Қай облыс тұрғындарының депозитте сақтаған қаржысы көп?

Олар ақшасын қай валютада сақтайды?

Фото: Shutterstock

Аймақ тұрғындарының екінші деңгейлі банктердегі депозитте сақтайтын қаржысы бойынша, Қарағанды облысы көш бастап тұр. Бұл – жарты миллиардтан аса қаражат. Ал халық саны тығыз оңтүстік облыс тұрғындарының жинағы бұдан әлдеқайда аз. 

Кімде қанша қаржы бар? 

Ұлттық банктің Қостанай облыстық бөлімі деректеріне сүйенсек, банктердегі депозиттердің жалпы көлемі мамырдағы жағдай бойынша, 10,3 трлн теңгені құраған. Бұған ағымдағы есепшоттар мен бейрезидеттердің есепшоттары кірмеген.

Осы қаражаттың 30 пайызға жуығы заңды тұлғаларға тиесілі. Ал 7,5 трлн теңге көлеміндегі негізгі бөлігі – халықтың жинағы.

Заңды және жеке тұлғалар жинағын аймақ бойынша қарастырса, Алматы қаласындағы банктерде 4,121 трлн теңге жинақталса, Нұр-Сұлтан тұрғындарының 2,3 трлн теңгесі сақтаулы. 

Облыстар арасында 610 млрд теңге жинақпен өндірістік Қарағанды көш бастап тұрса, екінші орында – 4444,4 млрд теңге жинақпен ШҚО келеді. 413 млрд теңге салыммен Қостанай облысы үштікті қорытындылап тұр. 

Депозитте сақталған ең аз қаржы оңтүстік облыстарға тиесілі. Айталық, Ұлттық банктің дерегі бойынша, Қызылорда облысындағы банктерде жинақталған салым көлемі 120,2 млрд теңгені құраған. Ал Түркістан облысындағы банктердегі жинақ көлемі 1 мамырда бар-жоғы 4 млрд теңгені құраған. Бұл әкімшілік-аймақтық өзгерістердің нәтижесінде, Шымкент  республикалық маңызы бар қала мәртебесін иеленіп, аймақ құрамынан шығуына байланысты. 

4574578745.jpg

Теңге ме, доллар ма?

Салымдардың құрылымына келер болсақ,  қазақстандықтар жинағын ұлттық валютада сақтағанды жөн көреді. 1 мамырдағы дерек бойынша, заңды және жеке тұлғалардың теңгемен жинақталған салым көлемі 5,7 трлн теңгені құраған. Бір жыл бұрын бұл сома 4 трлн теңгені құраған еді. Ал депозиттердің жалпы көлемі 2018 жылы 429 млрд теңгеге артық болған.
 
Бұл ретте долларсыздану үрдісіне заңды тұлғалар үлкен үлес қосты. Ұлттық банктің инфляциялық шолуында корпоративтік секторда шетелдік валютадағы депозиттердің жылыстауы орын алғаны жазылған. Тамыз айында заңды тұлғалардың салымы 30 пайызға төмендеген. Олар банктегі жедел депозитте шетел валютасымен 1,2 трлн теңге ұстаса, 1,8 млрд теңгесін қажет кезінде алу үшін ұстап отырған. Бұл уақытқа корпоративтік сектор долларының көлемі 39,5 пайызды құраған. Валюталық салымдардың жылыстауы жалпы депозит қорының 1,4 пайызға төмендеуіне ықпал етті. 

Биыл қаңтар айында регулятор депозиттік ұйымдарда жинақтардың өскенін байқаған, оған халықтың теңгедегі жинағының көбеюі әсер етіпті. Аймақ бойынша алып қарсақ, Алматының өзінде, шетелдік валютада сақталған салым көлемі теңгелік депозиттерден жоғары. (1,96 және 1,17 трлн теңге) Ал басқа қалаларда ұлттық валютамен сақталған депозиттердің саны басым. 

Ағымдағы жылдың 1 мамырында жеке тұлғалар салымының 4,1 триллионы – теңгеде, 3,4 трлн теңгесі шетелдік валютада сақталған. Сондай-ақ, қаржылық реттеушінің есебінде жеке тұлғаның салымы қаншалықты көп болған сайын, валюталық жинақтың үлесі үлкен екені айтылады. 

Әсіресе 500 млн теңгеден аса жинағы бар салымшылар конвертация жасауға құлықсыз. Ұлттық банктің инфляциялық шолуында сүйенсек, 1 ақпандағы жағдай бойынша, бұндай салымдардың 83 пайызы доллармен сақталған. 500 миллионнан аса қаржы жатқан депозиттердің саны – 903. 
 
Шолуда айтылғандай, 50 миллион теңгеден көп қаржы жинақталған 13 мың ірі депозитте банк салымдарының 38 пайызы, яғни 3 трлн теңгесі  шоғырланған. Бұл ретте жеке тұлғалардың 58,1 миллионға жуық есепшотында миллион теңгеге жетер-жетпес ақша жатқанын айта кету керек. Оның барлығын қосса, 1 триллион теңгеге де жетпейді. 

Ұлттық банк деректері бойынша, халықтың 1-3 миллион теңге аралығындағы жинағы әлдеқайда аз – 648 мың, ал 5-10 миллион теңге жинақталған депозиттердің саны – 160 мың. Жалпы 20 миллион теңгеге дейінгі депозиттер барлық есепшоттың 99,9 пайызын құрайды. Олардың басым бөлігі –теңгемен ашылған депозиттер. 

Қала мен облыс арасында Алматы мен Нұр-Сұлтан қалаларында жеке тұлғалардың салымдары көш бастап тұр. Одан кейін Қарағанды мен Шығыс Қазақстан және Қостанай облыстары тұр. 

Қайсысы тиімді?

Айта кету керек, депозиттердің 90% пайызы жедел салымдарда сақталады. Бұл өткен жылдың 1 қазанынан жинақтаушы, мерзімді немесе мерзімсіз депозит ашқан әрбір қазақстандық ақшаны сақтау мерзімі мен алу шарттарын өзі анықтауымен байланысты болуы мүмкін. Ең тиімдісі – жылдық тиімді сыйақысы 12-13,5 пайызды құрайтын жинақтаушы депозит. Салымшы жинақтаушы депозит ашып, жинақтау мерзімінде ақша шешсе де, ең жоғары сыйақы алады. 

Салымның өзге түрлері бойынша сыйақы –10,5 және 12,5 пайыз аралығында. 1 маусымнан бастап валютадағы салымдар теңгедегі салымдар сияқты мерзімді, мерзімсіз және жинақ депозиттер болып топтастырылатын болады. Шетел валютасындағы мерзімі 12 ай және одан жоғары жинақ және мерзімді депозиттер бойынша максималды мөлшерлемелер 2%-ға тең болады. Ал қайтарып алынатын салымдар, сонымен қатар 12-ға дейінгі мерзімді және жинақ салымдар бойынша шекті мөлшерлемелер 1% деңгейінде сақталады.

Дегенмен, маусымның басында депозиттен ақшасын алып немесе оны теңгеден валютаға ауыстырғысы келгендердің ұзын-сонар кезегі қалыптасқаны белгілі. Оның басты себебі – валюталық нарықтағы өзгерістер еді.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

Какие цифровые тренды есть в банковской системе Казахстана

Мнение первого заместителя председателя правления Halyk Bank Антона Мусина

Фото: Shutterstock.com

Когда мы говорим о цифровизации, надо понимать, что банковский сектор Казахстана находится в более выгодном положении, чем финансовый рынок развитых стран. У нас нет старых IT-систем, устоявшихся привычек и поставщиков, от которых сложно избавиться. Цифровым финансовым технологиям страны не больше 20 лет, и нам это на руку. 

Очевидный цифровой тренд банковской системы, который нельзя не замечать, – это движение в направлении Open Banking. Уточню, Open Banking – это комплекс решений и процессов, позволяющих банкам надежно обмениваться финансовой информацией и услугами в электронном виде и с разрешения клиентов. Открывая доступ к своим данным и продуктам через прикладной программный интерфейс (API), банк позволяет сторонним разработчикам эффективно интегрировать банковские услуги с финансовыми и нефинансовыми приложениями и сервисами. А уже при взаимодействии потребителей появляются дополнительные возможности, при этом открытая экономика Open Banking позволяет получить новое качество финансовых услуг.

В Европе Open Banking внед­ряется в соответствии с требованиями регулятора (в частности, европейская директива PSD2), в нашей стране вопрос об открытом банкинге пока носит лишь рекомендательный характер. Отдельно стоит отметить, что и в мире, и в Казахстане ключевая сложность с внедрением тренда Open Banking связана с монетизацией. 

Например, в последнем отчете консалтинговой компании McKinsey «Next Generation Technology transformation in Financial Services» говорится, что в среднем в мире 2% API являются полноценно публичными интерфейсами и 7% – парт­нерскими. Все остальные API используются только для задач внутренней интеграции, и, я полагаю, Казахстан в этом смысле повторяет эту тенденцию.

Грубо говоря, мы пытаемся играть на новом цифровом поле, но пока не очень понимаем, как на этом зарабатывать. В любом случае в ближайшее время мы увидим реализацию очень интересных проектов в этой сфере как в Казахстане, так и во всем мире.

Еще одно поле, которое наша страна продолжает осваивать, – это создание собственных развитых платежных систем. Например, в государствах ЕС локальные карточные системы работают на рынке уже более 10 лет, в соседней России несколько лет назад создали как национальную систему платежных карт – «МИР», так и систему быстрых платежей – «СБП». Это достаточно успешные проекты, имеющие существенное положительное влияние на финансовый рынок.

По этому же пути движется Казахстан. Так, Нацбанк, например, выстроил собственную инфраструктуру и пытается развивать мгновенные платежи, другие локальные игроки также создают собственные системы. С рыночной точки зрения такие проекты в первую очередь сильно влияют на повышение конкуренции игроков в этой сфере и давят еще больше на их классические комиссионные доходы, снижая их до минимума. При этом банки пытаются искать другие способы компенсации потерь, стараясь сохранить обороты классического платежного бизнеса.

Кстати, данный тренд становится особенно актуальным в условиях пандемии. В последнем отчете компании Accenture «10 ways COVID-19 impacting payments» отмечается, что объемы платежных транзакций существенно снизились на всех рынках. Например, в Великобритании более чем на 50% упал объем транзакций в розничной торговле, на 78% – в туризме. Происходит смещение объема платежей в электронную торговлю, но даже там аналитики ждут замедления по разным причинам, например из-за ограничений физических цепочек поставок товаров, пострадавших в кризис. 

Платежные системы и банки реагируют изменением своей тарифной политики и предложением новых платежных сервисов на рынке, направленных на поддержку электронной торговли или, например, на разработку сервисов по распределению помощи государства населению. Казахстан во многом повторяет глобальные тенденции. В области развития собственных платежных систем, несмотря на возможные риски для существующих бизнес-моделей, победят игроки с продуманным планом действий, не боящиеся происходящих изменений и пытающиеся реализовать новые возможности. 

Готовы ли банки к цифровой революции

Если честно, я в слово «революция» не сильно верю. Финансовые институты развиваются эволюционно. До сих пор розничные банки сильно завязаны на клиентское поведение, так как очень большое количество людей все равно предпочтет физический контакт: им важно приходить в отделение. Поэтому я не верю в концепцию чисто цифрового банка как работающую бизнес-модель для всех, хотя такие банки существуют и многие из них – достаточно успешно (здесь лидирует Юго-Восточная Азия, есть как минимум один прекрасный пример в России и несколько успешных стартап-проектов в Европе). Тем не менее банки большинства стран мира не отказываются от собственных сетей, поэтому я не думаю, что в Казахстане ситуация развернется иным образом. 

Подчеркну, цифровизация не съест традиционный банкинг, скорее будет какая-то коллаборация продуктов: банки еще больше пойдут в отрасли высоких технологий, а технологичные компании зайдут глубже в финансовые сервисы. При этом мы и наши коллеги готовы эволю­ционировать, ведь по сравнению с другими отраслями в цифровые технологии банкиры вкладывают куда больше средств, энергии и человеческих ресурсов.

Читайте "Курсив" там, где вам удобно. Самые актуальные новости из делового мира в Facebook, Telegram и Яндекс.Дзен

banner_wsj.gif

 

#Коронавирус в Казахстане

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Читайте свежий номер

qazexpocongresskz.jpg