Перейти к основному содержанию

605 просмотров

Қазақстанда ІТ алыптары неге шықпады?

Жағдайды өзгерту үшін не істеу керек?

Фото: Shutterstock.com

Жалпы, ақпараттық технологиялар нарығы үш сегментке бөлінеді: аппараттық жабдықтау, («темір»), бағдарламалық қамтамасыз ету және ІТ-қызметтер. 

IDC мәліметтеріне сүйенсек, Қазақстанда аппараттық жабдықтау бүкіл нарықтың 78% құрайды. Бағдарламалық қамтамасыз ету  және IT-қызметтерінің үлесі –10 және 12%. Яғни, қазақстандық нарықтың сыйымдылығы $1,6 млрд болса, IT-қызметтердің табатын пайдасы 200 миллион доллардан да аз. 

Десе де, ресми статистика Қазақстандағы бағдарламалық қамтамасыз ету нарығының мүмкіндігін оптимистік тұрғыда бағалайды. Мәселен, Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің мәліметтері бойынша, 2017 жылы ол шамамен 7% өсім көрсетіп, 105 млрд теңгені (271 млн доллардан астам) құраған.

Салыстыру үшін айтсақ, Ресей IT нарығының құрылымында «темірдің» үлесі – 61,5%, бағдарламалық қамтамасыз ету – 14,6%, ал IT-қызметтер 23,9% құрайды.  IDC дерегі бойынша,  Ресей IT нарығының сыйымдылығы 2018 жылы 22,6 млрд долларға жеткен.

Егер Forrester Research деректеріне сүйене отырып,  әлемдік нарық тұрғысынан қарасақ, консалтинг және әртүрлі интеграциялық қызметтердің үлесі –19%, жабдықтауға – 23,3%, бағдарламалық қамтамасыз етуге 21% тиесілі (қалғаны телекоммуникациялық қызметтер, телекоммуникациялық жабдықтар). 

Бұл бағыттардың нарықтағы үлесіне қарап, қаншалықты пісіп-жетілгенін бағамдауға болады. Осы көрсеткіш бүкіл нарықтағы салмағы мен қолдан келетін шаруаға сұраныс қандай екенін айқындайды. 

Басқаша айтсақ, ірі жобаларға деген сұраныс пен оларды жүзеге асыру құзіретінің арасында  өзара байланыс бар деп тұжырымдауға болады. Қазақстанда бұндай жобалар жоқ деуге болмас. Бар, әрине, бірақ бірді-екілі ғана. Яғни, осындай жобаларды жүзеге асыру үшін жергілікті компаниялардың мүмкіндіктері мен құзыретін арттыру экономикалық тұрғыда тиімсіз тірлік, бұндай бірді-екілі сұраныс импорт есебінен-ақ қанағаттандырылады. 

Не істеу керек?

ІТ-қызметтердің ірі тапсырыс берушілері –мемлекеттік органдарда  севистік қызмет көрсетуді енгізу жағдайды өзгертерді деп күтілген-тұғын. Бұндай жағдайда мемлекеттік органдар аса қымбат ІТ-жүйелерін өздері құруды қойып, сервис-провайдерлер ұсынатын қызметті тұтынушыға айналуы тиіс. 

Сервистік үлгіні қолдану қазіргі кезде ең қажетті дүниенің пайда болуына, яғни осы қызметті ұсынатын компаниялардың көптеп құрылуына ықпал етуі керек еді. Ең бастысы – бәсеке пайда болуы тиіс. Мемлекеттік органдарды автоматтандыруда сервистік қызметті енгізудің тағы бір мақсаты – мемлекеттің экономикаға шамадан тыс араласуын азайту еді. Оның үстіне ол осы жүйелерді қолдауға кететін шығынды жабу мәселесін де шешуі тиіс.

Осындай оптимистердің қатарына Нұр-Сұлтан қаласының жанынан дата-орталық салған Intarget Solution компаниясының бас директоры Серікжан Құнанбаевты жатқызуға болады. Бұл дата-орталық былтыр K-Tech Technology форумында 2017 жылдың үздік IT-жобасы деп танылған. Серікжан Құнанбаев «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы Қазақстанның IT нарығындағы сапалы өзгерістердің драйвері болуы керек деп пайымдайды. Ал жеке дата-орталықтардың сөресін өз серверлерімен толтыратындардың қатарында мемлекеттік органдар да табылмақ.
 
Анықтама үшін айта кетсек, Цифрлы Қазақстан бағдарламасы авторлары бағдарламаны жүзеге асырудан туындайтын жиынтық әсер 2025 жылға қарай 1,7 ден 2,2 трлн теңгеге дейін көтерілуі тиіс деп болжам жасайды. Ал салынатын инвестиция көлемі – 310 миллиард теңге.

Әділдігін айтар болсақ, біз аппараттық жабдықтауда да, софтта да бәсекеге түсе алмаймыз. Сондықтан отандық ІТ нарықтың болашағы шарықтау мен шаттықсыз, бірқалыпты болмақ. Бәлкім мұның да өз мәні бар шығар, өйткені, бекерге үміттенуді қойып, шындыққа, нақты өмірге жақындай түсеміз.

1463 просмотра

Мода на скромность и простые вещи ведет к новой реальности в экономике и ритейле

О новой реальности рассказывает партнер Scot Holland | CBRE в Казахстане и Центральной Азии

Фото: Shutterstock

Slowalization, или Медленнизация, – это новое слово, которым описывают развитие экономики и ритейла на ближайшие десять лет. Ритейл переживает непростые времена. Если несколько лет назад оптимисты говорили, что это временно, надо переждать и все настроится, то пессимисты были более осторожны в оценках, указывая на фундаментальные проблемы и называя состояние экономики new normal. Другими словами, призывали всех переосмыслить ситуацию и принять текущую стагнацию в мировой экономике как новую реальность.  

Сейчас в сфере ритейла, в зависимости от сегмента, мы наблюдаем очень вялое развитие или спад и стагнацию. Единственный сегмент ритейла, который рос до недавнего времени, – это онлайн-продажи. Развитие онлайн-ритейла стало своего рода приговором для традиционного ритейла и ТРЦ. Когда ситуация с падением продаж начала затягиваться и доходы некоторых сетей стали пробивать красную зону, собственники ТРЦ были вынуждены принимать меры. Кто-то менял концепты, кто-то снижал аренду, однако это помогло далеко не всем. Но даже в онлайн-ритейле, сглаживавшем общий стагнирующий тренд последнего десятилетия, сейчас наблюдается замедление роста. Черные пятницы и Киберпонедельники, Дни холостяков и прочие маркетинговые изобретения последних лет уже не дают того эффекта, что был раньше.

Ситуация в мировом ритейле усугублялась ростом фиксированных затрат, современным пониманием проблем экологии и осознанным уменьшением потребления.

Многие сетевики для сокращения фиксированных затрат предлагают магазины без продавцов. И если это было революционным несколько лет назад, то теперь это достаточно частое явление. В магазинах нет персонала на кассах, точнее вообще нет касс. Клиент все складывает в тележку, и на выходе сумма покупок автоматически списывается с телефона. Технологии заменяют людей.

Практически все автомобильные бренды регистрируют падение продаж. Термин slowalization неприменим только для Tesla и других производители EVs (Electric vehicles, электромобили). Потому что эти компании предлагают продукт, который отвечает требованиям и запросам современного мира, ценящего экономию и простоту.

В Великобритании ритейлеры зафиксировали 2019-й как самый тяжелый год в истории торговли с момента начала наблюдений. Известные компании,  например Debenhams and Fraser’s, уходят с highstreet location, где их магазины стояли больше 100 лет. Это равносильно тому, как если бы «Реал Мадрид» вылетел из Высшего дивизиона. Даже при исключительно низких кредитных ставках в 1–3% ритейл не может обслуживать долговую нагрузку. Если же центробанки начнут поднимать ставки, это может стать триггером массовых банкротств и положить начало полномасштабному кризису в ритейле.

Идет перестройка как рынков, так и сознания потребителей. Новое поколение оказалось очень отзывчивым на моду скромности и простых вещей. Молодые люди видят современных миллиардеров в толстовках и рубашках no name, пропагандирующих определенный аскетизм и здоровый образ жизни, борющихся за экологию путем умеренного потребления, и невольно перенимают эту модель. Они хотят быть такими же, это модно. Современный атрибут успешности – скромность и ответственное потребление с заботой об окружающем мире. И вот этот тектонический сдвиг в поведении и философии молодого поколения определит развитие экономики следующего десятилетия.

Нет смысла ждать бурного роста ритейла, его не будет, началось замедление, в корне которого – новая поведенческая модель современного потребителя. Это и есть new normal для современного ритейла.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Биржевой навигатор от Freedom Finance