сабақ өткізу қиындау. Бір үйде бір смартфон болса, үйдегі басқаға да қажет болуы мүмкін. Сабақ кезінде қоңырау шалып қалатын жағдайлар болады. Сол себепті видеожазба түрінде өткізу қолайлы. Ондай жобалар бізде дайын. Олардың ішінде - Daryn Online, Bilim media Group бар. Ең дұрыс шешімдердің бірі - Whats App желісі. Топ ашып, сол жерде тапсырма беріп, өткізуге болады»,- дейді IT-маман Айбек Қуатбай. 

«Қазіргі уақыттағы төтенше жағдай көптеген саланың және басшыларының  бетпердесін ашып жатыр. Жалпы жамандаудан аулақпын. Елдегі ІТ-жүйелердің дамуына толыққанды көңіл бөлініп жатпағанының көрінісі - осы. Яғни бөлінсе де, жеткіліксіз деңгейде болуы мүмкін. Қарап отырсаңыз төтенше жағдай кезінде миллиондап қаржы құйылған eGov жүйесінің өзі сыннан сүрініп жатыр. Оған қоса елдегі сауаттандырудың сыйқы - мынау. Әлі күнге қарапайым ЭЦҚ кілтін алуды, оны қолдануды білмейміз. Кез келген жүйенің кемшілігі болады, кез келген жүйені бұзуға болады. Бастысы - оның толықтай жұмыс істеуінде. Zoom өз жеке басым орнатып, қолданып көрдім. Ондай ауыр емес, қолдануға ыңғайлы. Министрліктің бұл жүйені қолданысқа енгізген себебі де осы деп ойлаймын. Жалпы қазір оқушылар үшін жақсы көмекші болып отырған - Daryn.online жүйесі. Платформаны өзіміздің отандық бағдарламашылар жасаған. Алайда қазір жүйе коммерциялық мақсатта жасалғандықтан, бағалау жағы қиындау. Жалпы өте сауатты жақсы деңгейде жасалған» дейді IT-маман Фархад Әбжаппаров.

Қандай қауіпсіздік шараларын жасау керек?

Конференцияға сілтеме не кілтсөзді ашық қылып қоймаңыз. Хакерлер мәліметтеріңізді осы жағдайда ғана ала алады. Шақыруды сайт, мес-сенджерлердегі ашық топтарға жарияламаңыз. Қатысушылардың тізімін шектеп, электронды пошта не қорғалған канал арқылы шақырту жіберіңіз. Бағдарламаны жүктеместен қатыса алатындай етуге болады. «Күту залы» режимін қосыңыз. Сол кезде ұйымдастырушы бастамай, конференция есігі жабық болады. Чатқа келген сілтемені бірден ашпай, оқыңыз.
 

 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif