Перейти к основному содержанию


410 просмотров

Қазақстандық кондитерлердің өмірі неге «тәтті» емес?

Неліктен отандық кондитерлердің өндірісі құлдырап барады, неге нарықта көңілге демеу боларлық өзгеріс жоқ?

Фото: Офелия Жакаева

Қазақстандық кондитерлердің өндірісі күннен-күнге төмендеп барады. Жергілікті нарықтан оларды шетелдік өнім ығыстырып жатыр: импорттың құны арзан, ал сапасы нашар. Ал экспортқа шығайын десе, тауарлық белгілерді қолдануға қатысты қалыптасқан  күрделі жағдай қолбайлау. 

Нарықтағы жағдай қандай? 

Өткен жыл қазақстандық кондитерлер үшін оңай болған жоқ. Сырттан тасымалданатын тауар көлемі артуы салдарынан, отандық кондитер өнімінің сатылымы төмендеп кетті. Импорт бірден 25 пайызға артып, нарықтың 57-58 пайызын құрады. Басты себеп – шетелдік тәттілердің арзандығы мен ресейлік өндірушілердің демпингі.  


Қазақстанға былтыр жалпы алғанда, 170 мың тонна кондитер өнімдері тасымалданса, соның 140-150 мың тоннасы – Ресейден, 20 тоннасы Украинадан әкелінген. Бұл жолы украиндік импорт көлемі 5 пайызға азайып кетті, – дейді «Қазақстан кондитерлер қауымдастығының» президенті Әлихан Талғатбек. 
Оның айтуынша, бұл үрдіс  2019 жылдың алғашқы айларында да сақталуда, қазақстандық өндірушілердің өндірісі төмендеп, нарықта көңілге медеу боларлық еш өзгеріс жоқ. Оның үстіне, қантқа қатысты жағдай да  қиындап тұр. 

 «Былтыр бізге мемлекет қолдау көрсеткен, бірақ қант күннен-күнге қымбаттап барады. Қазір қанттың 1 келісі 230 теңге тұрады, ал былтыр жаздағы бағасы 185 теңге еді. Негізгі шикізаттың бұлайша қымбаттауы кондитерлердің қалтасына қатты салмақ салады. Сәйкесінше, кондитерлік өнім құны көтеріледі. Сатып алу қабілеті төмендеген сайын, адамдар азан тауарға жүгіреді. Кондитерлік сала ел экономикасының индикаторы секілді, сондықтан бірден бисквит өнімдерінің үлесі артты. Импорттық өнімдерге келер болсақ, оның басым бөлігін бисквит өнімдері мен печенье құрайды. 160-170 мың тонна импорттың 100 мыңы – бисквит пен печенье, – дейді сарапшы. 

«Рахат» АҚ Басқарма төрағасы Константин Федорец келтірген деректерге сүйенсек, бисквит өнімдерінің (печеньенің барлық түрі, крекер, вафли мен орама нан)  көлемі – 3%-ға, ал құны – 11 пайызға өскен. 

–Дағдарыс ең алдымен тәттілердің ішіндегі қымбатына әсер етеді, өйткені тұтынушы ең бірінші солардан бас тартады. Бисквитке жататын тәтті тағамдардың құны тағы 7 пайызға қымбаттады. Ең арзан печеньенің өзі балалардың таңғы асына айналды. Бұл нарықтың өзгелермен салыстырғанда болашағы да зор. Euromonitor International деректеріне сүйенсек, карамель мен конфет, шоколад нарығы алдағы 5 жылда 5 пайызға өссе, бисквиттің көлемі 10 пайызға артуы мүмкін, – дейді  Константин Федорец.

DSC05911.JPG

Шоколад өнімдерінің құны 8 пайызға қымбаттаған. Кәмпит бағасы 1-9 пайыз аралығында өсім көрсеткен. 

Nielsen компаниясы Қазақстанның кондитер өнімдері нарығы мен нарық өкілдері туралы жан-жақты сараптама жасапты.

Тауарлық белгі неге маңызды?

Қазақстандық өндірушілер былтыр негізінен Қытай мен Кавказға, Ресейге тасымалданатын экспорт көлемін 20 пайызға арттырған. Шетелге тасымалданған өнім 35 мың тоннаны құрапты. Алайда қазақстандық кондитер өнімдерін Ресей нарығына шығарудың өз қиындығы бар. 

–Тауарлық белгі – өте қиын мәселе. Ресейде бірлескен кондитерлер кеңес заманынан келе жатқан тауарлық белгілерді тіркеп алған. Ал біз Қазақстан кондитерлер қауымдастығы тарапынан тіркеттік. Отандық өндірушілердің барлығы осы тауар белгілерін пайдаланып, өнім шығара алады. Ал Ресейде бұл құқыққа бірлескен кондитерлер ғана ие, қалғандары (соның ішінде экспортерлер де бар) бір тауарлық белгіні пайдаланғаны үшін ақша төлеуі керек. Оның үстіне ресейліктер бұндай сәтті  қалт жібермей бақылап отырады. Осылайша қазақстандық кондитерлер тауарлық белгісі сәйкес келетін өнімдерін Ресей нарығына шығара алмайды, – дейді Әлихан Талғатбек. 

Оның бұл пікірімен «Рахат» АҚ басқарма төрағасы да келіседі, Ресей өндірушілері қазақстандық брендтің РФ нарығына шығуына қолдан келгенше кедергі жасап бағуда. 

«Кедендік Одақ жағдайында да Ресей «күш қолданғанды» жөн көреді... Бізді кешке дейін тауарлық белгі бойынша дау-дамайға тартады да отырады.. Айталық «Зайка-зазнайка» «Зайкаға» ұқсас, ал «Зеленый кузнечик»  «Кузнечиктен» айнымайды, «Рачки» болса – «Ракушка-завитушканың» бір түрі. Нәтижесінде ресейліктер аузын аша алмайтын тек қазақша атаулар ғана қалады. Шексіз былықтың шегі болмай тұр, біз үнемі айтысып-тартысып келеміз. Біз дауласып жүргенде, көрші елдің билігі «Рахаттың» барлық өніміне тыйым салып, дүкен иелері бізбен ары қарай серіктес болғысы келмей, күмәнданып қалады», – деп тұжырымдайды Константин Федорец. 

Кондитердің айтуынша, ресейлік әріптестерімен өздері келісімге келуге де талпынған, бұған дейін компаниялар өз арасында жауласпау туралы сөз байласса, акционерлер ауысқаннан кейін, оның күші жойылған. Соның салдарынан былтыр «Рахаттың» Ресейге экспорты 2 пайызға төмендеп кеткен. 
Жағдайдың тұрақтануына ықпал ететін  шараның бірі – қазақстандық тараптың бақылауды күшейтуі. 

–Біз де тауарлық белгі бойынша сәйкес келетін тауарлардың Қазақстан нарығына шығуын шектеп жатырмыз. Бұл шараның нәтижесі бар. Кеден бекетінде қандай тауарлық белгілер Қазақстанға тиесілі екені туралы ақпарат ілінген, соған қарап білуге болады. Алайда бір-біріне ұқсайтын тауарлық белгілер де кездеседі, айталық, «Мишка на севере» немесе «Мишутка на севере» секілді. Соларға қатысты талас туындайды. Қолдан келгенше ондайдаларды жібермеуге тырысып жатымыз. Алайда импорт нөпірін тек кеденнің арқасында тежеп отырмыз, оған мемлекеттік тұрғыда қатаң бақылау қажет», – деп түйіндейді Әлихат Талғатбек. 

Әзірге Ресейдегі жағдай әлдеқайда жақсы. Константин Федорец біздің биліктің де «ортақ нарықтағы достың» кедендік тәртіпті сақтауын қатаң бақылауға алғанын қалайды. 

–Біз тауарлық белгі бойынша жұмысты жалғастыра береміз, бірақ Ресей кондитерлері заңгерлерінің қолы ұзын, барлық жерге, тіпті Германия мен Беларуссияға да жетеді. Менің ойымша, бұл ақшаны желге шашу, өйткені «Рахаттың» Ресей кондитер нарығындағы үлесі 1 пайызға да жетпейді. Оларға бізбен емес, басқаларымен күресу керек. Дегенмен, өзгені емес, әлсіздерді жағадан алып жатыр, біз онымен бетпе-бет келдік, – дейді маман.

DSC05957.JPG

Кедендік бақылау

Тағы бір түйткілді мәселе – импортталатын өнім сапасын бақылаудың жоқтығы. 

«Қазақстанға құрамында трансмайлары көп өнім тасымалдануда. Осы орайда біз қатаң бақылау мен қайта тексеруді ұсынамыз. Қазір қазақстандық зертханаларда импорттық өнімдерді зерттеп, олардың құрамында трансмайдың үлесі жоғары екенін анықтады. Германияға тура сондай зерттеуге тапсырыс бердік, ол жақтан ресми қорытындыны күтіп отырмыз. Сапасы нашар, арзан шикізатты пайдаланатындықтан, импорттық тауарлардың құны төмен, соның арқасында бәсекеге қабілетті болып тұр», – дейді Әлихан Талғатбек. 

Ал қазақстандық өндірушілер экспортқа өнім шығарғанда, ол жан-жақты тексеруден өтіп, тіпті өнім технологиясы туралы да ақпарат беру талап етіледі. 

–Бізде бәріне бәрібір ғой, сертификаты болса, кеденнен өткізе береді. Отандық өндірушілердің түгін қоймай тексергенімен, шетелдіктерді олай тексермейді, не әкеліп жатқандары да түсініксіз, – дейді қауымдастық төрағасы. 

Ал Константин Федорецтің пайымдауынша, барлығына бірдей жағдай жасап, жергілікті нарықты сапасыз тауардан тазалау үшін, шетелдік өндірушілердің өнімдерін мемлекеттік деңгейде тексеру керек.
 


749 просмотров

Как казахстанцу запустить успешный бизнес в Камбодже

История бренда Koompi

Фото: Shutterstock

Koompi – камбоджийский бренд ноутбуков, который появился благодаря усилиям казахстанского предпринимателя. За два года компании удалось стать одним из самых популярных производителей лэптопов в Камбодже и наладить экспорт в другие страны Юго-Восточной Азии.

«Степень экономического развития Камбоджи такова, что сейчас практически любой бизнес, связанный с онлайн-сервисами или интернетом, может быть потенциально удачным», – говорит Сакен Нигма, руководитель отдела развития бизнеса компании Koompi. Ему можно верить: в Камбодже он создал несколько бизнесов, но Koompi – самый известный его проект.

Книга знаний

До отъезда в Юго-Восточную Азию (ЮВА) Нигма успел и поработать в казахстанском корпоративном секторе в финансовой сфере, и получить опыт предпринимательской деятельности. Наработанный опыт позволил ему при первом посещении Камбоджи заметить перспективные ниши и направления для развития бизнеса. Через несколько месяцев Сакен Нигма снова прилетел в Камбоджу – теперь уже с билетом только в один конец и первоначальным капиталом в $80 тыс. Шел 2017 год.

У казахстанца была договоренность с местным бизнесменом о запуске платежной платформы, однако в последний момент камбоджиец передумал. С еще одним партнером Нигма собирался открыть в Камбодже банк, но регулятор не выдал им лицензию. На идею собирать и продавать ноутбуки Сакена Нигму натолкнуло чтение местной прессы – он увидел там интервью с камбоджийским предпринимателем, который хотел запустить подобный проект. Казахстанец нашел этого бизнесмена  через Facebook, они встретились, определились с общим видением бизнеса и приступили к работе.

Бизнес-проект по сборке ноутбуков из готовых комплектующих был признан перспективным в первую очередь потому, что лэптопы в Камбодже весьма дороги из-за высоких таможенных пошлин и доступны далеко не каждому местному жителю. Сам Нигма видит связь между ситуацией с доступностью техники и неосуществленным проектом платежной системы. «Когда я озвучил идею платежной системы, одним из основных рисков проекта был ощутимый кадровый дефицит – в Камбодже не хватало квалифицированных разработчиков. И мы увидели некую параллель между тем, что здесь проседает IT-образование, и тем, что ноутбук как инструмент для обучения не все могут себе позволить», – поясняет Сакен Нигма. Повышение доступности IT-образования стало фактически миссией компании, которая решила создавать ноутбуки с собственной операционной системой на базе Linux со специальной встроенной функцией для обучения программированию. Название бренда – Koompi – в переводе с кхмерского означает «книга знаний».

Биткоин для поддержки

Первая команда Koompi была интернациональной – работников искали и в Камбодже, и через LinkedIn. В числе первых сотрудников компании были специалисты из Японии, Сан-Паулу, Зимбабве, Чехии, несколько камбоджийцев и сам герой истории. Договоренности с поставщиками, закупка комплектующих в Тайване и Китае – все было организовано достаточно быстро. Продажи ноутбуков Koompi стартовали через 9 месяцев после того, как Сакен Нигма прилетел в Камбоджу.

Цена Koompi была установлена более чем демократичная – $275. Итог первого месяца продаж – 150 ноутбуков. Сейчас Koompi ежемесячно продает 500 ноутбуков, правда, их цена выросла до $339. Покупателям больших партий техники предоставляется скидка за объем, цена – $270. Налажены поставки Koompi на Филиппины, небольшая партия ушла в Таиланд. Компания участвует в государственных тендерах на комплектацию компьютерных классов в школах. «Для нашего маленького предприятия это хорошие цифры. Это позволяет всем себя комфортно чувствовать и зарабатывать деньги», – говорит Нигма и тут же добавляет, что так было не всегда. Когда проект еще не приносил прибыль, а источники дохода были необходимы, казахстанец создал в Камбодже сервис по покупке и продаже биткоинов. «В какой-то момент у нас был большой кассовый разрыв. И нам нужно был открыть небольшой сервис, который бы генерил деньги», – объясняет предприниматель. Через какое-то время после запуска сервиса Национальный банк Камбоджи заявил, что не рекомендует гражданам страны покупать и продавать криптовалюту. Директора компании с аналогичным бизнесом арестовали в тот же день, а после дали два года тюрьмы. Сакен Нигма, чтобы не повторить судьбу коллеги по рынку, по совету юриста тут же улетел в Бангкок. Сервис по покупке и продаже биткоинов был закрыт, его организаторы принесли руководству страны извинения, и после этого Нигма смог вернуться в Камбоджу к проекту Koompi.

После истории с биткоином команда Koompi пошла по классическому пути стартапа и привлекла в проект инвестора. Более того, это партнерство выросло в создание венчурного фонда, куда помимо инвестора Koompi вошли еще несколько человек, включая самого Сакена Нигму. На сегодня из 30 камбоджийских стартапов, в которые инвестировал этот венчурный фонд, выжили 19, при этом 7 из них – прибыльные. Самой успешной инвестицией фонда стал проект платформы по онлайн-покупке билетов на междугородние автобусы. Этот стартап был успешно реализован и в итоге выкуплен стратегическим инвестором из Камбоджи.

Продавать Koompi в Казахстане Сакен Нигма не планирует: во-первых, отечественный рынок после азиатского кажется слишком маленьким; во-вторых, цены на подобный продукт в Казахстане вполне конкурентные, а в-третьих, казахстанцы привыкли работать на Windows. Для камбоджийцев же Koompi часто первый ноутбук, и операционная система на базе Linux их не смущает.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций