Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


247 просмотров

Орталық Азия елдері шекара мәселесін шешсе де, бас біріктіруге дайын емес

Интеграция туралы дөңгелек үстелде сарапшылар не айтты?

Фото: Shutterstock

XVI Еуразиялық медиафорумның бірінші жұмыс күнінде Орталық Азия елдері интеграциясы мәселесін талқылаған дөңгелек үстел отырысында шетелдік сарапшылардың жасаған мәлімдемелері сенсанцияға тартып тұр деп тұжырымдайды «Курсивтің» арнайы тілшісі Анатолий Иванов-Вайскопф.

Орталық Азия елдері үшін өте өзекті тақырыпты талқылауға қатысады деген спикерлердің ішінде тек Қытай өкілі келмеді. ҚХР-дің Ресей, Шығыс Еуропа және Орталық Азияны зерттеу институты директоры, профессор Чжуанчжи Сунь белгісіз себептерге байланысты дөңгелек үстел басынан табылмады. Дегенмен, Еуразиялық медиафорумның бірінші отырысына қатысатын өзге спикерлер мәртебесінің жоғарылығы пікір-таластың өте қызық өтетінінен хабар бергендей. Расымен де солай болды. Дөңгелек үстелге қатысушылардың кейбірінің пікірі ерекше болғаны соншалық, тыңдармандар таңданысын  жасыра алмады.

Тәжікстаннан келген сарапшы аймақ бойынша ең маңызды мәселелерді белгілеу кезінде-ақ ойлантарлық пікір білдірді.

«XXI  ғасырдың үшінші онжылдығына қарай Орталық Азия мемлекеттерінің барлығы ұлттық мәртебеге ие болды. Аймақтағы мемлекеттердің барлығы түйткілді мәселелерін шешіп, халықаралық қатынастың толыққанды мүшесіне айналды. Осындай жағдайда бізге өзара байланыстың жаңа стратегиясын жасау қажет. Үшінші онжылдық Орталық Азия елдерінің уақыты боларына сенімдімін»,– деп батыл мәлімдеді саяси ғылымдарының докторы, Ресей-Тәжік университеті халықаралық қатынас және дипломатия кафедрасының профессоры  Хомид Саидов. 

Осы ретте Қазақстан президентінің кеңесшісі, саясаттанушы Ерлан Қарин өз пікірін білдіріп өтті:

«Аймақтың күн тәртібінде тұрған басты мәселе –дәл біздің тарап, Қазақстан  ұсынған белсенді диалог үрдісін бастау. Қазақстанның  Тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен  былтыр астанамызда Орталық Азия елдері басшыларының консультативтік кездесуі өтуі бекер емес»,– деп атап өткен қазақ саясаттанушысы дәл қазіргі кезде аймақ елдері арасында тұрақты байланысты қамтамасыз ету қажеттігін ескертіп өтті.

Алайда біздің жақын көршіміздің рәсімдеу мәселесіне қатысты өз пікірі бар. Осы уақытқа дейін аймақтағы мемлекет басшыларының консультативтік кездесуін өткізу туралы бастама Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиеевке тиесілі деп келген. Қалай болса да, осы отырыс туралы Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтындағы ақпаратқа еш өзгеріс енгізілмепті.

 «Солай ма»  және «мүмкін емес»...

Одан әрі тіпті қызық болды.  Дөңгелек үстелге шақырылған сарапшылардың өзара пікір-таласқа түскісі келгені шамалы сияқты әсер қалдырды. Оларға ең маңыздысы Орталық Азия мемлекеттері интеграциясы мәселесі бойынша алдын-ала дайындалған өз ұстанымдарын жеткізу болған сыңайлы.

Сарапшылар алдын-ала дайындаған пікірлерін оқыған кезде, залдан «солай ма еді?» «мүмкін емес», «кім білген» секілді сөздер естіліп жатты. Әсіресе Қырғызстан ұлттық стратегиялық зерттеулер институтының сарапшысы Шерәділ Бақтығұловтың мына сөзінен соң зал біраз гуілдеп кетті: «Орталық Азия ешқашан қарулы әскери қақтығыс болмаған посткеңестік аймақ екенін ерекше атап өткім келеді. Бұл азаматтық соғыс, қарулы қақтығыс болмаған бірден-бір аймақ, ең бейбіт жер», – деп атап өткен қырғыз сарапшысы залдың Ош пен Тәжікстандағы оқиғалар туралы айқайламаса да,  ақырындап айқанын елемегендей кейіп танытты.  Несіне таң қаламыз, жоғарыда аты аталған тәжік сарапшысы Хомид Саидов Орталық Азия елдерінің әрқайсысын ерекше сипаттағаны соншалық, залдың алдыңғы қатарында отырған Алматы мен Ташкент, Бішкектен келген саясаттанушылар  ыңғайсызданып, жөткіріне бастады.

«Орталық Азия аймағына ортақ жоба жасауымыз керек. Бірақ әңгіме  қандай да бір интеграция туралы болып жатқан жоқ. Біз бұған дейін де интеграцияны қолға алғанбыз. Ол жүзеге аспады. Оны өз қолымызбен таратып тындық. Ал қазір ХХІ ғасырдың үшінші онжылдығында әр мемлекеттің өзінше дамуына үлкен мүмкіндік туып тұр. Қазақстан – аймақтағы алдыңғы қатарлы елдің бірі. Өзбекстан – үлкен мүмкіндіктерге ие мемлекет. Түрікменстанның халықаралық мәртебесі өте жоғары. Демократиялық бағыттағы өзгерістері көп Қырғызстанның жағымды имиджі қалыптасқан. Ал Тәжікстанның гидроэнергетикалық ресурсы орасан»,– деп атап өткен тәжік сарапшысы қазір интеграция туралы бастама көтерудің қажеті жоқ, тек екіжақты және көпқырлы форматтағы ынтымақтастықты арттыру туралы айтуға болады деп тұжырымдады.

Ташкентке интеграция қызық емес

Бірақ бар қызық бұнымен бітпеді. Өзбекстан өкілінің халықаралық деңгейде алғаш рет Ислам Кәрімов басқарған кезеңдегі мемлекет жіберген қателіктерін мойындағаны осы шығар, сәрі.  Бұл сенсациялық мәлімдеменің авторы Өзбекстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Халықаралық қатынастар департаменті ақпараттық-талдау орталығының бөлім меңгерушісі Мурад Узаков: «Біздің Президентіміз, құрметті  Шавкат Миромонұлы Мирзиеев сыртқы саясаттағы басым бағыт ретінде  Орталық Азияны белгіледі. Бұл ақылға салынған, сараланған шешім болды, өйткені КСРО ыдырағаннан кейінгі 20 жылда саяси амбициялар, расында, Орталық Азия елдерімен өзара ынтымақтастықты тежеп тұрған еді».

Осы сөздерден кейін зал біраз тыншып қалды, бұл заңды да еді, өйткені Өзбекстанның ұстанымы Орталық Азия аймағындағы интеграциялық үдерістердің бағыт-бағдарын айқындайтыны анық. Мәселен, Мурад Узаковтың келесі сөзінен ресми Ташкенттің интеграцияға  мүлдем ұмтылмайтынын байқамыз. «Өзбекстан «интеграция» деген сөзді мүлдем қолданбайды. Біз барлық тараптар үшін пайдалы болатын ынтымақтастық, өзара әріптестік жөнінде сөз қозғағанды жөн көреміз. Себебі интеграция дегеніміз – барлық өкілеттілікті ұлттың үстінен қарайтын институттарға беру деген сөз», – деген  ташкенттік  сарапшы, Өзбекстан қазірдің өзінде аймақтағы  мемлекеттерді дамыту бағыттарын кешенді түрде қарастыруға мүмкіндік беретін платформа жасап жатқанын айтып өтті.

Томирис  пен ақша

Негізінде Орталық Азия елдері интеграциясы мәселесіне қатысты пікір-таласты осымен ақырындап жаба беруге болар еді. Оның үстіне Тәжікстанның өкілі да аңдаусызда «интеграция» деген сөздің өзі оларды қатты шошытатынын байқатып қалды. Алайда, «дөңгелек үстел» басына жиналған сарапшылардың барлығы осы өзекті мәселеге қатысты өз пікірін білдіріп үлгермеген еді. Оларға осы мүмкіндік берілгені сол-ақ еді, аймақтағы интеграцияға шақырған  ерекше пікірлерді де естудің сәті түсті.

«Естеріңізге сала кетейін, қазіргі тілмен айтар болсақ, әлем бойынша алғаш рет интеграциялық бірлестік құрылған аймақта тұрмыз. Дәл осы жерде – қазіргі Қазақстанның территориясында, ол Ұлы Сақ одағы деп аталған еді. Оны Қазақстанның ұлттық батыр қызы – Томирис басқарған»,–  деген Ресейден келген сарапшы, профессор Мария Валовая әрбір дауысты дыбысты созып, әндете айтып өтті.

Оның айтуынша, Орталық Азия мемлекеттері интеграциялануы керек екен, тек... оның Еуразиялық Экономикалық Одақ аясында жүзеге асқаны жөн көрінеді.

Әрине, Ресейлік сарапшының ұсынысы «дөңгелек үстел» қатысушыларының бәрінің көңілінен шыға қойған жоқ. Осы орайда өзге мемлекет өкілдері Қытайдың «Бір белдеу – бір жол» жобасы бойынша ұсыныстарын, Сауд Арабиясы мен БАӘ бастамасымен жүзеге асқан Парсы шығанағы елдерінің өзара ықтымақтастық тәжірибесін еске ала бастады. Ақыр аяғы Жапония мен Оңтүстік Кореаның сәтті тәжірибесін де тілге тиек етті. Енді болмағанда сарапшылар өз пікірінің дұрыстығын дәлелдеу үшін орындарынан қарғып тұрардай көрінді. Олардың қызу пікір-таласын АҚШ өкілдері Палатасының экс-мүшесі Курт Уэлдонның «кез-келген реформа орасан зор қаржыны қажет етеді» деген сөзі су сепкендей басты: «Америка қазір гүлденіп жатыр. Жұмыссыздық мүлдем жоқ десе болады. Бар-жоғы – 3%! Бәрі ақша тауып жатыр. Бізде байлар көп. Ең үздік технология да Америкада», – деген Курт Уэлдон ненің тиімді, ненің тиімсіз екенін тұрғындардың өздері айқындайтынын айтып өтті. Бастысы, оларға мемлекеттік құрылымдар кедергі келтірмесе болғаны.

Ең бастысы – кері шегінбеу

Бұл пікір-таластың соңғы нүктесін Ерлан Қарин қойды: «Аталмыш мәселеден үлкен үміт күтудің қажеті жоқ. Интеграция, одақ құру – дәл қазір жүзеге асу ықтималдығы өте төмен сценарий. Дегенмен, ынтымақтастық, әріптестік туралы әңгіме, әрине, керек. Бұл ретте өзімізге ақиқатын айтып, осы мәселенің қашан көтерілгенін сұрап көрелікші? Екіжақты байланыс ерекше қарқын алған соңғы үш-төрт жылда ғана. Оған дейін неміз бар еді? Оған дейін біздің шекарамыздың әр шақырымы миналанған болатын! Шекарамызда шешілмеген, соңы ауыр қақтығысқа әкеп соғуы мүмкін мәселелер көп еді», – деген Қазақстан президентінің кеңесшісі, осындай түрлі деңгейдегі кездесулер арқылы  мемлекеттердің арасындағы 4 жыл бұрынғы жағдайға кері кетпеу маңызды екенін айтып өтті.


1 просмотр

О чем говорили на саммите G20

И как это повлияет на страны Центральной Азии

Фото: Reuters

Отрешенный взгляд британского премьер-министра Терезы Мэй на встрече с президентом России Владимиром Путиным, особый стиль рукопожатия американского президента Дональда Трампа, как и его указующий перст в адрес главы испанского правительства Педро Санчеса, – все это внешние проявления всех саммитов «Большой двадцатки». Именно на этой показной стороне, легко понятной рядовым гражданам, часто фокусируются СМИ. 

Вместе с тем следует понимать, что встречи глав-государств G20 являются «вишенкой на торте» договоренностей, достигнутых на ранее проведенных узкоспециализированных министерских встречах. Тех самых, где политика уходит на второй план, явно уступая место экономике. Именно на таких малозаметных встречах и определяется общая линия поведения лидеров стран «Большой двадцатки», а также принимаются решения, которые оказывают прямое влияние на развитие мировой экономики в краткосрочной и даже среднесрочной перспективе. Прошедший в японской Осаке 28 и 29 июня саммит G20 исключением из правил не стал. Несколько пунктов итогового документа затрагивают интересы не имеющих отношения к «Большой двадцатке» стран Центральной Азии, включая и Казахстан. 

Мир с нами 

В 8-м пункте итогового документа со ссылкой на решение министров торговли стран G20 в Цукубе отмечается, что страны «Большой двадцатки» выступают за ускорение реформирования Всемирной торговой организации (ВТО). Основная цель – создание свободной, справедливой, недискриминационной, прозрачной, предсказуемой и стабильной торгово-инвестиционной среды, которая позволит сделать мировые рынки более открытыми и даст толчок для создания новых рабочих мест. Поскольку в Центральной Азии в ВТО входят Казахстан и Кыргызстан, следует ожидать, что сразу после реформирования этой организации обе страны могут столкнуться с давлением извне. К примеру, велика вероятность, что РК «убедительно» попросят снять ограничения в виде понижения таможенных сборов и снятия утилизационного сбора на ввоз автомобилей. В настоящий момент цены на большинство моделей автомобилей на казахстанском рынке заметно выше среднемировых. 

Еще один пункт, который страны «Большой двадцатки» считают одним из приоритетных, – укрепление глобальной сети финансовой безопасности, основанной на квотах и обеспеченной преимущественно ресурсами Международного валютного фонда (МВФ). Предполагается, что в ближайшее время при участии Группы Всемирного банка (ГВБ) система квотирования будет пересмотрена с одновременным усилением страхования рисков в процессе финансирования развивающихся экономик. Очевидно, что с началом реализации новой стратегии МВФ и ГВБ одним из первых с обновленным подходом познакомится Узбекистан, который в процессе реформирования своей экономики как раз следует рекомендациям этих международных финансовых организаций. 

Подарок от Осаки-2019

У «Большой двадцатки» самых развитых стран мира есть и своеобразный «пряник» для развивающихся экономик. Речь идет о разработанном в недрах G20 «Плане действий по борьбе с коррупцией на 2019–2021 годы». Из него следует, что уже в ближайшее время, во-первых, будет значительно усилена борьба с подкупом иностранных публичных должностных лиц при совершении международных деловых операций. Во-вторых, будет введен запрет на предоставление в странах G20 убежища тем лицам, которые подозреваются у себя на родине в совершении коррупционных преступлений. Учитывая, что Центрально-Азиатский регион ранее покинуло немало экс-владельцев заводов-газет-пароходов с репутацией коррупционеров, у властей стран появляется вполне реальный шанс на возвращение незаконно выведенных финансовых средств. Другое дело, что, пожалуй, это единственный пункт итогового документа саммита G20, который хоть как-то отвечает интересам развивающихся стран мира.

Сытый и голодный 

Известный экономист и финансист из Узбекистана Абдулла Абдукадиров в беседе с «Курсивом» обратил внимание еще на несколько пунктов итогового документа, которые могут затронуть интересы стран Центральной Азии. Среди них – признание странами G20 роста глобальных финансовых дисбалансов. «Иными словами, развитые страны становятся богаче, а развивающиеся – относительно беднее. Поэтому утверждается, что «тщательно выверенная мак­роэкономическая и структурная политика, приспособленная к конкретным условиям страны, необходима для преодоления чрезмерных дисбалансов и снижения рисков для достижения цели G20 – сильного, устойчивого, сбалансированного и всестороннего роста», – заметил Абдукадиров и задался вопросом: каким образом «Большая двадцатка» намерена оказывать поддержку странам с наименьшим доходом населения – подарит рыбу или научит ее ловить? 

Знаковым считает экономист из Узбекистана и пункт, призывающий к изменению фискальной, денежно-кредитной и финансовой системы из-за старения населения стран G20. «Это означает, что традиционные капиталистические методы решения проблемы старения, такие как увеличение пенсионного возраста, изменение способов начисления пенсионных накоплений, насильственное квотирование работы людей пенсионного возраста будут и дальше развиваться так, чтобы это бремя перевести с плеч государства на наши семьи и предпринимателей», – говорит Абдукадиров, подчеркивая, что пенсионное законодательство в развивающихся странах меняется не без влияния G20. 

Наконец, собеседник «Курсива» обратил внимание на решение стран «Большой двадцатки» усилить борьбу с коррупцией в рамках деятельности Целевой группой по финансовым мероприятиям (ФАТФ), которая будет предотвращать нежелательную для стран «двадцатки» децентрализацию финансовых технологий. «ФАТФ устанавливает глобальные стандарты предотвращения отмывания денег, финансирования терроризма и распространения борьбы с коррупцией и терроризмом. Никто не должен сомневаться, что эти стандарты будут направлены прежде всего против тех лидеров, которые не будут особо придерживаться принципов взаимодействия и предоставления кредитов со стороны МВФ и ЕБРР», – не без доли сарказма заметил Абдулла Абдукадиров.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций