Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


719 просмотров

Табыс туралы есеп: 1 сәуірге дейін қандай меншікті жариялау керек?

Қазақстанның кәмелетке толған барлық азаматтары бүкіл табысын оны қайдан: Қазақстанда немесе шетелде тапқанына қармастан, жариялауға міндетті

Фото: Shutterstock.com

1 сәуірде салық декларациясын тапсыру мерзімі аяқталады. Осы уақытқа дейін қазақстандықтар 2018 жылы тапқан табысы, соның ішінде шетелдік активтері туралы да барлық ақпаратты тапсыруы керек. Декларацияда қандай мүлікті көрсету керек және құжаттарын уақытында өткізбегенден не істей алатыны жайлы KPMG Қазақстан мен Орта Азиядағы салық және құқықтық кеңес департаментінің серіктесі Инна Алхимова егжей-тегжей айтып берді. 

– Инна, Қазақстан азаматтарына декларацияда нені көрсету керектігін айтып өтіңізші? 

– Барлық табыс түрлері мен дүние-мүліктің кейбір түрін жариялауы керек. Қазақстанның кәмелетке толған азаматтары табысын елде немесе шетелде тапқанына қарамастан, барлық кірісін жариялауы тиіс.

Табыс шартты түрде екі санатқа бөлінеді. Біріншісі – төлем көзінен салық алынған табыс (оған жалақы, сыйақы және жалдамалы еңбекпен табылған басқа да кірістер, Қазақстан банктеріндегі депозит сыйақысы, қазақстандық компаниялардан алынатын дивидендтер кіреді). Мұндай табысты салық агенттері жариялайды. Екіншісі – төлем көзінен салық алынбайтын табыс (Қазақстанда немесе шетелде орналасқан жылжымайтын мүлікті сатудан түскен табыс, қазақстандық және шетелдік эмитенттердің акциялары мен облигациялары, қазақстандық және шетелдік компаниялардың акциялары, шетелдік бағалы қағаздардың дивидендтері мен пайызы, сондай-ақ, бақылаудағы шетелдік компаниялардағы үлес). Мұндай табысты өзіңіз жариялап,  сондай-ақ 10% мөлшерінде салық төлеуіңіз керек.

– Декларацияны қашан және қалай тапсыру керек?

– Есептік кезең – ағымдағы жыл. Декларация тапсыру мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі жылдың 31 наурызы. Егер бұл мерзім демалыс күндеріне сәйкес келсе, келесі жұмыс күніне ауыстырылады. Осылайша, 2018 жылы тапқан табыстың барлығы 2019 жылдың 1 сәуіріне дейін жариялануы керек. Декларацияны электронды түрде, электронды почта арқылы немесе өзіңіз барып тапсыруыңызға болады. 

– Ал салық қашан төленеді? 

– Декларацияда көрсетілген салық тіркелген мекен-жай бойынша Салық комитетіне 10 сәуірге дейін төленуі тиіс. Бұл мерзімнен кешіксе, әр кешіккен күнге өсімпұл жүреді. 

– Ал 1 сәуірге дейін қандай дүние-мүлікті жариялау керек? 

– Дүние-мүліктен төмендегілерді: шетелдегі жылжымайтын мүлікті, шетелдік эмитенттердің бағалы қағаздары (соның ішінде брокерлік есепшот арқылы сатып алынғандары), шетелдік компаниялардағы үлесі, егер шетелдік банктегі есепшоттағы қаржы 2018 жылдың 31 желтоқсанында 339 408  теңгеден асатын болса (31 желтоқсандағы валюта бағамы бойынша), міндетті түрде жариялануы керек. 

Бұл жерде айта кететін нәрсе, шетелдік жылжымайтын мүлік пен бағалы қағаздар, шетелдік компаниядағы үлеске Қазақстанда салық салынбайды, тек олар әкелетін табыстан салық төленуі тиіс. 

– Ал әзірге нені жариялаудың қажеті жоқ? 

– Жалпыға бірдей декларация тапсыру басталғанға дейін (ол 2020 жылдың 1 қаңтарына белгіленген еді, бірақ жақында ҚР Қаржы министрлігі тағы да 5 жылға шегере тұруды ұсынды)  брокерлік шот бойынша қаражат қалдығы (яғни инвестицияланған қаражат емес) мен шетелдік сақтандыру компанияларында ашылған шотты (инвестиция немесе жинақ шотын алу үшін), инвестициялық алтынды жариялау талап етілмейді.
 
– Осы ретте Қазақстанда жеке тұлғаның қандай табысына салық салынбайтынын айта кетсеңіз?

– Қазақстан қор биржасы ресми эмитенттерінің құнды қағаздары мен мемлекеттік бағалы қағаздармен жасалған барлық операциялардан түскен кез-келген табыс, кез-келген эмитенттің борышкерлік құнды қағаздары бойынша алынған пайыздар, қазақстандық компания үлесі немесе акцияларын 3 жылдан кейін сатудан түскен табыс (кейбір жағдайларда), 1 жылдан аса иелік еткен жылжымайтын мүлікті сатудан түскен табысқа және өзге тұлға сыйлаған немесе мұраға қалдырған мүлікке салық салынбайды. 

– Егер табыс салығы басқа мемлекетте төленіп қойса, бұл табыстан Қазақстанда да салық төлеу керек пе?

– Қазақстандық салықтан шетелде төленген салық көлемін шегеріп тастауға болады. Ол үшін салықтың шетелде төленгенін дәлелдейтін құжаттар керек. Мәселен, шетелдік эмитент сіздің қоржындағы акциялардың дивидентінен салық ұстап қалса, онда шетелдік салық органы растаған төлемнің үзінді көшірмесін талап ету керек (әдетте брокерлер бұндай үзінді көшірмені электронды түрде инвесторларға өздері жіберіп отырады). 

– Ал салық декларациясын тапсыру үшін 31 наурызға дейін құжат жинап үлгермей қалғандар не істейді?

– Декларация тапсыру мерзімін 30 күнде дейін ұзарту мүмкіндігі бар. Бұл мүмкіндікті декларацияны электронды түрде тапсырғанда пайдалануға болады. Ол үшін тұрғылықты мекен-жай бойынша Салық комитетіне декларация мерзімін ұзарту жөніндегі өтінішті электронды немесе қағаз жүзінде жіберу керек. Бұл ретте декларация тапсыру мерзімі ұзарғанымен, салық төлеу мерзімі сол күйі қалатынын ескерткіміз келеді. 2018 жыл үшін салық төлеу шекті мерзімі – 2019 жылдың 10 сәуірі. Сонымен қатар, салықты кешіктіргеніңіз үшін өсімпұл жүруі мүмкін – бір, екіншіден, декларация тапсыруды кешіктіре берсеңіз, салық мекемелері шетелдік активтер мен табыс туралы ақпаратты өздері жинап, салық салынатын нысанды жасырғаныңыз үшін айыппұл салуы мүмкін. 

Ал бұл айыппұлдың көлемі аз емес: табысты жасырғаны үшін – салық көлемінің 200 пайызы, ал шетелдегі дүние-мүлік (банктегі есепшот, акциялар) туралы ақпаратты жапсырғаны үшін – әр декларацияланбаған нысанға 250 мың теңге айыппұл салуы мүмкін. 

Егер декларация кешіктіріліп тапсырылса, онда ескерумен де құтылуға болады. Алайда оны мүлдем тапсырмай, бұны салық органдары біліп қойса, оның ақыры аса жақсы бола қоймас.


4305 просмотров

Жители Восточного Казахстана должны банкам почти 320 млрд тенге

Зачем они влезают в долги

Фото: shutterstock

По данным восточноказахстанского филиала Национального банка Казахстана, с января по июль 2019 года банки второго уровня (БВУ) выдали кредитов населению региона на сумму 137,1 млрд тенге, что на 28,6 млрд тенге, или 26,4%, больше, чем за аналогичный период 2018 года. В целом жители ВКО взяли на себя долговые обязательства на 320,9 млрд тенге.

Потребительские – в лидерах

По словам главного специалиста отдела контроля финансовых организаций и защиты прав потребителей финансовых услуг восточноказахстанского филиала Национального банка РК Салтанат Кожатаевой, чаще всего жители ВКО предпочитают оформлять в БВУ и микрофинансовых организациях потребительские беззалоговые кредиты. Так, из 137,1 млрд тенге выданных с января по июль 2019 года кредитов на долю этой категории займов приходится 102,4 млрд тенге. Гораздо реже оформляются ипотечные кредиты – 21,7 млрд тенге. Прочие займы на различные цели были выданы в сумме 13 млрд тенге. В целом на 1 июля 2019 года кредиты физических лиц в БВУ ВКО составили 320,9 млрд тенге.

«Потребительские займы берут на самые разные цели. И их можно даже распределить по возрасту и семейному положению клиентов. Например, молодые люди прибегают к услугам банков для приобретения новых гаджетов. Семейные пары со стажем кредитуются для приобретения бытовой техники, мебели, на образование детей. Но больше всего заемных денег население тратит на проведение тоев», – отметила на недавней пресс-конференции Салтанат Кожатаева.

Kred21.jpg

Разорительные тои

По мнению эксперта, причина достаточно высокой закредитованности населения заключается в его финансовой неграмотности. Как отмечает Кожатаева часто бездумно берут кредиты на потребительские цели, приобретая вещи, без которых вполне можно было бы обойтись. При этом основная доля приходится на крупные суммы займа на проведение пышных свадебных церемоний. Однако нередко роскошная свадьба приводит к скорому разводу. В итоге не только распадается молодая семья, но и оба бывших супруга оказываются в глубокой долговой яме.

«Однако эта ситуация сейчас начинает немного меняться. В общественную приемную филиала Нацбанка Казахстана все чаще стали обращаться будущие семейные пары за финансовой консультацией. Их интересует, как можно сэкономить на свадьбе. Это можно сделать, если приобретаемый товар оформить не в кредит, а в рассрочку. Впрочем, было уже достаточно много примеров, когда молодые люди вообще отказывались от свадебной церемонии, предпочитая вкладывать эти же деньги в недвижимость», – говорит  Салтанат Кожатаева.

Непомерные аппетиты

Также достаточно часто в долговую кабалу попадают те клиенты, которые пользуются услугами онлайн-кредитования. По словам Салтанат  Кожатаевой, в Семее, например, в последний год наблюдается рост выдачи онлайн-кредитов ТОО «Займер». И это несмотря на то, что до августа 2018 года ставка вознаграждения здесь составляла от 700 до 900% в месяц. То есть клиент, взяв заем в сумме 150 тыс. тенге, уже через месяц должен МФО более 1,5 млн тенге.

«Нацбанк РК после неоднократных попыток все-таки добился того, что ставки вознаграждения по онлайн-кредитованию были ограничены пределами 100% в месяц от суммы выданного займа. Потому что люди действительно попадали в самые кабальные условия, просто ставя клик в компьютере, тем самым соглашаясь на все условия договора», – говорит Салтанат Кожатаева.

Выход из долговой ямы

Впрочем, нельзя сказать, что проблема закредитованности населения касается лишь Восточного Казахстана. Как сообщила «Курсиву» директор ВК филиала Национального банка Казахстана Айнагуль Жолдыбалина, только за первое полугодие 2019 года объем просроченной задолженности населения составил 19,3 млрд тенге. Это 6% от 320,9 млрд тенге – общей суммы выданных в области кредитов. Аналогичная ситуация складывается во всех регионах республики.

«Из 12 граждан, ежедневно обращающихся к нам в общественную приемную, не менее трех приходится на долю представителей социально защищаемых слоев населения. И подобных обращений по Казахстану – тысячи», – сообщила Салтанат Кожатаева.

По данным Минтруда и соцзащиты населения РК, в настоящее время завершается работа по составлению списков должников перед БВУ из числа представителей многодетных семей; семей, получающих адресную социальную помощь; семей, получающих пособие по потере кормильца; семей, воспитывающих детей с инвалидностью, а также сирот до 29 лет. По предварительным данным Минтруда и соцзащиты РК, этот список должен будет насчитывать более 440,9 тыс. человек. Для погашения накопившейся задолженности из Национального фонда предусматривается около 89,2 млрд тенге. Полный отчет перед Национальным банком РК о выполнении указа президента от всех финансовых организаций республики поступит не позднее 9 сентября 2019 года.

Напомним, за счет средств Национального фонда тем казахстанцам, чье имя вошло в список Минтруда и соцзащиты населения РК и Минобразования и науки РК, будет погашен основной долг и ставка вознаграждения в сумме до 300 тыс. тенге. При условии, что сумма кредита не превышает 3 млн тенге.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций