Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


405 просмотров

Жұмыс істемейтін қарыз көлемі қанша?

Бірінші кредиттік бюроның мәліметтеріне сүйенсек, Жамбыл мен Түркістан облыстары, Алматы мен Шымкент тұрғындары несиесіні молынан алады

Фото: Shutterstock

Ұлттық банк пен Бірінші кредиттік бюроның мәліметі бойынша, Қазақстанда жұмыс істемейтін қарыз үлесі төмендеп келеді. Алайда екі ұйымның цифрларында айтарлықтай айырмашылық бар, ал рейтинг агенттіктері бұл деректер несие нарығындағы жағдайды нақты айқындамайды деп тұжырымдайды. Осы орайда есептеудің қыр-сырын «Курсив» анықтап көрді.

Қаржылық реттеушінің дерегі бойынша, қазақстандық банктер берген несие көлемі наурыз айының басында 12,4 трлн теңгені құраған. Оның 0,2 пайыз өсімін бөлшек сауда қамтамасыз етіп, ЕБД қоржынындағы жеке тұлғаларға берілген қарыз көлемі 5,3 трлн теңгеге дейін ұлғайған. Ал БКБ берген ақпарат басқа: ақпанның соңында жеке тұлғалардың берешегі 6,07 трлн теңгені құраған. Екі ұйым да бөлшек нарықтағы несие сапасы жақсарып келеді деп тұжырымдайды. NPL үлесі (өтеу мерзімі 90 күннен кешіктірілген несие) қыстың соңғы айында 1 пайызға төмендеп, 13,7 пайызды құраған. Бұл – Бірінші кредиттік бюроның статистикасы. Ал Ұлттық банк бүкіл қарыздың 8,3 пайызы NPL деп тұжырымдайды. 

«Бұл жердегі айырмашылық себебі айқын:ҰБ тек банк секторы бойынша статистика ұсынады, ал біз бүкіл нарықты қамтимыз, онда банктер де, шағын қаржы ұйымдары да бар», – деп түсіндірді БКБ атқарушы директоры Әсем Нұрғалиева

Бір қарағанда бұл сандар аса жаман көрсеткіш емес секілді, NPL аса төмен болмаса да, жағымды динамика көңілге үміт ұялатады. Алайда тереңірек зерттесек, бәрі де керемет емес екенін көреміз: Бірінші кредиттік бюроның деректері Жабыл және Түркістан облысы, Алматы мен Шымкент тұрғындары несиеге белшесінен батқанын байқатады. Сектордағы нақты жағдайды анықтауға кейбір банктердің ашық саясат ұстанбауы кедергі келтіріп тұр.  «Бұл туралы Moody’s рейтинг агенттігі өз есебінде бірнеше рет ескерткен» деп атап өтті агенттіктің банк секторы бойынша бас сарапшысы Владлен Кузнецов.

«Нарықты бағалау кезінде тек төлем мерзімі 90 күннен кешіктірілген несиелерді ғана емес, өзге де көрсеткіштерді есепке аламыз. Қор қалыптастыру барысында кейбір банктер тәуекелі жоғары несие көлемін толық ашып көрсетпеген: олар көбіне кепілдегі меншікке арқа сүйейді, негізінде олардың өтімділігі төмен, оны сатса, бағаланған құнына жетпей де қалуы мүмкін», – деп түсіндірді маман.

Қаржыгерлер борышкер бірнеше жылға қайта құрылымданған проблемалық несиеге қызмет көрсетуге қажетті қаржыны ұзақ уақыт салмаса да, «проблемалық» деп мойындамауы мүмкін. 

Жұмыс істемейтін қарыз көлемін азайтудың тағы бір тәсілі туралы қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетов: «Әдетте, төлем мерзімі 90 күннен кешіктірілген несие үлесін проблемалық несиелерді қайта құрылымдау арқылы төмендетуі мүмкін, яғни, заңды әдіспен борышкерлік келісім уақытын ұзартады. Ал рейтинг агенттіктері бұндай қайта құрылымданған қарызды таза деп танымайды және оларды проблемалық қоржынға қосады»,– деп айтып өтті. 

Дегенмен, әлемдегі ең консервативті агенттіктердің бірі саналатын  Standard&Poor's Ұлттық банк көрсеткіштеріне күмәнмен қарамайды. 

«Ұлттық банк ұсынған NPL көрсеткіші шындыққа жанасады деген ойдамыз. Бөлшек несиенің 90 пайызын қамтамасыз етіп отырған банктердің NPL көрсеткішін егжей-тегжей талдауды негізге аламыз», – деп мәлімдеді S&P Global Ratings агенттігінің «Қаржы институттары» бағыты директорының орынбасары Аннет Эсс.

Ал ALPHALUX Consulting  компаниясының бас сарапшысы Сергей Полыгалов Ұлттық банктің ресми статистикасынан да, рейтинг агенттіктерінің көрсеткіштерінен де шындық таппайсыз деп тұжырымдайды. «Берілген ақпарат жалған деп отырған жоқпын. Көрсеткіштерде айырмашылық болуының себебі, статистика қалыптастыруда әртүрлі көрсеткіштер қамтылуы мүмкін. Сондай-ақ ҰБ статистикасы мен рейтинг агенттіктерінің статистикасында қаржылық реттеуші мен агенттікке деректердің жеке-жеке түсуіне байланысты өзгешеліктері болуы мүмкін. Шындық қай жерде екенін айту қиын. Қарыз туралы егжей-тегжей ақпаратты тек банктерде отырған несие жөніндегі мамандар ғана біледі. Ал басқаларына ақпараттың толық жетпей қалу ықтималдығы басым». 

Елес пе, әлде шындық па? 

NPL-дің жағымды динамикасын Владлен Кузнецов бөлшек несие бағытының өсімімен байланыстырады, NPL-дің нақты көлемі қысқармағанымен, 2018 жылы 17 пайызға артқан. Оған әсер еткен өзге де факторлар қатарына сарапшы бұрынғы валюталық ипотеканың теңгеге аударылуын, көптеген банктерде  тәуекелді төмендету стандарттарының қатаюын, проблемалық кредиттерді есептен шығарып, олардың коллекторлық компанияларға берілуін атап өтті. 

«Алдағы уақытта нарықта, бөлшек  несие саласын қоса алғанда, проблемалық несие көлемі төмендейді деп болжап отырмыз. Оған несие қоржынының өсімі мен жаңа несиелердің сапа тұрақтылығын қамтамасыз ететін экономикалық жағдай, проблемалық несиелерді ақырындап жабу немесе есептен шығару әсер етпек», – деп өз болжамымен бөлісті Moody’s агенттігінің сарапшысы. 

Әсіресе проблемалық несиелердің есептен шығарылуы отандық банктерге тиімді болып тұр. 

 «Несие қоржынын өз бетінше сауықтыру жұмысы бірнеше жылға созылар еді. Оларды мемлекеттік Проблемалық несие қорына өткізу маңызды шешім, ол өз кезегінде банк балансын айтарлықтай тазартып, олардың қаржылық жағдайын жақсартады»,– деп пікір білдірді Deloitte CIS бас директорының орынбасары және серіктесі Екатерина Трофимова.

Ал Standard&Poor's классикалық тәсілді қолданып, Ұлттық банкке несиелеу стандартын қатаңдатуды ұсынады.  «Несие беруден кіретін жылдық нақты табысқа қатысты жылдық төлем көрсеткішін жоғарылатып  немесе берілетін несие көлемінің шекті мөлшерін жылдық табысқа байланысты белгілеуге болады. Айталық, Чехия осы жолды таңдап, 2018 жылдың 1 қаңтарынан жоғары көсеткішті 45 пайызға теңестірді. Ипотека берер кезде кредит алу үшін жеке капитал көлемін арттыруға болады. Бөлшек несие бойынша ортақ қордың көлемін де көбейту мүмкіндігі бар», – дейді Аннет Эсс.

Ал Сергей Полыгалов банктерге қойылатын талаптарды қатаңдатумен NPL мәселесі шешілмейді, бұған меллекеттік тұрғыда қарастыру  керек деп пайымдайды. 

«Халықтың нақты табысы артып, елдегі экономикалық жағдайды жақсартуға бағытталған шаралар мен жаңа жұмыс орындары ашылуы керек. Сонда ғана несиелеу жүйесінде қайтарымсыз қарыз тәуекелі төмен, тиімді механизм пайда болуы мүмкін, – деп тұжырымдайды ALPHALUX компаниясының бас сарапшысы.


655 просмотров

Почему снова приостановили работу над законопроектом о банкротстве физлиц

Государство не спешит принимать закон, несмотря на внушительную задолженность

Иллюстрация: eelnosiva

Работа над законопроектом о банкротстве физлиц опять приостановлена. Документ впору назвать многострадальным: в 2015 году схему финансовой реабилитации должников разработала партия «Ак жол», позже инициативу перехватил Минфин, но теперь и госорган взял паузу.

По данным регулятора, на 1 сентября в структуре банковских кредитов, выданных физлицам, займы с просрочкой свыше 90 дней составляли 9,5%. Все это потенциальные банкроты, говорят эксперты. Несмотря на внушительный объем задолженности, государство не спешит с принятием закона о реабилитации должников.

Жилье мое 

«Работа над проектом приостановлена в связи с введением нового порядка ипотечного кредитования, направленного на предоставление возможности реструктуризации займа на раннем этапе возникновения просроченной задолженности, расширение инструментов досудебного урегулирования проблемной задолженности и восстановление института залога как способа обеспечения обязательств по займу, – ответил министр финансов Алихан Смаилов на запрос группы депутатов. – Вопрос внедрения института банкротства будет рассмотрен после оценки эффективности практического применения указанного механизма внесудебного взыскания».

Проект Минфина предлагал решать проблемы должников, не способных платить по счетам, двумя способами: досудебным и судебным. Досудебная процедура основывается на добровольном соглашении должника и его кредиторов об условиях реструктуризации накопившихся долгов и их постепенной оплате в течение пяти лет, сообщили в министерстве. В рамках судебной процедуры имущество должника распродается и за счет вырученных средств осуществляется расчет с кредиторами либо устанавливается факт отсутствия имущества. В этой опции люди освобождаются от каких-либо выплат, но теряют имущество при наличии такового.

Источники в финансовых кругах сообщили «Курсиву», что Минфин исключил из законопроекта продажу недвижимости по решению суда, если у банкрота это единственное жилье. Банкиры давно перестали спорить с чиновниками, поэтому коротко сообщили, что в этих условиях не смогут выдавать ипотечные займы. Угроза срыва государственных программ охладила чиновников, но не членов партии, инициировавшей законопроект о финансовой реабилитации физлиц. 

Вариант «Ак жола»

«Наш законопроект от 2015 года был отклонен, его не поддержала межведомственная комиссия. Скорее всего, мы не будем дожидаться правительственного варианта, а внесем в документ кое-какие изменения с учетом текущих реалий и вновь предложим его», – поделилась планами с «Курсивом» депутат мажилиса от фракции «Ак жол», член Комитета по финансам и бюджету мажилиса Дания Еспаева.

До начала парламентской деятельности г-жа Еспаева свыше 30 лет проработала в банковской системе страны, в том числе 17 лет на руководящих должностях в банках Алем и БТА.

По ее информации, законопроект направлен в первую очередь на восстановление платежеспособности гражданина.

«Наша задача – дать возможность человеку закрыть долги. Сегодня много людей, у которых есть несколько займов в разных банках. Кредиторы им отказывают, так как понимают, что если один банк реструктурирует долг, то второй может на это не пойти. Поэтому должно быть какое-то уполномоченное лицо, которое до суда сможет признать человека банкротом и разработать график погашения его долгов перед всеми банками», – объяснила Еспаева.

По ее словам, план реабилитации позволит клиенту банка погашать долги в течение 10 лет и при этом сохранить имущество.

«В законе будет предусмотрен прожиточный минимум на банкрота и его иждивенцев. Сейчас судебные исполнители рассчитывают выплаты в размере не более 50% от зарплаты, но не факт, что эти 50% позволят человеку содержать всю семью», – сообщила депутат.

С момента начала процедуры реабилитации будут приостановлены начисления штрафов и пеней. В обязанности администратора (по задумке разработчиков, это будет Минфин) войдет сбор информации об имуществе, счетах и обязательствах банкрота, администратор будет обязан проверить платежеспособность человека и договориться с каждым кредитором о графике погашения займов.

«Закон должен быть интересен и кредиторам, и заемщикам. Например, перед реабилитацией мы настаиваем на том, чтобы человек обратился в банк и попробовал договориться в досудебном порядке. Банк будет обязан рассмотреть такое заявление. Если банк отказывается от досудебного урегулирования и этот отказ не совсем мотивированный, тогда заемщик может просить реабилитации в уполномоченном органе. Если и здесь возникают трудности, то – обращаться в суд», – описала предложенную в законопроекте процедуру Дания Еспаева.

Юридическая экспертиза 

Финансовый юрист Евгений Сейпульник уверен: пока не начнет работать всеобщее декларирование доходов, введение закона о банкротстве физлиц провалится, так как не все казахстанцы получают белую зарплату.

«Чтобы внедрить банкротство физлиц, необходимо переделать очень много правоотношений – и гражданских, и административных, и налоговых, и уголовных, – считает он. – Отсутствует схема признания человека банкротом. Нет понятия о том, кто компенсирует потери кредиторов. Сегодня вы без работы, вас признали банкротом, причем ваше имущество не распродали. Через некоторое время вы нашли работу и можете платить. Тогда что делать?»

При этом юрист настаивает, что закон о восстановлении финансовой платежеспособности граждан нашему обществу необходим давно.

«Такой документ смог бы снять социальное напряжение в обществе, освободить государство от затрат по списанию кредитов, банкиры смогли бы расчистить портфели. Но я не видел ни одного законопроекта о банкротстве, только разговоры много лет», – заключил Сейпульник.

Как у них

США. В простых случаях процесс признания должника банкротом может занять всего три-четыре месяца, но не все долги могут быть списаны даже после признания человека несостоятельным. К таким долгам относятся образовательные кредиты, алименты, некоторые долги по налогам и уголовные штрафы. Списываются: задолженности по кредитным картам, персональные ссуды, счета за медицинское обслуживание. Должник может объявить себя банкротом и пройти процедуру банкротства не чаще чем раз в восемь лет.

Великобритания 

Гражданин, признанный банкротом, сталкивается с рядом ограничений. Например, он больше не может быть членом ассоциации юристов, агентом по недвижимости, конкурсным управляющим, биржевым брокером или руководителем коммерческой структуры. Такой же запрет действует на службу в госорганах. При попытке получения кредита размером более 500 фунтов стерлингов и при устройстве на работу должник обязан уведомить банк и потенциального работодателя о своем статусе банкрота. При этом человек лишается недвижимости, совершает выплаты с любых материальных поступлений, но кредиторы не имеют права рассчитывать на его пенсионные накопления. 

Япония

Объявившие себя банкротами граждане пожизненно лишаются права руководить компаниями, работать адвокатами, нотариусами, бухгалтерами и выступать опекунами несовершеннолетних. Активами такого человека распоряжается арбитражный управляющий. Должник может оставить себе немного мебели, денежные средства для личных нужд. Если стоимость автомобиля и полиса страхования жизни не превышают эквивалента $2,5 тыс., они тоже остаются у банкрота.

Австралия 

Банкротом может объявить себя любое частное лицо, имеющее долг в $3,5 тыс. К кредиторам переходит все имущество, но человек может оставить себе инструменты, недорогой автомобиль, мебель, предметы быта, а также имеет право на целевое использование средств, накопленных в рамках страхования жизни и здоровья, и право на пенсию. Если должник играет в азартные игры и продолжает накапливать долг, к нему могут быть применены дополнительные меры воздействия в виде штрафов. Нарушение банкротом правил, предусмотренных законом о банкротстве, грозит тюремным заключением сроком до трех лет.
 

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

 

Цифра дня

64-е
место
занял Казахстан по скорости фиксированного интернета в мире

Цитата дня

Популизм – это политика посредственности. Я не раздаю пустых обещаний. Я - человек конкретных дел. Я буду твердо проводить в жизнь свою программу реформ.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank

Вы - главная инвест-идея

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций