Перейти к основному содержанию

1 просмотр

Ұлттық банк валютаны елде ұстап қалу үшін не істейді?

Реттеуші 1 шілдеден банктерге арналған жаңа құрал енгізуге уәде берді

Валюталық активтерді елде сақтауды ынталандыру үшін 1 шілдеден жаңа құрал енгізілмек: Ұлттық банк екінші деңгейлі банктерге арналған валюталық депозит ұсынады. ҰБ төрағасы Ерболат Досаев 11 маусымда өткен үкімет отырысында бұндай депозиттерді сақтау мерзімі – 1 ай, пайыздық мөлшерлемесі 0,5% болады деп атап өткен еді. 

Қаржыгерлер бірнеше жылдан бері табыстарын кем алып жүргендерін айтып, шағымданып келеді. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, ЕДБ қаржысының бір бөлігін Ұлттық банктің арнайы есепшотында ұстауға міндетті. «НСФР»  мен «КВА» коэфиценттері жан-жақтан басып тұрған екінші деңгейлі банктер шығынға батып, табыстарының бір бөлігінен айырылуда, өйткені валюталық автивтердің бір бөлігін жұмыс істеткізбей, бекер ұстап отыруға мәжбүр», – деп нақтылады ВТБ Банкі басқарма төрағасының орынбасары Юрий Миронов

Десе де, қаржыгерлерге ақшасын бақылаушы органда сақтау міндетті де емес, оның орнына жергілікті өндіріске сала алады. «Шетелдік валютаға орналастыруға болатын актив көп болса, бұл шаруаның ешбір қиындығы болмас еді. Бұндай несиелердің негізгі тұтынушылары – экспортқа тауар шығаратын компаниялар. Алайда олар қазақстандық банктердегі бұл ақшаны қарызға алуға асығар емес»,– деп пайымдайды ALPHALUX Consulting компаниясының сарапшысы Сергей Полыгалов.

Өйткені шетелдік қаржы ұйымдары ұсынатын қарыздың пайыздық мөлшерлемесі қазақстандық банктерден біршама төмен.

Қазақстанда заңды тұлғаларға доллармен берілетін несиенің құны 5,5-6,7 пайыз аралығында болса, шетелдік банктерде орташа мөлшерлеме 1,5-2 пайызды құрайды. Қаржыгерлердің айтуынша, жергілікті нарық тар және реттеушінің талаптары қатаң, сондықтан өз салымшыларының валюталық жинақтарына жоғары пайыз ұсына алмайды, осы себепті салымшылар  отандық банктерден қаржысын алып кетіп жатыр. 

«Жинақ көрсеткіштері төмендеп келеді. Корпоративтік клиенттерге қатысты айтар болсақ, депозиттердің Қазақстаннан жылыстауы байқалады. Біз ақшаны Ұлттық банкке 0 пайызбен салатындықтан, корпоративтік клиенттерге ұсынатын пайыздық мөлшерлемеміз де 0 пайыз. Ұлттық банк осыған қатысты шараларды қолға алмаса, бұл үрдіс жалғаса береді», – деген еді бір ай бұрын өткен баспасөз-жиынында Халық банктің басқарма төрағасы Үміт Шаяхметова. 

Оның сөздеріне бақылаушы органның статистикасы дәлел. Қаңтар-сәуір аралығында валюталық депозиттердің көлемі 20,4 пайызға төмендеп, теңгемен алғанда, 7,1 трлн теңге көлемінде қалыптасқан. Егер шетелдік валютадағы салымдардың құрылымына зер салсақ, корпоративтік клиенттердің салымдары қарқынды түрде төмендеп кеткенін байқаймыз(-30%).

Өзгеріс керек

Ұлттық банктің бұл жаңалығын қаржыгерлер салқын қабылдады. Банктердің басым бөлігі осы құралдың енгізілуіне байланысты пікір білдіруден бас тартты, өйткені долларлық депозиттер бойын көрші Ресейдің өзінде мөлшерлеме жоғары болғандықтан, валюталық активтерді елде сақтап қалуға әсері аз болмақ.

«Әрине, бұл құралдың мақсаты дұрыс, бірақ ақшасын шетелдік банктерде салуға мүмкіндігі барлар соңғысын таңдай береді. Бұл шараны қолға алғандағы жалғыз нәтиже – банктер өз валюталық өтімділігін орналастырудан аз да болса кіріс алады. Реттеушінің байланыстырма есепшоттарда қалған ақша үшін төлем жасау бағытындағы алғашқы қадамы жалғасын табады деген үміттеміз»,– деді  Юрий Миронов.

Оның айтуынша, жергілікті ВТБ валюта өтімділігін Ұлттық банктегі корреспонденттік есепшотта сақтайды. Altyn Bank те реттеушінің талабын орындайды, бірақ қаражатының бір бөлігін мөлшерлемесі жақсы, рейтингі жоғары шетелдік банк пен облигацияға аударып жатыр. 

«Реттеушінің бастамасын жақсы өзгеріс деп санауға болады. Ұлттық банктегі депозиттің мөлшерлемесі нарықтық – LIBOR мөлшерлемесімен теңестірілуі керек», – дейді Altyn Bank қазынашылық департаментінің директоры Виктория Чудина. –Халықаралық нарықта дәл осы мерзімге доллармен салынған депозиттердің пайыздық үстемақысы 2,35-2,4% құрайды, бұл Ұлттық банктің ұсынысынан әлдеқайда жоғары».
 
Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы  Ұлттық банктің бастамасы жақсы екенін айтады. «Бұл шара валюталық автивтерді елде сақтауға ынталандыруға бағытталғанымен, сыртқы нарықтағы қаржы ұйымдары ұсынатын шарттар әлдеқайда тиімді болып тұрғанда, өз жинағын қайда сақтағанды өзі шешетін салымшылардың таңдауына шектеу болуы да мүкін», – деп пайымдайды ҚҚҚ сарапшысы Рамазан Досов

Көршілерде жағдай қандай? 

Ресейде валюта және қаржы нарығы біршама дамыған. Бұл елде валюталық өтімділік, банкаралық несиелер, своп операцияларын, шетел валютасын орналастыратын құралдардың көптеген түрі кеңінен қолданылады. «Сонымен қатар, бұл құралдарды пайдалану мерзімі де әртүрлі: бір күннен бастап, бірнеше жылға дейін өзгеріп отырады. Бұдан бөлек, көрші мемлекетте валюталық жинағы бар әлеуетті қарыз алушылардың ауқымы айтарлықтай кең. Бұл құралдар қатаң корреляция тудырып, отандық және шетелдік нарықтағы тарифтерді FED мөлшерлемесіне жақындатады», - деді Юрий Миронов.

Жергілікті қор нарығында да көптеген құралдар бар, бірақ олар отандық қаржыгерлер арасында танымал емес. Атап айтқанда, KASE мәліметтері бойынша, мамырда валюталық своп нарығындағы сауда-саттық көлемі 21,8%-ға, яғни  2,36 трлн теңгеге дейін төмендеді. Бұдан бөлек, қазіргі кезде биржада KASE индексінде, доллардың теңгеге қатысты курсына және жекелеген акциялар бойынша фьючерстер қолжетімді. «Осы нарықта сауда жасау үшін бізге маркетмейкерлер мен валютмейкерлер қажет. Банктер валюта сауда-саттығы бойынша маркетмейкер болғысы келмейді. USD / KZT фьючерс жұбына қатысты айтар болсақ, оған Ұлттық банк келсе, жақсы болар еді.  Егер ҰБ  бұл нарыққа келсе, банктер де тартылатын еді. Өкінішке қарай, олай болып тұған жоқ»,– деді Қазақстан қор биржасы Басқарма төрағасының орынбасары Андрей Цалюк.

Ұлттық банктің депозиттеріне орташа мөлшерлемесі 1,99 пайызды құрайтын банкаралық несие балама болар еді, бірақ бұл нарық  та қатты құбылып тұрады. «Банкаралық несиелеу көлемі тұрақты және бірқалыпты емес. Мәселен, биыл бұндай операциялардың шарықтау шегі қаңтар айына сай келіп, $26,1 млн құраған еді. Алайда наурыз мен сәуір айларында валютада банкаралық несиелеу мүлдем болған жоқ», – деп тұжырымдайды Сергей Полыгалов.

739 просмотров

Как вели себя в прошлом году курсы валют ряда постсоветских стран

И насколько поведение тенге совпало с теми или иными прогнозами годичной давности

Фото: Shutterstock

На санкции США в отношении России и Китая, политическую напряженность, скачущие цены на нефть национальные валюты Казахстана, России, Узбекистана, Азербайджана, Грузии и Украины реагировали по-разному. 

Из рассматриваемых валют укрепились в прошлом году только три – тенге, рубль и гривна. 

«На курс казахстанской валюты влияли нефть, российский рубль и Нацбанк, – говорит независимый финансовый аналитик Сергей Полыгалов. – Несомненно одно: относительно стабильная нефть стала причиной, которая не позволила тенге ослабеть выше 390 тенге за доллар и благодаря которой сформировался достаточно узкий и стабильный коридор по отношению к доллару».

За 2019 год рубль укрепился к тенге на 11,5%, с 5,52 до 6,16 тенге за рубль. «Российская валюта у себя дома в течение года показывала чудеса роста по отношению к доллару, что не смогло не отразиться и на курсе рубля к тенге. Этот рост дал возможность стабилизировать курс тенге к доллару», – считает Полыгалов.

Также, по его словам, погода на валютном рынке зависит от параметров бюджета страны, хотя регулятор постоянно заявляет о самостоятельном формировании курса тенге. «Есть определенная закономерность свободного плавания. Заключается она в том, что курс тенге достаточно свободно плавает в сторону ослабления, но сопротивляется укреплению по отношению и к доллару, и к рублю», – говорит собеседник.

Стоимость тенге формировалась на фоне роста ВВП в 4% второй год подряд и инфляции в районе 5,4%. «Все это должно было привести к большему укреплению тенге. Но бюджет страны на 2019 год рассчитывался из курса 370 тенге за доллар. Причем дефицит бюджета при этом значении должен был составить 1,6 трлн тенге. Значит, ниже этого порога курс доллара никак не может опуститься, а если его удерживать около 380 и выше, то появляется возможность немного залатать бюджетные дыры», – рассуждает Полыгалов. 

Рубль и гривна 

Российская валюта в 2019 году укрепилась почти на 6%. Этому способствовали рост цен на нефть и улучшающиеся макро­экономические показатели, такие как профицит федерального бюджета (в пределах 1,8% ВВП), стабильная ситуация со счетом текущих операций, замедление инфляции до 3,8%, снижение уровня безработицы с 5 до 4,6%, рост экономики по итогам года на 1,3–1,5%, объясняют аналитики Ассоциации финансистов Казахстана (АФК). 

«В то же время отметим и возросший интерес инвесторов к российским активам ввиду значительного снижения санкционных рисков. Российский фондовый рынок обновлял исторический максимум, а долговой – многолетний», – говорят в АФК.

В пользу рубля была и внешнеполитическая обстановка: 2019 год ознаменовался для России относительным спокойствием в санкционном вопросе. Основной поставщик запретов – США – так и не решился ввести жесткие меры в отношении госдолга РФ, что привело к резкому росту спроса на российские бумаги со стороны нерезидентов. «А это в свою очередь резко повысило спрос на рубль. Еще одна неудача США – у ЕС появилась своя точка зрения в вопросах построения отношений с Россией. Высокие котировки нефти также дали возможность рублю укрепиться по отношению к доллару», – считает Полыгалов.

Украинская валюта росла против доллара с января 2019 года, прерываясь лишь на неглубокие и краткосрочные коррекции. Стабилизацию курса обеспечили притоком иностранного капитала, а также интервенциями местного Центробанка.

Поддержку тенге, рублю и гривне оказывал и сам доллар. По мнению Полыгалова, в минувшем году американская валюта испытывала значительные трудности роста. 

«Масла в огонь подливала и ФРС, которая в 2019 году придерживалась мягкой денежно-кредитной политики, что выразилось в снижении базовой процентной ставки после двухгодичного ее повышения. В этих условиях крупные инвесторы предпочли вкладываться в валюты развивающихся стран», – говорит он. 

0001_15.jpg

Сум, манат, лари 

Другим был год для сума: национальная валюта Узбекистана приблизилась к своему справедливому значению. «Там было два курса – Нацбанка и рыночный (черный). Либерализация валютного режима позволила банкам работать с валютой, что снизило объем черного рынка. Ранее местный Нацбанк устанавливал жесткий курс для импорта и экспорта, не соответствующий рыночным ожиданиям», – отметили в АФК.

Стабильность азербайджанского маната эксперты объясняют политикой Центробанка и правительства. Хотя год назад агентство S&P Global Ratings заявляло, что в 2019–2021 годах стоит ожидать удешевления маната к доллару. По прогнозам S&P, в 2019 году средний курс маната должен был составить 1,79 маната за доллар, в 2020-м – 1,87 маната, в 2021-м – 1,97 маната.

25 июня 2019 года официальный курс национальной валюты Грузии достиг рекордного на тот момент минимума – 2,83 лари за доллар. За день «американец» вырос на 1,4%. Снижение курса произошло на фоне потери российских туристов. Однако министр экономики Грузии Натия Турнава тогда заявила, что падение лари не связано с запретом Россией авиасообщения: «Думаю, речь идет о кратковременном колебании. Что касается вызовов туризма, то это новый вызов, который пока не может повлиять на курс лари. Мы работаем над нейтрализацией кризиса». 

Прогнозы годичной давности

Halyk Finance: «Мы полагаем, что Нацбанк РК и в 2019 году будет следовать своей негласной политике «слабого» тенге к российской валюте, которая, в свою очередь, будет очень чутко реагировать на дальнейшее расширение антироссийских санкций, а также на целенаправленное ослабление рубля со стороны денежных властей РФ в рамках бюджетного правила. Мы полагаем, что при среднегодовой стоимости нефти Brent на уровне $68 за баррель и среднегодовом курсе рубля на уровне 67 рублей за доллар курс тенге сложится на уровне 375 тенге за доллар в среднем за год. Так же как и в 2018 году, в 2019 году котировки на углеводороды будут определять долгосрочный тренд по паре, а изменения по паре USD/RUB будут определять текущие значения национальной валюты».

Аналитический центр АФК: «Профессиональные участники финансового рынка в целом сохраняют умеренные девальвационные ожидания – доллар США в 2019 году подорожает еще на 3% против нацвалюты по отношению к текущему уровню и закрепится на уровне 380,4 тенге. В то же время формирование обменного курса тенге будет по-прежнему происходить под балансом спроса и предложения на валютном рынке. При этом, как показали последние годы, зачастую настроения участников валютного рынка сильно зависят от внешних изменений, в особенности от российского рубля и цен на нефть. В подтверждение этому и ожидания казахстанских экспертов о том, что сонаправленное движение тенге и рубля сохранится в 2019 году». 

Экономист Олжас Худайбергенов (на пресс-конференции 7 ноября 2018 года): «Внешний долг Казахстана превысит 200% от ВВП к 2022 году. Нестабильная внешняя конъюнктура приведет к серии девальваций, вследствие чего номинальный ВВП в долларовом выражении упадет ниже $100 млрд. Ухудшение ситуации в банковском секторе приведет к росту внешних заимствований, в том числе госсектором, из-за чего внешний долг вырастет с $164 млрд до 200 млрд. Казахстан вернется в начало 2000-х годов в части экономических реформ: от Нацбанка снова будет отделено Агентство по финнадзору, а также воссоздано Агентство по стратегическому планированию или его аналог. Будет возвращено частное управление пенсионными активами».

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Биржевой навигатор от Freedom Finance