Перейти к основному содержанию

16152 просмотра

Кому в Казахстане чаще прощают долги

«Курсив» узнал статистику списания долгов населения в региональном разрезе

Фото: Shutterstock.com

Судя по официальным данным, больше всего повезло заемщикам из бывшей и нынешней столиц, Шымкента и Туркестанской области, а также из Алматинской области и ВКО.

Хотя летняя акция президента Казахстана по прощению долгов малоимущим слоям населения наделала много шума, ее не удалось совершить одномоментно. Осенью в правительстве решили продлить проект, так как некоторые льготники не успели свое­временно привести в порядок официальные документы.

Чиновники разделили поручение главы государства на два направления: погашение основной задолженности по беззалоговым потребкредитам (первое) и списание штрафов и пеней по ним (второе). Как сообщили «Курсиву» в Агентстве по регулированию и развитию финансового рынка (АРРФР), в рамках первой части программы на 1 февраля 2020 года была погашена задолженность 554 тыс. граждан на сумму 115 млрд тенге. Судя по данным фин­агентства, 18% от общей суммы прощенных кредитов пришлось на жителей Алматы, 22% – на проживающих в Туркестанской области и Шымкенте, 5% – на людей, прописанных в столице (см. инфографику). 

В рамках второго направления на отчетную дату было погашено штрафов и пеней 1,2 млн граждан на сумму 33,6 млрд тенге. По условиям программы 70% от этой суммы было списано за счет кредиторов. За счет средств Нацбанка было возмещено 30% расходов, или 10,1 млрд тенге, сообщили в АРРФР. Основная доля прощений здесь также пришлась на бывшую столицу (21% от общей суммы). Кроме алматинцев, больше всех повезло жителям Нур-Султана (10%), Восточно-Казахстанской (8%) и Алматинской (7%) областей. 

Если говорить о количестве заемщиков, то регионы – «лидеры» по данному показателю расположились в том же порядке, что и по объемам списания в рамках каждого из направлений. А вот с расчетом доли того или иного региона в общем количестве заемщиков, чьи долги были прощены, возникли определенные затруднения. Официальные данные финагентства, выраженные в процентном соотношении (например, 18,2% для Алматы), не совпадают с процентами, подсчитанными самостоятельно исходя из известного общего и регионального числа заемщиков (при таком подсчете доля Алматы составит 20,8%). Дело в том, пояснили в финагентстве, что некоторые «льготники» брали займы сразу в нескольких регионах, имея прописку, скажем, в Алматы. В итоге списание пришлось на место прописки, а не на регион, где был физически получен беззалоговый кредит.

 

0001_27.jpg

Как сообщил «Курсиву» осведомленный источник, в структуре списаний 70% от общей суммы пришлось всего на два банка. 

«Когда было заявлено о списании, многие говорили, что МФО – это корень зла, – комментирует глава Ассоциации микрофинансовых организаций Ербол Омарханов. – Но, по сведениям Фонда проблемных кредитов, в микрофинансовых организациях по первому направлению была погашена задолженность всего на 5,3 млрд тенге. Это около 5% от общей суммы, потраченной государством на погашение долга по потребзаймам». 

Согласно отчету Нацбанка, за год рост выдачи потребзаймов составил 24,4%. На 1 января 2020 года долг населения перед БВУ по таким ссудам превышал 4,3 трлн тенге. «Хотя в рознице быстрее всего растут беззалоговые кредиты, мы не видим точек закредитованности, – отмечает исполнительный директор Первого кредитного бюро (ПКБ) Асем Нургалиева. – В сфере беззалогового потребительского кредитования 80% заемщиков имеют задолженность около 300 тыс. тенге. При этом средняя задолженность ниже двух среднемесячных зарплат (среднемесячная зарплата – 204 тыс. тенге в 2020 году)». По данным ПКБ, потребительские кредиты без залога и ипотека составляют 82% от всего розничного кредитного портфеля банков второго уровня. «Качество портфеля (на фоне роста ссудной задолженности) также улучшилось до 11,3% NPL. Это ниже показателя 2018 года на 2,8%», – говорит Нургалиева. 

Статистика регулятора показывает, что выдача беззалоговых потребкредитов начала расти до заявления президента о прощении долгов. 

 

0002_0.jpg

«Банкам необходимо совершенствовать систему оценки заемщиков при выдаче кредитов. Желательно было бы подключать к скоринговым системам государственные базы данных и систему кредитных бюро. Но самое главное – это финансовая грамотность населения. Люди должны брать кредиты осознанно и понимать, что все привлеченные займы они смогут вернуть без ущерба для своей семьи. Государство и наша ассоциация разрабатывают программу повышения финансовой грамотности населения», – сообщила первый зампредседателя совета Ассоциации финансистов Казахстана Ирина Кушнарева.

banner_wsj.gif

1582 просмотра

42500 теңгені кім ала алады?

Табысынан айырылып қалғандар egov порталы арқылы өзі өтініш бере алады

Фото: shutterstock.com

23 наурыз күні  төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысында Президент  төтенше жағдай кезінде табысынан айырылғандарға ең төменгі жалақы мөлшерінде, яғни 42500 теңге жәрдемақы төлеуді тапсырған болатын. 

«Карантин енгізілген соң тек Алматының өзінде кәсіпорындардың қызметкерлер саны 266 мың адамға қысқарады. Дәл осындай жағдай жеке кәсіпте де байқалды. Олардың 80 пайызы өз қызметтерін тоқтатты. Осылайша, алдын ала есептеулерге сәйкес, төтенше жағдай шамамен 500 мың азаматтың қаржылық жағдайына кері әсерін тигізді. Сондықтан төтенше жағдай кезінде табысынан айырылғандарға ең төменгі жалақы мөлшерінде, 42500 теңге жәрдемақы төлеуді тапсырамын», – деген еді Қ.Тоқаев.

Сонымен қатар мемлекет басшысы төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссияға жәрдемақы төлеудің тиімді және ашық тетігін әзірлеуді тағы тапсырған. Бұл ақша қиын кезде бар жыртықты жамамаса да, қалтаның түбі көрігенде талғажау етуге болар. Алайда осы ең төменгі айлық жалақы мөлшеріндегі қаржыны алудың жолын шенеуніктер әсте қиындатып жіберген-тұғын.

Бүгін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі осы 42,5 мың теңгені алудың шарттары біршама жеңілдеп, оны ала алатындардың тізімі кеңейгенін хабарлап отыр. Аталмыш қаржы міндетті әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетіндіктен, табысынан айырылып қалған азаматтардың соңғы 12 айда бір рет болсын осы қорға әлеуметтік аударым жасауы талап етіледі.

Соңғы өзгерістерге сәйкес, төлем алушылардың тізімі толықтырылған. Бұған дейін 42,5 мың теңгені алуға орта, шағын және микробизнес субъектілерінің қызметкерлері, жеке кәсіпкерлер, жеке практикамен айналысатын адамдар (нотаристар), бірыңғай жиынтық төлемді  (ЕСП) төлеушілер өтініш бере алатын. Енді олардың қатарына карантин енгізілген қалалардағы ірі бизнестің қызметкерлері мен  азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт бойынша табыс табатындар, өздері үшін салық агенттері міндетті зейнетақы жарналарын аударған жеке тұлғалар қосылған.

Екіншіден, басында табысынан айырылғанын растайтын құжат немесе ақысыз демалысқа кеткені жөніндегі бұйрықтың көшірмесі талап етілетін. Енді бұл талапты алып тастапты. Енді жұмыс беруші өз қызметкерлері үшін немесе  жеке кәсіпкерлер, бірыңғай жиынтық төлем төлейтіндер, келісім-шарт негізінде жұмыс істейтіндер egov порталы арқылы өтініш бере алады.

Сондай-ақ, қызметкер жұмыс берушіні күтпей-ақ өтінішті өзі бере алады. Өтініш «Электрондық үкімет» веб-порталында «Электрондық өтініш» сервисі арқылы, электронды форматта беріледі. Ол үшін электонды-цифрлы қолтаңба қажет. Карантин режимі енгізілуіне байланысты ЭЦП-ны да онлайн алуға болады.  

Үшіншіден, осы ақшаны алудың басты шарты – табысынан айырылған азамат соңғы 12 айда кемінде 1 рет әлеуметтік аударым жасауы тиіс. Бұған дейін әлеуметтік сақтандыру қорына кемі 3 ай ақша аударуы талап етіліп еді, оны 1 айға қысқартыпты. Сонымен қатар, әлеуметтік аударым немесе зейнетақы жарналарының бар-жоғын дәлелдеудің қажеті жоқ, оны  «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ автоматты түрде тексереді.

Ең ақыры, өтінішті қарау және әлеуметтік төлемді тағайындау уақыты 7 жұмыс күнінен 3 күнге дейін қысқартылған. 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif