Қазақстан қор нарығы Кот-д’Ивуар мен Буркина-Фасоның қор нарығымен қатар тұр

Бұған не себеп?

Фото: Shutterstock.com

Қазақстан қор нарығы Morgan Stanley индекстер тобында MSCI Frontier Markets шекаралық нарығына жатқызылған. Бізден бөлек бұл индекстің құрамында Бангладеш, Буркина-Фасо, Хорватия, Эстония, Литва, Кот-д’Ивуар, Иордания, Кения сынды тағы 25 ел бар. Ал бұндай көршілер Ұлттық банктің көңілінен шықпатын секілді. 

«Шекарашылар»

Қазақстанның 2020-2024 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамында құнды қағаздар нарығын дамытуға басымдық берілген. Алдағы 4 жылда Ұлттық банк аталмыш саланы реттуді жеңілдету (либерализация), институционалды инвесторлардың мүмкіндігін арттыру және инвестициялық банкинг институты үшін заңнамалық платформа қалыптастыруға ниетті. 

«Құнды қағаздар нарығын реттеушінің алдында тұрған ең басты KPI – Frontier Markets-тен Emerging Marketке (дамушы нарық – «Курсив») өту. Бұл дегеніміз, сыртқы инвесторлар Қазақстанға ақша салуға қорықпауы үшін  біздің нарықты үшін тартымды ету»,– деп түсіндірді «Сентрас Секьюритиз» АҚ басқарма төрағасы Талғат Қамаров.

Мәселе мынада, MSCI Frontier Markets-тің классикалық үлгісі бойынша,  шекаралық нарықта жалпы құны $1,5 миллиардты құрайтын кем дегенде 3 компания болуы керек. Бұл құрылымдардың сауда алаңындағы айналымы кем дегенде $776 млн-ға тең болуы тиіс. 

«Бізде бұндай көрсеткіштерге тек «Қазақмыс» сай келеді. Kaspi.kz өзінің болашақ IPO-сы үшін Лондонды таңдады және біз еркін ел болғандықтан, оларды бұл таңдауы үшін жазғыра алмаймыз», – деді атын атағысы келмеген қаржыгер. 

Егер акция нарығының капиталдануын есепке алмасақ, Қазақстан қор биржасы  MSCI Frontier Markets-тің өзге талаптарына толығымен сай: есептесу жүйесі Т+3-ке ауыстырылған, бағалы қағаздарды шетелдіктерге сатуда маңызды шектеу жоқ, валюта да еркін айналымда. 

«Дамушы нарық мәртебесін алу үшін керемет инфрақұрылым қажет, ал бізде ол жағынан ақсап тұрмыз. Сонымен қатар ыңғайлы салықтық реттеу, түсінікті және ашық ақша саясаты және қор нарығына еркін кіріп-шығу мүмкіндігі керек. Осының бәрі қалыптасқан кезде ғана шетелдік капиталды тартуға болады»,– деп пайымдайды Қамаров. 

KASE-нің қыркүйектегі баспасөз хабарламасында айтылғандай, әзірге резидент емес ойыншылардың корпоративті облигациялар нарығындағы үлесі – 0,2%, акция нарығындағы үлесі – 12,9%. Бұл ретте «Курсивтің» дереккөздері бейрезиденттердің рөлін  құнды қағаздарды шетелдік брокерлер арқылы сатып алатын қазақстандық инвесторлар ойнап жүргеніне сенімді. 

Бақылау 

Қазақстан қор нарығына шетелдік капитал қажет екені сөзсіз. Сол үшін Ұлттық банк бақылау бағытын өзгертуге бел буып, бұл «жаңалықты» әлеуметтік-экономикалық стратегияға бөлек тармақпен енгізіп қойған:«Бағалы қағаздар нарығын одан әрі дамытуға қажетті жағдай жасау үшін Ұлттық банк бағалы қағаздар нарығы өкілдерін қадағалау мен реттеуде  формальді тәсілден тәуекелге бағытталған тәсілге көшу шараларын қолға алады».

Айта кетейік, Қазақстан қаржы нарығындағы тәуекелге бағытталған бақылау жыл басынан бері жұмыс істегенімен, қажетті  құжаттары әлі жарияланған жоқ.
 
«Тәуекелге бағытталған бақылау қабылданғанымен, біз оны әлі сезінген жоқпыз. Бұл тәсіл тәуекелі жоғары компанияларды бақылау күшейіп, ал тұрақты көрсеткіш көрсетіп келе жатқан, ешқандай ескерту алмаған компанияларды бақылау әлсірейді дегенді білдіреді. Бақылаудың күшейіп немесе азайғанын басқалар сезінген шығар бәлкім, бірақ біз емес»,– деп пайымдайды «Сентрас Секьюритиз» басшысы.

Инвестбанкинг

Сонымен қатар, стратегияда инвестициялық банкингтің құрылатыны жайлы айтылады. Айта кетейік, біздің елде 10 жылға жуық өзін Орталық Азия аймағының инвестициялық банкі ретінде таныстырып келген Visor Capital жұмыс істеді. Ал 2016 жылы оның акционерлері ауысуымен қатар, атауы мен құрылымы Tengri Capital болып өзгерді. 

«Иә, бізде Visor Capital болатын. Инвестбанктердің негізгі қызметі – банктік емес кредиторлар мен борышкерлердің арасында қаржы делдалы болу. Банк делдалдығы сатып алу қабілетін ең қажетті және ең тиімді түрде пайдаланылатын жаққа қарай бұруға мүмкіндік береді. Біз бизнестен шықтық»,– дейді Visor Kazakhstan басқарушы серіктесі Алмаз Чукин.

Инвестбанктерді көбінесе «капиталистердің банкі» деп атайды. Бұл ұйымдар ең алдымен бизнес сатып алу немесе сатумен байланысты кеңес беру қызметін ұсынады, қосымша капитал тартуға көмектеседі, бағалы қағаздарды немесе өзге де өндірістік  қаржы құралдарын сату немесе сатып алуда делдал қызметін атқарады.
 
«Оларға бағалы қағаздар андеррайтингі, бағалы қағаздарды кепілге қойып несие беруге, бағалы қағаздардың өзімен несиелеуге рұқсат етіледі, яғни бұл – қор нарығында шоғырланған шағын банк. Бұл биржадағы үлкен ойын үшін капиталдандырылуы тиіс толыққанды институт", – деп түсіндірді Талғат Қамаров.

Ол отандық брокерлерді шартты түрде үшке бөлді: шағын құрылымдар, орташа капиталы бар компаниялар және ірі ойыншылар.
 
«Міне, соңғыларына қарапайым брокерлер мен басқарушылардан толыққанды инвестициялық банкке айналатын уақыт келді, себебі мұндай компаниялардың капиталы жеткілікті», – деп есептейді Қамаров.

«Қазақстанда бұл нарықтың негізі бар», – дейді Сбербанктің тәуелсіз директоры Ульф Вокурка, – Halyk Finance немесе «Фридом Финанс»  секілді құрылымдар «инвестициялық банк» анықтамасына сәйкес келеді. Ондай өзгеріс нарыққа оң әсер етеді деген ойдамын. Сондай-ақ, дәл солар үшін қадағалау мен есепке алудың белгілі бір режимі әзірленіп, енгізілуі мүмкін».

Ал KASE не дейді?

Қазақстан қор биржасы акцияларының 49%-ы Ұлттық Банкке тиесілі,  сондай-ақ ол отандық сауда алаңын реттеумен айналысады. Сондықтан болар бәлкім, KASE өкілдері қадағалау органы туралы қандай да бір түсініктеме беруден әрдайым бас тартады. Бірақ биржада да әрекетшіл жандар  жұмыс істейді, осыдан бір жыл бұрын олар нарықты дамыту туралы өз идеяларын ұсынған еді.

«Біз нарықтағы өтімділік өсімін ынталандырғымыз келеді. Кейбір пруденциялық нормативтердің сәл-пәл жеңілдегенін қалаймыз. Мысалы, сақтандыру компаниялары бағалы қағаздарды рейтингісін-ақ сатып алса. Жалпы, пруденциалдық реттеуді құралдардың рейтингінен ажыратса жақсы болар еді. Дегенмен оның тәуекелі жоғары болғандықтан, мұны ақырындап іске асыру керек»,– дейді KASE басқарма төрағасының орынбасары Андрей Цалюк.
 

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

Поведение рынков во время рецессий: подсказки и предупреждения

Историческая справка может подсказать, как цены поведут себя дальше

Нью-Йоркская фондовая биржа. Фото: Michael Nagle / Bloomberg News

Взглянув на динамику фондовых рынков США во время последних рецессий, можно увидеть не только подсказки, как рынки поведут себя дальше, но и некоторые предупреждения. 

В данный момент акции американских компаний растут: индекс Nasdaq Composite, включающий множество технологических компаний, недавно побил рекорды, а индекс S&P 500 сейчас всего лишь на 3% ниже своего исторического максимума. Однако, когда инвесторы увидят показатель ВВП США за II квартал, результаты вряд ли их обрадуют. По мнению экспертов, опрошенных The Wall Street Journal, экономика США сократилась почти на 32%. Это худшая рецессия из всех отмеченных.

Из-за этого некоторые аналитики задаются вопросом: означает ли рост фондовых рынков, что рецессия подходит к концу, или же инвесторы забежали вперед экономики?

Поведение индекса S&P 500 за последние пять рецессий являет собой смешанную картину. Иногда рынки действительно указывают в том же направлении, куда движется экономика. В трех из пяти последних рецессий, произошедших с 1980 года, фондовые рынки достигали пиков перед концом рецессии.

Во время экономического спада 1980 года, который длился с января по июль, индекс S&P 500 вырос примерно на 15%. Это самый большой показатель роста во время рецессии для широкого рынка акций за последние 40 лет. Во время спада 1981–1982 годов индекс S&P 500 снижался с июля 1981 года по август 1982 года, но затем начал расти. К ноябрю, когда рецессия кончилась, индекс достиг отметки на 6,7% выше, чем с начала понижения.

Во время двух самых недавних рецессий S&P 500 показал более низкие результаты. За спад 2001 года, который продлился с марта по ноябрь (включая теракты 11 сентября), индекс потерял 8,1%. Во время спада 2007–2009 годов, который включал в себя и мировой финансовый кризис 2008–2009 годов, к концу рецессии индекс по-прежнему был ниже на 38%.

«Необходимо помнить, что фондовый рынок не равен экономике, – отмечает Грегори Дако, ведущий экономист аналитической фирмы Oxford Economics. – Движение акций может довольно долго быть совершенно оторванным от какой-либо экономической реальности».

Похоже, что инвесторы ставят на то, что текущая рецессия исчерпала себя. Индекс S&P 500 вырос примерно на 40% по сравнению с минимумом этого года. В данный момент он находится на чуть более высокой отметке, чем в феврале, когда рецессия началась официально.

Однако, судя по последним данным, экономическое восстановление не обещает быть быстрым.

«Что сейчас происходит на самом деле, так это выход на плато данных в реальном времени», – говорит Дако.

Национальное бюро экономических исследований США, официальное экспертное ведомство по рецессиям, рассматривает не только показатель ВВП. За чем стоит следить, так это за уровнем доходов, особенно за сигналами о росте и снижении заработных плат.

Один из ключевых показателей, используемых бюро для отслеживания уровня доходов, – это личный доход за вычетом трансфертных денежных поступлений (то есть государственных пособий, например по безработице). Он особенно значим во время текущего спада, учитывая объем правительственных пособий за этот год.

Почти в каждую рецессию данный показатель достигает минимума в тот самый момент, который бюро позднее отмечает как начало нового периода экономического роста. Единственным исключением стала последняя рецессия. По заявлению ведомства, она закончилась в июне 2009 года, но доходы упали до минимума лишь в октябре.

В этом году доходы достигли нижнего предела в апреле. В мае они немного подросли. Действительно ли это начало нового витка вверх? Мы подойдем ближе к ответу, узнав экономические показатели за июнь.

Хотя отчет четверга по ВВП будет в центре внимания, некоторые специалисты считают, что пятничный отчет по доходам в итоге может оказаться для инвесторов важнее.

«Мало кто думает об этом показателе, но он имеет большое значение, – сказал Николас Колас, соучредитель аналитической фирмы DataTrek Research. – Когда доходы перестают снижаться, рецессию можно считать окончившейся».

WSJ_Личный-доход-за-вычетом-госпособий_-ежемесячно.jpg

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

Перевод с английского языка осуществлен редакцией Kursiv.kz

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

kursiv_uz_banner_240x400.jpg