Перейти к основному содержанию


92182 просмотра

Противостояние Китая и США: Казахстану пора доставать валерьянку?

Эксперты опрошенные Kursiv.kz не исключают, что дальнейшее противостояние может серьезно отразиться и на ситуации в Казахстане

Отношения между Китаем и США стремительно ухудшаются. В течение нескольких минувших дней стороны обменялись взаимными упреками. Эксперты опрошенные Kursiv.kz не исключают, что дальнейшее противостояние может серьезно отразиться и на ситуации в Казахстане.

В воскресенье вечером, 30 сентября, вначале газета The New York Times, а вслед за ней и другие влиятельные СМИ стран Запада, распространили сенсационную новость. Со ссылкой на информацию от анонимного высокопоставленного чиновника из Вашингтона было объявлено, что Китай отменил запланированные на октябрь переговоры по безопасности с министром обороны США Джимом Мэттисом. По одной из версий это связано с вопросами продажи вооружений, а также с ухудшением ситуации в Южно-Китайском море, где наблюдается противостояние флотов Китая и США. «Напряженность нарастает, и это может оказаться опасным для обеих сторон», – цитируют слова американского чиновника ведущие западные издания, отмечая, что сообщение из США появилось всего через несколько дней после заявления министра иностранных дел Китая Ван И, который подчеркивал, что КНР «не видит причин для паники из-за обострения противоречий между двумя странами».

Прямота против изощренности

Реакция КНР на информацию от анонимного чиновника из Вашингтона появилась только 2 октября. На пресс-конференции, прошедшей во вторник в МИДе Китая, официальный представитель китайского внешнеполитического ведомства Хуа Чуньин, отвечая на вопросы журналистов, фактически возложила ответственность за отмену переговоров на США. «На днях американская сторона выразила надежду на отсрочку второго раунда диалога по вопросам внешней политики и безопасности, который, согласно достигнутой ранее сторонами договоренности, должен состояться во второй декаде октября», – подчеркнула она.

Между тем нельзя не согласиться с мнением анонимного чиновника из Вашингтона, указывающего на растущую напряженность в отношениях между двумя сверхдержавами. Только в течение минувших двух недель стороны несколько раз обменялись резкими выпадами в адрес друг друга. Разница только в том, что Пекин делает это по-восточному изощренно и завуалировано, а Вашингтон, как говорится, идет буром, всякий раз повышая градус противостояния. И если все летние месяцы текущего года разногласия между Соединенными Штатами и Китаем наблюдались исключительно в области торгово-экономических отношений, то со второй половины сентября добавились еще и вопросы военно-политического характера.

Обмен «любезностями»

Обновленный виток китайско-американского противостояния берет свое начало 21 сентября. В тот день Государственный департамент США объявил о введении санкций против департамента Центрального военного совета КНР и его председателя Ли Шанфу. Поводом для санкций стало приобретение Китаем 10 российских истребителей Су-35 и оборудования для зенитно-ракетных комплексов С-400. С этого момента с трудом налаживающийся было диалог Пекина и Вашингтона в области торговли между обеими странами фактически начал стремительно сворачиваться. Более того, страны стали обмениваться неприятными друг для друга действиями.

В ответ на «американский акт агрессии» в виде санкций Китай отменил визит командующего военно-морскими силами НОАК Шэнь Цзинлуна в Вашингтон и намечающуюся встречу представителей Генштабов КНР и США в Пекине. В свою очередь президент США Дональд Трамп с трибуны ООН обвинил Китай в попытке вмешаться в ноябрьские выборы в американский конгресс. Стороны обменялись очередными взаимными ограничительными пошлинами на ввоз товаров на сумму в $60 млрд для каждой из стран. Китай выпустил «Белую книгу», в которой объявил, что не будет разговаривать со страной, «размахивающей дубинкой пошлин», а спустя несколько дней предупредил Вашингтон о готовности защищать свой суверенитет и безопасность. Это случилось после инцидента в Южно-Китайском море между американским эсминцем Decatur и китайским боевым кораблем Luyang. Министр обороны США Джеймс Мэттис отменил свой запланированный на октябрь визит в КНР. Наконец, появилось сообщение от американского чиновника.  

Очевидно, что при таких обстоятельствах, которые, по мнению аналитиков S&P, могут привести к решению администрации Трампа ввести новые ограничительные пошлины практически на все китайские товары, и Вашингтон, и Пекин в поисках «правды» постараются склонить на свою сторону мировое общественное мнение. Соответственно, следует ожидать, что обе страны включат на полную мощность свои агитационно-пропагандистские машины, которые наверняка будут работать в совокупности с экономическими рычагами. Вне всяких сомнений, в рамках этой борьбы в орбиту интересов как США, так и КНР, попадет вся Центральная Азия и Казахстан. В этом случае очень многим представителям правящих элит стран нашего региона придется доставать валерьянку. Ведь выбор будет очень не прост. 

Проигрыш либо победа

По мнению живущего во Франции казахстанского экономиста Берлина Иришева, в свете текущего противостояния Китай усилит свой интерес к Казахстану. «Экспансия неизбежна. Хотя всегда возможны варианты, но я говорю о худшем из них. В целом Пекин постарается укрепить свои позиции в трех регионах мира. Речь об Африке, Европе и Центральной Азии. При этом два региона он попытается загнать в долги, чтобы потом забрать в обмен активы», – поделился с Kursiv.kz своей точкой зрения экономист.

Иной позиции придерживается получивший образование экономиста в Швейцарии Расул Рысмамбетов. В беседе с Kursiv.kz он заметил, что считает нынешние разногласия между Пекином и Вашингтоном не противостоянием, а банальным торговым спором. «Обе стороны намеренно повышают градус дискуссии, называя это «торговой войной». Но рыночные отношения – это и есть постоянный спор в стремлении выгадать больше пользы для себя. Кроме того, Китай в попытке доминировать в международной торговле зашел чуть дальше обычного, и теперь США пытаются показать Поднебесной, кто в доме хозяин», – заметил Расул Рысмамбетов, высказав предположение, что споры между США и КНР в ближайшее время обретут перманентный характер, изредка то обостряясь, то затихая. Кстати, по мнению экономиста, Китай несколько преждевременно пошел на обострение отношений с Соединенными Штатами. «Юань хоть и признан резервной валютой, однако еще не закрепился в международной торговле. Для Казахстана это может стать хорошим поводом, чтобы повышать свои требования как к КНР, так и к США. Ведь Китай сейчас все больше будет нуждаться в сухопутном транзите в страны Европы и Ближнего Востока, а Соединенным Штатам нужен плацдарм в Центральной Азии, чтобы показать глубину своего проникновения в буферную зону КНР», – заметил в разговоре с Kursiv.kz Расул Рысмамбетов.

Если не появится клоун из Москвы

Любопытно, что мнение экономиста где-то перекликается с точкой зрения специалиста в области общественных взаимодействий Ерлана Аскарбекова. Обсуждая с Kursiv.kz место Казахстана в свете ухудшающихся отношений между Китаем и Соединенными Штатами, Ерлан Аскарбеков заметил, что и правящая элита, и большая часть населения нашей страны в идейном, финансовом и политическом плане в основном ориентируется на западные ценности. «С другой стороны, последние 10 лет американцы относятся к Центральной Азии и Казахстану по какому-то остаточному принципу. Резко снизилось медийное влияние американского телевидения, американских СМИ, американской политики в целом. Особенно это заметно на фоне усиления российского влияния после 2014 года. Да, американцы ответили некоторыми программами по работе с нашими СМИ. В конгрессе США даже называли их бюджет. Но это были какие-то смехотворные суммы», – заметил специалист по общественным взаимодействиям, подчеркнув, что Соединенные Штаты уже давно не меняют своей стратегии и методологии, отдавая предпочтение беседам с избранными журналистами и представителями НПО, круглым столам и организации визитов отдельных лиц. На этом фоне, считает Ерлан Аскарбеков, заметна активизация китайской стороны, которая в последнее время все чаще пытается «продать» образ своей страны как дружелюбного и надежного партнера. «Для этого стали организовываться пресс-туры наших журналистов и популярных блогеров в Китай. Недавно бы проведен саммит редакторов стран-участниц китайской программы «Один пояс – один путь», о котором, впрочем, практически ничего не было слышно. Глядя же на огромную синофобию, как органическую, так и стимулированную определенными силами, возникают сомнения, что у китайской агитационно-пропагандисткой пиар-машины в ближайшее время получится добиться успехов как в Казахстане, так и других странах Центральной Азии», – отметил в беседе с Kursiv.kz Ерлан Аскарбеков. При этом он высказал предположение, что в случае дальнейшего ухудшения отношений между США и КНР симпатии казахстанцев все больше будут склоняться в сторону ОДКБ. Правда, при одном условии – если какой-нибудь клоун из Москвы в какой-то момент не оскорбит национальные чувства казахов и не поставит под сомнение территориальную целостность Республики Казахстан.


511 просмотров

Қытай мен АҚШ текетіресі: Қазақстанның валерьянканы алатын уақыты келді ме?

Бұл мәселе бойынша Kursiv.kz  сарапшылары, бұдан ары қарайғы қарсы тұру Қазақстандағы жағдайға айтарлықтай әсер ететінін жоққа шығармайды

Фото: Shutterstock.com

Қытай мен АҚШ  арасындағы қарым-қатынас қарқынды түрде ушығуда. Осыдан бірнеше күн бұрын тараптар өзара айыптауларымен алмасты. Kursiv.kz  сарапшылары бұдан ары қарайғы текетірес Қазақстандағы жағдайға айтарлықтай әсер ететінін жоққа шығармайды.

30 қыркүйек күні, жексенбінің кешінде бірінші болып The New York Times газеті, ал одан кейін батыс елдерінің басқа да ықпалды бұқаралық ақпарат құралдары сенсациялық жаңалықты таратты. Вашигтонның анонимді жоғарғы лауазымды шенеунігінен алынған ақпаратқа сілтеме жасай отырып, Қытай АҚШ Қорғаныс министрі Джим Мэттиспен қазан айында жоспарланған қауіпсіздік жөніндегі келіссөздердің күшін жойды деп жариялады.  

Болжамдардың бірі бойынша бұл қару-жарақты сату мәселелеріне, сондай-ақ Қытай мен АҚШ флоттарының текетіресі байқалатын Оңтүстік-Қытай теңізіндегі жағдайдың нашарлауына байланысты. «Шиеленіс күшейіп келеді және бұл екі тарап үшін қауіпті болуы мүмкін», - деп  батыстың жетекші басылымдары  америкалық шенеуніктің сөздеріне негізделе отырып, Қытай Сыртқы істер министрі И. Ванның мәлімдемесінен кейін АҚШ-тың хабарламасы бірнеше күннен соң келгенін айтты, және де Ванның өзі Қытай Халық Республикасы «екі ел арасындағы қайшылықтардың шиеленісуінен үрейге себеп көрмейтінін» баса айтқан.  

Айлалыққа қарсы бірбеткейлік 

Вашингтондағы анонимді шенеуніктен алынған ақпаратқа ҚХР-ның жауапты әрекеті тек 2 қазанда ғана байқалды. Сейсенбі күні Қытайдың  Сыртқы істер министрлігінде өткізілген баспасөз конференциясында қытайлық сыртқы саяси ведомствосының ресми өкілі Хуа Чуньин журналистердің сұрақтарына жауап бере отырып, келіссөздердің іске асырылмауы үшін  АҚШ жауапты екенін атап өтті. Ол өз сөзінде «жақын арада америкалық тарап сыртқы саясат және қауіпсіздік мәселелері бойынша сұхбаттың екінші кезеңін кейінге қалдыруға үміт білдірді, ол өз кезегінде тараптардың келісуіне сәйкес қазанның екінші онкүндігінде өтуі тиіс», – деп айтты. 

Осы орайда екі мықты державалар арасындағы өрши түскен  шиеленісті  өз сөзінде көрсете білген Вашингтонның анонимді шенеунігінің бұл пікірімен келіспеу мүмкін емес. Тек өткен екі апта ішінде ғана тараптар бір-біріне бірнеше рет өткір қарсылық әрекеттерін білдірген болатын. Бұл жердегі айырмашылық Пекинның өз  ұстанымын шығысша, яғни  әдісқойлылық шеберлігімен және  жасырын түрде көрсетуіне, ал Вашингтон өз қарсылығын ашықтан ашық білдіріп, кез-келген жағдайда текетірестің градусын одан сайын көтеретініне негізделіп отыр.  Егерде осы жылдың жаз айларында Құрама Штаттар мен Қытай арасындағы келіспеушіліктер тек сауда-экономикалық қатынастар саласында ғана байқалса, қыркүйектің екінші жартысынан бастап оған әскери-саяси сипаттағы мәселелер де қосылды. 

«Сыпайылықпен» алмасу 

Қытай-американдық текетірестің жаңартылған айналымы 21 қыркүйекте басталды. Сол күні АҚШ Мемлекеттік департаменті ҚХР Орталық әскери кеңесінің департаментіне және оның төрағасы Ли Шанфаға қарсы санкция енгізуді  жариялады. Санкциялардың қойылу себебі Қытайдың ресейлік 10 Су-35 жойғыштары мен С-400 зениттік-зымыран кешендері үшін жабдықтарды сатып алуы болып отыр. Осы сәттен бастап Пекин мен Вашингтонның екі елдің сауда-саттық саласына қатысты әрең дегенде бірлесе отырып қол жеткізген сұхбаты жоғары қарқындылықпен өз күшінен айырыла бастады. Оған қоса екі мемлекет те бір-біріне деген жағымсыз әрекеттерін білдіре бастады.  

Қытай «Американдық агрессия актіне» қатысты жауап ретінде санкциялар енгізіп, соның негізінде Қытайдың халықтық азат ету армиясы (ҚХАА) әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы Шэнь Цзинлунның Вашингтонға деген сапарын іске асыртпай, Пекиндегі ҚХР және АҚШ бас штабтары өкілдерінің белгіленген кездесуін  болдырмай тастады.   Өз кезегінде АҚШ президенті Дональд Трамп Біріккен Ұлттар Ұйымының трибунасынан Қытайды қараша айындағы сайлау барысына және американдық конгреске араласуға тырысқаны үшін айыптады. Тараптар бір-біріне 60 млрд $ аспайтын тауар әкелуге ғана мүмкіндік беретін өзара шектеу баждарымен алмасты. Қытай «Ақ кітап» шығарды, онда «баж салықтарын оңды-солды сілтейтін» елмен сөйлеспейтінін жариялады, ал бірнеше күннен кейін Вашингтонға өзінің егемендігі мен қауіпсіздігін қорғауға дайын екендігін ескертті. Бұл Оңтүстік-Қытай теңізіндегі оқиға американдық эсминец Decatur мен қытайлық Luyang әскери кемесі арасында болған. АҚШ Қорғаныс министрі Джеймс Мэттис қазан айында ҚХР-ға жоспарланған сапарын тоқтатты. Ақырында, американдық шенеуніктен хабарлама келді.   

S&P сарапшыларының пікірінше, бұл жағдай Трамп әкімшілігін барлық қытайлық тауарларға жаңа шектеу баждарын енгізуге қатысты шешім қабылдауға әкеліп соқтыра алады және де осы орайда Вашингтон да, Пекин де шындықты іздеу жолында әлемдік қоғамдық пікірді өз жағына қарай тартуға тырысады. Тиісінше, екі мемлекет те өзінің экономикалық тетіктермен қатар жүретін үгіт-насихат машиналарын толық қуаттылыққа қосады деп күтілуде. Осы орайда аталмыш күрес аясында АҚШ пен ҚХР-ның мүдделері орбитасына күллі Орталық Азия мен Қазақстан түсетініне ешбір күмән келтірілмейді. Бұл жағдайда біздің аймақтың билеуші элиталарының көптеген өкілдеріне валерьянканы шығаруға тура келеді. Өйткені таңдау қиынға соғайын деп тұр.  

Жеңіліс пен жеңіс  

Францияда тұратын қазақстандық экономист Берлин Иришевтің пікірінше, аталмыш қарсыластықтың барысында Қытай Қазақстанға деген қызығушылығын күшейтеді. Kursiv.kz-ке берген сұхбатында экономист: «Қытайдың өктемдік жүргізетіні сөзсіз. Әйтсе де, одан шығу жолдары болуы мүмкін, мен тек оның ең нашар жолын келтіріп отырмын.  Жалпы алғанда, Пекин әлемнің үш өңірінде өз ұстанымын нығайтуға тырысады. Олар -  Африка, Еуропа және Орталық Азия. Осы жағдайда ол екі өңірді қарызға батырып, кейін қарызының орнына активтерді тартып алуға әрекет жасайды», - деп жауап берді.  

Швейцарияда экономист білімін алған Расул Рысмамбетовтың ұстанымы өзгеше. Kursiv.kz-ке берген сұхбатында ол Пекин мен Вашингтон арасындағы қазіргі келіспеушіліктерді текетірес емес, қарапайым сауда дауы деп санайтынын атап өтті. «Екі тарап та «сауда соғысы» деп атаған пікірталастың отын әдейі өршітіп отыр. Бірақ нарықтық қарым-қатынас дегеніміз – өзің үшін көбірек пайда табуға ұмтылудағы үздіксіз дау. Сондай-ақ, Қытай халықаралық саудада үстемдік етуде әдетті әрекетінен асып кетті, енді АҚШ аспан асты еліне үй қожайынының кім екенін көрсетуге тырысуда», – деп түсіндірді Расул Рысмамбетов. Ол сонымен қатар, АҚШ пен ҚХР арасындағы даулар жақын арада тұрақты сипатқа ие болады деген болжамды да айтты. Айтпақшы, экономистің пікірінше, Қытайдың Америка Құрама Штаттармен қақтығысуы сәл ертерек басталды.

«Юань резервтік валюта деп танылса да, халықаралық саудада әлі бекітілмеген. Бұл жағдайда Қазақстанның ҚХР-ға да, АҚШ-қа да өз талаптарын жоғарылата алатындай жақсы мүмкіндік туып отыр. Өйткені, қазіргі таңда Қытай Еуропа мен Таяу Шығыс елдеріне өте алатын құрлықтық транзитті көбірек қажет етеді, ал Америка Құрама Штаттары ҚХР-ның буферлік аймағына енуінің тереңдігін көрсету үшін Орталық Азияда плацдарм құруға қажеттілік танытып отыр», – деп атап өтті Расул Рысмамбетов.  

Мәскеудің сайқымазағы пайда болмаса 

Бір қызығы, экономист пікірінің кей тұстары қоғамдық өзара әрекеттесулер саласының маманы Ерлан Асқарбековтың көзқарасымен үндесіп отыр. Қытай мен Америка Құрама Штаттар арасындағы қарым-қатынастарының нашарлауы жағдайында Қазақстанның орны туралы Kursiv.kz-пен тілдесе отырып,  Ерлан Асқарбеков билеуші элита да, біздің халықтың басым бөлігі де идеялық, қаржылық және саяси тұрғыдан батыс құндылықтарына бағдарланатынын атап өтті.

«Екінші жағынан, соңғы 10 жылда американдықтар Орталық Азия мен Қазақстанға қандай да бір қалдықтық қағидат бойынша қарап келді. Американдық теледидар, американдық БАҚ, жалпы Америка саясатының медиалық әсері күрт төмендеді. Әсіресе, ол Ресей ықпалының 2014 жылдан кейін күшеюі аясында қатты байқалады. Иә, американдықтар біздің БАҚ-тармен жұмыс істеуде бірқатар бағдарламалармен бөлісті. Тіпті АҚШ конгресінде олардың бюджетін де атады.  Бірақ бұл күлкілі сома болды», – деп атап өтті қоғамдық өзара әрекеттесулер жөніндегі маман.

Ол Америка Құрама Штататтарының өзінің стратегиясы мен әдістемесін ұзақ уақыт бойы өзгертпей келетінін, яғни олардың тек таңдаулы журналистермен және ҮЕҰ өкілдерімен тілдесуге, дөңгелек үстелдерге және жеке тұлғалардың сапарларын ұйымдастыруға артықшылық беретінін атап өтті. Бұл жағдайға қатысты Ерлан Асқарбеков: «Осындай жағдайлардан кейін қытайлық тараптың жандануы байқалады, ол өз елінің бейнесін достық және сенімді серіктес ретінде жиі «сатуға» тырысады.  Осы мақсатта біздің журналистер мен танымал блогерлердің Қытайға пресс-сапарлары ұйымдастырыла бастады. Жақында «Бір белбеу – бір жол» Қытай бағдарламасына қатысушы елдер редакторларының саммиті өтті. Дегенмен де, бұл саммиттің қалай өтіп, қалай болғаны туралы ешнарсе белгісіз. Табиғи және қандай да бір күштердің ықпалынан туындап отырған үлкен синофобияға қарап,  Қытайдың үгіт-насихат пиар-машинасының жақын арада Қазақстанда да, Орталық Азияның басқа да елдерінде де табысқа жететініне күмән бар», – деп атап өтті. 

Сонымен қатар, ол АҚШ пен ҚХР арасындағы қарым-қатынастар одан әрі нашарлаған жағдайда қазақстандықтардың ҰҚКҰ-ға қарай ықыласы одан бетер ауады деген болжам айтты. Бұл жағдай әбден орын алуы мүмкін, әрине егер Мәскеудің қандай да бір сайқымазағы бір сәтте қазақ халқының ұлттық сезімдерін қорлап, Қазақстан Республикасының аумақтық тұтастығына күмән келтірмесе... 

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как Вы думаете, стоит ли разрешить казахстанцам пользоваться своими пенсионными накоплениями до выхода на пенсию?

Варианты

acb-deposit-kursive20-400.jpg

kvn_240x400_kursiv.jpg

Цифра дня

42,155
долларовых миллионеров
насчитывается в мире, по данным Global Wealth Report от Credit Suisse

Цитата дня

В нашей концепции использования ядерного оружия нет превентивного удара... Когда мы убеждаемся, что атака идет на территорию России, мы наносим ответный удар... Агрессор должен знать, что возмездие неизбежно. Ну, а мы как мученики попадем в рай, а они просто сдохнут, потому что даже раскаяться не успеют

Владимир Путин
Президент Российской Федерации

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank