Перейти к основному содержанию

bavaria_x6_1200x120.gif


912 просмотров

Қытай мен АҚШ текетіресі: Қазақстанның валерьянканы алатын уақыты келді ме?

Бұл мәселе бойынша Kursiv.kz  сарапшылары, бұдан ары қарайғы қарсы тұру Қазақстандағы жағдайға айтарлықтай әсер ететінін жоққа шығармайды

Фото: Shutterstock.com

Қытай мен АҚШ  арасындағы қарым-қатынас қарқынды түрде ушығуда. Осыдан бірнеше күн бұрын тараптар өзара айыптауларымен алмасты. Kursiv.kz  сарапшылары бұдан ары қарайғы текетірес Қазақстандағы жағдайға айтарлықтай әсер ететінін жоққа шығармайды.

30 қыркүйек күні, жексенбінің кешінде бірінші болып The New York Times газеті, ал одан кейін батыс елдерінің басқа да ықпалды бұқаралық ақпарат құралдары сенсациялық жаңалықты таратты. Вашигтонның анонимді жоғарғы лауазымды шенеунігінен алынған ақпаратқа сілтеме жасай отырып, Қытай АҚШ Қорғаныс министрі Джим Мэттиспен қазан айында жоспарланған қауіпсіздік жөніндегі келіссөздердің күшін жойды деп жариялады.  

Болжамдардың бірі бойынша бұл қару-жарақты сату мәселелеріне, сондай-ақ Қытай мен АҚШ флоттарының текетіресі байқалатын Оңтүстік-Қытай теңізіндегі жағдайдың нашарлауына байланысты. «Шиеленіс күшейіп келеді және бұл екі тарап үшін қауіпті болуы мүмкін», - деп  батыстың жетекші басылымдары  америкалық шенеуніктің сөздеріне негізделе отырып, Қытай Сыртқы істер министрі И. Ванның мәлімдемесінен кейін АҚШ-тың хабарламасы бірнеше күннен соң келгенін айтты, және де Ванның өзі Қытай Халық Республикасы «екі ел арасындағы қайшылықтардың шиеленісуінен үрейге себеп көрмейтінін» баса айтқан.  

Айлалыққа қарсы бірбеткейлік 

Вашингтондағы анонимді шенеуніктен алынған ақпаратқа ҚХР-ның жауапты әрекеті тек 2 қазанда ғана байқалды. Сейсенбі күні Қытайдың  Сыртқы істер министрлігінде өткізілген баспасөз конференциясында қытайлық сыртқы саяси ведомствосының ресми өкілі Хуа Чуньин журналистердің сұрақтарына жауап бере отырып, келіссөздердің іске асырылмауы үшін  АҚШ жауапты екенін атап өтті. Ол өз сөзінде «жақын арада америкалық тарап сыртқы саясат және қауіпсіздік мәселелері бойынша сұхбаттың екінші кезеңін кейінге қалдыруға үміт білдірді, ол өз кезегінде тараптардың келісуіне сәйкес қазанның екінші онкүндігінде өтуі тиіс», – деп айтты. 

Осы орайда екі мықты державалар арасындағы өрши түскен  шиеленісті  өз сөзінде көрсете білген Вашингтонның анонимді шенеунігінің бұл пікірімен келіспеу мүмкін емес. Тек өткен екі апта ішінде ғана тараптар бір-біріне бірнеше рет өткір қарсылық әрекеттерін білдірген болатын. Бұл жердегі айырмашылық Пекинның өз  ұстанымын шығысша, яғни  әдісқойлылық шеберлігімен және  жасырын түрде көрсетуіне, ал Вашингтон өз қарсылығын ашықтан ашық білдіріп, кез-келген жағдайда текетірестің градусын одан сайын көтеретініне негізделіп отыр.  Егерде осы жылдың жаз айларында Құрама Штаттар мен Қытай арасындағы келіспеушіліктер тек сауда-экономикалық қатынастар саласында ғана байқалса, қыркүйектің екінші жартысынан бастап оған әскери-саяси сипаттағы мәселелер де қосылды. 

«Сыпайылықпен» алмасу 

Қытай-американдық текетірестің жаңартылған айналымы 21 қыркүйекте басталды. Сол күні АҚШ Мемлекеттік департаменті ҚХР Орталық әскери кеңесінің департаментіне және оның төрағасы Ли Шанфаға қарсы санкция енгізуді  жариялады. Санкциялардың қойылу себебі Қытайдың ресейлік 10 Су-35 жойғыштары мен С-400 зениттік-зымыран кешендері үшін жабдықтарды сатып алуы болып отыр. Осы сәттен бастап Пекин мен Вашингтонның екі елдің сауда-саттық саласына қатысты әрең дегенде бірлесе отырып қол жеткізген сұхбаты жоғары қарқындылықпен өз күшінен айырыла бастады. Оған қоса екі мемлекет те бір-біріне деген жағымсыз әрекеттерін білдіре бастады.  

Қытай «Американдық агрессия актіне» қатысты жауап ретінде санкциялар енгізіп, соның негізінде Қытайдың халықтық азат ету армиясы (ҚХАА) әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы Шэнь Цзинлунның Вашингтонға деген сапарын іске асыртпай, Пекиндегі ҚХР және АҚШ бас штабтары өкілдерінің белгіленген кездесуін  болдырмай тастады.   Өз кезегінде АҚШ президенті Дональд Трамп Біріккен Ұлттар Ұйымының трибунасынан Қытайды қараша айындағы сайлау барысына және американдық конгреске араласуға тырысқаны үшін айыптады. Тараптар бір-біріне 60 млрд $ аспайтын тауар әкелуге ғана мүмкіндік беретін өзара шектеу баждарымен алмасты. Қытай «Ақ кітап» шығарды, онда «баж салықтарын оңды-солды сілтейтін» елмен сөйлеспейтінін жариялады, ал бірнеше күннен кейін Вашингтонға өзінің егемендігі мен қауіпсіздігін қорғауға дайын екендігін ескертті. Бұл Оңтүстік-Қытай теңізіндегі оқиға американдық эсминец Decatur мен қытайлық Luyang әскери кемесі арасында болған. АҚШ Қорғаныс министрі Джеймс Мэттис қазан айында ҚХР-ға жоспарланған сапарын тоқтатты. Ақырында, американдық шенеуніктен хабарлама келді.   

S&P сарапшыларының пікірінше, бұл жағдай Трамп әкімшілігін барлық қытайлық тауарларға жаңа шектеу баждарын енгізуге қатысты шешім қабылдауға әкеліп соқтыра алады және де осы орайда Вашингтон да, Пекин де шындықты іздеу жолында әлемдік қоғамдық пікірді өз жағына қарай тартуға тырысады. Тиісінше, екі мемлекет те өзінің экономикалық тетіктермен қатар жүретін үгіт-насихат машиналарын толық қуаттылыққа қосады деп күтілуде. Осы орайда аталмыш күрес аясында АҚШ пен ҚХР-ның мүдделері орбитасына күллі Орталық Азия мен Қазақстан түсетініне ешбір күмән келтірілмейді. Бұл жағдайда біздің аймақтың билеуші элиталарының көптеген өкілдеріне валерьянканы шығаруға тура келеді. Өйткені таңдау қиынға соғайын деп тұр.  

Жеңіліс пен жеңіс  

Францияда тұратын қазақстандық экономист Берлин Иришевтің пікірінше, аталмыш қарсыластықтың барысында Қытай Қазақстанға деген қызығушылығын күшейтеді. Kursiv.kz-ке берген сұхбатында экономист: «Қытайдың өктемдік жүргізетіні сөзсіз. Әйтсе де, одан шығу жолдары болуы мүмкін, мен тек оның ең нашар жолын келтіріп отырмын.  Жалпы алғанда, Пекин әлемнің үш өңірінде өз ұстанымын нығайтуға тырысады. Олар -  Африка, Еуропа және Орталық Азия. Осы жағдайда ол екі өңірді қарызға батырып, кейін қарызының орнына активтерді тартып алуға әрекет жасайды», - деп жауап берді.  

Швейцарияда экономист білімін алған Расул Рысмамбетовтың ұстанымы өзгеше. Kursiv.kz-ке берген сұхбатында ол Пекин мен Вашингтон арасындағы қазіргі келіспеушіліктерді текетірес емес, қарапайым сауда дауы деп санайтынын атап өтті. «Екі тарап та «сауда соғысы» деп атаған пікірталастың отын әдейі өршітіп отыр. Бірақ нарықтық қарым-қатынас дегеніміз – өзің үшін көбірек пайда табуға ұмтылудағы үздіксіз дау. Сондай-ақ, Қытай халықаралық саудада үстемдік етуде әдетті әрекетінен асып кетті, енді АҚШ аспан асты еліне үй қожайынының кім екенін көрсетуге тырысуда», – деп түсіндірді Расул Рысмамбетов. Ол сонымен қатар, АҚШ пен ҚХР арасындағы даулар жақын арада тұрақты сипатқа ие болады деген болжамды да айтты. Айтпақшы, экономистің пікірінше, Қытайдың Америка Құрама Штаттармен қақтығысуы сәл ертерек басталды.

«Юань резервтік валюта деп танылса да, халықаралық саудада әлі бекітілмеген. Бұл жағдайда Қазақстанның ҚХР-ға да, АҚШ-қа да өз талаптарын жоғарылата алатындай жақсы мүмкіндік туып отыр. Өйткені, қазіргі таңда Қытай Еуропа мен Таяу Шығыс елдеріне өте алатын құрлықтық транзитті көбірек қажет етеді, ал Америка Құрама Штаттары ҚХР-ның буферлік аймағына енуінің тереңдігін көрсету үшін Орталық Азияда плацдарм құруға қажеттілік танытып отыр», – деп атап өтті Расул Рысмамбетов.  

Мәскеудің сайқымазағы пайда болмаса 

Бір қызығы, экономист пікірінің кей тұстары қоғамдық өзара әрекеттесулер саласының маманы Ерлан Асқарбековтың көзқарасымен үндесіп отыр. Қытай мен Америка Құрама Штаттар арасындағы қарым-қатынастарының нашарлауы жағдайында Қазақстанның орны туралы Kursiv.kz-пен тілдесе отырып,  Ерлан Асқарбеков билеуші элита да, біздің халықтың басым бөлігі де идеялық, қаржылық және саяси тұрғыдан батыс құндылықтарына бағдарланатынын атап өтті.

«Екінші жағынан, соңғы 10 жылда американдықтар Орталық Азия мен Қазақстанға қандай да бір қалдықтық қағидат бойынша қарап келді. Американдық теледидар, американдық БАҚ, жалпы Америка саясатының медиалық әсері күрт төмендеді. Әсіресе, ол Ресей ықпалының 2014 жылдан кейін күшеюі аясында қатты байқалады. Иә, американдықтар біздің БАҚ-тармен жұмыс істеуде бірқатар бағдарламалармен бөлісті. Тіпті АҚШ конгресінде олардың бюджетін де атады.  Бірақ бұл күлкілі сома болды», – деп атап өтті қоғамдық өзара әрекеттесулер жөніндегі маман.

Ол Америка Құрама Штататтарының өзінің стратегиясы мен әдістемесін ұзақ уақыт бойы өзгертпей келетінін, яғни олардың тек таңдаулы журналистермен және ҮЕҰ өкілдерімен тілдесуге, дөңгелек үстелдерге және жеке тұлғалардың сапарларын ұйымдастыруға артықшылық беретінін атап өтті. Бұл жағдайға қатысты Ерлан Асқарбеков: «Осындай жағдайлардан кейін қытайлық тараптың жандануы байқалады, ол өз елінің бейнесін достық және сенімді серіктес ретінде жиі «сатуға» тырысады.  Осы мақсатта біздің журналистер мен танымал блогерлердің Қытайға пресс-сапарлары ұйымдастырыла бастады. Жақында «Бір белбеу – бір жол» Қытай бағдарламасына қатысушы елдер редакторларының саммиті өтті. Дегенмен де, бұл саммиттің қалай өтіп, қалай болғаны туралы ешнарсе белгісіз. Табиғи және қандай да бір күштердің ықпалынан туындап отырған үлкен синофобияға қарап,  Қытайдың үгіт-насихат пиар-машинасының жақын арада Қазақстанда да, Орталық Азияның басқа да елдерінде де табысқа жететініне күмән бар», – деп атап өтті. 

Сонымен қатар, ол АҚШ пен ҚХР арасындағы қарым-қатынастар одан әрі нашарлаған жағдайда қазақстандықтардың ҰҚКҰ-ға қарай ықыласы одан бетер ауады деген болжам айтты. Бұл жағдай әбден орын алуы мүмкін, әрине егер Мәскеудің қандай да бір сайқымазағы бір сәтте қазақ халқының ұлттық сезімдерін қорлап, Қазақстан Республикасының аумақтық тұтастығына күмән келтірмесе... 


1484 просмотра

Бремя проекта «Один пояс – один путь» все сильнее давит на Пакистан

Предполагалось, что выдвинутая КНР инициатива по созданию масштабных инфраструктурных проектов будет способствовать развитию экономики ключевого китайского союзника, однако разразившийся экономический кризис стал причиной приостановки текущих проектов и вынудил Исламабад в преддверии Пекинского форума по инфраструктурной политике просить о помощи

Фото: wsj.com

Глобальная программа под названием «Один пояс – один путь», инициированная КНР для развития инфраструктуры, должна была обеспечить Пакистану, ближайшему союзнику Пекина, бурный экономический рост, который был бы выгоден обеим странам, пишет The Wall Street Journal.

Однако Пакистан, где в рамках программы было освоено меньше половины от общей суммы инвестиций в $62 млрд, столкнулся с серьезными кризисными явлениями, которые тормозят реализацию остальных инфраструктурных проектов. При этом китайские государственные компании, чьими силами эта инфраструктура была построена, требуют, чтобы правительство Пакистана гарантировало выплаты Пекину за проделанную работу.

Теперь Пакистан просит Китай выступить с инициативой другого рода, а именно оказать безвозмездную помощь в социальном развитии страны, выделив на эти цели $1 млрд, и открыть в стране предприятия из частного сектора Китая.

Кроме того, не так давно Пакистан запросил у КНР срочный кредит на сумму $2,1 млрд, еще большие суммы страна заняла у Саудовской Аравии и Объединенных Арабских Эмиратов. Эти деньги потребовались Исламабаду для того, чтобы не допустить кризиса платежного баланса и продержаться до тех пор, пока не будут достигнуты договоренности о выделении финансовой помощи со стороны Международного валютного фонда, что, как ожидается, произойдет в течение нескольких недель.

ГЛАВНАЯ_ПАКИСТАН_page-0001.jpg

Попытки Пакистана придать новый импульс программе сотрудничества, известной как Китайско-пакистанский экономический коридор (КПЭК), являющегося своего рода витриной глобальной инфраструктурной инициативы, охватывающей 70 государств, для правительства КНР уже не являются историей того успеха, которым они бы хотели поделиться на большом форуме, посвященном программе «Один пояс – один путь», который пройдет в Пекине в апреле. При этом именно в рамках этой программы Китаю удалось вытеснить из Пакистана США, ранее являвшихся ключевым партнером для этого государства.

Однако Пакистан не единственная страна, которая не сумела использовать выделенные кредиты и построенную китайскими госкомпаниями инфраструктуру для обеспечения устойчивого экономического развития или где просто возникла оппозиция инициативам со стороны Китая. Так, несмотря на мощный импульс к дальнейшему развитию, который китайская инициатива получила после того, как Италия стала первым европейским государством, подписавшим соглашение по программе «Один пояс – один путь», правительства, пришедшие к власти в Малайзии, Шри-Ланке и Мальдивах, выражают свое недовольство по поводу растущего уровня долга их стран и той обстановки секретности, которая окружает сделки с участием Китая.

В Пакистане, где вопросы многолетнего стратегического сотрудничества с Китаем находятся под контролем армии, публичная критика по стороны правительства была не такой явной. Однако новый премьер-министр Имран Хан подверг критике многие из тех проектов, которые его предшественник Наваз Шариф инициировал совместно с Китаем во время своего последнего четырехлетнего срока.

Так, правительство Хана негласно приостановило реализацию большинства проектов КПЭК, на которые Китай выделил $62 млрд. При этом в Пекине говорят о том, что из этого объема средств уже освоено $19 млрд, которые были израсходованы на строительство дорог, электростанций и портов, работы по которым начаты либо уже завершены.

Исламабад все еще надеется реализовать в рамках этой программы и другие инфраструктурные проекты, в частности модернизировать сеть железных дорог, однако как они будут финансироваться, пока непонятно.

При этом во взаимоотношениях с Китаем Имран Хан хотел бы сместить фокус на свои собственные приоритеты, в первую очередь в сферу здравоохранения и образования, привлекая для этого более привычные гранты для развивающихся стран, которые не нужно затем возвращать. Сегодня его правительство и без того вынуждено решать проблемы с долговым бременем, двойным бюджетом и кризисом платежного баланса.

«Если у нас нет денег, зачем нам новые инфраструктурные проекты?» – задаются вопросом официальные представители пакистанских властей.

По данным внутреннего анализа, проведенного пакистанским правительством, только за уже реализованные проекты страна должна будет в течение 20 последующих лет выплатить Китаю долг в размере $40 млрд. При этом Пакистан утверждает, что текущий долговой кризис с кредитами, предоставленными Китаем, не связан.

По словам пакистанских чиновников, в ближайшее время с Китаем будет подписано соглашение по реализации первой фазы программы оказания помощи на общую сумму от $400 до $500 млн. Возможно, это произойдет на предстоящем форуме в китайской столице. В Пекине при этом отмечают, что китайские эксперты уже посетили Пакистан для оценки потребностей страны.

«Решение объявить о новом этапе развития КПЭК приняли обе стороны. Мы расширим сферу сотрудничества, мы нарастим сотрудничество в промышленном секторе, а также в социальном секторе», – заявил две недели назад Яо Цзин, посол КНР в Пакистане.

Однако, как признают пакистанские власти, специальные экономические зоны для китайских производителей будут готовы только через два года. В то же время Пакистан хотел бы, чтобы они действовали по всей стране.

В частности, благодаря именно китайским проектам Пакистан смог решить проблему с острой нехваткой электроэнергии.

«За последние пять лет объем инвестиций в рамках КПЭК достиг огромных показателей. И у нас есть много поводов для радости», – считает Мустафа Хайдер Сайед, исполнительный директор, аналитического центра в Исламабаде «Пакистанско-китайский институт».

Предполагалось, что китайская инфраструктура устранит наиболее проблемные точки в транспортном и энергетическом секторах страны, создав, таким образом, условия для экономического роста в Пакистане. Однако вместо этого страна столкнулась с экономическими проблемами. Впрочем, по данным рейтингового агентства Standard & Poor's, строительство инфраструктуры все же обеспечило определенный стимул для развития экономики, обеспечив в прошлом финансовом году рост до 5,8%.

По мере снижения темпов строительства к 2022 году S&P ожидает снижение средних темпов роста экономики до 3,6%. Это всего лишь половина того уровня, при котором рынок труда может обеспечить новые рабочие места, и значительно ниже, чем у основных конкурентов в других странах азиатского региона. Кроме того, как сообщил в марте Государственный банк Пакистана, сокращение объемов деятельности, связанной с КПЭК, также будет способствовать значительному замедлению экономического роста в текущем году.

Некоторые пакистанские бизнесмены считают, что сама по себе китайская инфраструктура не способна вывести Пакистан на новую экономическую траекторию, поскольку страна не предприняла необходимые для обеспечения такого роста шаги, в частности по повышению внутренней производительности и сокращению бюрократической волокиты. То есть экономическое развитие Пакистана по-прежнему идет по старому циклу, когда более высокие темпы роста влекут за собой рост импорта, что вынуждает правительство принимать меры по искусственному замедлению роста экономики.

Официальные лица Пакистана говорят, что страна не подготовилась к будущим фискальным сценариям, и прежде чем оказывать давление на Китай с целью добиться реализации большего числа проектов, нужно было изучить то, какая именно инфраструктура нужна Пакистану.

Так, ряд проектов был реализован исключительно по политическим причинам, считают некоторые представители пакистанских властей. В частности, речь идет о проекте по созданию железнодорожного сообщения с родным городом бывшего премьер-министра страны Наваза Шарифа стоимостью $1,6 млрд. Сегодня возглавляемая Шарифом партия критикует власти за его отставку по решению суда в 2017 году, а также из-за последующей политической нестабильности, связанной с потерей страной импульса к экономическому развитию.

Вместе с тем администрация Имран Хана считает, что развитие ключевого компонента КПЭК, нового порта Гвадар, сильно отстает от намеченного плана. В районе этого удаленного порта наблюдается лишь незначительное судоходное движение, строительство автодорог не завершено, промышленная зона пуста, а обещанный аэропорт и электростанция не построены вообще.

«Позиция партии Имран Хана заключается в формуле: «Нам нравится идея КПЭК, но нам не нравится КПЭК в версии, предложенной Навазом Шарифом». Но Китаю такая позиция не по душе: они хотели, чтобы эти проекты приобрели статус национальных и не ожидали политической критики со стороны государства, которое они рассматривают как ближайшего партнера, даже если эта критика завуалирована и очень осторожная», – говорит Эндрю Смол, автор книги «Китайско-пакистанская ось».

Перевод с английского языка осуществлен редакцией Kursiv.kz

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Министр образования и науки Куляш Шамшидинова считает, что выпускные вечера школьников не должны выходить за территории школ и уж тем более, превращаться в состязания дорогих нарядов и пышных застолий. Согласны ли вы с ее мнением?

Варианты

Цифра дня

900 000
тенге
примерная сумма каждого потребительского кредита казахстанцев

Цитата дня

В эти дни я получаю много писем от наших граждан, для которых оказалось неожиданным мое решение остановить свои полномочия. Некоторые сожалеют о моем решении. Даже получаю письма с предложением идти на новые выборы. Я благодарю за такое отношение и благодарен за доброе ко мне отношение, хочу низко поклониться и поблагодарить всех сограждан за такую любовь и такое отношение!

Нурсултан Назарбаев
экс-президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank