Перейти к основному содержанию

bavaria_seasonX_1200x120.gif


784 просмотра

Қытай мен АҚШ текетіресі: Қазақстанның валерьянканы алатын уақыты келді ме?

Бұл мәселе бойынша Kursiv.kz  сарапшылары, бұдан ары қарайғы қарсы тұру Қазақстандағы жағдайға айтарлықтай әсер ететінін жоққа шығармайды

Фото: Shutterstock.com

Қытай мен АҚШ  арасындағы қарым-қатынас қарқынды түрде ушығуда. Осыдан бірнеше күн бұрын тараптар өзара айыптауларымен алмасты. Kursiv.kz  сарапшылары бұдан ары қарайғы текетірес Қазақстандағы жағдайға айтарлықтай әсер ететінін жоққа шығармайды.

30 қыркүйек күні, жексенбінің кешінде бірінші болып The New York Times газеті, ал одан кейін батыс елдерінің басқа да ықпалды бұқаралық ақпарат құралдары сенсациялық жаңалықты таратты. Вашигтонның анонимді жоғарғы лауазымды шенеунігінен алынған ақпаратқа сілтеме жасай отырып, Қытай АҚШ Қорғаныс министрі Джим Мэттиспен қазан айында жоспарланған қауіпсіздік жөніндегі келіссөздердің күшін жойды деп жариялады.  

Болжамдардың бірі бойынша бұл қару-жарақты сату мәселелеріне, сондай-ақ Қытай мен АҚШ флоттарының текетіресі байқалатын Оңтүстік-Қытай теңізіндегі жағдайдың нашарлауына байланысты. «Шиеленіс күшейіп келеді және бұл екі тарап үшін қауіпті болуы мүмкін», - деп  батыстың жетекші басылымдары  америкалық шенеуніктің сөздеріне негізделе отырып, Қытай Сыртқы істер министрі И. Ванның мәлімдемесінен кейін АҚШ-тың хабарламасы бірнеше күннен соң келгенін айтты, және де Ванның өзі Қытай Халық Республикасы «екі ел арасындағы қайшылықтардың шиеленісуінен үрейге себеп көрмейтінін» баса айтқан.  

Айлалыққа қарсы бірбеткейлік 

Вашингтондағы анонимді шенеуніктен алынған ақпаратқа ҚХР-ның жауапты әрекеті тек 2 қазанда ғана байқалды. Сейсенбі күні Қытайдың  Сыртқы істер министрлігінде өткізілген баспасөз конференциясында қытайлық сыртқы саяси ведомствосының ресми өкілі Хуа Чуньин журналистердің сұрақтарына жауап бере отырып, келіссөздердің іске асырылмауы үшін  АҚШ жауапты екенін атап өтті. Ол өз сөзінде «жақын арада америкалық тарап сыртқы саясат және қауіпсіздік мәселелері бойынша сұхбаттың екінші кезеңін кейінге қалдыруға үміт білдірді, ол өз кезегінде тараптардың келісуіне сәйкес қазанның екінші онкүндігінде өтуі тиіс», – деп айтты. 

Осы орайда екі мықты державалар арасындағы өрши түскен  шиеленісті  өз сөзінде көрсете білген Вашингтонның анонимді шенеунігінің бұл пікірімен келіспеу мүмкін емес. Тек өткен екі апта ішінде ғана тараптар бір-біріне бірнеше рет өткір қарсылық әрекеттерін білдірген болатын. Бұл жердегі айырмашылық Пекинның өз  ұстанымын шығысша, яғни  әдісқойлылық шеберлігімен және  жасырын түрде көрсетуіне, ал Вашингтон өз қарсылығын ашықтан ашық білдіріп, кез-келген жағдайда текетірестің градусын одан сайын көтеретініне негізделіп отыр.  Егерде осы жылдың жаз айларында Құрама Штаттар мен Қытай арасындағы келіспеушіліктер тек сауда-экономикалық қатынастар саласында ғана байқалса, қыркүйектің екінші жартысынан бастап оған әскери-саяси сипаттағы мәселелер де қосылды. 

«Сыпайылықпен» алмасу 

Қытай-американдық текетірестің жаңартылған айналымы 21 қыркүйекте басталды. Сол күні АҚШ Мемлекеттік департаменті ҚХР Орталық әскери кеңесінің департаментіне және оның төрағасы Ли Шанфаға қарсы санкция енгізуді  жариялады. Санкциялардың қойылу себебі Қытайдың ресейлік 10 Су-35 жойғыштары мен С-400 зениттік-зымыран кешендері үшін жабдықтарды сатып алуы болып отыр. Осы сәттен бастап Пекин мен Вашингтонның екі елдің сауда-саттық саласына қатысты әрең дегенде бірлесе отырып қол жеткізген сұхбаты жоғары қарқындылықпен өз күшінен айырыла бастады. Оған қоса екі мемлекет те бір-біріне деген жағымсыз әрекеттерін білдіре бастады.  

Қытай «Американдық агрессия актіне» қатысты жауап ретінде санкциялар енгізіп, соның негізінде Қытайдың халықтық азат ету армиясы (ҚХАА) әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы Шэнь Цзинлунның Вашингтонға деген сапарын іске асыртпай, Пекиндегі ҚХР және АҚШ бас штабтары өкілдерінің белгіленген кездесуін  болдырмай тастады.   Өз кезегінде АҚШ президенті Дональд Трамп Біріккен Ұлттар Ұйымының трибунасынан Қытайды қараша айындағы сайлау барысына және американдық конгреске араласуға тырысқаны үшін айыптады. Тараптар бір-біріне 60 млрд $ аспайтын тауар әкелуге ғана мүмкіндік беретін өзара шектеу баждарымен алмасты. Қытай «Ақ кітап» шығарды, онда «баж салықтарын оңды-солды сілтейтін» елмен сөйлеспейтінін жариялады, ал бірнеше күннен кейін Вашингтонға өзінің егемендігі мен қауіпсіздігін қорғауға дайын екендігін ескертті. Бұл Оңтүстік-Қытай теңізіндегі оқиға американдық эсминец Decatur мен қытайлық Luyang әскери кемесі арасында болған. АҚШ Қорғаныс министрі Джеймс Мэттис қазан айында ҚХР-ға жоспарланған сапарын тоқтатты. Ақырында, американдық шенеуніктен хабарлама келді.   

S&P сарапшыларының пікірінше, бұл жағдай Трамп әкімшілігін барлық қытайлық тауарларға жаңа шектеу баждарын енгізуге қатысты шешім қабылдауға әкеліп соқтыра алады және де осы орайда Вашингтон да, Пекин де шындықты іздеу жолында әлемдік қоғамдық пікірді өз жағына қарай тартуға тырысады. Тиісінше, екі мемлекет те өзінің экономикалық тетіктермен қатар жүретін үгіт-насихат машиналарын толық қуаттылыққа қосады деп күтілуде. Осы орайда аталмыш күрес аясында АҚШ пен ҚХР-ның мүдделері орбитасына күллі Орталық Азия мен Қазақстан түсетініне ешбір күмән келтірілмейді. Бұл жағдайда біздің аймақтың билеуші элиталарының көптеген өкілдеріне валерьянканы шығаруға тура келеді. Өйткені таңдау қиынға соғайын деп тұр.  

Жеңіліс пен жеңіс  

Францияда тұратын қазақстандық экономист Берлин Иришевтің пікірінше, аталмыш қарсыластықтың барысында Қытай Қазақстанға деген қызығушылығын күшейтеді. Kursiv.kz-ке берген сұхбатында экономист: «Қытайдың өктемдік жүргізетіні сөзсіз. Әйтсе де, одан шығу жолдары болуы мүмкін, мен тек оның ең нашар жолын келтіріп отырмын.  Жалпы алғанда, Пекин әлемнің үш өңірінде өз ұстанымын нығайтуға тырысады. Олар -  Африка, Еуропа және Орталық Азия. Осы жағдайда ол екі өңірді қарызға батырып, кейін қарызының орнына активтерді тартып алуға әрекет жасайды», - деп жауап берді.  

Швейцарияда экономист білімін алған Расул Рысмамбетовтың ұстанымы өзгеше. Kursiv.kz-ке берген сұхбатында ол Пекин мен Вашингтон арасындағы қазіргі келіспеушіліктерді текетірес емес, қарапайым сауда дауы деп санайтынын атап өтті. «Екі тарап та «сауда соғысы» деп атаған пікірталастың отын әдейі өршітіп отыр. Бірақ нарықтық қарым-қатынас дегеніміз – өзің үшін көбірек пайда табуға ұмтылудағы үздіксіз дау. Сондай-ақ, Қытай халықаралық саудада үстемдік етуде әдетті әрекетінен асып кетті, енді АҚШ аспан асты еліне үй қожайынының кім екенін көрсетуге тырысуда», – деп түсіндірді Расул Рысмамбетов. Ол сонымен қатар, АҚШ пен ҚХР арасындағы даулар жақын арада тұрақты сипатқа ие болады деген болжамды да айтты. Айтпақшы, экономистің пікірінше, Қытайдың Америка Құрама Штаттармен қақтығысуы сәл ертерек басталды.

«Юань резервтік валюта деп танылса да, халықаралық саудада әлі бекітілмеген. Бұл жағдайда Қазақстанның ҚХР-ға да, АҚШ-қа да өз талаптарын жоғарылата алатындай жақсы мүмкіндік туып отыр. Өйткені, қазіргі таңда Қытай Еуропа мен Таяу Шығыс елдеріне өте алатын құрлықтық транзитті көбірек қажет етеді, ал Америка Құрама Штаттары ҚХР-ның буферлік аймағына енуінің тереңдігін көрсету үшін Орталық Азияда плацдарм құруға қажеттілік танытып отыр», – деп атап өтті Расул Рысмамбетов.  

Мәскеудің сайқымазағы пайда болмаса 

Бір қызығы, экономист пікірінің кей тұстары қоғамдық өзара әрекеттесулер саласының маманы Ерлан Асқарбековтың көзқарасымен үндесіп отыр. Қытай мен Америка Құрама Штаттар арасындағы қарым-қатынастарының нашарлауы жағдайында Қазақстанның орны туралы Kursiv.kz-пен тілдесе отырып,  Ерлан Асқарбеков билеуші элита да, біздің халықтың басым бөлігі де идеялық, қаржылық және саяси тұрғыдан батыс құндылықтарына бағдарланатынын атап өтті.

«Екінші жағынан, соңғы 10 жылда американдықтар Орталық Азия мен Қазақстанға қандай да бір қалдықтық қағидат бойынша қарап келді. Американдық теледидар, американдық БАҚ, жалпы Америка саясатының медиалық әсері күрт төмендеді. Әсіресе, ол Ресей ықпалының 2014 жылдан кейін күшеюі аясында қатты байқалады. Иә, американдықтар біздің БАҚ-тармен жұмыс істеуде бірқатар бағдарламалармен бөлісті. Тіпті АҚШ конгресінде олардың бюджетін де атады.  Бірақ бұл күлкілі сома болды», – деп атап өтті қоғамдық өзара әрекеттесулер жөніндегі маман.

Ол Америка Құрама Штататтарының өзінің стратегиясы мен әдістемесін ұзақ уақыт бойы өзгертпей келетінін, яғни олардың тек таңдаулы журналистермен және ҮЕҰ өкілдерімен тілдесуге, дөңгелек үстелдерге және жеке тұлғалардың сапарларын ұйымдастыруға артықшылық беретінін атап өтті. Бұл жағдайға қатысты Ерлан Асқарбеков: «Осындай жағдайлардан кейін қытайлық тараптың жандануы байқалады, ол өз елінің бейнесін достық және сенімді серіктес ретінде жиі «сатуға» тырысады.  Осы мақсатта біздің журналистер мен танымал блогерлердің Қытайға пресс-сапарлары ұйымдастырыла бастады. Жақында «Бір белбеу – бір жол» Қытай бағдарламасына қатысушы елдер редакторларының саммиті өтті. Дегенмен де, бұл саммиттің қалай өтіп, қалай болғаны туралы ешнарсе белгісіз. Табиғи және қандай да бір күштердің ықпалынан туындап отырған үлкен синофобияға қарап,  Қытайдың үгіт-насихат пиар-машинасының жақын арада Қазақстанда да, Орталық Азияның басқа да елдерінде де табысқа жететініне күмән бар», – деп атап өтті. 

Сонымен қатар, ол АҚШ пен ҚХР арасындағы қарым-қатынастар одан әрі нашарлаған жағдайда қазақстандықтардың ҰҚКҰ-ға қарай ықыласы одан бетер ауады деген болжам айтты. Бұл жағдай әбден орын алуы мүмкін, әрине егер Мәскеудің қандай да бір сайқымазағы бір сәтте қазақ халқының ұлттық сезімдерін қорлап, Қазақстан Республикасының аумақтық тұтастығына күмән келтірмесе... 


838 просмотров

Казахстан меж двух берегов: Россия и США обостряют борьбу за рынок вооружений ЦА

США и их союзники готовят удар по Российскому военно-промышленному комплексу

Штаты и их союзники, развернув против Кремля санкционную войну, похоже, примериваются к удару по одной из самых золотоносных экспортных отраслей России – ее военно-промышленному комплексу.

В первых числах февраля российское агентство РИА «Новости» провело видеомост Астана – Бишкек – Ереван – Минск – Москва с участием начальника Объединенного штаба Организации Договора о коллективной безопасности, генерал-полковника Анатолия Сидорова. Который, в числе прочего, заявил о том, что главной угрозой в зоне ответственности ОДКБ на европейском направлении является продолжающаяся милитаризация европейских стран. Он напомнил, что наряду с уже реализуемыми проектами НАТО по наращиванию системы управления коалиционными войсками, совершенствования оперативного оборудования на их территории США в рамках европейской инициативы сдерживания намерены в текущем году развернуть в Восточной Европе дополнительные формирования сухопутных войск, а также кибернетические подразделения. В странах Балтии, по его мнению, предполагается увеличить интенсивность мероприятий по боевой подготовке с участием американских формирований из состава сил, предназначенных для спецопераций, – и с применением американского вооружения.

«Североатлантический союз в рамках подготовки продолжает интенсивно отрабатывать планы по переброске воинских контингентов на территории европейских стран и создания многонациональной группировки войск вблизи государств – членов ОДКБ в интересах подготовки и проведения наступательных и специальных операций, – подчеркнул г-н Сидоров. – Различного рода провокации, санкционное политическое и экономическое давление становятся нормой межгосударственных отношений и создают предпосылки к снижению порогов применения силовых методов в разрешении возникающих противоречий. В данных условиях опасной тенденцией является продолжающееся разрушение системы контроля над вооружениями. Главную роль в указанном процессе играют Соединенные Штаты Америки», – заявил представитель ОДКБ.

Деньги – и никакой политики?

Европейское направление вообще заняло большую часть выступления главы Объединенного штаба ОДКБ – он, в числе прочего, напомнил и об утверждении администрацией США в конце 2018 года программы серийного производства усовершенствованных авиационных ядерных боеприпасов: размещение указанных средств поражения на авиабазах в Бельгии, Нидерландах, Германии, Италии и в Турции, где в настоящее время хранится около 200 единиц неуправляемых радиобомб предыдущего поколения, планируется начинать в первой половине 2020 года.

При этом следует учесть, что Вашингтон приостановил участие в договоре о ликвидации ракет средней и меньшей дальности, который предусматривает ограничение возможностей по наращиванию ударно-наступательного потенциала. Зато начал обучать личный состав Вооруженных сил указанных государств способам применения ядерных боеприпасов, что является прямым нарушением Договора о неприменении ядерного оружия.

«Подобные шаги Вашингтона вызывают опасения даже у отдельных союзников Штатов и, безусловно, приведут к резкому росту напряженности в мире», – заявил спикер.

Прямой угрозой для зоны ответственности ОДКБ российская сторона считает и планирующуюся закупку Грузией французских систем противовоздушной обороны, что позволит в среднесрочной перспективе включить их в интегрированную систему противовоздушной и противоракетной обороны Североатлантического союза. Наконец, поставки вооружения и военной техники Киеву Москва также считает наступательной акцией.

Причем наступление это явно идет на военно-промышленный комплекс России, который в условиях санкций остается одной из самых доходных экспортных статей этой страны. Так, в 2016 году Россия экспортировала вооружения и военной техники на сумму $15,3 млрд, оставив за собой второе место на рынке вооружений и военной техники с 23% от его общего объема (первенствовали здесь Штаты с 33%).

В 2017 году, когда санкционные войны уже развернулись, поставки российского вооружения за рубеж чуть упали в абсолютном выражении – до $14 млрд, зато помощник президента России Владимир Кожин заявил, что, несмотря на западные санкции, в 2017 году у России появились новые партнеры – страны, которые ранее никогда не обращались к России за вооружением. Уточнять, что это за страны, он тогда благоразумно не стал, но сообщил, что общий портфель экспортных заказов на российское вооружение и военную технику на ближайшие годы составляет порядка $47–50 млрд.

Пробное поле битвы – Таджикистан

Понятно, что такая цифра на фоне не слишком большой эффективности санкционной политики не могла не вызвать ответной реакции. Которая проявилась буквально через несколько дней после видеоконференции Смирнова: глава Центрального командования Вооруженных сил США Джозеф Вотел на слушаниях в Комитете по делам ВС Конгресса прямым текстом заявил, что Штаты намерены переориентировать страны Центральной Азии продукцию американского ВПК. Пока это не получается только потому, что Россия ближе и ее вооружение дешевле.

«Мы стремимся увести страны Центральной Азии в сторону от военных закупок из России, однако более высокие цены на американские системы будут и дальше представлять проблему для таких стран, – сказал глава Центрального командования ВС США. – Пока мы продолжаем устанавливать военные отношения с Таджикистаном, Москва усиливает свое влияние и расширяет военную базу в республике, но Таджикистан заинтересован в помощи США и их скромном финансировании для обеспечения безопасности», – добавил он.
Таджикистан при этом, напомним, является членом ОДКБ, как и Казахстан и Кыргызстан. Так что Штатам в своих попытках вытеснить Россию с рынка вооружений следует помнить еще и о том, что помимо цен на оружие сдерживающим фактором являются пункты договора, подразумевающие некие общие стандарты в вооружении, военной технике и оборудовании участников этого договора. Иными словами, даже если американский ВПК завтра начнет отчаянно демпинговать на рынке вооружения ЦА, это еще не означает, что ему удастся отхватить этот рынок в одночасье. Тем более что Россия попытается и дальше наращивать в структуре ОДКБ и других интеграционных объединениях механизмы коллективного взаимодействия, подразумевающие завязывание ВС стран-участниц на единые стандарты, в том числе и технические.

«Ситуация в зоне ответственности ОДКБ свидетельствует о необходимости дальнейшего развития механизмов системы коллективной безопасности членов организации, наращивания потенциала кризисного реагирования и обеспечения готовности к применению войск коллективных сил ОДКБ, совершенствования применения войск коллективных войск ОДКБ и слаживания руководства войск ОДКБ в ходе совместных операций», – так эту мысль выразил начальник Объединенного штаба Организации Договора коллективной безопасности.

Когда демпинг бессилен, включается политика

Отметим, что российский ВПК для стран Центральной Азии удобен еще и тем, что не только продает свою продукцию дешевле американских аналогов, но и предоставляет то, что называется постпродажным обслуживанием: ремонт и модернизацию. Вряд ли Пентагон сможет предложить подобный сервис, как и вряд ли американские парламентарии пойдут на субсидирование продукции своего ВПК за счет своих налогоплательщиков.

Есть другой путь навязывания своей продукции: санкции в отношении потребителей продукции страны-конкурента. О возможности расширения санкционного списка США за счет стран – потребителей российских вооружений в ноябре прошлого года говорил старший партнер казахстанского Центра стратегических инициатив (CSI) Олжас Худайбергенов.

«Дальнейшее обострение отношений между США и Россией приведет к тому, что большинство российских госкомпаний и банков попадут под санкции, вследствие чего часть казахстанских государственных и частных компаний попадут в серый список. Также под санкции попадут операции по приобретению новых систем ПВО С-400 и прочей военной техники», – сказал Худайбергенов на форуме стратегических инициатив 7 ноября прошлого года.

Впрочем, сам автор прогноза заявил тогда, что вероятность этого «шокирующего прогноза» составляет менее 1%. Тем не менее торг вокруг рынка вооружений, судя по риторике представителей ВС США и ОДКБ, уже начался. И в борьбе за этот рынок все средства, судя по всему, будут с точки зрения сторон влияния хороши, тем более что Штаты могут ставить своей задачей выдавливать с него Россию не одномоментно, а постепенно. Выторговывая себе все новые сегменты этого рынка за счет уступок государствам Центральноазиатского региона в каких-то совершенно других областях.

Что до шокирующего прогноза CSI относительно санкций, то, скорее всего, он так и останется прогнозом с небольшой вероятностью. Но новые высказывания о необходимости выдавливания России с рынка вооружений мы услышим совсем скоро: в начале февраля министр иностранных дел России Сергей Лавров подтвердил, что через шесть месяцев Москва выйдет из договора о ликвидации ракет средней и меньшей дальности, зеркально ответив Вашингтону, который намерен полностью выйти из этого Договора в августе 2019 года. Нет сомнений, что после этого обострится борьба за рынки сбыта вооружений, равно как и за потенциальные плацдармы размещения этих ракет.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Многие люди уезжают из Казахстана по тем или иным причинам. Почему Вы остаетесь здесь жить?

Варианты

maqanKursiv14fev.jpg

Цифра дня

$22,012
трлн
составил госдолг США, впервые в истории превысив отметку в $22 трлн

Цитата дня

«Достигнутый без труда успех – это несчастье. Можно по наследству богатых родителей получить, но не будет впрок. Я вам заявляю, как поживший человек, опытный: я не видел ни одного счастливого человека-миллиардера, у которого 10-20 миллиардов денег (долларов). Я могу вам привести список миллиардеров, которые покончили жизнь самоубийством и в тюрьмах закончили, потому что просто так данные средства, кажется, не сделают тебя счастливым, а счастливым тебя делает то, что ты горбом заработал и получил это. Сделал, создал свое счастье, свой успех».

Нурсултан Назарбаев
Президент Казахстана

Спецпроекты

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций

Home Credit Bank

Home Credit Bank