Перейти к основному содержанию

2606 просмотров

Брокеры в Казахстане не могут стать полноценными участниками валютного рынка

Почему так происходит

Фото: Shutterstock.com

Позитивные ожидания брокеров, связанные с их допуском к валютным торгам на бирже, не оправдались. Установленные на практике рамки не позволяют им стать полноценными участниками валютного рынка.

Осуществлять конверсионные операции на KASE брокеры начали в марте этого года, предварительно оформив соответствующую лицензию. Для брокеров этот рынок привлекателен как возможностью проводить сделки по распоряжению своих клиентов (например, желающих купить валюту для приобретения долларовых ценных бумаг), так и возможностью менять валютную позицию в собственных интересах. Раньше посредниками в таких операциях выступали банки, и это приводило к удорожанию сделок. 

«Банки продают своим клиентам валюту с маржой от 1 до 2 тенге – это огромный спред и легкие деньги. Представьте: если мой клиент покупает $100 тыс., чтобы приобрести акции, то он фактически садит себе в убыток сразу от 100 тыс. до 200 тыс. тенге. И еще столько же, если затем решит выйти из акций и вновь купить тенге. То есть на двух сделках клиент теряет 200–400 тыс. тенге. А теперь представьте, сколько теряют юрлица, чей бизнес связан с экспортом или импортом. В масштабе страны это огромные потери для экономики», – констатирует глава трейдинга CAIFC INVESTMENT GROUP Даурен Бадаев.

…да забыли про овраги

Предполагалось, что прямой выход на валютные торги существенно сократит расходы брокеров и их клиентов, что придаст дополнительный импульс развитию фондового рынка. Кроме того, допуск к торгам новых игроков должен был усилить конкуренцию, отчего конечный покупатель валюты (или ее продавец) всегда выигрывает. «Монополия банков на этом рынке исчезнет. Спред будет сокращаться, потому что у клиентов появится альтернатива обратиться или в банк, или к брокеру, если он даст лучшие условия. А для брокеров участие в валютных торгах станет дополнительным источником доходов. Так же как и банки, они смогут зарабатывать на спреде или на комиссиях», – делился ранее ожиданиями с «Курсивом» один из трейдеров.

Однако на практике надежды брокеров не оправдались: установленные для них правила игры не позволяют им конкурировать с банками. Побеседовав с инвестбанкирами, «Курсив» определил наиболее болезненные ограничения, из-за которых конвертация валют через брокеров теряет смысл. Большинство участников рынка от официальных комментариев воздержались, но некоторые бизнесмены согласились поделиться мнением инкогнито.

Самая главная проблема – брокерам разрешено совершать валютообменные сделки только в интересах физлиц, для юридических лиц эта услуга недоступна. То есть от подавляющей части клиентов (если подразумевать именно объем операций) брокеры сегодня просто отрезаны. Более того, у них нет права конвертировать валюту для себя. Второй по важности барьер – отсутствие доступа к операциям валютного свопа. Третий – ограничение по сумме: не более $100 тыс. на одного клиента в день (нетто-покупка). Четвертый – расчеты по торгам производятся на условиях предварительной поставки продаваемой и оплаты покупаемой валюты.

Время – деньги

Отдельно брокеры говорят о неприемлемо длинном сроке конвертации для клиента, который составляет 4–5 рабочих дней. Такой режим расчетов складывается в результате других ограничений и особенностей регулирования брокерского бизнеса. В отличие от брокера банк осуществляет конвертацию практически мгновенно: он передает клиенту валюту из собственных средств, получает от клиента валюту продажи, покупает валюту на бирже в режиме Т+1 для собственной позиции, при этом перекрывает свои риски на рынке валютного свопа. В итоге банк зарабатывает комиссию и спред между ценой покупки валюты на бирже и ценой продажи клиенту, при этом захеджировав свои риски.

«У брокеров из всего перечисленного есть только возможность купить для клиента валюту в режиме Т+1, которую клиент получит лишь на четвертый или пятый день после заключения сделки. Понятно, что за такой срок может быть упущено много торговых возможностей. При этом чаще всего курс для клиента получается выгоднее банковского: брокер зарабатывает только комиссию, так как является лишь посредником между клиентом и валютным рынком, в то время как банк в данном случае является дилером валюты», – рассказал «Курсиву» один из брокеров.

По мнению другого проф­участника, предлагаемый брокерами более выгодный курс не перевешивает те риски, которые берет на себя клиент: «Людям неудобны расчеты в режиме Т+4. В обменнике или банке мне обменяют сразу. Брокер даст мне курс лучше на текущий момент, но искомую валюту я получу через четыре рабочих дня. За это время курс может значительно измениться, и выгода, которую я надеялся получить, становится вовсе не очевидной».

Неравноценные условия работы на валютном рынке для БВУ и брокерских компаний выстроены с тем, чтобы защитить прибыльные валютные операции банков, считает Даурен Бадаев.

«По сути, доступ к валютным торгам получается номинальным. Существующие ограничения делают брокерские операции на этом рынке совершенно неудобными и нерентабельными», – отмечает директор департамента казначейства АО «Фридом Финанс» Асхат Ержанов.

«Наша компания не получала данную лицензию (на организацию обменных операций с безналичной иностранной валютой. – «Курсив»), так как посчитала нерентабельным этот сегмент при существующих требованиях организатора торгов», – сообщили в BCC Invest.

«Регулятор боится давать полноценный допуск брокерам. Легче контролировать 25 игроков, чем 50. Дали доступ для вида – показать, что есть рынок», – сетует брокер, пожелавший остаться неназванным.

Как у них 

В соседней России этот рынок работает по-настоящему. Как сообщили «Курсиву» в пресс-службе Московской биржи, возможность подключать клиентов (физических и юридических лиц) к валютным торгам российские брокеры получили еще в 2011 году. На текущий момент физлицам доступны конверсионные сделки (спот) с частичным обеспечением и расчетами «сегодня» или «завтра» с минимальным лотом в 1 тыс. единиц валюты. Юрлицам на тех же условиях доступны и валютные свопы. Лимитов по объему операций нет.

«Количество зарегистрированных счетов на валютном рынке сегодня превышает 3,4 млн, из них 96% – физлица. Их доля в обороте спот-рынка валюты с начала года составила 6,6%, или свыше 2,5 трлн рублей. Что касается юрлиц, то в одном только августе они совершили сделки на валютном рынке почти на $1,2 млрд», – проинформировала Московская биржа.

Казахстанским властям ничто не мешает создать для бизнеса и граждан похожие условия, считают местные профучастники.

«Скорее всего, это вопрос к регулятору, – говорит Бадаев. – Биржа лишь проводник между покупателем и продавцом, все законы издает Нацбанк. С другой стороны, биржа, чьей ключевой задачей является обеспечение правильного функционирования организованного рынка для всех его участников (и где брокеры выступают такими же клиентами биржи, что и банки), могла бы активнее предлагать регулятору равнозначные условия работы для всех своих клиентов. Но учитывая, что главным акционером биржи является Нацбанк, образуется своего рода замкнутый круг».

«Многие ограничения исходят из норм валютного регулирования, а также нормативных правовых актов (НПА) Нацбанка в отношении брокерско-дилерской деятельности. Биржа в данном случае регулирует только доступ к рынку свопов, а также принимает решение по размеру депонирования счета для совершения сделки. Поэтому вопрос о смягчении регулирования стоит задать скорее правительству и Нацбанку», – рассуждает Ержанов.

Подвижки возможны

При принятии в 2018 году поправок в законодательство, позволяющих брокерам стать участниками валютного рынка, Нацбанк говорил о поэтапном расширении услуг и возможностей брокеров, напоминает управляющий директор Ассоциа­ции финансистов Казахстана (АФК) Ерлан Бурабаев. На первом этапе, по его словам, речь шла именно о подключении клиентов-физлиц с ограничением суммы до $100 тыс. На эти ограничения наложились требования биржи, такие как преддепонирование и другие.

«Конечно, в этих условиях брокеры не могут быть конкурентоспособными. Им проще обращаться в банки за разовыми операциями по конвертации для своих клиентов», – констатирует собеседник, добавляя, что, помимо упомянутых ограничений брокер не может осуществлять валютные операции на международных рынках, на внебиржевом валютном рынке, операции для юрлиц, на собственные средства и активы, находящиеся под управлением. 

Впрочем, обнадежил Бурабаев, на площадке АФК с самого начала ведется диалог по поводу смягчения условий для брокеров и приближения их к банковским. По его информации, в ходе проведенных обсуждений Нацбанк согласился с предложениями рынка. Соответствующий пакет поправок в НПА, расширяющих возможности брокеров на валютном рынке, сейчас находится на согласовании в Минюсте.

«Биржа также выразила готовность пойти навстречу брокерам. Положительное решение данного вопроса зависит от скорости рассмотрения в Минюсте. Мы ожидаем, что поправки будут приняты до конца сентября или в начале октября», – сообщил управляющий директор АФК. 

Полноценный доступ брокеров к валютным торгам сделает этот рынок более конкурентным и ликвидным, процесс курсообразования станет более транспарентным и понятным, отчего выиграют конечные потребители и финансовая система в целом, убежден Асхат Ержанов.

«В мире уже нет таких диких спредов в курсах валют (как в Казахстане. – «Курсив»). Дайте брокерам равные условия работы, и мы сократим этот спред, выведем заявки от клиентов прямо на биржу, не будет сделок OTC (вне биржи), клиент будет платить только минимальную комиссию», – заверил Даурен Бадаев.

banner_wsj.gif

7487 просмотров

42 500 теңгені алуға байланысты түйткілді сауалдардың жауабын оқыңыз

Заңгер Гүлмира Қарасай сұхбат берді

Фото: жеке мұрағатынан

Қазақстанда төтенше жағдай (ТЖ) жарияланып, Нұр-Сұлтан, Алматы, Атырау, Қарағанды, Теміртау, Шахтинск, Саран, Абай, Ақтау қалаларының және Ақмола, Ақтөбе облыстарының карантинге жабылуы – бірқатар азаматтардың жұмыстан қысқаруына әкеліп соқты. Осыған байланысты президент Қасым-Жомарт Тоқаев ТЖ кезінде табысынан айырылғандарға 42 500 теңге көлемінде (еліміздегі минималды жалақы) жәрдемақы төлеуді тапсырған. Алайда осы жәрдемақыны алуға байланысты халық арасында көптеген түсінбеушілік туындап жатыр. Сол орайда белгілі заңгермен пікірлесіп, түйткілді сұрақтарға жауап алдық. 

– 42 500 теңге әлеуметтік төлем алатын азаматтар санаты кеңейтілді. Соңғы өзгеріс бойынша бұл көмекті кімдер ала алады? Ал кімдер алмайды?

– Бірінші кезекте, бұл көмекті кіші, орта және микро бизнестің жұмыссыз қалған жұмысшылары, карантин енгізілген аймақтардағы ірі кәсіпорындардың қысқартылған, жұмыстан босатылған және ақысыз демалыстағы азаматтары алады. Алайда бұл ереже барлық аймақтағы емес, тек карантин енгізілген аймақтардағы (облыс, қала, аудан) орналасқан ірі кәсіпорындарға байланысты. Карантин жоқ өңірлердегі ірі кәсіпорын жұмысшыларына бұл көмек төленбейді. Көмекті алатын азаматтар қатарында – ИП (жеке кәсіпкер) ретінде тіркелгендер және ИП болып тіркелмей-ақ өз-өзін жұмыспен қамтамасыз етіп бірыңғай жиынтық төлем (БЖТ - ЕСП) төлеп отырғандар, жеке практикамен айналысатын адвокат, нотариус, медиаторлар, азаматтық-құқықтық келісімшарт бойынша табыс тауып отырғандар бар. Жалпы, төтенше жағдайға байланысты жұмысы тоқтап қалған барлық азаматтар бұл көмекті алуға толық құқылы. Бұл ретте, ақысыз демалысқа кеткен азаматтардың тізімін жұмыс беруші өкілетті органға (Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі) жібереді. Сосын барып аталған орган жәрдемақы тағайындайды. Егер «жұмыс уақытша тоқтатылды» деген бұйрық шықса, онда 42 500 теңгені жұмыс беруші төлейді. 

– Аймақтарда қол жұмысымен айналысатын, бірақ ол қызметін ешқандай құжат түрінде заңдастырмаған азаматтар бар. Олар бұл әлеуметтік төлемнен үміттене ала ма?

– Егер ресми жұмысы жоқ болса, онда соңғы 12 ай ішінде жасаған (кемі 1 мәрте) әлеуметтік төлемі болуы тиіс. Жалпы, соңғы 12 ай ішінде әлеуметтік төлем жасау – 42 500 теңгені алудан үміттенген барша азамат үшін міндетті шарт. Адам еңбек шартымен, не жеке кәсіпкер ретінде жұмыс істеген кезінде, не жеке практикамен жұмыс атқарғанда – міндетті зейнетақы жарнасын және әлеуметтік аударым төлейді. Егер осы талапқа сай болса, онда әуелі egov.kz порталы арқылы онлайн түрде электронды-цифрлы қолтаңба алып, тіркеліп, әлеуметтік төлем алуға өтініш жібере алады. Әлеуметтік аударым дегеніміз – мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына (МӘСҚ) аударылатын міндетті төлемдер. Яғни, жалдамалы жұмысшылар да, өзін-өзі жұмыспен қамтып отырғандар да, елімізде тұрақты табыс тауып отырған шетелдік және азаматтығы жоқ тұлғалар да МӘСҚ аясында сақтандырылуы тиіс. Әлеуметтік аударым жасаған адам кейін мемлекеттен әлеуметтік төлем ала алады. Ереже бойынша, сіз бір қиын жағдайға ұшырасаңыз, сол әлеуметтік сақтандыру қорындағы ақшаңыз сізге көмек болып келеді. Ал қазіргі ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙ – баршамызға қиындық болып тиіп отырғаны белгілі. Әу баста бұл төлемді алатын азаматтардан: 
- табысынан айырылғанын растайтын құжат; 
- ақысыз демалысқа кеткені жөніндегі бұйрықтың көшірмесі; 
- әлеуметтік аударым немесе зейнетақы жарнасының бар-жоғын дәлелдейтін қағаз талап етілген. Кейіннен бұл шарттар алынып тасталды. Мемлекет сіздің өтінішіңізді 3 күн ішінде қарайды. Менің ойымша, бұл анықтаманың бәрі қажет етілмесе, мемлекет осы көмекке мұқтаж азаматтарды қаншалықты әділетті анықтай алады деген сұрақ туындайды. Енді бұл орайда мен осы көмектен үміттенген барлық азаматтарды egov порталы арқылы өтініш жіберіп көруге шақырамын. Ешқандай еңбек шартынсыз, келісімшартсыз қол жұмысымен, фрилансерлікпен айналысып жүрген азаматтар egov-та жұмыссыз ретінде тіркеліп, егер соңғы 12 айдың ішінде кемі 1 рет әлеуметтік аударым жасаған болса, 42 500 теңге алуға өтініш бере алады. 

– Дәл қазірге дейін әлеуметтік аударым жасамаған, бірақ осы көмекті алу үшін шұғыл түрде сол төлемді жасағысы келгендер үлгере ала ма?

– Төтенше жағдай енгізілгенге дейінгі соңғы 12 айда әлеуметтік аударым жасалуы тиіс. Негізі зейнетақы жарнасы және әлеуметтік аударымды кешіктіріп те төлеуге болатын жағдайлар кездеседі. Соның өзінде ол қаңтар немесе ақпан айларына есептеліп түсуі тиіс. Әрі кешіктірген сайын өсетін өсімпұлы да бар. Ол тек әр айдың 25-іне дейін төленуі тиіс. Заң бойынша, қаңтар айының барлық аударымдары ақпан айының 25-іне дейін өтуі тиіс.  Демек, ақпан айына есептету үшін наурыздың 25-іне дейін төлеп үлгеру керек еді. Негізі әлеуметтік аударымды жасау – жұмыс берушінің міндетіне жатады. Бірақ әлеуметтік аударымды әркім өзіне де жасай алады, егер бірыңғай жиынтық төлем (БЖТ - ЕСП) жасап отырса. Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қаласының азаматтары үшін ай сайынғы БЖТ көлемі – 1 АЕК (2651 теңге), ал басқа өңір тұрғындары үшін – 0,5 АЕК. Бірыңғай жиынтық төлем жасайтындар – бала күтуші, сантехник, электрик, массажист, шаштараз сияқты жұмыспен айналысатын азаматтар. Нәтижесінде олар өздігінен әлеуметтік аударым жасай алады. 

– Қазір атаулы әлеуметтік көмекті (АӘК) алып отырған отбасылар 42 500 теңгені де алуға құқылы ма?

– АӘК алып отырғандар соңғы 12 айдың бірінде әлеуметтік аударым жасаған болса онда әрине, тапсырып көруге болады. АӘК алғандар 42 500 теңгені алмайды деген сөз жоқ. Бірақ ешқандай табысы жоқ, сондықтан жыл бойы ешқандай әлеуметтік аударым жасамаған, сол себепті АӘК алып отырған болса, онда олар ала алмайды. 

– Алдағы сәуір, мамыр, маусым айларында декретке шығатын келіншектер осы әлеуметтік көмекке алуға өтініш жіберсе мақұлдана ма? Мақұлданған күнде мұның кейінгі декреттік төлемін алуына зияны тимей ме?

– Бұл әлеуметтік көмек қой. Сондықтан шартқа сай келген (соңғы 12 айда кемі 1 рет әлеуметтік аударым жасау) кез-келген азамат алады. Декреттік төлемақы бөлек есептелетіндіктен, оған әсер етпейді. Ал қазір баламен декреттік демалыста отырған әйелдер ала алмауы мүмкін. Мәселен, олар былтыр жазда декретке шықты делік, ал соған дейінгі жасаған әлеуметтік аударымы оның декреттік төлемақысына есептеліп жіберіліп, 42 500 теңге берілмеуі ықтимал. Десе де өтініш жіберіп көруге болады. Сондай-ақ отбасындағы ерлі-зайыптылардың екеуі де егер соңғы бір жылда бір әлеуметтік аударым жасағандары анық болса, онда осы әлеуметтік төлемге (42 500) өтініш жібере алады. 

– Біздің елде тұрып кәсіп ашқан, салық төлеп отырған өзге ел азаматтары бұл көмекті ала ма?

– ИП-ны тек біздің азаматтар ғана аша алады. Ал бірыңғай жиынтық төлем туралы жоғарыда айтып өттік. Ал ЖШС жұмысы тоқтап қалып жатса, онда ЖШС жұмысшылары да, басшылары да бұл көмекті ала алады. Сонымен қатар кез-келген азамат жұмыстан шығып қалған жағдайда жұмыссыз ретінде тіркелсе және соңғы жұмысында 6 айдан ұзақ уақыт істеген болса, онда оған жалақысының 40 пайызы көлемінде әлеуметтік төлем төленеді. Бұл - қазіргі төтенше жағдайға байланысты емес, бұрыннан келе жатқан ереже. Яғни, сіз бір жерде 6 айдан артық істедіңіз, сосын жұмыстан шықтыңыз ба (шығарып жіберді ме, әлде өз еркіңізбен кеттіңіз бе – маңызды емес) онда жұмыссыз ретінде тіркеліп, осындай әлеуметтік көмек алыңыз. 

banner_wsj.gif

drweb_ESS_kursiv.gif