Перейти к основному содержанию

bavaria_seasonX_1200x120.gif


10676 просмотров

«Маркетинг, который функционирует без применения аналитики, почти полностью вымер»

В Казахстане одним из самых маржинальных продуктов является POS- кредит, поэтому многие розничные банки стремятся работать в этом направлении кредитования

Развитие цифровых каналов не повлечет исчезновение традиционных коммуникаций с клиентами среди банков и ритейлеров. Бизнес-консультант в области клиентской аналитики SAS Максим Цуканов рассказал, как инструменты клиентской аналитики используются в бизнесе, и какой банковский продукт остается самым маржинальным.

- Как банки и ритейлеры привлекают клиентов с помощью клиентской аналитики?

- Клиентская аналитика работает с уже существующей клиентской базой. Поэтому не совсем правильно говорить про привлечение, скорее, это изучение особенностей и выявление дополнительных потребностей, которые имеются или могут возникнуть у текущего клиента компании. Например, если мы рассматриваем клиента банка, имеющего кредитную карту или зарплатный счет, мы прогнозируем, что ему еще может понадобиться: кредит, ипотека, страховка, карта-копилка. В каком-то смысле это тоже привлечение, но не в число клиентов, а в число потребителей отдельных продуктов.

Сегодня клиент может достаточно быстро и безболезненно переключаться между разными финансовыми институтами или ритейлерами, многие являются клиентами сразу нескольких организаций. Поэтому, помимо генерации новых лидов, для устоявшегося бизнеса важно развивать текущую клиентскую базу, создавать интересные для потребителя условия. Это как раз тот комплекс мер, на который может повлиять клиентская аналитика.

- Можно ли говорить, что сейчас привлечение, в основном, идёт с помощью Digital?

- Во-первых, смотря что считать digital, а во-вторых, смотря какая у компании бизнес-модель. Digital - это достаточно пространный термин, под ним каждый понимает свое. Если подразумевать под digital цифровые каналы, то смысл сводится к перечню способов коммуникации с клиентом. Есть традиционные каналы, например, call-центры, офисы, где процесс коммуникации, как правило, более-менее автоматизирован, а есть digital-каналы - мобильное приложение, сайт, страницы бренда в соцсетях и т.д. Через эти каналы банкам пока тяжело работать в силу того, что обычно они развиваются подрядчиками или находятся вне ведения системы CRM.

Сейчас многие компании начинают вкладывать средства в построение коммуникаций через цифровые каналы. Но традиционные каналы не отмирают. Доля коммуникации через тот или иной канал зависит от конкретного банка, от того, какой сегмент клиентов для него является приоритетным. Если мы берем банк социальной направленности, который обслуживает, к примеру, пенсионеров, то полностью переводить коммуникацию в интернет и мобильные устройства будет неправильно, поскольку этой категории граждан привычнее и понятнее прийти в отделение и поговорить с живым человеком. И давайте не будем забывать, что очень много людей живут вне мегаполисов и крупных городов, и для них почтовое отделение, отделение банка или магазин - это ключевые точки коммуникации и основные места, где происходит социальная жизнь.

В противовес, есть сегмент банков, которые, напротив, открывают digital-подразделения и фокусируются преимущественно на цифровых каналах коммуникации, делая ставку на более технологически подкованные слои населения. То есть привлечение идет разными способами, просто digital – это широкое поле актуальных и относительно недавно появившихся вариантов.

- Если сравнивать эффективность и расходы на аналитику, то выгодно ли организациям внедрение подобных систем? Быстро ли они окупаются?

- Бизнес не инвестирует деньги, не имея представления о последующей отдаче. Если компании покупают аналитические решения и обращаются за ними снова, это означает, что решения стоят своих денег. Со своей же стороны мы видим, что спрос только растет. Окупаемость, как правило, рассчитывают совместно с достижением бизнес-цели, ради которой внедряют решение. У нас это происходит еще на этапе разработки бизнес-кейса. Например, если в компании была поставлена цель повысить выручку за счет расширения продуктовой корзины клиентов, то задача аналитики - помочь в достижении заявленных показателей эффективности, или в нашем примере - количества тех самых продуктов, которые приходятся на одного клиента из целевого сегмента. Этого можно достигнуть путем более качественной сегментации базы, оценки склонности клиента к приобретению тех или иных продуктов и его предпочтений по каналам коммуникации. Конкретные кейсы зависят от организации, от цели и от того, какой показатель эффективности по конкретному параметру признается успешным.

- Каков потенциал розничного кредитования в Казахстане, если смотреть через призму бизнес-аналитики?

- Думаю, как и в России, в Казахстане одним из самых маржинальных продуктов является POS- кредит, поэтому многие розничные банки стремятся работать в этом направлении кредитования. У банков Казахстана достаточно широкие возможности для клиентской аналитики. Аналитика может помочь оформить кредит прямо в точке продаж, сделать релевантное предложение или персонализировать сайт или market place. В корпоративном секторе используются похожие методы, но под несколько иные задачи. Можно определить потребность организации в сервисах и услугах, предугадать возможный переход клиента на обслуживание в другой банк, вероятность дефолта и т.д.

- Какие продукты наиболее и наименее привлекательны для банков?

- Мы уже говорили про POS-кредитование и потребительские кредиты - обычно это самые высокомаржинальные продукты. Далее следуют кредитные карты, кредиты наличными, специализированные кредиты - от банка к банку ситуация варьируется, в зависимости от того, какую нишу тот определяет для себя как ключевую. Конечно, бывают и универсальные банки, которые работают с разными категориями клиентов, но, как правило, кредитные продукты, по которым наиболее высокая ставка, максимально эффективны и маржинальны. На них и ориентируются банки.

- Способны ли инструменты клиентской аналитики изменить негативное отношение к бренду?

- Безусловно, да. Для этого необходим правильный подход к построению клиентского опыта. Клиентская аналитика позволяет предотвратить возникновение негативного события. Например, если клиент должен внести платеж по кредиту, чтобы избежать просрочки, банку стоит напомнить ему об этом и заранее, и в день платежа. Конечно, перед рассылкой стоит проверить, не поступили ли уже деньги на счет, а также оценить, когда клиент склонен вносить ежемесячный взнос: заранее или в последний день, - чтобы не беспокоить его лишний раз.

Или, к примеру, если клиент звонит в call-центр и говорит, что банкомат «съел» его карту, не стоит предлагать ему оформить дополнительную кредитную карту или взять кредит. В ходе разговора клиентская аналитика поможет правильно оценить контекст обращения и подобрать правильные предложения. Например, подсказать адрес ближайшего отделения, где можно получить новую карту, или предложить бесплатное снятие наличных в банкоматах сторонних банков, чтобы успокоить клиента. Когда проблема решена и клиент готов к диалогу, можно приступать к предложению других продуктов.

Для того, чтобы понять, какие продукты необходимо предлагать конкретному клиенту, мы анализируем его профиль, определяем возможные потребности, и смотрим, какие продукты приобретают клиенты со схожими данными. Те случаи, когда с организацией происходят какие-то негативные имиджевые события, уже не лежат в области клиентской аналитики. Однако в подобных случаях она поможет предугадать, какие клиенты склонны негативно отреагировать на эту ситуацию, чтобы у компании была возможность максимально быстро минимизировать возможный отток.

- Какова роль клиентской аналитики в условиях цифровизации экономики?

- В этом вопросе необходимо понимать задачи применения аналитики. Существует описательная аналитика, которая позволяет сделать выводы на основании событий, которые уже произошли. Она должна работать достаточно быстро и качественно, ведь в современном мире нет времени на ожидание, необходимо получать моментальную обратную связь. Другой поход - это предиктивная аналитика, которая позволяет загодя прогнозировать наступление каких-то событий. Если мы говорим о работе с клиентами, то здесь важны события, которые могут возникнуть в жизни клиента. Это может быть уход к конкуренту или просто отказ от такого вида продуктов (решил стать вегетарианцем и перестал покупать мясо) или появление необходимости приобрести какой-то продукт для реализации некой жизненной цели. К предиктивной аналитике можно отнести и популярный сегодня метод - машинное обучение, когда самообучаемый программный алгоритм решает, как взаимодействовать с клиентом и какие предложения его могут заинтересовать.

Если рассматривать экономическое влияние, то аналитика способна снизить издержки в организации или поспособствовать росту доходов. В зависимости от аналитического решения, мы закладываем планируемый срок, в течение которого оно должно окупиться. Обычно окупаемость достигается за счет роста прибыли в результате повышения отклика на предложения и снижения оттока. Бывает, что аналитические модели не увеличивают доход, но позволяют очень сильно снизить издержки.

- Как взаимодействует клиентская аналитика и маркетинг?

- Можно сказать, что маркетинг, который функционирует без применения аналитики, почти полностью вымер. Ведь если мы что-то делаем и не понимаем, какие последствия это несет, мы долго не протянем, в современном мире обязательно нужна обратная связь. Чем быстрее и качественнее обратная связь, тем больше у организации шансов выжить.

Кроме этого, существуют этапы развития целевого маркетинга, от них никуда не денешься. Например, на первом этапе автоматизации происходит формализация бизнес-процессов запуска кампаний, построение единого профиля клиента. Вторым этапом может стать активное использование предиктивных моделей и оптимизация. Третьим этапом подключается событийный маркетинг, позволяющий реагировать на важные триггерные события. Некоторые компании параллельно проходят несколько этапов, но обычно развитие происходит поэтапно, что позволяет получать результаты от запуска каждого этапа по мере развития целевого маркетинга организации.

Что касается эффективности каналов, то e-mail по-прежнему остается самым конверсионным из них и позволяет получить наибольший отклик. Главная задача при работе с этим каналом – правильно составлять e-mail-рассылки. Клиентская аналитика помогает выбрать правильную аудиторию для этих рассылок, чтобы отправлять письма только тем группам людей, которые действительно заинтересованы в получении таких сообщений. Наибольшая конверсия будет достигнута, если e‑mail персонализирован, если он будет включать актуальное клиенту предложение и если он будет отправлен в тот момент, когда клиенту удобно прочитать сообщение.

- Какие инструменты для определения портрета клиента вы используете?

- Существует несколько инструментов. Когда мы говорим про выделение клиентского профиля, можно использовать простую сегментацию по признакам или правилам. К примеру, можно указать в качестве критериев выбора такие параметры, как регион, социальную и возрастную группы, средний доход, сферу деятельности. Есть аналитическая сегментация, когда базу клиентов разделяет на сегменты модель. Она выделяет несколько групп или кластеров, внутри которых будут достаточно однородные клиенты. Нужно понимать, что чем больше сегментов, тем более схожими будут клиенты внутри каждого из них и тем выше вероятность «попадания» подобранного предложения в целевую аудиторию. Сейчас маркетинг переходит к такому типу сегментирования, когда каждый клиент рассматривается как отдельный сегмент, и с ним уже происходит дальнейшая работа.

- Такие инструменты дороже?

- Эти инструменты используют несколько другой подход. Все те же аналитические модели могут делать подбор предложения как по сегменту, так и для каждого клиента отдельно. Существуют особенности построения витрины, сбора и хранения данных, по которым будет обучаться модель, для подбора релевантных предложений. Это более затратный способ, но он приносит большую отдачу.


116 просмотров

Константин Федорец, «Рахат» АҚ басқарма төрағасы: «Кондитерлік іс – стартап үшін керемет идея емес...»

Константин Федорец Kursiv.kz сайтына кондитер нарығының даму қарқыны қандай, бұл салада бос ниша бар ма және кәрістермен әріптестік «Рахат» кондитер фабрикасына қалай әсер етіп жатқаны туралы әңгімелеп берді

Фото: Офелия Жакаева

Кондитер нарығының дамуы қандай, бос жатқан ниша бар ма, Алматы кондитер фабрикасына кәрістермен бірлесу қалай әсер еткені жайлы «Рахат» АҚ басқарма төрағасы Константин Федорец айтып берді. 

–Кондитер нарығының қазіргі ахуалын қалай бағалайсыз? 2000-жылдармен салыстырғанда, кондитерлердің өмірі қалай өзгерді?

–Нарық туралы айтар болсақ, ол қарқынды дамып келеді, 2000-жылдармен салыстырғанда, нарық ойыншыларының қатары негізінен ТМД өндірушілері есебінен көбейді. Басым бөлігі – Ресей, Украина, Беларусь кәсіпкерлері. Аталмыш елдердің барлық дерлік өндірушілерінің өнімі отандық дүкен сөрелерінде толып тұр, соның әсерінен бәсекелестік те артып келеді. Жаңа ойыншылар үшін қандай мүмкіндік бар дегенге келер болсақ, бәсекелестік жоғары болғандықтан, мүмкіндік аз. Біздің нарық – кемелденген, қалыптасқан нарық, сондықтан оған кіру қиын. Оған қоса өндірісі технологиялық тұрғыда өте қиын болғандықтан, шикізатқа, қызметкерлерге, өнім шығару үрдісіне қойылатын талаптар да жоғары. Сондықтан, бизнесті  тәтті шығарудан, әсіресе ірі кондитер ретінде бастау – ең керемет идея емес дер едім.  Шағын жобалар үшін нарықтан орын табылып та қалар. 

–Мәселен, қандай?

–Айталық, жергілікті нарыққа арналған, крафттық жобалар. Кондитерлер тек торт пен тәтті бәліш пісіріп қана қоймай, шоколад та әзірлеп жүр. Негізінен олар шоколадты ірі өндірушілер шығарған шоколадтан жасайды. Шағын кондитер шығарған тәттінің дәмі ірі  фабриканың өнімінен өзгеше болатынын естен шығармаған жөн. Кез-келген кондитер какао ұнтағы немесе какао дәнін сатып алып, оны шоколадқа айналдыра алмайды, өйткені бұл – қымбат құрал-жабдықта жасалатын өте қиын технологиялық іс. Ал крафттық пісірмелер, печеньенің болашағы бар. Нешетүрлі, ерекше өнімді жақсы көретін, соны іздеп жүретін тұтынушыларды тартуға болады. 

–Қазір өндірушілерге мемлекет қолдауы қажет деген сөзді жиі естиміз. Ал кондитерлерге мемлекеттен не керек?

–Ең маңыздысы және қажеттісі  – нарықтың барлық өкілдеріне бірдей жағдай жасау. Ірі өндірушілерге  бүкіл нарық өкілдері Кедендік Одақ талаптарына сай жұмыс істеуі және осы талаптардың орындалуын мемлекеттің қатаң қадағалағаны керек. Мәселенің бәрі шикізат құрамына қатысты туындайды. Регламент бар ма, өндірушілер соны ұстануы шарт. Егер қатаң бақылау болса, импортерлер мен жергілікті өндірушілерге азды-көпті тең жағдай жасалар еді. Іс жүзінде жергілікті өндірушілер регламентті қатаң ұстанады. 

–Ал Кедендік одақ салаға қалай әсер етті? Қазақстандық кондитерлер бәсекеге қаншалықты қабілетті? 

–Кедендік одақ құрылмай тұрып, барлық импортерлердің мүмкіндіктері тең еді. Қазір Кедендік одақ аясында импортерлердің жағдайы әрқалай: Кедендік одақ аймағында өндіріс орны барларға бірегей кеңістікте баж салығы мен басқа да салықтың салынбауы үлкен артықшылық болып тұр. 

Халықаралық деңгейдегі көптеген ірі ойыншылардың Ресейде өндіріс орны бар, әлемдік бренд болса да, жергілікті нарық өкілі саналады.
 
Әрине, олардың деңгейін де естен шығармаған жөн. Ірі өндірушілер шикізат сатып алуда да жеңілдікке ие, ол айналып келіп өнімнің нақты құнына әсер етеді. Айталық, Ресейдің кез-келген ірі кондитерлік фабрикасының қамтитын ауқымы бүкіл қазақстандық өндірушілерді қоса алғаннан да үлкен. Сәйкесінше, шикізат алу бағасы да, маркетинг бюджеті да басқа. Кондитерлік алыптардың бюджеті, қазақстандық нарықтың ең ірі ойыншысы – «Рахаттың» бюджетінен ондаған есе көп. 

–Кедендік одақ аясында экспортқа есік кеңінен ашылуы керек еді, бірақ тауарлық белгі мәселесі оны тежеп тұрған секілді...

–Импорттық тауарларды шекарадан өкізер кезде тексеретін Кондитерлер қауымдастығына алғыс айтамыз, олардың қол жетпегенін өзіміз тексереміз, өйткені біздің де қорғалған тауарлық бегілеріміз, патентіміз бар. Тауарлық белгі мәселесі де аздап  реттелді, бірақ толық шешімін тапты деп айта алмаймын. Егер бұл қорғалған тауарлық белгі болса, мәселен, «Көктем» деп алайық, ол «Весна» конфетінен бөлек екені анық. Ал Ресейде жағдай сәл басқаша. Экспорттың жалпы алғанда, артықшылығы бар, қазір бізге Ресей нарығы ашық, ол жақта өз өнімімізді сатып та жатырмыз. Алайда көрші ел нарығына экспортымыз төмендеп келеді, өйткені кейбір «Зеленый кузнечик» және «Кузнечик», «Зазнайка» немесе  «Зайка» сынды тауарлық бегілеріміз өте ұқсас. Бұл конфеттердің барлығы Кеңес Одағының мұрасы, оларды пайдалану құқығы ресейлік кондитерлерге тиесілі. Бірақ біз «Зазнайка» деген тура сол «Зайка» емес, ал «Ракушка-завитушка» конфеті «Рачкиден» мүлдем бөлек деп есептейміз. Десе де ірі  көтерме саудадағы клиенттеріміз бұл өнімдерді сатылымнан алып тастауға мәжбүр, сондықтан осы мәселе біз үшін әлі де өзекті болып тұр.
 
–Ал бірлескен кондитерлермен осы тұрғыда келісудің жолы жоқ па?

–Кондитерлердің ұстанымын да түсінуге болады. Олар өз нарығы мен үлесін қорғап жатыр. Тауарлық белгілер де сондай. Оны бірге пайдаланайық деп ұсыныс тастауға болады әрине, бірақ пайдаланғаның үшін де ақы төлеу қажет, бұл экономикалық тұрғыдан алғанда тиімсіз. Онда экспортқа шығудың қажет қанша? Қажеті жоқ секілді. Сондықтан келісімге келуіміз екіталай. Бұл ретте атауы таза қазақша конфеттерді экспорттауды жалғастырамыз, өйткені оған ешкімнің таласы жоқ, оны Ресей аймағында тіркеу мүмкін емес. Әрине бұл біздің мүмкіндігімізді шектейді, алайда біз үшін басты нарық – Қазақстан. Біз – қазақстандық тұтынушы үшін отандық өнім шығаратын  жергілікті өндірушіміз.

DSC06056.JPG

–Ал қазақстандық тұтынушылар өнімнің қымбаттауын қалай қабылдап жатыр?

–Әрине, қымбатшылық тұтынушының қалтасына салмақ салары анық, дегенмен отандастарымыздың патриоттығын ерекше атап өткім келеді. Әсіресе кондитерлік салада бұл айқын байқалады, өйткені шетелдік арзан өнімді емес, қазақстандық конфеттерді саналы түрде таңдайтындар бар. Шетелге шыққан азаматтар отандық өнімнің сапалы екенін бірден байқайды. Өзім де қазақстандық өнім өзгелерге қарағанда сапалы деп санаймын, ал тұтынушы таңдауына әрқашан сапа әсер етеді.

–Ассортиментті кеңейту немесе қысқарту жоспарда бар ма?

–Қазір бізде 400-ден аса аталым бар. Жалпы, ассортимент деген – сұранысқа байланысты өзгеріп отыратын дүние. Әлі де нарыққа шықпаған аталымдар бар, соларға стратегиялық тұрғыда басымдық беріп отырмыз, жақын арада жаңа өнім түрлері де шығып қалуы мүмкін. Сонымен қатар, белгілі бір себептерге байланысты уақыты өткен, сұранысы төмен тәттілер де бар. Бұл қалыпты жағдай. Негізінен жоғарыда аталған 400 аталымды шығаруды ары қарай жалғастыра береміз.
 
–Ал қандай өнімдерге сұраныс жоқ?

– Айталық, иристің заманы өтіп барады, өйткені ирис – ескінің өнімі, қазір оны басқа конфет түрлері алмастырып жатыр. Бисквит тобындағы вафлидің дәмімен түрлі тәжірибе жасап көріп едік, ол да сұранысқа ие болмай шықты. Сұранысы төмендеген шоколадты конфеттер де бар. Бұл жақсы да, жаман да емес, нақты дерек қана. 

–Ал Шымкентте печеньеден басқа не өндіресіздер, фабриканы сол жақта ашуларыңызға не себеп?

–Фабриканы 2013 жылы сатып алдық. Халқы тығыз орналасқан, жас, қарқынды түрде өсіп келе жатқан аймақта фабриканың оналасуы – стратегиялық шешім. Бұл ғимараттың өзі кеңестік кезеңнің соңғы жылдарында америкалық жоба бойынша салынған, техникалық жабдықталуы мен инфрақұрылымы жақсы. Ғимараты да кондитерлік фабрикаға ыңғайланып салынған, 2000-ж дейін ол жерде Шымкент кондитер фабрикасы жұмыс істеген, кейін темекі өнімдерін шығаратын өндіріс орналасқан. Біз ғимаратты құрал-жабдық пен техникасыз сатып алдық, дегенмен бұл өте маңызы және стратегиялық қадам болды. 

Фабрика бисквит өнімдерін, зефир мен мармелад, карамельдердің бірнеше түрін шығарып, бүкіл өнім көлемінің 27 пайызын құрайды. Ол жақта 1,5 мың адам жұмыс істейді. Шымкент – өндірісті дамытуға өте қолайлы қала. Жұмысқа деген сұраныс та жоғары, жоғары білікті мамандар да жеткілікті. Биыл мармелад өндіретін тағы бір өндіріс желісін қосуды жоспарлап отырмыз, келер жылы печенье өндірісін жолға қоймақпыз. Инвестиция салу және даму тұрғысынан басымдық беріп отырған бағытымыз – осы. Қазір оның жүктемесі 90 пайыздан асты, ал 2800 адамды жұмыспен қамтып отырған алматылық фабриканың жүктемесі 105 пайызға жетіп қалды. Әзірге қосымша өндіріс орынын салуды жоспарлап отырған жоқпыз. 

– Ал салынатын инвестиция көлемі қанша?

–2018 жылы 3,7 млрд теңге инвестиция салынды. Биыл да өндіріске осы көлемдегі қаржыны құямыз. Инвестиция өндірісті дамытуға жұмсалады, бұл біздің өз қаржымыз. Lotte одан дивидент алмайды, түскен табыстың барлығы өндірісті ары қарай дамыту үшін «Рахатта» жинақталады. Бізде қаржылық тапшылық жоқ, банктен несие алмаймыз. Тіпті төмен пайызбен несие алуға мүмкіндік беретін мемлекеттік бағдарламалардан бас тартамыз. Ауыл шаруашылығы министрлігінің отандық өндірушілерді қолдауға бағытталған түрлі бағдарламалары бар, кейде іске қосылған өндірістің 30 пайызына дейін субсидиялайды. Егер бізді шақырса, оған біз қуана қатысамыз.
 
–Әдетте керісінше болып жатады...

–Енді бізде солай болып тұр, әрине ұсыныстан бас тартқан ақымақтық та шығар. Ондай ұсыныс жасалмаған күннің өзінде, әу баста оған басымдық бермегендіктен, өз тіршілігімізді жалғастыра береміз. Ал өзге өндірушілерге келер болсақ, бұл жақсы мүмкіндік, осы мүмкіндікті құр жібермей, демеуқаржыны игергені дұрыс. 

–Lotte әзірге дивидент алмайды дедіңіз. Бұл уақытша шара ма? Оның нақты белгіленген шекті мерзімі бар ма?

– Бұл стратегиялық әдіс. Кәрістерге нарыққа кіріп, өз позицияларын таңдап, табыс тауып, жергілікті бағытты дамытқан тиімді. Lotte секілді алып компания Қазақстанда тапқан қаржыға мұқтаж емес. Әзірге ешқандай шек қойылған жоқ, оның үстіне Lotte біздің жұмысымызға тек инвестжобаларды қорғау мен стратегия әзірлеу кезеңінде ғана араласады. Не өндірістік жоспарға, не рецептураға араласпайды, жылдар бойы қалыптасқан дәстүр мен сапаға құрметпен қарайды. Олар бізге жергілікті нарыққа жаңа өнім шығару мүмкіндігін беріп отыр. Кәріс әріптестеріміздің өнімін шығару – біздің жеке шешіміміз. Бірнеше брендті нарыққа табысты кіргіздік, көктемде тағы жаңа өнімдерді шығарамыз. Сапасы тексерілген өнімді нарыққа шығару мүмкіндігі туып тұрса, оны неге қолданбасқа? Әрине арзан емес, дегенмен тұтынушының қалтасы көтеретіндей.  Кей-поп мәдениеті Қазақстанда өте танымал, басқа ТМД мемлекеттерімен салыстырғанда, олардың өнімдеріне де сұраныс үлкен. Бұл жақсы үрдіс, қазақстандық жастар қарқынды дамып жатқан елдің ерекше мәдениетіне қызығушылық танытып жатқаны тамаша емес пе? Кей-поп АҚШ-та да танымал. Бұл – бүкіләлемдік жаңа тренд. Ендеше оны неге пайдаланбасқа?

–Сіз өнім сапасы мен қалыптасқан дәстүрді сақтауға көп мән бересіз. Дегенмен кейінгі кезде көпшілік тәттілердің дәмі өзгергенін айтады...

–«Өнімнің дәмі өзгерген» деген пікірді естіп те, оқып та жүрміз. Алайда көп жылдық тарихы, қалыптасқан дәстүрі бар өндіруші ретінде оған бей-жай қарай алмаймыз. Бұрын тұтынушының таңдауы аз еді, нарықта өнім түрлері қазіргідей самсап тұрмайтын, сондықтан салыстыру мүмкіндігі де болмады. Ал қазір біздің шекарамыз ашық, көпшіліктің саяхатқа шығып, ел аралап, түрлі өнімдердің дәмін татып көруіне мүмкіндігі зор. Тәттілер – балалық шақтың дәмі, сондықтан бала кезде, қиын шақта жеген «құйқаның дәмі таңдайдан кетпейді». Ал өнім құрамына келер болсақ, сол қалпы, өзгерген ештеңе жоқ. Әлі де ең сапалы шикізат қолданылады. Елдің бәрінің көңілінен шығу мүмкін емес, сынап-мінейтіндер әркез табылады. Өнім сапасы мен дәміне қойылатын талап бірдей болу үшін, сын тағушылардан әркез «сіз қазір не жеп жүрсіз және оның бағасы қанша?» деп сұрағым келеді. Тіпті сынап-мінейтіндердің өздері біздің өнімдерді шетелдіктерге мақтанышпен сыйлап, шетелге базарлық, сарқыт ретінде алып барып жатады. 

–Ал дайын өнімге соя мен пальма майы қосылуына қатысты айтар қандай уәжіңіз бар?

–Шоколадқа соя қосуға келер болсақ, бұл үнемі айтылып жүрген дүние. Естеріңізде ме, Кеңес Одағы кезінде «Пальма» деп аталатын соя плиткасы бар еді ғой. Ол шоколадтан үш есе арзан тұратын, таңдайға жабысқаны – жабысқан, иісі де какао секілді емес, дәмі де нашар еді. Ал қазір тура осы шоколадты қайтадан шығарғыңыз келсе де, ол өте қымбатқа түсер еді, тіпті табиғи какаодан жасалған шоколадтан да қымбат, оған қоса дәмі де нашар. Ендеше соядан шоколад жасаудың қажеті қанша? Шоколадтың құрамында соя бар деген ойға қаптамасындағы «соя лецитині» деген жазу жетелейді. Ал лецитин деген – өнімнің жабысқақтығына, тұтқырлығына әсер ететін табиғи эмульгатор. Ол шоколад өндірісінде  бұрыннан бар, өндірушілердің барлығы қолданады, онсыз шоколадты қалыпқа келтіру мүмкін емес: не қоқымдалып, не жайылып кетеді. Өнімнің жалпы салмағының 0,5 пайызын ғана құрайды. Лецитин – табиғи өнім, ол кез-келген ағза жасушасының, жасуша қабығының құрамына кіреді, мамандығым дәрігер болғандықтан, ол туралы ұзақ әңгімелеп бере аламын. Ал соя лецитині – шоколад өндірісінде қолдануға ең ыңғайлы, табиғи өнім, онсыз шоколад шығару мүмкін емес. Ал ірі көлемде шоколад өндірушілер тәттіге лецитин қоспаймыз десе, олардың жұқалап айтсақ, қулыққа басып отырғаны.

Пальма майына қатысты жағдай тура осындай. Ол кондитерлік өнімдерде бұрыннан пайдаланылады. Бұл – өсімдік майының бір түрі. Бір кезде маргарин мен басқа да синтетикалық май өндірушілер «пальма майы – зиян өнім»  деген шу көтерді. Ал пальма майының ішінде де әртүрлісі бар. Трансзимері төмен қымбат пальма майы бар, біз соны пайдаланамыз. Жергілікті кондитерлер арзан пальма майын қолданбайды. Оның үстіне күнбағыс майын, рапс майын және сары майды қолдануға болмайды. Бұл майларды тек үй жағдайында тәтті пісіргенде пайдалана аламыз, өйткені олар ұзақ сақтауға шыдамайды. Айталық сары майға піскен өнімнің дәмі үшінші күні-ақ бұзылып кетсе, ал сұйық май қолданылған өнімнің сақтау мерзімі – 18 күн ғана. Ал пальма майы пайдаланылған өнімді ұзақ уақыт сақтауға болады, оған қоса, пальма майы толығымен қорытылып, таралып кетеді. 

DSC06049.JPG

–Ал өндіріске қажетті шикізатты қайдан аласыздар, жергілікті өнімнен, ұннан басқа қандай шикізат қолданылады?

–Ұннан басқа... су ғана шығар. Тұзды Беларусь пен Польшадан әкелсек, қантты Украина, Польша мен Ресейден, Германиядан тасымалдаймыз, жаңғақты – Бразилия, Калифорния, Испания, Түркия, Вьетнамнан, қара өрікті – Испаниядан, өрік-мейізді – Түркиядан, ал шиені Сербиядан алып келеміз. Ал ұн –отандық, сапасы жақсы. Ал хош иісті қоспаларды Австриядан алдырамыз. Біздің технологтарымыз өте қатаң, оларды экономикалық қиындықтар қызықтырмайды, бұл тұрғыда біз оларды қолдаймыз. Картон қорап – қазақстандық, қалғаны Ресей мен Еуропадан келеді. 

–Қант мәселесі күздегідей өте өткір болмаса да, әлі де өзектілігін жойған жоқ. Былтырғы жағдай қайталануы мүмкін бе: Ресей қант құнын көтереді, Қазақстан қажет мөлшерде өндіре алмайды, оған қоса Кедендік Одаққа кірмейтін елдерден қант тасуға берілген жеңілдік мерзімі де биыл аяқталады?

–2019 жылы жеңілдік мерзімі бітеді. Қантқа қатысты жағдай жергілікті өндірушілер өндіріс көлемін жыл сайын арттырып отыруы қажеттігін байқатады. Қазақстандық өндірушілер уәде етілген көлемде қант шығаратынына сенемін. Басқа жол жоқ... Берілген уәде мен міндеттемелерді орындауға тура келеді. Қант бағасына келер болсақ, қазір оның құны шарықтап тұр, жеңілдік уақытының аяқталуы қант бағасына қатты әсер ете қояды деп ойламаймын. Оның үстіне нарыққа алыс шетелдерден тасымалданатын емес, ТМД аумағында өндірілетін қант бағасы әсер етеді. Ал ішкі нарықта оның бағасы өте жоғары.

– Биыл күзде жағдай сәл-пәл тұрақтана ма?

–Қант – құны құбылып тұратын, егін шығымына өте тәуелді тауар. Өткен жылы Германияда құрғақшылық болды, ал Ресейде өнімді кеш жинап, ол жаңбыр маусымымен қатар кеп қалды – қанттың әлемдік және ресейлік нарықта қымбаттауына әкеп соққан осы сынды сәйкестік, себеп көп. Қазір ұн мен қант өндірушілерімен тығыз байланыстамыз, олар ауа райы болжамын нақты беретін агенттіктерді үнемі бақылап, болжамын қадағалап отырады. Болжам бойынша биыл өнім жақсы түсуі тиіс, сәйкесінше баға да төмен. Болашақта жағдай тұрақтанады деп сенеміз.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

В Казахстане недавно обновился кабинет министров во главе с премьер-министром. Как Вы считаете, на какие проблемы нужно обратить внимание новому правительству прежде всего?

Варианты

Цифра дня

29
лет
возглавлял Казахстан Нурсултан Назарбаев

Цитата дня

Как президент Казахстана я принял решение о сложении полномочий...

нурсултан назарбаев
Президент Казахстана

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank