Перейти к основному содержанию

917 просмотров

Табыс туралы есеп: 1 сәуірге дейін қандай меншікті жариялау керек?

Қазақстанның кәмелетке толған барлық азаматтары бүкіл табысын оны қайдан: Қазақстанда немесе шетелде тапқанына қармастан, жариялауға міндетті

Фото: Shutterstock.com

1 сәуірде салық декларациясын тапсыру мерзімі аяқталады. Осы уақытқа дейін қазақстандықтар 2018 жылы тапқан табысы, соның ішінде шетелдік активтері туралы да барлық ақпаратты тапсыруы керек. Декларацияда қандай мүлікті көрсету керек және құжаттарын уақытында өткізбегенден не істей алатыны жайлы KPMG Қазақстан мен Орта Азиядағы салық және құқықтық кеңес департаментінің серіктесі Инна Алхимова егжей-тегжей айтып берді. 

– Инна, Қазақстан азаматтарына декларацияда нені көрсету керектігін айтып өтіңізші? 

– Барлық табыс түрлері мен дүние-мүліктің кейбір түрін жариялауы керек. Қазақстанның кәмелетке толған азаматтары табысын елде немесе шетелде тапқанына қарамастан, барлық кірісін жариялауы тиіс.

Табыс шартты түрде екі санатқа бөлінеді. Біріншісі – төлем көзінен салық алынған табыс (оған жалақы, сыйақы және жалдамалы еңбекпен табылған басқа да кірістер, Қазақстан банктеріндегі депозит сыйақысы, қазақстандық компаниялардан алынатын дивидендтер кіреді). Мұндай табысты салық агенттері жариялайды. Екіншісі – төлем көзінен салық алынбайтын табыс (Қазақстанда немесе шетелде орналасқан жылжымайтын мүлікті сатудан түскен табыс, қазақстандық және шетелдік эмитенттердің акциялары мен облигациялары, қазақстандық және шетелдік компаниялардың акциялары, шетелдік бағалы қағаздардың дивидендтері мен пайызы, сондай-ақ, бақылаудағы шетелдік компаниялардағы үлес). Мұндай табысты өзіңіз жариялап,  сондай-ақ 10% мөлшерінде салық төлеуіңіз керек.

– Декларацияны қашан және қалай тапсыру керек?

– Есептік кезең – ағымдағы жыл. Декларация тапсыру мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі жылдың 31 наурызы. Егер бұл мерзім демалыс күндеріне сәйкес келсе, келесі жұмыс күніне ауыстырылады. Осылайша, 2018 жылы тапқан табыстың барлығы 2019 жылдың 1 сәуіріне дейін жариялануы керек. Декларацияны электронды түрде, электронды почта арқылы немесе өзіңіз барып тапсыруыңызға болады. 

– Ал салық қашан төленеді? 

– Декларацияда көрсетілген салық тіркелген мекен-жай бойынша Салық комитетіне 10 сәуірге дейін төленуі тиіс. Бұл мерзімнен кешіксе, әр кешіккен күнге өсімпұл жүреді. 

– Ал 1 сәуірге дейін қандай дүние-мүлікті жариялау керек? 

– Дүние-мүліктен төмендегілерді: шетелдегі жылжымайтын мүлікті, шетелдік эмитенттердің бағалы қағаздары (соның ішінде брокерлік есепшот арқылы сатып алынғандары), шетелдік компаниялардағы үлесі, егер шетелдік банктегі есепшоттағы қаржы 2018 жылдың 31 желтоқсанында 339 408  теңгеден асатын болса (31 желтоқсандағы валюта бағамы бойынша), міндетті түрде жариялануы керек. 

Бұл жерде айта кететін нәрсе, шетелдік жылжымайтын мүлік пен бағалы қағаздар, шетелдік компаниядағы үлеске Қазақстанда салық салынбайды, тек олар әкелетін табыстан салық төленуі тиіс. 

– Ал әзірге нені жариялаудың қажеті жоқ? 

– Жалпыға бірдей декларация тапсыру басталғанға дейін (ол 2020 жылдың 1 қаңтарына белгіленген еді, бірақ жақында ҚР Қаржы министрлігі тағы да 5 жылға шегере тұруды ұсынды)  брокерлік шот бойынша қаражат қалдығы (яғни инвестицияланған қаражат емес) мен шетелдік сақтандыру компанияларында ашылған шотты (инвестиция немесе жинақ шотын алу үшін), инвестициялық алтынды жариялау талап етілмейді.
 
– Осы ретте Қазақстанда жеке тұлғаның қандай табысына салық салынбайтынын айта кетсеңіз?

– Қазақстан қор биржасы ресми эмитенттерінің құнды қағаздары мен мемлекеттік бағалы қағаздармен жасалған барлық операциялардан түскен кез-келген табыс, кез-келген эмитенттің борышкерлік құнды қағаздары бойынша алынған пайыздар, қазақстандық компания үлесі немесе акцияларын 3 жылдан кейін сатудан түскен табыс (кейбір жағдайларда), 1 жылдан аса иелік еткен жылжымайтын мүлікті сатудан түскен табысқа және өзге тұлға сыйлаған немесе мұраға қалдырған мүлікке салық салынбайды. 

– Егер табыс салығы басқа мемлекетте төленіп қойса, бұл табыстан Қазақстанда да салық төлеу керек пе?

– Қазақстандық салықтан шетелде төленген салық көлемін шегеріп тастауға болады. Ол үшін салықтың шетелде төленгенін дәлелдейтін құжаттар керек. Мәселен, шетелдік эмитент сіздің қоржындағы акциялардың дивидентінен салық ұстап қалса, онда шетелдік салық органы растаған төлемнің үзінді көшірмесін талап ету керек (әдетте брокерлер бұндай үзінді көшірмені электронды түрде инвесторларға өздері жіберіп отырады). 

– Ал салық декларациясын тапсыру үшін 31 наурызға дейін құжат жинап үлгермей қалғандар не істейді?

– Декларация тапсыру мерзімін 30 күнде дейін ұзарту мүмкіндігі бар. Бұл мүмкіндікті декларацияны электронды түрде тапсырғанда пайдалануға болады. Ол үшін тұрғылықты мекен-жай бойынша Салық комитетіне декларация мерзімін ұзарту жөніндегі өтінішті электронды немесе қағаз жүзінде жіберу керек. Бұл ретте декларация тапсыру мерзімі ұзарғанымен, салық төлеу мерзімі сол күйі қалатынын ескерткіміз келеді. 2018 жыл үшін салық төлеу шекті мерзімі – 2019 жылдың 10 сәуірі. Сонымен қатар, салықты кешіктіргеніңіз үшін өсімпұл жүруі мүмкін – бір, екіншіден, декларация тапсыруды кешіктіре берсеңіз, салық мекемелері шетелдік активтер мен табыс туралы ақпаратты өздері жинап, салық салынатын нысанды жасырғаныңыз үшін айыппұл салуы мүмкін. 

Ал бұл айыппұлдың көлемі аз емес: табысты жасырғаны үшін – салық көлемінің 200 пайызы, ал шетелдегі дүние-мүлік (банктегі есепшот, акциялар) туралы ақпаратты жапсырғаны үшін – әр декларацияланбаған нысанға 250 мың теңге айыппұл салуы мүмкін. 

Егер декларация кешіктіріліп тапсырылса, онда ескерумен де құтылуға болады. Алайда оны мүлдем тапсырмай, бұны салық органдары біліп қойса, оның ақыры аса жақсы бола қоймас.

23989 просмотров

Кто в Казахстане зарабатывает на финансовых пирамидах

Количество уголовных дел за создание и руководство инвестиционной пирамидой в стране растет уже четыре года подряд

Фото: Depositphotos/JanPietruszka

Тысячи казахстанцев вложили свои деньги в надежде на хорошие дивиденды и остались ни с чем, три десятка отечественных «мавроди» обогатились на сотни миллионов тенге. «Курсив» проанализировал характерные черты, чтобы набросать социальный портрет типичного создателя финансовой пирамиды в Казахстане.

Молодые, активные

По данным Комитета по правовой статистике и спецучетам (КПССУ) Генпрокуратуры РК, за последние пять лет в базе Единого реестра досудебных расследований (ЕРДР) было зарегистрировано 444 правонарушений и уголовных дел по статье 217 УК РК «Создание и руководство инвестиционной пирамидой». В этот объем не входят раскрытые преступные схемы, дела по которым заведены по другой статье – «Мошенничество». Количество лиц, совершивших эти правонарушения, составляет 32 человека.

Статистика КПССУ позволяет разграничить казахстанских последователей МММ по возрасту и роду занятий. Больше половины уличенных в преступ­лении лиц принадлежит к возрастной группе  от 20 до 40 лет, 18%  – это люди от 40 до 49 лет, 15%  – граждане от 50 до 59 лет. Большая часть из них на момент совершения преступления были безработными, имели среднее специальное образование. Лишь 14 человек могли похвастаться дипломами об окончании вузов.

статистика копия-1.jpg

Высший пилотаж

Анализ приговоров самых громких уголовных дел за последние пять лет позволяет разделить всех осужденных по статье 217 УК РК на две группы. 

Первая группа – бизнесмены-самоучки. Мужчины-лидеры, с высшим образованием, ранее не имели проблем с законом, обладают даром убеждения, хитрые, беспринципные, пользуются различными техниками психологического влияния. Имеют квартиру или дом, женаты. Создают масштабные проекты с привлечением большого количества вкладчиков в нескольких городах, много средств тратят на рекламу и маркетинг.

В качестве примера можно назвать Кенесары Карамаева, возглавлявшего казахстанскую ветку международной финансовой пирамиды Questra Holdingins. Легенда и маркетинговый план компании были разработаны иностранными гражданами, предположительно резидентами России, Испании и Кабо-Верде. Кенесары, как первое лицо Questra Holding в Казахстане, открыл 49 офисов компании в 12 регионах страны. Создал команду лидеров, которые вместе привлекли 694 вкладчика. Невозмещенный ущерб от их деятельности составил 454 млн тенге.

Пирамида Questra продавала придуманную электронную валюту QP (эквивалент евро), на которую можно было приобрести инвестиционные пакеты компании стоимостью от 90 до 500 тыс. евро с доходностью от  208 до 336%. Чтобы стать инвес­торами, вкладчики продавали имущество, брали кредиты. Суммы вкладов варьировались от 90 евро до 80 тыс. евро.

Следствие и суд по данному делу длились больше полутора лет. Приговор был оглашен в январе 2020 года. Исходя из судебных документов, Карамаев помог компании привлечь 100 млн евро. Благодаря этому получил статус Super Director и бонус 2,5 млн евро. Говорил, что на поступившие деньги компания выкупила месторождение золота в Африке. Убеждал, что инвес­тиционная политика Questra Holdingins одобрена правительством Казахстана. Промоушены проводил широко, для этого арендовал большие залы.

В суде отрицал, что проводил презентации и открывал офисы, заявил, что «не знал, что компания Questra Holdingins является финансовой пирамидой», объявил себя потерпевшим по делу. Защита была построена на отрицании того, что люди вкладывали деньги, так как в деле нет никаких бухгалтерских документов, сайт компании с персональной информацией сразу же был заблокирован. Приговорен к тюремному заключению сроком на десять лет, члены его команды – на восемь лет.

«Финансовая пирамида – это такой же бизнес, как и любой другой, только незаконный. Основатель инвестпирамиды – лидер, харизматичен, обладает даром убеждения, владеет техниками продаж, знаниями маркетинга, умеет создавать команду. Ведь продукты пирамиды – это тоже товары, которые продвигаются, как и любые другие. Основатель пирамиды вызывает доверие граждан, знает их болевые точки, использует эту информацию для своей выгоды», – комментирует эксперт общественного фонда «Международный центр экономической грамотности» Шынар Елубаева.

По словам специалиста, некоторые казахстанские основатели пирамид организовывали семинары на тему финансовой грамотности, рассказывали, как не стать жертвой инвестиционных пирамид. Все было сделано для того, чтобы усыпить бдительность будущих вкладчиков, развеять сомнения, заинтересовать и выманить деньги.

Подобный подход использовал, например, основатель пирамиды Atlantic Plus из Караганды Станислав Пригодин.

Экономист по образованию, 28-летний парень проводил семинары, раздавал книги по финансовой грамотности, выгодному инвестированию. Придумал собственный продукт – ПАК (пакет единиц услуг расчетной таблицы доходов инвестора) стоимостью от 5 до 35 тыс. тенге с доходностью 7 тыс. тенге в месяц в течение двух лет. Предлагал вкладывать средства в жилищное строительство. Привлек  469 человек, которые потеряли 59 млн тенге.

Пригодин выдумал несуществующую личность – президента компании Э. Кеттлера, который якобы руководит всем. Когда обрушил пирамиду, сам себя уволил, предъявил всем приказ за подписью Кеттлера. На вырученные деньги открыл ломбард и ночной клуб.

Обманывал близких, знакомых, друзей, родственников. На суде заявил, что действительно хотел платить дивиденды. Сел в тюрьму на 6,5 лет.

Аферисты всех мастей

Вторая группа казахстанских «мммщиков» – это безработные, остро нуждающиеся в деньгах женщины, мужчины, имеющие нескольких несовершеннолетних детей. Как правило, основатели несложных одноуровневых пирамид, которые очень быстро обрушивались.

Самый яркий пример – Елена Колесникова из Караганды, основательница ТОО «Финанс Опто Групп», компании, «развивающей 40 направлений бизнеса». Привлекла 3,03 млрд тенге более чем у 1,5 тыс. казахстанцев. Обещала еженедельную прибыль от вклада в размере 14%. Убеждала, что деньги вкладывает в EXPO, службу такси, отделы по продаже техники. На деле оказалось, что единственным бизнесом, связанным с EXPO, было заключение договора на оказание клининговых услуг. Остальные виды бизнеса оказались убыточными. Невозмещенный ущерб составил 380 млн тенге.

В суде Елена свою вину не признала, каждый гражданский иск потерпевших оспаривала, все факты отрицала, вину свалила на своих подчиненных. При вынесении приговора адвокат попросил учесть, что у осужденной трое детей и пожилая мать на иждивении. Получила наказание 4,5 года лишения свободы.

Из этой же серии история жительницы маленького городка Аягоза в ВКО Ляззат Алатаевой, матери восьмерых детей. На момент основания финансовой пирамиды Auto For младшему ребенку был год. 

Алтаева предложила матричную схему пирамиды, когда доход от инвестирования вкладчик получает только после того, как приведет новых участников. Размер вкладов составлял от 11 до 300 тыс. тенге. Прибыль обещала до 1,5 млн тенге плюс автомобиль. Привлекла 8,2 млн тенге, из них 4,5 млн тенге не выплатила. 98 человек подали гражданские иски, но взыскать с Ляззат было нечего. Небольшой  частный дом в Аягозе, где она живет со своим мужем и восемью детьми, находится в залоге у банка. 

С учетом семейного положения получила условный срок 1,5 года. Каждый год на Ляззат Алатаеву подают несколько исков о взыскании долгов по распискам.

«Мошенники в сфере финансовых услуг очень коммуникабельны, умеют производить впечатление на людей. В суде, как правило, такие правонарушители продолжают обманывать, обещать потерпевшим, что выплатят все дивиденды, если их освободят из-под стражи. И обманутые люди вновь им верят, просят суд освободить подсудимых. Основатели финансовых пирамид – хорошие психологи», – высказывает свою точку зрения судья-координатор Восточно-Казахстанского областного суда Назгуль Рахметуллина.

По мнению Назгуль Рахметуллиной, создатели пирамид изначально понимают, что используемая схема не позволит им выплатить обещанные дивиденды, обеспечить возврат денег всем вкладчикам. Банкротство – это единственный исход любой финансовой пирамиды. Поэтому вынуждены приводить всевозможные инструменты убеждения, психологические приемы, чтобы удерживать внимание и доверие вкладчиков как можно дольше.

Именно такими приемами пользовался и житель Усть-Каменогорска Владимир Иринин, осужденный в январе 2020 года за создание финансовой пирамиды «Джет мани». Гражданин РФ привлекал деньги вкладчиков, расклеивая объявления в подъездах домов. Обещал прибыль до 99% годовых, за новых клиентов доплачивал по 12 тыс. тенге. Собрал с доверчивых жителей областного центра ВКО 47 млн тенге, ущерб не возместил.

Суд первой инстанции назначил наказание в виде лишения свободы сроком на четыре года, приняв во внимание двух детей Владимира, младшему из которых было четыре месяца. Однако при пересмотре дела в апелляции оказалось, что своим детям осужденный не помогал, денег на содержание не давал. С учетом этих фактов и жалоб потерпевших областной суд увеличил наказание до шести лет.

Анализ дел прошлого года и факты 2020 года позволяют выявить новый тренд: пирамиды уходят в мессенджеры.

Специалисты МВД предупредили казахстанцев о незаконности предлагаемых в соцсетях игр «Котел» и «Черная касса», где игрокам предлагают вложить 14 тыс. тенге и получить большой доход. Эксперты напоминают: каким бы способом ни распространялась информация о сомнительных инвестиционных компаниях, необходимо критично относиться к предложениям, в которых высокая ставка вознаграждения соседствует с обязанностью привлекать других людей – это главные признаки финансовой пирамиды.

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

drweb_ESS_kursiv.gif