Тоқаев Қазақстандағы жеке басқа табыну туралы айтып берді

ҚР басшысы үлкен сұқбат берді

Фото: РИА Новости / Алексей Никольский

Қазақстан президенті Deutsche Welle басылымына берген сұқбатында Қазақстанның Қырым түбегіндегі жағдайға қатысты ұстанымы және елдгі биліктің ауысуы туралы айтып берді


- Сіз биыл Нұрсұлтан Назарбаевтың өкілеттігін мерзіміне бұрын тоқтатуына байланысты президент болдыңыз. Биліктің бұлай берілуін кейбір сарапшылар 2008 жылғы Ресейдегі билікті берумен салыстырды. Ол кезде Дмитрий Медведев президент болып сайланып, ал Владимир Путин өзінің елеулі ықпалын сақтап қалған-ды. Осы салыстыру қаншалықты дұрыс?

- Ресейдегі билікті беру туралы мен ештеңе айта алмаймын, өйткені ол басқа мемлекет. Ал Қазақстанға келетін болсақ, мұнда саяси инновация орын алды деуге болады. Біз үшін Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының негізін қалаушы, аса үлкен құрметке лайықты азамат, Елбасы. Мен болсам, заңды сайланған президент, мемлекет басшысы, жоғары қолбасшы болып табыламын. Біздің арамызда ешқандай қарама-қайшылық (өзіңіз білесіз, кейде баспасөз осы тақырыпты қозғағанды ұнатады) жоқ. Мен жасырмаймын, біз бір-бірімізбен ақылдасамыз, кейде мен ол кісіден кеңес сұраймын. Бұл жерже ешқандай қос билік жоқ те, тандем де жоқ – заңды сайланған президент бар.

- Президент мырза, Қазақстан астанасын Нұр-Сұлтан деп атау сіздің бастамаңыз ба, мен бірінші президенттің құрметіне аталған әуежайға ұшып келдім, бас алаңға Нұрсұлтан Назарбаевтың ескерткіші орнатылған, 1-желтоқсан – Қазақстанның бірінші президентінің күні. Менің ойымша, бұл жеке басқа табыну сыңайлы. Сіз осымен келісесіз бе?

- Жоқ, келіспеймін. Білесіз бе, Шолохов «Жеке басқа табыну болды ма?» деген сұраққа жауап берген кезде, ол: «Тұлға болды ғой», деген. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев – аса ірі тарихи тұлға.

- Бірінші президентті сынауға болама?

- Қазақстан азаматтары бірінші президентті сынайды. Атап айтарлығы, оған тоқтау салу мүмкін емес, өйткені әлеуметтік желілер, интернет жұмыс істеп жатыр. Жалпы, интернет біздің өмірімізді түбегейлі өзгертті. 

- Олар жағымды өзгерістер ме?

- Менің ойымша, ол, әлбетте, ғылыми-техникалық прогресс, оны тоқтату мүмкін емес.

- Ол үшін жазалау болмай ма? Мәселен, әлеуметтік желілердегі сын немесе наразылық акцияларына қатысқаны, жалғыз пикеттерге шыққаны үшін?

- Қазір жалғыз пикетке шыққаны үшін ешкім ешкімді жазалап жатқан жоқ. Ол аз болса, мен айтайын, мұнда демонстрациялар болды, бірақ назар аударсаңыз полиция арнайы құралдарды пайдаланған жоқ. Менің нұсқауым бойынша. Ары кетсе, көзсіз арандатушылыққа барғандарды ұстады, оның өзінде де, ешқандай арнайы құралдарсыз. Керісінше, полицейлер манифестанттардан зардап шекті. Оншақты тәртіп сақшылары ауруханаға жеткізілді. Еуропадағы демонстрацияларды қулалап, таратумен салыстырып көріңіз. Ол жақта арнайы құралдар, водометтер, резеңке шоқпарлар қоладанады. Біз оның барлығын теледидардан көріп жүрміз. 

- Қазақстанның дамуы – саяси жүйенің және экономикалық салттың қалыптасуы - тұрғысынан алғанда. Сіздің республикаға қай модель жақынырақ: ресейлік пе әлде еуропалық па?

- Біз өз моделімізге ұмтылып отырмыз. Біз демократияны дамытуға ұниеттіміз. Айтпақшы, кейбір журналистердің сендіруіне қарамастан, Қазақстан Республикасында демократия бар. Бізде 3500 астам үкіметтік емес ұйымдар жұмыс істейді, өз тарапымыздан біз оларға қолдау көрсетеміз. Мен Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі туралы сөз қозғаған едім, оның құрамына белгілі журналистер, қоғам қайраткерлері, блогерлер, экономистер кіреді, мен олармен ара-тұра кеңесіп отырамын. Біз нарықтық экономика құрдық. Doing business (Әлемдік банктің бизнес жүргізуге жасалған жағдай сапасының индексі. - Ред.) көрсеткіші бойынша Қазақстан әлем бойынша 25 орында тұр. Осы коэффициент бойынша біз Ресейден озып кеттік.

- Украинадағы жағдай, атап айтқанда, Қырымды аннексиялау мен елдің шығысындағы соғыс Қазақстан үкіметін үрейлендірді ме?

- Біріншіден, Қырымда болған жағдайды біз аннексия деп айта алмаймыз. Болар іс болды. Аннексия – Қырымға қатысты артық айтылған сөз. Екіншіден, сіз айтқандай, ешқандай үрейлену болған жоқ, өйткені біз Ресей Федерациясымен тату-тәтті қарым-қатынастамыз. Біз әу-бастан, ресейлік басщылықтың даналығы мен парасаттылығына сенім арттық. Минскідегі келіссөздердің, шын мәнінде, Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен басталғанын еске салғым келеді. Шынын айтқанда, ол кезде Елбасы Астананы ұсынған болатын. Алайда логистика тұрғысынан қиындықтар туындағандықтан, және Еуропадан алыс болуы салдарынан, ол келіссөздерді Минскіде өткізу туралы шешім қабылданған-ды. Қазіргі таңда, шынтуайтқа келгенде,  Минскідегі келісімдер украиналық деп аталатын қақтығысты реттеуге мүмкіндік беретін жалғыз құқықтық құжат болып табылады. 


 

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

Белый дом может ограничить въезд в США гражданам Кыргызстана и Белоруссии

Также под новые ограничения могут попасть Мьянма, Нигерия, Судан, Танзания и Эритрея

Фото: Bob Daemmrich / Zuma Press

ВАШИНГТОН – Администрация Трампа планирует ввести ограничения на въезд в США для еще семи государств, включая Нигерию – самую населенную страну Африки, по словам должностных лиц администрации, которые видели список этих стран.

Новые ограничения коснутся путешественников и иммигрантов из Белоруссии, Кыргызстана, Мьянмы, Нигерии, Судана, Танзании и Эритреи. Гражданам этих стран необязательно полностью запретят въезд в США, но они могут столкнуться с ограничениями по определенным типам виз, например, деловой или гостевой визе, говорят чиновники.

Гражданам некоторых стран могут запретить участвовать в программе розыгрыша виз «Диверсификационная лотерея», в которой граждане стран с низким уровнем иммиграции в США могут выиграть грин-карту. Президент Трамп призвал покончить с этой программой, заявив, что она позволяет нежелательным лицам въезжать в Штаты. Он предложил переориентировать существующую визовую систему в пользу квалифицированных рабочих.

Чиновники сказали, что список еще не утвержден окончательно, а 21 января в Белом доме всё еще велись дебаты о том, включать ли в список одну или две страны.

Министерство внутренней безопасности США не ответило на запрос о комментарии. Госдеп отказался прокомментировать новость.

Администрация президента планирует ввести расширенные ограничения в понедельник 27 января, в третью годовщину первого указа Трампа о запрете на въезд для граждан Ирака, Ирана, Йемена, Ливии, Сирии, Сомали и Судана, который он подписал в седьмой день на посту президента. Указ вызвал неоднозначную реакцию публики в начале президентства Трампа.

Белый дом заявил, что политика ограничения на въезд необходима, чтобы предотвратить возможные террористические акты, так как страны в списке недостаточно тщательно проверяют граждан, отправляющихся в США.

Первый указ, который запрещал въезжать в США большинству категорий граждан семи преимущественно мусульманских стран, был отклонен в федеральном суде и отозван. Второй вариант указа вышел в марте 2017 года и также был отклонен федеральным судьей, который заявил, что указ по-прежнему дискриминирует мусульман по религиозному признаку.

Третий вариант указа, выпущенный в сентябре 2017 года, был поддержан Верховным судом (пять голосов против четырех) в июне 2018 года на том основании, что федеральный закон предоставляет президенту широкие полномочия для приостановления въезда в США.

Согласно нынешней политике, в США не могут въезжать граждане Ирана, Йемена, КНДР, Ливии, Сирии и Сомали, а также политические чиновники из Венесуэлы. Белый дом ненадолго включил в этот список Чад, но убрал страну из списка в апреле 2018 года.

В отличие от первоначального списка, большинство стран-кандидатов для новых ограничений не являются преимущественно мусульманскими. Тем не менее, граждане некоторых из этих стран относительно часто просрочивают визу в США, по данным министерства внутренней безопасности.

В 2018 финансовом году 24% эритрейцев, въехавших в США по деловой или гостевой визе, просрочили визы. Для граждан Нигерии этот показатель составил 15%, для Судана – 12%. При этом в целом процент людей, просрочивших визу, составляет 1,9%.

Газета Politico первой сообщила об этих семи странах, которые могут попасть под ограничения.

Защитники прав иммигрантов раскритиковали планируемое расширение ограничительной политики.

«Десятки тысяч американских семей уже страдают и уже разделены из-за этого жестокого и предвзятого запрета. Усиление запрета не усилит безопасность ни для кого из нас», – сказала Фархана Хера, президент некоммерческой организации по защите гражданских прав мусульман Muslim Advocates.

Решение расширить ограничения на въезд сигнализирует о готовности администрации Трампа ужесточить иммиграционную политику в преддверии выборов 2020 года. Как считают советники Трампа, этот шаг сыграет в его пользу.

В этом месяце администрация Трампа повесила в Юме, Аризона, табличку в честь возведения 100 миль заградительной стены на южной границе Штатов. Администрация президента также усилила критику городов и штатов с лидерами-демократами, которые приняли политику предоставления убежища в отношении иммигрантов. Чиновники Белого дома рассматривают для них новые ограничения.

Федеральный судья в январе заблокировал распоряжение президента, которое дает властям штатов и местным властям право отказаться от размещения беженцев в их общинах.

Американский союз защиты гражданских свобод, который оспорил все три варианта указа Трампа, отказался комментировать вопрос о том, будет ли он снова оспаривать в суде расширение ограничений на въезд.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

Перевод с английского языка осуществлен редакцией Kursiv.kz

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg