Перейти к основному содержанию

387 просмотров

«Жасыл» жобаларды қаржыландыру: Қытай тәжірибесі мен БҰҰ-ның ғаламдық жоспары

Бұндай стратегияны Қазақстанда жүзеге асыруға не кедергі?

Фото: Shutterstock.com

Қөрші Қытайда мемлекет банктердің «жасыл» және энерготиімділікті арттыруға бағытталған жобаларды қаржыландыруына әкімшілік шаралармен ықпал етіп отыр.  

Қажетті қаражаттың қолжетімді болмауы – Қазақстандағы «жасыл» жобалардың жүзеге аспай, стартап күйінде қалуының негізгі себептерінің бірі. Ал жүзеге асқандарының өзі даму институттары бөлген қаржыны пайдаланады, ал банктен несие алса, оның пайыздық мөлшерлемесі міндетті түрде субсидияланады. 

Мәселен, қазіргі кезде БҰҰ Даму бағдарламасы гранттары негізінде қаржыландырылатын «Төмен көміртекті дамуға төзімді қала» бағдарламасы аясында энерготиімділік пен қуат үнемдеу бағытындағы жобаларды жүзеге асыруға алынған несиенің пайыздық мөлшерлемесін 10 пайызға арзандату үшін субсидия бөлінеді. Іс жүзінде инвесторлар банктердің қалыпты шарттары негізінде энергия тиімділігін арттыру жобаларына, әсіресе тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты дамыту мен тұрғын үйлердің жылу, су жүйесін жаңғырту жобаларына қатысуға құлықсыз.

БҰҰДБ энергия үнемдеу жобалары несиесінің пайыздық мөлшерлемесін субсидиялау бағдарламасы 2021 жылға дейін жалғасып, осы мақсатта $3 млн бөлінеді. БҰҰДБ жобаларының Қазақстандағы үйлестірушісі Александр Белыйдың айтуынша, бұл ақшаға Қазақстанның бүкіл тұрғын үй қорын жаңғырту мүмкін емес. Энергия тиімділігін арттыру бойынша жүзеге асырылған кейстер нарықта құрал-жабрықтар мен технология сатып қана емес, оларға әрі қарай да қызмет көрсетіп, ақша табатын энергосервистік компаниялардың пайда болуына ышпал етуі қажет. 

Энергосервистік компанияның жұмыс үлгісі мынандай: тұрғын үй немесе өндірістік нысанды жаңғыртуға қазір ақша салып, кейінгі жылдары пайдалануға кететін шығынның қысқаруы есебінен қаржысын қайтарып алады.

Қазақстанда осы саладағы компаниялардың қатары көбеюі үшін, БҰҰДБ банктерге бұндай борышкерлерді жалпыға бірдей талаптар негізінде болмайтынын түсіндіріп бағуда. «Қазақстан банктері осындай жобаларға енді-енді бой үйретіп келеді және бұл жобалар бойынша шешім қабылдау үшін біршама дайындықтан өтуі қажет. Біз қазір инвесторлар мен банктер үшін осы жобаларды алға жылжытуды үйрететін тренинг өткізуге ден қойдық», – дейді БҰҰДБ үйлестірушісі.

Цинхуа университетінің «Жасыл қаржыны зерттеу» орталығының директоры Ма Джун Қытайда жасыл жобаларды несиелеу мәселесі мемлекеттік тұрғыда реттелетінін айтады: «Біздің Орталық банк тоқсан сайын банктердің «жасыл» жобаларды қаржыландыру туралы есеп беруін талап етеді. Сонымен қатар, банктер өздері қаржыландырған жобаларды жүзеге асырудың экологиялық және экономикалық әсері туралы есеп-қисабын да ұсынуға міндетті. Осылайша, олар қаржыландырған жобалардың нәтижесін тек ақша бөлу кезеңінде ғана емес, жүзеге асырылу кезеңінде де жақсы білуі тиіс».

Сарапшының айтуынша, қазіргі кезде «жасыл» жобаларды қаржыландыру –банктің жай-күйін бағалайтын өлшемнің бірі: банк қаншалықты «жасыл» жобаларды қаржыландырса, оның рейтингі соғұрлым жоғары және мемлекеттен алатын қарызының пайыздық мөлшерлемесі төмен болады.

Сонымен қатар, «қоңыр» экономиканың экологияға зиянды салаларын несиелеу де реттеліп отырады.  Көміртегі шығару деңгейі жоғары секторлардың тізіміне кіргендерді қаржыландыру көлеміне де, банк портфеліндегі осындай қарыздардың үлесіне де шектеу қойылады. «Жыл сайын бұл лимит азайып келеді, ал осы талаптарға мойынсұнбағандарды айыппұл күтіп тұр, сондықтан бұл жобаларды белгіленген лимиттен асыра қаржыландырудың еш мәні жоқ. Көмір электр стансасының құрылысын қаржыландыратын банк мемлекет үшін ғана жұмыс істейтін болады», – деп түсіндіреді Джун. –Нәтижесінде банктер жасыл жобаларға өздері көңіл аударып, соларға арналған жаңа өнім әзірлейді. Шын мәнінде банктердің осы салаға тұтынушылық несие деңгейінде де бейімделуден басқа амалы жоқ. Мысалы, «жасыл» тоңазытқышқа берілген несиенің шарттары қарапайым тоңазытқыштікінен тиімдірек болуы тиіс».

Бүкіл әлем «айдаһардың» жолымен жүреді

БҰҰ 22 қыркүйек күні әлемнің 126 банкімен жауапкершілікті банкинг қағидаттарын қалыптастыратын келісімге қол қоймақ. БҰҰДБ қоршаған орта жөніндегі қаржылық бастамасының үйлестірушісі Юки Ясуи бұл құжатта жасыл қаржыландыру туралы да айтылған дейді.

«Біз жауапкершілігі жоғары банкинг мәдениетін қалыптастырғымыз келеді. Алғашқы қағидаттар пакетіне бүкіл әлемнің қаржы активтерінің үштен бір бөлігін шоғырландырған банктер қол қоймақ. Бұл – Қытай, Америка, Еуропа мен Азияның ірі банктерінің басын қосатын алып қауымдастық»,– деп атап өтті Ясуи. 

БҰҰДБ сарапшысының пайымдауынша, «жасыл» экономиканы қаржылай қолдауды дамытуда айтарлықтай жетістіктерге жеткен Қытайдың үлгісі ынталандырады және «жасыл» несиелеуді дамытудың ғаламдық тәсілінің түпнегізіне айнала алады. 

Банктердің «жасыл» жаққа бет бұруын ынталандыратын шаралардың бірі – халықаралық қаржы көздеріне қол жеткізу. «АДБ  және ЕДҚБ сияқты халықаралық институттар белгілі бір елдегі банк қызметінің «жасыл» бөлігіне қызығушылық танытады, ал алдағы уақытта  халықаралық қаржыға қол жетімділік банк портфелінің «жасыл»  бөлігіне тікелей байланысты болады»,– деп түйіндейді Ясуи.

3013 просмотров

Что будет в Казахстане с онлайн-кредитами

До 1 июля оказывающие такие услуги организации должны пройти перерегистрацию

Фото: Shutterstock.com

Кредитные финтех-платформы являются головной болью для регуляторов во всем мире. В некоторых странах они просто запрещены. Все дело в доступности таких займов: в интернете сложнее установить подлинную личность заемщика, кроме того, не все люди, получающие такие ссуды, готовы выплачивать их. Также считается, что инструменты финтех-платформ несовершенны и уязвимы перед кибер­угрозами. 

С 2015 года отрасль компаний, выдающих финтех-займы в Казахстане, сотрясали скандалы: то и дело в прессе появлялась информация о драконовских ставках, которые иногда достигали 1000% годовых. Тогда местный рынок кредитных финтех-платформ условно разделился на «плохих» и «хороших» игроков. Первые были представлены компаниями, чьи корни уходили в отдельные страны СНГ (выдавали ссуды под 1000%), а вторые – отечественные стартапы (стоимость займов – от 350 до 500%). Они-то, по информации «Курсива», и обратились в Национальный банк за помощью: бизнесмены хотели очистить рынок от компаний, портящих репутацию новой отрасли. Регулятор для начала провел через парламент поправки, которыми в 2019 году был введен лимит на стоимость финтех-ссуд в 100% годовых. С января текущего года стартовал второй этап реформы кредитных платформ. 

Залей капитал

В течение первой половины 2020 года все компании, выдающие онлайн-займы в Казахстане, обязаны пройти учетную регистрацию в Агентстве по регулированию и развитию финансового рынка (АРРФР). «До 1 июля эти организации могут работать в рамках старого законодательства. Шесть месяцев – это переходный период, за это время они должны пройти перерегистрацию в качестве микрофинансовых организаций (МФО)», – рассказал «Курсиву» директор департамента методологии и регулирования финансовых организаций АРРФР Даурен Салимбаев.

Перерегистрация означает в том числе пополнение уставного капитала кредитных финтех-платформ до 50 млн тенге к 1 июля 2020 года. Спустя год этот показатель должен составлять уже 70 млн тенге, спустя два года (к 1 июля 2022 года) – 100 млн тенге. «Установлены небольшие требования к капиталу, такие же, как у МФО, – подчеркнул Салимбаев. – Это некритичные суммы. Например, требования к собственному капиталу банков составляют 10 млрд тенге. Собственный капитал необходим для того, чтобы выполнять требования регулятора: им (финтех-кредиторам. – «Курсив») необходимо наладить внутренние процессы, работу с кредитными бюро. Мы полагаем, что на рынке может произойти некая консолидация небольшой части кредитных организаций».

Не исключено, что, повышая порог участия в сегменте финтех-кредитования, регулятор хочет избавить рынок от игроков, которые заинтересованы только в сиюминутной выгоде, но не в инвестициях в Казахстан. Ведь главное для финагентства – вывести все компании из серой зоны и сделать их деятельность абсолютно прозрачной.

 

карта_3.gif

Не ограничениями едиными

Также с 1 июля будет значительно снижена предельная ставка вознаграждения по финтех-кредитам. Сейчас максимальная эффективная ставка составляет 100% годовых, с 1 июля она не должна будет превышать 56%. Если человек берет финтех-кредит сроком до 45 дней на сумму до 50 МРП (132 тыс. тенге), то для таких займов предельный размер вознаграждения будет составлять 30%, сообщил Салимбаев.

До выдачи финтех-кредита платформы будут обязаны самостоятельно рассчитать долговую нагрузку заемщика – подобно тому, как сейчас это делают скоринговые системы банков. По закону на погашение всех кредитов может направляться не более 50% доходов потенциального заемщика. Если человек тратит больше 50%, то в получении новой ссуды ему должно быть отказано. Информация обо всех действующих и прошлых займах содержится в кредитных бюро. «Точных данных о количестве и кредитном портфеле таких компаний нет, так как продолжается процесс их учетной регистрации в агентстве. По нашим данным, не менее 20–50 таких компаний работают в Казахстане», – рассказал Салимбаев.

Изменения в регулировании не исчерпываются только ограничительными мерами. В частности, законом увеличен максимальный размер финтех-кредитов с 8 тыс. до 20 тыс. МРП (то есть с 21 млн до 53 млн тенге). «Предложенные подходы в регулировании согласованы с участниками рынка. Это позволит повысить прозрачность такого кредитования, устранить имеющиеся дисбалансы в регулировании различных сегментов и, главное, обеспечить защиту прав и интересов граждан», – резюмировал Даурен Салимбаев.

«Курсив» обратился за комментариями к крупнейшим кредитным финтех-компаниям и в Казахстанскую ассоциацию ФинТех. Однако участники рынка предпочли воздержаться от обсуждения новых правил до тех пор, пока финагентство не разработает пруденциальные нормативы и подзаконные акты.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif