Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


1195 просмотров

«Баспана» ИҰ басқармасының төрағасы Қайрат Алтынбеков: «Қымбат жылжымайтын мүліктің дәурендік кезеңі аяқталуда»

Kursiv.kz «Баспана» басшысы Қайрат Алтынбековпен сұхбаттасып қайтты

Фото: Олег Спивак

2018 жылдың шілде айында Қазақстанда жеңілдік шарттары қарастырылған «7-20-25» мемлекеттік бағдарламасы жұмыс істей бастады. Оны жүзеге асыру мақсатында Ұлттық банк «Баспана» ипотекалық ұйымын құрды. «7-20-25» бағдарламасы халық арасында үлкен танымалдылыққа ие болғанымен, сыншылардың сенімсіздігі мен күмәнін тудырды. Оператордың өзі бұл бағдарламаның келешегін бағалап, соған өз көзін жеткiзу үшін «Къ» «Баспана» басшысы Қайрат Алтынбековпен әңгімелесіп қайтты. 

– Әңгімемізді сыни пікірімізден бастайық. Неліктен мемлекет қаржыны Қазақстан ипотекалық компаниясы немесе «Тұрғын үй жинақ банкіне» құймай, жаңа компания құрып отыр?

– Менің бөлшектік сауда ипотекалық нарығында қызмет етіп келгеніме 20 жылдан астам уақыт өтті. Кез келген мемлекеттік бағдарламаға қатысты сұрақтардың туындайтыны түсінікті, бірақ сыншылар әдетте бұның бәрі жаман деген күмәнмен шектеледі. Егер нақты қателіктер немесе кемшіліктер аталса, біз тек қуанып қалар едік, неге десеңіз – бұл жобаны өзгертуге, оны адамдар мен қаржыгерлер үшін ыңғайлы ету мүмкіндігі болатын еді.

Сонымен, қазірден-ақ барлығын рет-ретімен айтып, өз орындарына қойып шығайық. Біріншіден – неліктен мемлекет жаңа компания құрды және де бұл жобаны қазіргі ҚИК пен Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі арқылы жүргізбеді? Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, тұрғын үй қарыздары таралған немесе жаппай тарала бастаған елдердің көпшілігінде Германияның немесе АҚШ-тың ипотекалық үлгілері пайдаланылады. Бірінші үлгі – біздің Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі.

Неміс үлгісінің мәні – ипотекалық несиелендіру үшін ұзақ мерзімді ақша ресурстарын жинақтау. Құрылыс-жинақ кассаларының нарықтық мөлшерлемеден төмен несие беруге мүмкіндігі бар, өйткені өздері нарықтық көрсеткіштерден төмен мөлшерлеме арқылы қаражатты тартып отыр. Мәселен, құрылыс-жинақ кассаларының салымшылары мен қарыз алушылары бір адамдар, яғни кассаның мүшелері болып табылады. Депозиттің төмен табыстылығы болса, ипотекалық несиені төмен мөлшерлемемен алу құқығы үшін төлемнің өзіндік түрі болып табылады. Бұл өте жақсы жүйе. Дағдарыс басталып кеткенде көптеген банктер ипотекадан бас тартқан болатын, тек қана Тұрғын үй жинақ банк үздіксіз жұмыс істеп, өте төмен пайызбен несие берді. 

ҚИК американдық Fannie Mae және Freddie Mac үлгісі бойынша құрылды. ҚИК 2000 жылдан бастап тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландырумен айналысты. Компания жұмыс істей бастағаннан кейін ипотекалық несие мөлшерлемелері 7-12%– ға төмендеді. ҚИК 2008 жылғы дағдарысқа дейін өте сәтті қызмет атқарды.

 Тұрғын үй нарығы құлағаннан кейін мемлекет ҚИК-ті жалдамалы тұрғын үй беретін компанияға қайта бейімдеу туралы шешім қабылдады. Аталмыш құрылым құрылыс және жалға беру сұрақтарымен айналысатындықтан, қазіргі уақытта оның қорында облигациялар шығарылған жағдайда инвесторларға қосымша тәуекел тудыра алатын жылжымайтын мүліктің белгілі бір саны бар. Қазақстандық ипотекалық компания өз бағытында белсенді дамып келеді, сондықтан ипотекалық қарыздарды, бағалы қағаздар шығаруды құрылыспен және жалға алу сұрақтарымен араластырмау керектігі жөнінде шешім қабылданды. 
Мемлекет 2000-жылдардың басынан бастап тұрғын үй мәселесін әртүрлі тәсілдермен шешіп келеді және де өз бағытын қатаң ұстанады, сондықтан жаңа компанияны құру – бұл әбден ойластырылған және есептелген жұмыстың нәтижесі...

1 (OLG) (15).JPG

– Банкирлер мемлекеттің халыққа ипотекалық қарыз беру үшін Ұлттық банкттен депозит ашпағаны үшін оны сынға алды. Мәселен, 2008 жылы үкімет дәл осындай іс-әрекетке барған еді және жоба табысты іске асырылды – мыңдаған қазақстандықтар ипотекалық несиелер бойынша мөлшерлемелерді айтарлықтай төмендете алды.

- Қаражатты тапсыру – бұл ең қарапайым нұсқа, бірақ ол қаншалықты тиімді?! Ақша игеру мәселелері әрдайым туындайды, оның үстіне өтеу кестесін қадағалау керек. Банктердің есептері туралы ұмытпаңыз. Компания құра отырып, біз жаңа инфрақұрылымдық ойыншыны құрдық, оның мақсаты қаражатты игеру емес, банктерге ұзақ мерзімді инвестициялар беру арқылы ипотека нарығын жаңғырту болып табылады. Несие мекемелерінің негізгі мәселесі ұзын ақша мен заңнаманың болмауы еді, сондықтан Ұлттық банк «Баспананы» құрып, осы екі мәселені шешті. 

Бүгінде отандық қор нарығында инвесторлар үшін дұрыс сапалы ипотекалық құнды қағаздар жоқ, сондықтан нарық ойыншылары да біздің жобадан тек қана ұтады. Қазір біз облигацияларды нарықтық жағдайда шығарамыз. Несиелерді 7% (пайыздық) жылдық мөлшерлемемен береміз, ал қағаздарды 9% - бен салып отырмыз. Бір қарағанда, бұл экономикалық тұрғыдан тиімсіз, бірақ алдыңғы уақытта жағдай өзгеретін болады. Ұлттық Банктің болжамына сәйкес, 2018 жылы Қазақстанда баға өсімі 5-7% көрсеткішіндегі мақсаттылы дәлізде болады. 2019 жылы жылдық инфляция 4–6% көрсеткішіндегі жаңа мақсаттылы дәлізге біртіндеп кіре отырып, оның жоғарғы шекарасына қарай орналасады.

Бізге үлгі боларлық жағдайлар жасау маңызды. Қор және қаржы нарықтары дамып келеді, және болашақта осы үлгіде әрекет еткісі келетін ойыншылар пайда болады, сондықтан біздің міндеттеріміздің бірі – қор нарығында бенчмарк құру. Біздің компания заңнамалық өзгерістер, рейтингке кіру, облигациялардың бағалануы сияқты үрдістерден бірінші болып өтуі тиіс. Инвесторлар біз арқылы жаңа өнімді жақсы меңгеруі тиіс. 

Сонымен қатар, біз бағалы қағаздардың муниципалдық нарығын құру үшін әкімдіктермен өзара әрекеттесуге тырысамыз. Егер жергілікті атқарушы органдар бағалы қағаздарды шығара бастап, инвесторлармен қарым-қатынас жасауды үйренген жағдайда біз оларға барынша көмектесе аламыз, сәйкесінше, оларға біршама уақыттан кейін тұрғын үй жобаларын орындау барысында үкіметтің қолдауы қажет болмайды. 

«Баспана» – өтімділікті өз бетінше қамтамасыз ететін және бүкіл нарық үшін ұзақ мерзімді тетіктер жасайтын инфрақұрылымдық ойыншы. Біз барлық ойыншыларға бірдей шарттарды ұсынамыз: кім жақсы жұмыс істесе, тиісінше сол қайта қаржыландырылып, несиелерді артығырақ береді. Нәтижесінде, адамдар төмен пайыздарға пәтер алуға мүмкіндік алады. Болашақта, біз барлық инфрақұрылымды құрып болғанда, мемлекет ақшаны қайдан алып, әлеуметтік тұрғын үй жобаларын қалай жүзеге асыру керектігі жөнінде ойламайтын да болады. 

1 (OLG) (13).JPG

– «Баспаның» қазіргі көрсеткіштері Сіздің бастапқы жоспарларыңыздан ерекшелене ме? Қанша несие берілді?

– «7-20-25» бағдарламасы бойынша шілде айында 3 мыңға жуық пәтер қолжетімді болды. 2 мың адамның өтініші мақұлданып, олар ипотекалық қарыздарды алып үлгерді. Біз осы жылы әрі кетсе 4 мың тұрғын үй несиесін береміз. Ал осы жылға арналған жоспар - 100 млрд теңге көлеміндегі ипотекалық қарыз. Егер пәтердің орташа құнын 12 млн теңге деп есептейтін болсақ, онда біз ЕДБ-дің 8 мың тұтынушысының өтінімдерін мақұлдауға тиіспіз. Демек, несие алуға мүмкіндігі бар 5 мыңға жуық адам оны осы жылы ала алмайды.

– Сонда бұл немен байланысты?

– Құрылысшылар экономкласс санатындағы тұрғын үй салмайды. Бүкіл әлемде жаңа тұрғын үйлерді төрт үлкен топқа бөлу тұжырымы қабылданған: элит-, бизнес-, жайлылық және эконом класс. Қолжетімді тұрғын үй екі құрамдас бөліктен тұрады: арзан ипотека және шаршы метрдің таза бағасы. Бұл екі мәселені бірдей шешу керек. Бізде қазір өте ыңғайлы ипотекалық бағдарлама бар: шағын бастапқы жарна, төмен пайыздар, несие берудің үлкен мерзімі. Мұндай жағдай Қазақстанда мүлдем болған емес. Дегенмен, тұрғын үйлердің бағасы қымбат болса, тіпті 0% - бен берілетін несиелер де халық үшін ауыр болады.

– Сіз құрылыс компаниялармен келіссөздер жүргізесіз бе? 

– Біз құрылысшылармен келіссөздер жүргізбейміз. Біздің міндетіміз – ипотекалық нарықта қаржы болу үшін серіктес-банктерге арналған өтімділікті қамтамасыз ету. Біздің бағдарлама Алматы, Астана, Ақтау, Атырау, Шымкент қалаларында жылжымайтын мүліктің бағасын 25 млн теңге шамасында, басқа аймақтарда 15 млн теңге шамасында шектейді. Ол не мақсатта жасалды? Біріншіден, баға өсуіне жол бермеу. Екіншіден, бұл әлеуметтік бағдарлама. Бірінші кезекте пәтермен мұқтаж адамдар қамтамасыз етілуі тиіс, алайда құрылысшылар басқа мүддені көздейді.

Негізінен, біз адамдардың банкке келіп, 26-30 млн теңге төңірігінде пәтер сатып ала алмай, түңіліп кеткен кездерін көрмегенбіз. Біздің бағдарлама бойынша жылжымайтын мүліктің орташа құны 12 млн теңге. 12 млн мен 25 млн арасындағы айырмашылық айтарлықтай. Тіпті, ірі қалаларда да тұрғын үйлердің орташа есеппен алғандағы бағасы 13 млн теңгені құрайды. Біздің бағдарламаға қатысушылардың тек 7% ғана тұрғын үйді ең жоғары бағамен алады. Бизнес - және элит класс санаттарына қызмет көрсетіп жатқан құрылыс компаниялары бар екені түсінікті, олар үшін «7-20-25» бағдарламасы қызық емес. Мұндай компанияларға біз бұқаралық ақпарат құралдары арқылы өз саясаттарын ішінара болса да өзгертуді ұсынамыз: егер адам өз ісінің дамуына мүдделі болса, онда ол өзгерістер мен жаңғыртуларға дайын болады. Біз жайлы және эконом класс санатындағы қолжетімді тұрғын үй салуды ұсынамыз. Қымбат жылжымайтын мүлік дәуірі өтіп барады. 

Қазір 25 млн теңгеге 2 немесе 3 бөлмелі жақсы пәтер сатып алуға болады және құрылыс салушылар мұны түсінуі тиіс. Біз әрқашан бірге жұмыс істеуге дайынбыз, өйткені негізгі мақсат – адамдардың өз баспанасын алуына мүмкіндік беру.

– Қазақстанда көптеген жақсы жобалар жүзеге аспай қалды, өйткені олар үнсіз қасақаналық әрекеттерге тап болды. Сіз құрылыс нарығы мемлекеттік бағдарламаны елемей қояды деп қорықпайсыз ба?

– Жоқ. Ешқандай қорқыныш жоқ. Бұл бағдарламаның жағымды болғаны соншалықты, оның күші мен толқыны қалыптасып үлгерді, неге десеңіз адамдарға тұрғын үй мен баспана ауадай қажет, сондықтан да бірде-бір адам осы ағынға қарсы тұра алмайды және де ол ешкімнің қолынан келмейді. Бұл тұрғыда бір құрылыс компаниясы немесе құрылысшы жұмыс істегісі келмесе, орнына екіншісі келеді, өйткені біз нарық жағдайында өмір сүріп жатырмыз. Әкімдіктердің өкілдері бізге құрылысшылардың бағдарлама туралы сұрастырып келгенін, кейбір құрылыс салушылар бүгіннің өзінде өз басымдықтарын қайта қарастыра бастағанын айтты, бірақ бұл мәселе уақыттың еншісінде. Құрылыс айналымы бар екені түсінікті. Келесі жылы жақсы жобаларды, жақсы ұсыныстарды көреміз деп ойлаймын. 

Мемлекет тұрғын үй нарығына аса жоғары мән береді. Себебі оған әлеуметтік мәселелер мен экономиканың дамуы байланысты болып келеді. Неліктен? Құрылыс саласы 90% - ға отандық материалдарға байланысты және оның дамуы бүкіл экономиканың дамуымен бара бар. Елімізде әртүрлі құрылыс материалдарын өндіру бойынша көптеген кәсіпорындар жұмыс істейді, мұның бәрі жұмыс орындары, сайып келгенде, халықтың сатып алу қабілеті. «7-20-25» бағдарламасында қандай да бір жекелеген құрылыс компанияларын қолдау мақсаты жоқ, кез-келген бастапқы үйді «Баспананың» ақшасына сатып алуға болады, тек бағасы біздің талап етіп отырған шектен аспаса болғаны. 

– Әкімдіктер жаңа тұрғын үй құрылысына қызығушылық білдіріп отыр ма? Жергілікті атқарушы органдардың бағдарламалары бар ма?

– Тамыздың соңында бағдарламаға өзгерістер енгізген болатынбыз. Сонымен, «Баспана» әкімдіктерге тұрғын үй құрылысына 150 млрд.теңгені капиталынан бөлу туралы шешім қабылдады. Біз тіпті Шымкент пен Ақтөбедегі жергілікті билікпен осы жобаны іске асыру туралы келісіп қойдық. Олар қаржыландыру болған жағдайда мемлекеттік бағдарлама бойынша тұрғын үй салуға ниетті. 

– Әкімдіктердің бюджеттері ашық емес. Сыбайлас жемқорлықтан қорықпайсыз ба? «Баспана» жаңа үйлер құрылысын қалайша қадағалайтын болады?

– Қаржыландыру кестесі ашық және қауіпсіз. Біз әкімдіктердің облигацияларын сатып аламыз, сәйкесінше, оларға белігілі бір уақыттан кейін облигацияларды өтеу міндеттемелері қойылады. Бұл жерде тәуекел жоқ. Басқа мәселе - тұрғын үй құрылысы. Құрылысты қадағалау- бұл біздің міндет емес. Сондықтан, әкімдіктер өздері тұрғын үй салу, үйлердің сапасы және қолдануға берілуі мәселелерін өздері реттейді. «7-20-25» бағдарламасы Елбасының бақылауында болғандықтан, оның іске асырылу барысы ҚР президентінің әкімшілігімен, «Нұр Отан» партиясымен, өкілетті тексеруші органдар мен қоғаммен белсенді бақыланады. Жергілікті билік көппәтерлі үйлердің құрылысына барлық жауапкершілігімен қарайтынына және сыбайлас жемқорлық пен салғырттық көріністеріне жол бермейтініне сенімдімін. 

1 (OLG) (8).JPG

– Жергілікті билікпен бірлесу арқылы тағы да қандай жобалар жүзеге асырылатын болады?

–    Әкімдіктермен бірігіп «Жас арман» мен «Қамқор баспана» өнімдерін іске қостық. Олар жанұяларға алғашқы төлемді азайтуға көмектеседі. Ол 20%-ды құрайды және осы төлемді екі есе азайту мақсатында жергілікті билік болашақ қарыз алушыларға пайызсыз және ұзақ мерзімді несие беруге ниетті. Айталық, пәтер 10 млн теңге тұрады, 1 млн-ын адам өзі құйса, тағы 1 млн-ын әкімдік береді. Біздің есебіміз бойынша, 15 жылдық несие дегеніміз - бұл айына 5 мың теңге деген сөз. Шымкент және Ақтөбе қалаларымен келісім бар. Астана, Қарағанды және Қызылорда қалалары бұл бағдарламаға үлкен қызығушылық танытып отыр.

– «7-20-25» бағдарламасы бойынша қай қалалар көш бастап тұр?

– Бұлар – Алматы мен Астана. Жоғары көрсеткіштердің болуы бұл жерлерде тұрғын үйдің көптеп салынуымен байланысты болып келеді. Сонымен қатар, екі мегаполисте де адам көп тұрады, сәйкесінше еңбекақы да басқа қалалармен салыстырғанда жоғары. Оған қоса, Ақмола облысындағы жақсы көрсеткіштерді атап айтуға болады, бірақ, ол әрине де астанамен байланысты болып отыр. 

Тұрғындардың жаңа пәтерлерге сұранысы өте жоғары, бірақ қайталап айтамын, көптеген өңірлерде жылжымайтын мүліктің бағасы адамдардың табысымен сәйкес келмейді. Мысалға, кейбір шағын қалаларда 1 шаршы м. 120-130 мың теңге тұрады, сәйкесінше, қазақстандықтардың мұндай жылжымайтын мүлікке кезекке тұрмайтыны айдан анық.

– Ипотекалық нарықта банктердің жұмысын қалай бағалайсыз?

– ЕДБ-мен енді араласа бастаған кезде мен таң қалдым: ипотека нарығы жоғалып кеткендей ой қалыптасты. Елде өнімді түсінетін және онымен жұмыс істейтін қаржыгерлер өте аз. Бұл бір жаңалық болды! Ипотекалық несие беруден көш бастап тұрған ЦентрКредит Банкі жылдам бағдарламаға дайын болды. Бұл жерде ипотекамен әрдайым жұмыс істелінетіні байқалды. Басқа банктерге қайта құрылу үшін уақыт қажет. Мен топ-менеджерлермен сөйлестім, олар ипотека бойынша банкте мамандар жоқтығын мойындап, қажетті мамандарды енді ғана қабылдағанын, ішкі үрдістер мен құжаттарды әзірлей бастағандарын айтты. 

– Сіз басқарып отырған компания Ұлттық банктің дотациясына тәуелді ме? Бұл жыл шығынсыз бола ма?

– Біз ешқандай дотация алмаймыз. Ипотекалық несие адамдарға 7% жылдық көрсеткішпен беріледі. Бұл пайыздан 4-еуін алып тастаймыз, бұл – банктердің өнімдік айырмасы, яғни ЕДБ ақшаны 3 %-бен алады. Сонымен бірге біз 9%- бен бағалы қағаздар шығарамыз. Олар ипотекалық несие беру үшін қажет. Біз шығындарды ненің есебінен жабамыз дейсіз бе?! Өзіміздің меншік капиталымыз арқылы. Бізде ҰБ ноталарына салып отыратын 200 млрд бар. оны біз ҰБ ноталарына саламыз. Уақыт өте келе біздің облигацияларымыздың құны төмендейді, ол өз кезегінде компанияның шығынын азайтады.

Шығынға ұшырамаудың бір жолы – меншікті өнімдер. Мысалы, біз «Баспана Хит» өнімін жасап шығардық. Бұл ипотекалық несие екінші нарықтан тұрғын үй сатып алуға мүмкіндік береді. Бұл жерде пайыздық мөлшерлеме 10,75%. Неліктен екінші нарық таңдалды дейсіз бе? Біз инфрақұрылымдық ойыншы ретінде бұл жерде өте үлкен сұраныстың барын көріп отырмыз. «Баспана Хиттың» шарттары «7-20-25» бағдарламасындағыдай тартымды емес: пайыздық мөлшерлеме 10,75%; алғашқы төлем 20%; мерзімі 15 жылға дейін. Алайда, бұл өнім президенттік бағдарламадан қалыс қалғанымен, бүгінгі таңда коммерциялық банктерде баламасын таппаған. 

 Сонымен, біз микс жасай алдық – біздің бір өнімдер мен операциялардан табысымыз өссе, басқаларынан төмендейді. Менің ойымша, бұл стратегия компанияны тақырға отырғызады, бірақ биыл бізде шығын болғанның өзінде де, ол айтарлықтай емес. 

– Компанияның стратегиясы туралы айтып беріңізші...

– Біз «7-20-25» бағдарламасы бойынша ең аз дегенде 1 трлн теңге, «Баспана хит» бойынша – 300 млрд. несие беруге ниеттіміз. Екіншіден, серіктес- банктермен жұмыс істеуде біз оларға көмектесеміз, кеңес береміз, қажет болған жағдайда оқыта аламыз.

Қазір біз «Үлкен үштік» агенттіктерінің бірімен компанияның рейтингісін жоғарылату мақсатында жұмыс істеп жатырмыз. Халықаралық рейтинг біздің ашықтығымызды растайды, ал бұл облигацияларды табысты шығаруымызға көмегін тигізеді. Қазір біз қамтылмаған қағаздар шығарып жатырмыз, кейіннен қамтылғандары да болады, ал кейінірек нарыққа ипотекалық облигациялармен шығуға ниеттіміз. Дамудың үшінші кезеңі несиелердің қорғалуы болып табылады.
Бірден төрт бағытта жұмыс істеп, даму (ипотека нарығында жұмыс істеу, банктер және әкімдіктермен жұмыс істеу, БҚ шығару ) бірнеше жылдан соң басқа тұрғын үй нарығын қалыптастыра алады. Мен қазақстандықтардың көбісі өз мәселелерін шеше алатынына, ал банктердің қарыз берудің қолайлы және қымбат емес жолдарын ұсынатынына үміттенемін.


839 просмотров

Поборется ли Казахстан за долю рынка судового топлива?

Международная морская организация ООН (IMO) ужесточила требования к качеству топлива для морских судов

Фото: VladSV / Shutterstock.com

Международная морская организация ООН (IMO), движимая заботой об экологии планеты, ужесточила требования к качеству топлива для морских судов. Считается, что оксид серы – один из основных загрязнителей атмосферы.

С 1 января 2020 года содержание серы в сжигаемом на кораб­лях судовом топливе должно быть снижено до 0,5% с нынешних 3,5%. А в отдельных, особо чувствительных акваториях, так называемых зонах эмиссионного контроля (к ним относятся, в частности, порты на Балтике и Северном море, на Ла-Манше, в прибрежных водах США и Канады и др.), требования еще жестче: суда, заходящие в эти порты, не должны использовать топливо с показателем выше, чем 0,1% содержания серы. Нарушителей – и судовладельцев, и портовые власти – ожидают внушительные штрафы.

Новые жесткие требования IMO напрямую задевают интересы сразу нескольких групп стейкхолдеров – владельцев судоходных компаний, нефтепереработчиков, нефтетрейдеров и производителей присадок. И, как это ни парадоксально, простых казахстанцев.

Цена новых правил

Перевозка морем – самый популярный (а иногда и единственно возможный) способ доставки сырья, товаров и продовольствия из одной точки земного шара в другую. В мировой торговле судоходство обеспечивает транспортировку 90% всех перевозимых грузов. При этом, по оценкам S&PGlobalPlatts, в стоимости перевозки до 70-80% составляют затраты на топливо.

Чтобы исполнить новые требования IMO, судовладельцам придется устанавливать на кораблях дорогостоящие очистные установки, так называемые скрубберы, абсорбирующие серу оксидами цинка. Помимо высокой цены (от $5 млн до $8 млн) установка имеет еще один минус: она может занимать до четверти полезной площади судна, что делает невозможной ее использование на судах небольшого водоизмещения. Остается вариант покупки судового топлива с меньшим содержанием серы. А оно стоит гораздо дороже – уже сейчас контрактная цена на поставку в 2020 году топлива с высоким содержанием серы снижается, обессеренного – растет. По оценкам экспертов консалтинговой компании WoodMackenzie, из-за новых требований к содержанию серы затраты судоходных компаний на топливо вырастут в следующем году вполовину. 
И это значит, что забота об экологии обернется дополнительными расходами судовладельцев, которые они, без сомнения, заложат в цену перевозимого товара. А уж владелец этого товара переложит их на кошелек конечного потребителя. Так что не стоит удивляться в следующем году удорожанию товаров, попадающих в наши магазины морским путем из Азии, Америки или Японии.

Качественный раздел

На сегодняшний день большинство морских судов в мире используют высокосернистый мазут или специальное дизельное топливо. Серьезный игрок этого рынка – Россия, наш партнер по ЕАЭС. К примеру, одну десятую часть всех своих потребностей в топливе компания Maersk, мировой лидер в сфере контейнерных перевозок, закрывает за счет закупки продукции российских НПЗ. Однако стоит принять во внимание, что основной сорт добываемой в России нефти – Urals, и его главная особенность – высокое содержание серы. Поэтому российские нетеперерабатывающие заводы производят в основном мазут с высоким содержанием серы. Генеральный директор Maersk Серен Скоу уже заявил о намерении перевести к новому году большую часть своих судов на использование топлива с низким содержанием серы.

Это снизит спрос на российское топливо и заставит нефтепереработчиков изыскивать средства на модернизацию заводов и строительство дополнительных установок обессеривания.

Говорить о каких-то тенденциях в этой связи в Казахстане и вовсе не приходится: в 2018 году все три казахстанских НПЗ, только завершившие модернизацию, увеличившую их глубину переработки, произвели суммарно немногим больше 2,8 млн т мазу­та. Для сравнения: в целом по России этот показатель составил 46,4 млн т, из которых больше половины ушло на экспорт. Так что тут мы россиянам явно не конкуренты.

Впрочем, специалисты утверж­дают, что у Казахстана был шанс стать игроком на всемирном рынке судового топлива. В 2016 году в Актобе, на небольшом частном НПЗ «Актобе нефтепереработка», была выпущена первая промышленная партия остаточного судового топлива по международному стандарту ISO 8217. У владельцев завода, одним из которых был бывший акционер Атырауского НПЗ Алмаз Кужагалиев, были амбициозные планы по наращиванию объемов переработки судового топлива и завоеванию доли мирового рынка. 

По словам Кужагалиева, казахстанская нефть, добываемая на месторождениях на западе страны, в частности в Макатском районе Атырауской области, отличается низким, а иногда ультранизким уровнем серы и меркаптанов, а также бензиновой фракции, и является идеальным сырьем для производства судового топлива. Сегодня эта нефть поставляется в сыром виде в нефтепровод «Атырау – Самара», где по пути смешивается с нефтью других поставщиков, ухудшающей ее качество.

«Чтобы получить справедливую премиальную цену за качество, необходимо весь объем казахстанской нефти, закачиваемый в нефтепровод «Атырау – Самара», уже на территории Казахстана разделить на три потока: 1) с содержанием серы до 0,1% – это не более
2 млн т; 2) с содержанием серы до 0,25% – это около 12 млн т; 3) с содержанием серы до 1,0% – это около 6 млн т», – написал Кужагалиев в своем открытом письме на имя президента страны Нурсултана Назарбаева 14 марта 2019 года, за пять дней до его отставки.

Дополнительные доходы

По мнению опытного нефтепереработчика, нефть с содержанием серы до 0,1% «должна перерабатываться в судовое топливо на территории Казахстана, так как сохранить такое качество в системе ПАО «Транснефть» на территории России практически невозможно. Это принесет дополнительный доход в размере $100 на каждой тонне ультранизкосернистой нефти, из которых $30 достанутся России за транзит судовых топлив на мировой рынок, остальное останется в нашем государстве. Таким образом, данное мероприятие принесет Казахстану около $140 млн дополнительных доходов. Нефть с содержанием серы до 0,25% должна прокачиваться отдельно от российской нефти в порт Усть-Луга Ленинградской области и реализовываться как минимум по паритету с Brent (полагаем, будет премия на уровне азербайджанской легкой). Даже в этом случае дополнительный доход Казахстана составит $33 на тонне, или $400 млн в год», – резюмирует Алмаз Кужагалиев.

По его мнению, выгода для Казахстана будет на порядок выше, если Казахстан обзаведется собственным НПЗ в Усть-Луге, подобно тому, как Россия пользуется сейчас космодромом Байконур в Казахстане. Для реализации подобного проекта, по мнению автора обращения, нужна политическая воля высшего руководства. 

Письмо авторитетного нефтяника было отправлено им из-за решетки. 7 декабря 2016 года на НПЗ «Актобе нефтепереработка» прошла спецоперация КНБ. Силовики обвинили руководство предприятия в хищениях и контрабанде нефти, а также в занижении ее таможенной стоимости. Спустя два года, 12 декабря 2018 года, соучредитель ТОО «Актобе нефтепродукт» Алмаз Кужагалиев и гражданин Беларуси Сергей Кунцевич за продажу в Кыргызстан 13 тыс. т сырой нефти под видом нефтепродуктов были приговорены к 19 и 17 годам лишения свободы соответственно.

Пока непонятно, дойдет ли обращение осужденного Кужагалиева до нового президента Республики Казахстан. И будет ли Казахстан бороться за долю мирового рынка судового топлива, воспользовавшись жесткой позицией Международной морской организации.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций