Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


2092 просмотра

Аральское море: единство при разногласиях

Государства-учредители Международного фонда по спасению Арала до сих пор не могут достигнуть полного согласия по морю, однако заметное изменение климата в регионе может поспособствовать переговорам

Фото: Reuters

Прошедший в городе Туркменбаши саммит глав государств-учредителей Международного фонда по спасению Арала назван историческим. Однако, судя по публикациям в СМИ и заявлениям руководителей этих стран, полного согласия так и не было достигнуто. Все остались при своих мнениях.

До встречи на туркменском курорте «Аваза» главы государств-учредителей Международного фонда спасения Арала не собирались вместе много лет. Предыдущий саммит состоялся в конце апреля 2009 года в Алматы. И хотя проблем вокруг бывшего Аральского моря меньше не становилось, как-то было не похоже, чтобы страны-учредители готовы были их совместно решать. Более того, все эти годы каждый тянул «одеяло» в свою сторону.

Каждый сам за себя

Так Туркмения, несмотря на возражения Узбекистана, продолжала проект по созданию в Каракумах озера Алтын-Асыр, вложив миллиарды долларов в фактический забор воды из Амударьинского речного бассейна. Узбекистан, вопреки прежним договоренностям, заблокировал строительство второй очереди проекта «Регулирование русла Сырдарьи и северной части Аральского моря», который позволил бы не только развивать рыболовство, но и вернуть городу Аральску выход к большой воде. Казахстан в свою очередь завершил строительство Коксарайского контррегулятора на Сырдарье. Обезопасив тем самым от постоянных подтоплений Кызылорду и Туркестан, но вместе с тем существенно сократив сброс воды из Шардаринского водохранилища в Арнасайскую впадину, ресурсы которой активно использовал Узбекистан. Не особо прислушивался к мнению соседей и Таджикистан, продолжая возведение на притоке Амударьи реке Вахш Рогунской ГЭС, работа которой может запросто повлиять на ситуацию в Приаралье в целом. Но больше всех «порадовал» Кыргызстан, в 2016 году заявивший о своем отказе участвовать в деятельности Международного фонда спасения Арала (МФСА), поскольку эта организация «не учитывает гидроэнергетические аспекты водопользования и потребности отдельных государств Центральной Азии».

Несмотря на разногласия

В этой связи, учитывая все существующие между странами региона разногласия, проведение саммита МФСА в городе Туркменбаши с участием первых лиц Казахстана, Узбекистана, Туркменистана, Таджикистана и Кыргызстана действительно можно назвать историческим. Тем более что, судя по опубликованному, пусть и пространному, тексту коммюнике Совета глав государств-учредителей МФСА, стороны не только подтвердили свою «приверженность принятым решениям по совместному и комплексному управлению и рациональному использованию водных ресурсов и охране окружающей среды в бассейне Аральского моря». Они еще и готовы учитывать интересы «всех стран региона на принципах добрососедства и взаимного уважения». Достаточно позитивным представляется решение стран консолидировать усилия для «комплексного решения проблем, связанных с оздоровлением социально-экономической и экологической обстановки в бассейне Аральского моря, особенно в зонах, подверженных экологическому кризису». Многообещающе выглядит и предстоящее согласование между собой мер, направленных на обеспечение населения питьевой водой, увеличение площадей лесопосадок и уменьшение загрязнения вод, атмосферного воздуха и деградации земель. Соответственно для решения всех перечисленных проблем направлен и призыв к сотрудничеству институтам ООН, международным и региональным организациям.

На бога надейся…

Вот только далеко не факт, что те же международные организации и институты ООН начнут активно финансировать деятельность Международного фонда спасения Арала, который, по информации радио «Азаттык», за 25 лет своего существования уже потратил $15 млрд. По словам источника «Къ» из правительственных кругов в Астане, в настоящий момент как Казахстан, так и Узбекистан вряд ли получат от международных организаций деньги на спасение Аральского моря. «Раньше и Казахстану, и Узбекистану действительно давали гранты на подготовку проектно-сметной документации, на изучение флоры и фауны, на помощь населению, на другие мероприятия, связанные с Приаральем. Но сегодня ситуация несколько изменилась. На международном уровне наши страны уже не относят к развивающимся государствам. Они считаются достаточно развитыми. Если кто и может сегодня рассчитывать на помощь из-за рубежа, то только Кыргызстан, Таджикистан и где-то Туркмения. Но они к тому, что раньше называлось Аральским морем, имеют лишь косвенное отношение», – заметил собеседник «Къ», подчеркнув, что спасать остатки Арала Казахстану и Узбекистану придется собственными силами, постоянно контактируя между собой.

Все по-новому?

Здесь стоит отметить, что некоторые положительные сдвиги в этом направлении уже наметились. К примеру, на прошедшем в городе Туркменбаши саммите глав государств-участниц МФСА президент Казахстана Нурсултан Назарбаев фактически поддержал проект узбекской стороны по высадке в акватории бывшего моря защитных насаждений в виде саксаула и других солеустойчивых растений общей площадью почти в 350 тыс. гектаров. «Были очень полезные предложения, основанные на современных научных подходах. Например, укрепить соль на дне стойкими к ней зелеными насаждениями, которые будут способствовать улучшению экологической ситуации и одновременно служить источником получения кормов для сельскохозяйственных животных», – отметил в частности Нурсултан Назарбаев на прошедшей после завершения саммита МФСА пресс-конференции. О готовности создать все необходимые условия для выработки взаимоприемлемых механизмов взаимодействия в использовании водных ресурсов бассейна Аральского моря сообщил и президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев.

И все же говорить о кардинальных сдвигах в решении вопроса по спасению Аральского региона пока не приходится. По словам руководителя института «Казгипроводхоз» Анатолия Рябцева, с тем же Узбекистаном до сих пор нет договоренностей по старту второй очереди проекта «Регулирование русла Сырдарьи и северной части Аральского моря». «Наш второй этап уже 10 лет топчется на месте. Узбекистан заблокировал этот проект, и мы ничего не можем сделать. По сути дела, нам надо заново все делать, начиная от создания технико-экономического обоснования. А ведь этот этап очень серьезный! Это и восстановление рыбных запасов, и создание инфраструктуры – там два больших моста должны появиться, но, увы, все это было остановлено. Теперь остается надеяться на новое руководство Узбекистана», – отметил в беседе с «Къ» Анатолий Рябцев, заметив, что президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев по образованию мелиоратор, а потому хорошо знает суть проблемы.

А вот от Туркменистана и Кыргызстана особых движений пока не видно. Согласно сообщениям от официального Ашхабада, там пока не собираются отказываться от проекта по созданию озера «Алтын Асыр». В день, когда начался саммит стран-участниц МФСА, правительственный сайт Туркменистана сообщил, что «с вводом в строй первой очереди туркменского озера «Алтын Асыр» коллекторы, отводящие от оазисов дренажные и отработанные воды, соединены в единую гидросистему. Сегодня, всего через несколько лет, в результате естественных биологических процессов вода очистилась до приемлемых норм, там появилась растительность и большое количество рыбы и птицы». Там же приводятся и слова президента Гурбангулы Бердымухамедова, уверяющего, что сооружение этого рукотворного водоема «даёт возможность успешно решать насущные экологические, экономические и социальные вопросы».

Что касается позиции Кыргызстана, то и она как-то не меняется. Достаточно сказать, что новый президент этой страны Сооронбай Жээнбеков присутствовал на саммите МФСА в качестве наблюдателя. При этом никакой информации о том, что Кыргызстан возвратит себе членство в Международном фонде спасения Арала, пока не появлялось.   

Коррективы от погоды

Впрочем, нахождению общего языка между странами-участницами МФСА может поспособствовать начавшееся заметное изменение климата в регионе, которое уже угрожает таянием ледников с последующим значительным понижением уровня воды в реках Центральной Азии, что приведет к очень серьезным внутриполитическим проблемам. В этой связи нельзя не упомянуть об одной из точек зрения, согласно которой еще в начале года саммит глав государств-участников МФСА даже и не планировался. Пока в дело «не вмешалась» погода. Первая, пришедшая с Арала пыльно-солевая буря в конце мая 2018 года, накрыла не только весь северо-запад Узбекистана, но и северо-восток Туркменистана, уничтожив все посевы культурных растений и накрыв белым налетом все дома, машины и деревья. Вторая буря из соли, прошедшая в июле на севере Туркменистана, нанесла непоправимый ущерб хлопковым и пшеничным полям, а также фруктовым садам Дашагузкого велаята. Третья – в начале августа – накрыла белой мглой даже Ташкент, чего ранее никогда не наблюдалось.


545 просмотров

Ертісбаев Қытайдың басты мақсаты туралы айтып берді

Қазақстанда қандай 55 кәсіпорын салынады?

Фото: Shutterstock.com

Нұрсұлтан Назарбаевтың саяси мәселелер жөніндегі бұрынғы кеңесшісі Қытай мен оның 55 кәсіпорнынан келетін еш қауіп жоқ деп тұжырымдайды.

Президент Қ.Тоқаевтың ҚХР-ға  мемлекеттік сапары қарсаңында Қазақстанның Грузия мен Беларуссиядағы бұрынғы елшісі, Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы саяси кеңесшісі Ермұхамет Ертісбаевтың «Казахстанская правда» газетінде бағдарламалық мақаласы жарық көрді.

6 жыл шетелде тұрып, жақында Қазақстанға оралған, 2000-жылдардың басында өзекті әлеуметтік және саяси мәселелер бойынша көптеген пікірталастарға үн қосқан саясаткер бұл мақаласында  қазақстандық қоғамның бір бөлігінде кең таралған синофобияға ешқандай негіз жоқ деп атап өтті. 

Ертісбаевтың кеңестері 

Жалпы көлемі 8 парақ, 28 мыңнан аса белгі түскен мақаланың алғашқы жолдарынан-ақ Ертісбаев мырза «қоғамдағы Қытайға қарсы қорқыныш оны жетік білмеуімізден, алып көршіні толық зерттеуге ұмтылмауымыздан туындап отыр, оған қоса ол ешқайда көшпейді, бір жаққа жоғалып кетпейтінін естен шығармайық, сондықтан көршімен салмақты және байыпты қарым-қатынас орнату керек» деп пайымдайды. 

Ал «қытай қаупі» мен «экспанциясынан» қорқып, бұл алып державамен бүкіл ынтымақтастық пен әріптестікті үзуді талап ететін кейбір азаматттарға Тұңғыш Президенттің бұрынғы кеңесшісі Генри Киссинджердің «Қытай туралы» кітабын оқып, шығыстағы көршіміздің 5 мың жылдық тарихын зерттеуді ұсынады. 

Қытай тарихын егжей-тегжей зерттеуге аз уақытын жұмсамаған Ертісбаевтың өзі басқыншылық қасиет қытайлардың генінде жоқ, оларда еш уақытта өзге халықты басып алу пиғылы болмаған деген тұжырымға келіпті. 

«Бір ғажабы, Колумб экспедициясына дейін-ақ, қытайлардың испан армадасымен салыстырғанда әлдеқайда үлкен, ұрысқа бейім, қуатты флоты болған.  Бірақ еуропалықтардан айырмашылығы, Қытай ешқашан көршілеріне басқыншылық көрсетпеген. Неге? Өйткені Қытай - онсыз да  Жер ортасы, қытай халқының танымында өз-өзіне қанағаттану басым тұрады. Егер еуропалықтар жаңа елдерді аша отырып, оларды от пен қарудың күшімен шоқындырғысы келсе, Қытай ешқашан өзге аймақтарды жаулап алуға тырыспаған. Қытайлар айналасындағы өзге халықты шынымен де жабайы санаса да, оларды Конфуций іліміне табынушыларға немесе буддистке айналдыруға тырыспаған», –деп атап өтті өз мақаласында Е.Ертісбаев.

Үстемдік мен экспансиясыз

Ал бүгінгі күн туралы сөз қозғағанда, саяси ғылым докторы, Грузия мен Беларуссиядағы бұрынғы елші қытайлардың көзқарасы Конфуций заманынан бері айтарлықтай өзгермегенін айтады. Сәйкесінше, қазіргі коммунистік Қытай үкіметінің әрекеті қандай да бір аумақты басып алу мен мәдениетін енгізуге емес, тек өз елінің экономикасын бейбіт жолмен дамыту үшін қолайлы жағдай жасауға бағытталған. «2013 жылы Қытай «Бір белдеу – бір жол» атты ауқымды бағдарламаны ұсынды. Тынық мұхитынан Атлантқа дейінгі аралықта көпір, порт, теміржол мен автомобиль жолдарын, құбырлар мен басқа да инфрақұрылым нысандарын салуға бірнеше триллион доллар бөлінбек. Қытайдың басты мақсаты – әлемдік гегемония, яғни жерін кеңейту мақсатында басып алу емес, инфра¬құрылым құру», – деген Ертісбаев Қытай бұның бәрін еркін сауда-саттықты дамыту үшін жасап жатқанына ерекше мән береді. 

Сонымен қатар, Ермұхамед Ертісбаев өз мақаласында "Батыс стратегиясы мен дипломатиясынан айқын және түбегейлі ерекшеленетін, «нақты саясатты» жүзеге асырудың үлгісіне айналған» қазіргі Қытаймен өзара тиімді әріптестік мәселесін айналып өтпеді. Саясаткердің пікіріне сүйенсек, ортақ шекарасы 1700 шақырымды құрайтын шығыстағы қуатты көршімен достық қарыс-қатынаста болу Қазақстан үшін аса маңызды. «Қытай жылдан-жылға байып келеді және сапасы жоғары, экологиялық таза ауылшаруа¬шылық өнімдеріне мұқтаж, осы орайда ол Қазақстан үшін игерілмеген тың секілді. Бидай, қант, сүт, ет, жүн, зығыр, қызанақ, рапс майы және басқа да ауылшаруа¬шылық өнімдерін қайта өңдеу және экспорттауда бірлескен инвестициялық жобалар бұған дейін де жүзеге асырылып келеді. Әрине, Қытаймен робототехника мен заттар интернеті саласында бірлескен кәсіп¬орын құрғымыз келеді, осы мақсатта «Болашақ» іске қосылып, Назарбаев Университеті құрылды, бірақ бұл келешектің мәселесі екеніне сенімдімін», – деп атап өтті Ермұхамет Ертісбаев.

Маңызды тізім

Айта кетейік, Тұңғыш Президенттің саяси мәселелер жөніндегі бұрынғы кеңесшісінің мақаласында Қазақтан аумағында жүзеге асырылатын қытайлық жобалардың тізімі алғаш рет жарияланды, аталмыш жобаларды жүзеге асыру жөніндегі келісімге биыл сәуірде Пекинде өткен, Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан «Бір белдеу – бір жол» форумында  қол жеткізілген. Бұл тізім келесідей:

  1. Полипропилен ұнтағын шығаратын қондырғыны жаңғырту;
  2. JAC маркалы автокөліктерді ірі түйінді әдіспен құрастыру;
  3. Күріш майын шығару;
  4. Қорғастағы құрғақ порт;
  5. Құрғақ бие және түйе сүті өндірісі;
  6. Штапель талшықтарын шығару;
  7. Шымкент МӨЗ-ін қайта құру;
  8. Көпсалалы автокөлік құрастыру кластерін дамыту;
  9. Шыны зауытын салу жобасы;
  10. Шанхай қор биржасы мен Жібек жолы қорының AIFC құрамына кіруі;
  11. Цемент өндірісі;
  12. Күн электр станциясының құрылысы;
  13. Трактор шығару;
  14. Үлкен диаметрлі болаттан дәнекерленген құбырлар өндірісі;
  15. Полипропилен өндірісі;
  16. Кальцийленген тұз өндірісі;
  17. Қуаты 60 МВт жел электрстансасының құрылысы;
  18. «Тұрғысын ГЭС-ін» жаңғырту;
  19. Қуатылығы 100 МВт жел электр стансасын алу;
  20. Өнеркәсіптік жарылғыш заттарды шығаратын зауыт;
  21. Қыш бұйымдар өндірісі; 
  22. Күн электр стансасының құрылысы; 
  23. Суды тұщытатын қондырғы құрылысы; 
  24. Май экстациясын өндіретін зауыт салу; 
  25. Күн энергиясын өндіретін кәсіпорындардағы үлесті сатып алу; 
  26. Жылжымалы бұрғылау қондырғыларын жасау; 
  27. Қуаттылығы 50 МВт жел электрстансасын салу; 
  28. Табиғи тастан жасалған бұйымдарды өңдеу және өндіру; 
  29. Көміртекті өндіріс; 
  30. Кабельдік өнімдер өндірісі; 
  31. Жамбыл облысындағы тау-кен, химия және металлургия кешені; 
  32. Вольфрам кенінің кен орындарын өнеркәсіптік игеру; 
  33. Кешенді қорытпаларды өндіру

«Басқа жобалар бойынша әлі дайындық жұмыстары жүріп жатыр (электролиттік мырыш зауыты, қауіпті мұнай қалдықтарын өңдеу, ауылша¬руа¬шылық дақылдарын қайта өңдеу кешені, биохимиялық кластер құру, жылу электр стансасын салу және басқалары)», – деп Ермұхамет Ертісбаев Қазақтан аумағында пайда болатын 55 кәсіпорын туралы өз білгенімен бөлісті.
Айта кету керек, «Казахстанская правда» газетінде жарияланған бұл мақалада одан басқа да қызықты ақпарат мол. 

Мысалға, Қазақстанда жүрген қытай жұмысшыларының саны туралы. «Ресми деректер бойынша, шетелдік жұмыс күшін тарту квотасымен Қазақстанда қазіргі кезде 4300 қытай маманы жұмыс істейді, ал 2019 жылы 23 мың адамға квота бөлінген», – деп атап өтті Ертісбаев.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

b2-uchet_kursiv.png

Цифра дня

1,6 млрд
тенге
задолжали казахстанские работодатели своим работникам

Цитата дня

Порой некоторые лозунги и призывы выглядят крайне привлекательными, но их авторы не несут ответственности перед страной. Реформы ради реформ - это верный путь к кризису и потери управляемости государством. Уверен, никто из нас этого не желает. Развитие должно быть последовательным, поступательным, без забегания вперед, но и без отставания.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций