Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


485 просмотров

Қазақстандық кондитерлердің өмірі неге «тәтті» емес?

Неліктен отандық кондитерлердің өндірісі құлдырап барады, неге нарықта көңілге демеу боларлық өзгеріс жоқ?

Фото: Офелия Жакаева

Қазақстандық кондитерлердің өндірісі күннен-күнге төмендеп барады. Жергілікті нарықтан оларды шетелдік өнім ығыстырып жатыр: импорттың құны арзан, ал сапасы нашар. Ал экспортқа шығайын десе, тауарлық белгілерді қолдануға қатысты қалыптасқан  күрделі жағдай қолбайлау. 

Нарықтағы жағдай қандай? 

Өткен жыл қазақстандық кондитерлер үшін оңай болған жоқ. Сырттан тасымалданатын тауар көлемі артуы салдарынан, отандық кондитер өнімінің сатылымы төмендеп кетті. Импорт бірден 25 пайызға артып, нарықтың 57-58 пайызын құрады. Басты себеп – шетелдік тәттілердің арзандығы мен ресейлік өндірушілердің демпингі.  


Қазақстанға былтыр жалпы алғанда, 170 мың тонна кондитер өнімдері тасымалданса, соның 140-150 мың тоннасы – Ресейден, 20 тоннасы Украинадан әкелінген. Бұл жолы украиндік импорт көлемі 5 пайызға азайып кетті, – дейді «Қазақстан кондитерлер қауымдастығының» президенті Әлихан Талғатбек. 
Оның айтуынша, бұл үрдіс  2019 жылдың алғашқы айларында да сақталуда, қазақстандық өндірушілердің өндірісі төмендеп, нарықта көңілге медеу боларлық еш өзгеріс жоқ. Оның үстіне, қантқа қатысты жағдай да  қиындап тұр. 

 «Былтыр бізге мемлекет қолдау көрсеткен, бірақ қант күннен-күнге қымбаттап барады. Қазір қанттың 1 келісі 230 теңге тұрады, ал былтыр жаздағы бағасы 185 теңге еді. Негізгі шикізаттың бұлайша қымбаттауы кондитерлердің қалтасына қатты салмақ салады. Сәйкесінше, кондитерлік өнім құны көтеріледі. Сатып алу қабілеті төмендеген сайын, адамдар азан тауарға жүгіреді. Кондитерлік сала ел экономикасының индикаторы секілді, сондықтан бірден бисквит өнімдерінің үлесі артты. Импорттық өнімдерге келер болсақ, оның басым бөлігін бисквит өнімдері мен печенье құрайды. 160-170 мың тонна импорттың 100 мыңы – бисквит пен печенье, – дейді сарапшы. 

«Рахат» АҚ Басқарма төрағасы Константин Федорец келтірген деректерге сүйенсек, бисквит өнімдерінің (печеньенің барлық түрі, крекер, вафли мен орама нан)  көлемі – 3%-ға, ал құны – 11 пайызға өскен. 

–Дағдарыс ең алдымен тәттілердің ішіндегі қымбатына әсер етеді, өйткені тұтынушы ең бірінші солардан бас тартады. Бисквитке жататын тәтті тағамдардың құны тағы 7 пайызға қымбаттады. Ең арзан печеньенің өзі балалардың таңғы асына айналды. Бұл нарықтың өзгелермен салыстырғанда болашағы да зор. Euromonitor International деректеріне сүйенсек, карамель мен конфет, шоколад нарығы алдағы 5 жылда 5 пайызға өссе, бисквиттің көлемі 10 пайызға артуы мүмкін, – дейді  Константин Федорец.

DSC05911.JPG

Шоколад өнімдерінің құны 8 пайызға қымбаттаған. Кәмпит бағасы 1-9 пайыз аралығында өсім көрсеткен. 

Nielsen компаниясы Қазақстанның кондитер өнімдері нарығы мен нарық өкілдері туралы жан-жақты сараптама жасапты.

Тауарлық белгі неге маңызды?

Қазақстандық өндірушілер былтыр негізінен Қытай мен Кавказға, Ресейге тасымалданатын экспорт көлемін 20 пайызға арттырған. Шетелге тасымалданған өнім 35 мың тоннаны құрапты. Алайда қазақстандық кондитер өнімдерін Ресей нарығына шығарудың өз қиындығы бар. 

–Тауарлық белгі – өте қиын мәселе. Ресейде бірлескен кондитерлер кеңес заманынан келе жатқан тауарлық белгілерді тіркеп алған. Ал біз Қазақстан кондитерлер қауымдастығы тарапынан тіркеттік. Отандық өндірушілердің барлығы осы тауар белгілерін пайдаланып, өнім шығара алады. Ал Ресейде бұл құқыққа бірлескен кондитерлер ғана ие, қалғандары (соның ішінде экспортерлер де бар) бір тауарлық белгіні пайдаланғаны үшін ақша төлеуі керек. Оның үстіне ресейліктер бұндай сәтті  қалт жібермей бақылап отырады. Осылайша қазақстандық кондитерлер тауарлық белгісі сәйкес келетін өнімдерін Ресей нарығына шығара алмайды, – дейді Әлихан Талғатбек. 

Оның бұл пікірімен «Рахат» АҚ басқарма төрағасы да келіседі, Ресей өндірушілері қазақстандық брендтің РФ нарығына шығуына қолдан келгенше кедергі жасап бағуда. 

«Кедендік Одақ жағдайында да Ресей «күш қолданғанды» жөн көреді... Бізді кешке дейін тауарлық белгі бойынша дау-дамайға тартады да отырады.. Айталық «Зайка-зазнайка» «Зайкаға» ұқсас, ал «Зеленый кузнечик»  «Кузнечиктен» айнымайды, «Рачки» болса – «Ракушка-завитушканың» бір түрі. Нәтижесінде ресейліктер аузын аша алмайтын тек қазақша атаулар ғана қалады. Шексіз былықтың шегі болмай тұр, біз үнемі айтысып-тартысып келеміз. Біз дауласып жүргенде, көрші елдің билігі «Рахаттың» барлық өніміне тыйым салып, дүкен иелері бізбен ары қарай серіктес болғысы келмей, күмәнданып қалады», – деп тұжырымдайды Константин Федорец. 

Кондитердің айтуынша, ресейлік әріптестерімен өздері келісімге келуге де талпынған, бұған дейін компаниялар өз арасында жауласпау туралы сөз байласса, акционерлер ауысқаннан кейін, оның күші жойылған. Соның салдарынан былтыр «Рахаттың» Ресейге экспорты 2 пайызға төмендеп кеткен. 
Жағдайдың тұрақтануына ықпал ететін  шараның бірі – қазақстандық тараптың бақылауды күшейтуі. 

–Біз де тауарлық белгі бойынша сәйкес келетін тауарлардың Қазақстан нарығына шығуын шектеп жатырмыз. Бұл шараның нәтижесі бар. Кеден бекетінде қандай тауарлық белгілер Қазақстанға тиесілі екені туралы ақпарат ілінген, соған қарап білуге болады. Алайда бір-біріне ұқсайтын тауарлық белгілер де кездеседі, айталық, «Мишка на севере» немесе «Мишутка на севере» секілді. Соларға қатысты талас туындайды. Қолдан келгенше ондайдаларды жібермеуге тырысып жатымыз. Алайда импорт нөпірін тек кеденнің арқасында тежеп отырмыз, оған мемлекеттік тұрғыда қатаң бақылау қажет», – деп түйіндейді Әлихат Талғатбек. 

Әзірге Ресейдегі жағдай әлдеқайда жақсы. Константин Федорец біздің биліктің де «ортақ нарықтағы достың» кедендік тәртіпті сақтауын қатаң бақылауға алғанын қалайды. 

–Біз тауарлық белгі бойынша жұмысты жалғастыра береміз, бірақ Ресей кондитерлері заңгерлерінің қолы ұзын, барлық жерге, тіпті Германия мен Беларуссияға да жетеді. Менің ойымша, бұл ақшаны желге шашу, өйткені «Рахаттың» Ресей кондитер нарығындағы үлесі 1 пайызға да жетпейді. Оларға бізбен емес, басқаларымен күресу керек. Дегенмен, өзгені емес, әлсіздерді жағадан алып жатыр, біз онымен бетпе-бет келдік, – дейді маман.

DSC05957.JPG

Кедендік бақылау

Тағы бір түйткілді мәселе – импортталатын өнім сапасын бақылаудың жоқтығы. 

«Қазақстанға құрамында трансмайлары көп өнім тасымалдануда. Осы орайда біз қатаң бақылау мен қайта тексеруді ұсынамыз. Қазір қазақстандық зертханаларда импорттық өнімдерді зерттеп, олардың құрамында трансмайдың үлесі жоғары екенін анықтады. Германияға тура сондай зерттеуге тапсырыс бердік, ол жақтан ресми қорытындыны күтіп отырмыз. Сапасы нашар, арзан шикізатты пайдаланатындықтан, импорттық тауарлардың құны төмен, соның арқасында бәсекеге қабілетті болып тұр», – дейді Әлихан Талғатбек. 

Ал қазақстандық өндірушілер экспортқа өнім шығарғанда, ол жан-жақты тексеруден өтіп, тіпті өнім технологиясы туралы да ақпарат беру талап етіледі. 

–Бізде бәріне бәрібір ғой, сертификаты болса, кеденнен өткізе береді. Отандық өндірушілердің түгін қоймай тексергенімен, шетелдіктерді олай тексермейді, не әкеліп жатқандары да түсініксіз, – дейді қауымдастық төрағасы. 

Ал Константин Федорецтің пайымдауынша, барлығына бірдей жағдай жасап, жергілікті нарықты сапасыз тауардан тазалау үшін, шетелдік өндірушілердің өнімдерін мемлекеттік деңгейде тексеру керек.
 


1349 просмотров

Торговые сети наступают на производителей продуктов питания

Продукты, выпускаемые розничными сетями под собственными торговыми марками, съедают значительную долю продаж крупных продовольственных компаний

Фото: David Williams/Bloomberg News

СТМ-товары существуют уже не одно десятилетие, но теперь ритейлеры производят их все больше – пытаясь сдержать рост цен, они расширяют ассортимент товаров под своими собственными марками и предоставляют им все больше места на полках магазинов.

Более того, многие руководители розничных сетей сейчас считают, что развитие собственных брендов помогает привлечь молодых покупателей, не особо интересующихся старыми брендами.

Это еще один удар для крупных производителей продуктов питания, которые пытаются сохранить продажи приправ, готовых обедов и других упакованных продуктов на прежнем уровне. Развитие собственных торговых марок ритейлеров оказывает мощное давление даже на гигантов пищевой индустрии, ведь последние рассчитывают на то, что крупные розничные сети будут заполнять полки их продукцией, а не своей. И это еще один негативный фактор для предприятий пищевой индустрии, которые и так прилагают значительные усилия, чтобы уловить меняющиеся потребительские вкусы.

«По моим ощущениям уровень качества один и тот же», – говорит 35-летняя Дон Монтгомери из Декейтера, штат Джорджия, о пасте под частной маркой, которую она купила в супермаркете WholeFoods (принадлежит Amazon.com).

Крупнейшая в США сеть супермаркетов KrogerCo. с 2005 года практически удвоила количество продуктов, которые она продает под собственными брендами. WalmartInc., крупнейший в США продавец продуктов питания, также инвестирует в повышение качества брендов своих магазинов. Другая компания – AlbertsonsCos. – заявила, что в 2018 финансовом году начала продавать под собственными марками свыше 1100 наименований товаров. В IV квартале прошлого года продажи таких товаров составили почти четверть всех продаж. Для сравнения: в 2017 финансовом году их доля не превышала 23%.

По данным маркетинговых исследований Nielsen, розничные продажи СТМ продуктов питания и напитков в течение трех последних финансовых лет росли быстрее, чем продажи продуктов от известных брендов. За финансовый год, закончившийся 15 июня, розничные продажи собственных торговых марок в долларовом исчислении выросли на 2,8%, что на 0,5% выше, чем рост продаж известных брендов.

Ритейлеры, чтобы расширить ассортимент СТМ-товаров, не только нанимают компании-производители для изготовления таких товаров, но и создают свои производственные мощности. В частности, Walmart запустил собственный молочный завод, а CostcoWholesaleCorp. строит птицекомбинат. Другая компания, Kroger, согласно ее годовому отчету, по состоянию на февраль текущего года владела 37 пищевыми предприятиями.

СТМ-товары обеспечивают более высокую маржу, ведь ритейлеры позиционируют их как товары, аналогичные продукции крупных производителей, но при этом не вкладываются в дорогостоящий маркетинг.

Дэвид Нопф, финансовый директор компании KraftHeinzCo., рассказал еще в феврале, что во второй половине прошлого года компании пришлось снизить цены на сыр, чтобы сохранить конкурентоспособность по отношению к СТМ-товарам.

ConagraBrandsInc. в июне отчиталась о слабых продажах за последний квартал, поскольку из-за удорожания жестяных банок подняла цены на консервированные помидоры Hunt’s. А ритейлеры цены на подобные СТМ не подняли. «Чего мы действительно не ожидали, так это того, что СТМ розничных сетей оставят цены без изменений и в некоторых случаях даже, наоборот, снизят цену», – заявил инвесторам генеральный директор Conagra Шон Коннолли.

Представитель компании J.M. SmuckerCo. поделился, что из-за давления со стороны СТМ магазинов и других конкурентов, а также из-за более низких цен на арахис в начале текущего года компания была вынуждена снизить цены на арахисовое масло Jif.

Как отмечает Джефф Таннер, старший вице-президент по развитию и взаимодействию с потребителями из головного офиса компании в Оррвилле, штат Огайо, традиционные производители продуктов питания должны вкладывать средства в свои бренды, чтобы они соответствовали ожиданиям потребителей.

«Если вы делаете это, вы будете процветать. Если вы этого не сделаете, у вас будут проблемы», – говорит он.

7_1.png

Фото: Richard B.Levine/Zuma Press

Некоторые руководители признают, что их продукция ослабила свои позиции, поскольку в последние годы они стали экономить на производстве и продвижении. Генеральный директор CampbellSoupCo. Марк Клаус заявил в июне, что компания не обеспечила инвестирование на достаточном уровне в свое подразделение по производству продуктов питания и напитков, поэтому изготовляемые ею супы вынужденно столкнулись с возросшей конкуренцией со стороны частных марок и новых брендов.

«В прошлом частные бренды просто копировали то, что делали национальные бренды», – говорит Хуан Де Паоли, старший вице-президент по собственным торговым маркам компании AholdDelhaize USA, которой принадлежат продуктовые сети FoodLion и Stop&Shop.

Теперь же, по его словам, Ahold и другие ритейлеры оценивают собственные торговые марки более высоко и ставят перед ними амбициозные задачи.

Эмберли Клоув, 35-летняя автор книг для детей, продегустировала сальсу, кофе, а также нарезку бекона и говядины сорта «Ангус» частных марок техасской продуктовой сети H-E-B LP, которые появились в последние годы. «Эта продукция значительно дешевле, чем у других брендов, и они продолжают выпускать новые продукты», – говорит Клоув.

По данным Kroger, за последний финансовый год в магазинах компании в среднем насчитывалось до 15 тыс. наименований продуктов питания и других товаров под собственными торговыми марками. Для сравнения: в 2012 году их было 11 тыс., в 2005 году – 8 тыс. В прошлом году продажи СТМ-товаров составили порядка $22 млрд, или около 18% от общего объема продаж компании. В 2011 году доля продаж таких товаров составляла $15 млрд.

ГилФиппс, вице-президент Kroger по брендингу, маркетингу и СТМ, говорит, что продуктовая сеть намерена изменить восприятие СТМ-продуктов – их должны считать не дешевым вариантом, а, наоборот, премиальным.

«Речь идет о том, чтобы предложить клиенту то, что он не найдет в другом месте», – отмечает он.

0001.jpg

 

Перевод с английского языка осуществлен редакцией Kursiv.kz

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

b2-uchet_kursiv.png

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций