Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


22630 просмотров

Почему компании онлайн-кредитования в Казахстане могут исчезнуть с рынка

КазФинТех предлагает уйти от понятия ставки и регулировать вознаграждение по другому принципу

Почему компании онлайн-кредитования в Казахстане могут исчезнуть с рынка

Почему компании онлайн-кредитования в Казахстане могут исчезнуть с рынка

Регулирование организаций, которые работают в онлайн-кредитовании, может привести к закрытию рынка, что, в свою очередь, поспособствует росту нелегального кредитования. Чтобы избежать такого исхода, в КазФинТех предлагают уйти от понятия ставки и регулировать вознаграждение по другому принципу.

«Сегодня рассматривается предложение по ограничению рынка онлайн-кредитования в 100% ГЭСВ. Эти меры не учитывают специфики рынка (краткосрочность и малая сумма займа, высокие расходы на организацию) и приведут к фактическому закрытию легального рынка онлайн-кредитования», - говорит директор по корпоративным коммуникациям ОЮЛ «Казахстанская Ассоциация Финтех» (КазФинТех) Жулдыз Алматбаева.

Понимая риск бессистемного развития сектора онлайн-кредитования, организованный рынок инициировал вопрос введения регуляторных ограничений. Ранее, в ноябре 2017 года, КазФинТех выступила с предложением к Нацбанку ввести регулирование рынка онлайн-кредитования, но с учетом экономической модели сервиса как это, например, сделано в Российской Федерации, Швеции, в США и других развитых странах.

Дневная ставка по рынку составляет в среднем – 1,5-2% в день, что опять же продиктовано экономической моделью бизнеса, для которой неприменимо понятие годовой ставки. Средний срок займа по итогам 2017 года составил 23 дня.

«Весь финтех (финансовые технологии), который стоит за онлайн-выдачей, стоит денег. Это расходы на ИТ, на проверку клиентов, расходы на возврат, постоянное уведомление клиентов, транзакционные расходы, оплата труда, оплата налогов, стоимость фондирования (потому что рынок не привлекает денег населения, государства или квазигоссектора), ресурсы на постоянное поддержание актуальной модели скоринга (автоматизированной оценки) заемщика. Все эти большие расходы ложатся на малые суммы займов, и это определяет стоимость финансового продукта», - пояснили в организации.

Для определения жизнеспособности экономической модели онлайн-займов была произведены расчеты при измененных ставках. При средней сумме займа в 42 000 тенге и среднем сроке в 23 дня рассмотрены три сценария: 56% годовых или 0,15% в день, 100% годовых или 0,27% в день и 2% в день. В первом и втором случае компания получает убыток, который на одну сделку составит 13 894 и 10 592 тенге соответственно. Получение прибыли возможно только в третьем варианте, которая на одну сделку составит 3 440 тенге.

«То есть ограничение по ставке, не учитывающее бизнес-модель рынка, приведет к его закрытию», - подчеркнула г-жа Алматбаева.

У рынка есть и другое предложение – уйти от понятия ставки и регулировать рынок в логике переплаты. А именно ввести ограничение в 100% годовых (ГЭСВ) для кредитов свыше 150 тыс. тенге, выдаваемых физлицам юрлицами на срок более года. При этом предусмотреть отдельное ограничение на небольшие займы (до 150 тыс. тенге - 62 МРП) по принципу переплаты, не превышающей 100% от суммы основного обязательства, включая вознаграждение, неустойку и иные расходы по займу. Если переложить это на пример условного займа, то при такой модели заемщик, взявший 10 тыс. взаймы, вернет максимум 20 тыс. тенге и то – только в случае выхода на просрочку. Для рынка это будет вроде прожиточного минимума, то есть предел, минимально достаточный для жизнеспособности. Особенно учитывая, что в секторе этих сумм не оперируют ни банки, ни МФО, говорят в КазФинТех.

Исход вопроса с регулированием важен как с социальной, так и с экономической точки зрения. «Нелегальный рынок невозможно охватить действием этой или любой другой законодательной инициативы, он не подчиняется требованиям законодательства. Соответственно, эффект будет обратный, ограничение и закрытие легального прозрачного рынка приведет к росту нелегального, где заемщик не защищен как от высоких процентов, так и от незаконных и опасных для здоровья и жизни практик взыскания. Таким образом, цель изменений – защита потребителя – окажется недостижима и приведет к обратному эффекту – росту незащищенности и рискам для заемщика, что может ухудшить социальное самочувствие граждан", - отмечают в КазФинТех.

В Ассоциации полагают, что с экономической точки зрения предлагаемые меры приведут к росту серого и теневого рынка, доля которого и так значительна и составляет 25,8% от ВВП страны (по данным Комитета по статистике Министерства национальной экономики РК). Что также противоречит «Антикоррупционной стратегии Республики Казахстан на 2015–2025 годы и противодействию теневой экономике», утвержденной президентом страны.

«Но мы все же надеемся на взвешенное решение, которое будет учитывать интересы и заемщиков и рынка и позволит компаниям работать и далее развивать цифровые финансовые услуги в стране», - заключила Жулдыз Алматбаева.


1 просмотр

Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасы бойынша жұмыс неге тоқтап тұр?

Берешек көлемі қомақты болса да, мемлекет заңды қабылдауға асығар емес

Фото: Depositphotos

Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасы бойынша жұмыс қайтадан тоқтап тұр. Бұл құжаттың көрмегені жоқ десек те болар, 2015 жылы «Ақ жол» партиясы борышкерлерді қаржылық оңалту жүйесін әзірлеп, кейін бұл бастаманы Қаржы министрлігі іліп әкеткен еді, енді мемлекеттік орган да үнсіз қалды.

Ұлттық банктің дерегі бойынша, жеке тұлғаларға берілген банк несиелерінің құрылымында төлем мерзімі 90 күннен асып кеткен қарыздың үлесі 9,5 пайызды құрайды. Сарапшылар бұлардың барлығы потенциалды банкрот тұлғалар деп тұжырымдайды. Халықтың қарызға белшесінен батқанына қарамастан, мемлекет борышкерлерді оңалту жөніндегі заңды қабылдауға асығар емес. 

Өз үйім – өлең төсегім

«Аталмыш жоба бойынша жұмыс ипотекалық несиелеудің: мерзімі өткен қарызды алғашқы сатысында қайта құрылымдауға мүмкіндік беру, проблемалық қарызды сотқа дейін реттеу құралдарын көбейту және қарыз міндеттемелерді қамтамасыз ету тәсілі ретінде кепіл институтын қалпына келтіруге бағытталған жаңа ережелердің енгізілуі себепті тоқтап тұр,– деді депутаттар сауалына жауап берген Қаржы министрі Әлихан Смайылов, – Банкроттық институтын енгізу мәселесі соттан тыс өндіріп алу тетігінің іс жүзіндегі тиімділігі бағаланғаннан кейін ғана қарастырылады». 

Қаржы министрлігінің жобасы борышкерлер мәселесін екі түрлі жолмен шешуді ұсынады: сотқа дейін және сот арқылы. 

Министрлік өкілдері  сотқа дейінгі рәсім борышкер мен кредиторлардың жинақталған қарызды қайта құрылымдау және оны бес жыл ішінде біртіндеп төлеу шарттары туралы ерікті келісіміне негізделеді деп хабарлады. Ал мәселе сот арқылы шешілер болса, борышкердің барлық дүние-мүлкі сатылып, одан түскен қаржы кредиторлармен есептесуге жұмсалады немесе борышкердің ешбір мүлкі жоқ екені расталады. Бұл ретте адамдар қандайда бір төлем жасаудан босатылады, алайда барлық дүние-мүлкінен айырылады. 

Қаржылық ортадағы сенімді дереккөз, Қаржы министрлігі егер бұл борышкердің жалғыз баспанасы болса, оны сот шешімі арқылы сатуды заң жобасынан алып тастағанын айтады. Ал банкирлер шенеуніктермен дауласуды баяғыда-ақ қойып, «бұндай жағдайда ипотекалық несие бере алмаймыз» деп қысқа қайырған. Осы ретте мемлекеттік бағдарламалардың орындалмай қалу қаупі шенеуніктердің көңілін су сепкендей басқанымен, жеке тұлғаларды қаржылық оңалту жөніндегі заң жобасын ұсынған партия мүшелерін тоқтатпақ емес.

«Ақ жолдың» нұсқасы

«2015 жылы біз ұсынған заң жобасы қабылданбады, өйткені оны ведомствоаралық комиссия қолдамады. Біз үкімет ұсынатын нұсқаны күтпей-ақ, қолда бар құжатқа қазіргі жағдайды ескере отырып бірқатар өзгерістер енгізіп, қайта ұсынатын боламыз»,– деп өз жоспарларымен бөлісті «Ақ жол» фракциясының депутаты, Мәжілістің Қаржы және бюджет комитеті мүшесі Дәния Еспаева.

Парламенттегі қызметіне дейін Дәния Еспаева ханым 30 жылдан аса еліміздің банк жүйесінде жұмыс істеген, соның ішінде 17 жылында Әлем банк пен БТА банкте жоғары лауазымды қызмет атқарған. 

Депутаттың айтуынша, заң жобасы ең алдымен азаматтардың төлем қабілетін қалпына келтіруге бағытталған. 
«Біздің мақсатымыз – адамның қарызын жабуына мүмкіндік беру. Әртүрлі банктен бірнеше қарыз алған кісілер көп. 

Кредиторлар олардың өтінішін кері қайтарады,  өйткені бір банк қарызды қайта құрылымдағанымен, екінші банк ондай қадамға бармауы мүмкін екенін түсінеді. Сондықтан сотқа дейін борышкерді банкрот деп танып, оның бүкіл банк алдындағы қарызын өтеу кестесін түзіп беретін құзыретті орган немесе тұлға болуы керек»,– деп түсіндірді Еспаева ханым. 

Осындай оңалту жоспары клиенттің банк алдындағы берешегін 10 жыл ішінде өтеумен қатар, дүние-мүлкін сақтап қалуға мүмкіндік береді. 

«Заңда банкрот пен оның қамқорындағы адамдардың ең төменгі күнкөріс деңгейі қарастырылады. Қазіргі кезде сот орындаушылары борышкер жалақысының 50 пайызынан аспайтын төлем санап береді, алайда осы 50 пайыз оның отбасын асырауына жетуі екіталай»,– деп пайымдайды депутат. 

Оңалту шарасы бастала салысымен, бүкіл айыппұл пен өсімақы өсімі тоқтатылады. Әкімшінің міндетіне (жоба авторларының пайымдауынша, бұл міндет Қаржы министрлігіне жүктелмек) банкроттың барлық дүние-мүлкі, есепшоттары мен міндеттемелері туралы бүкіл ақпаратты тексеру кіреді. Сондай-ақ,  борышкердің төлем қабілетін тексеріп, әр кредитормен қарыз өтеу кестесі жөнінде келіседі.

«Бұл заң кредиторларға да, борышкерлерге де ыңғайлы болуы тиіс. Мәселен, оңалту шараларынан бұрын борышкер банкке барып, сотқа дейін бір мәмілеге келуге тырысуын талап етіп отырмыз. Банк осындай өтінішті қарастыруға міндетті. Егер банк мәселені сотқа дейін шешуден бас тартса және оның еш негізі болмаса, онда борышкер уәкілетті органға жүгініп, оңалту шараларын жүргізуді сұрай алады. Мәселе бұл жерде де шешілмесе, онда сотқа баруға тура келеді», – деп депутат заң жобасын түсіндіріп өтті.

Заңгер сараптамасы

Қаржы заңгері Евгений Сейпульник жалпыхалықтық табыс жариялау басталмайынша, жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң еш нәтиже бермейтініне сенімді. Өйткені жалақысын конвертпен алатындардың қатары әлі де көп. 

«Жеке тұлғалар банкроттығын енгізу үшін азаматтық, әкімшілік, салық және қылмыстық саладағы құқықтық қатынастарды қайта қарау қажет»,– дейді сарапшы. – Адамды банкрот деп тану жүйесі жоқ. Кредиторлардың шығынын кім, қалай өтейтіні белгісіз. Айталық бүгін сіз жұмыссыз қалып, сізді банкрот деп таныды делік, ал сіздің мал-мүлкіңізді сатып үлгерген жоқ. Біраз уақыт өткен соң жаңа жұмысқа орналасып, қарызды төлеуге шамаңыз келеді. Сона не істемек?».

Десе де заңгер азаматтардың қаржылық төлем қабілетін қалпына келтіру туралы заң біздің қоғамға баяғыдан керек деп тұжырымдайды. 

«Бұндай құжат қоғамдағы әлеуметтік шиеленістің  алдын алып, мемлекетті несие кешіруге кететін шығыннан босатып, банкирлердің  өз портфелін дұрыстап есептеуіне мүмкіндік берер еді. Көп жылдар бойы айтылып келе жатқан бос сөзден басқа, нақты қадам, банкроттық туралы бірде-бір заң жобасын көрген жоқпын»,– дейді Сейпульник.

Өзге елдерде қалай?

АҚШ

Жалпы борышкерді банкрот деп тануға бар-жоғы 3-4 ай кетуі мүмкін, алайда адамды банкрот деп таныған күннің өзінде бүкіл қарызы кешірілмейді. Бұндай қарызға: білім несиесі, алимент, салық бойынша кейбір қарыздар және әкімшілік айыппұл жатады. Несие картасы бойынша борыш, медициналық қызмет үшін және жеке қарызы кешіріледі. Борышкер өзін 8 жылда бір рет қана банкрот деп жариялап, банкрот деп тану процесінен өте алады. 

Ұлыбритания 

Банкрот деп танылған азамат көптеген шектеулерге тап болады. Мәселен ол енді заңгерлер қауымдастығының мүшесі, жылжымайтын мүлік агенті, конкурс басқарушысы, биржа брокері және коммерциялық құрылым басшысы бола алмайды. Мемлекеттік қызметте де осындай шектеу бар. 500 фунтов стерлингтен жоғары несие аларда немесе жаңа жұмысқа орналасар кезде өзінің банкрот мәртебесі туралы ескертуі тиіс. Бұл ретте азамат жылжымайтын мүлігінен айырылып, кез-келген материалдық кірістен төлем төлеуге мәжбүр. Дегенмен кредиторлардың зейнетақы жинағын есепке алуға құқығы жоқ. 

Жапония 

Өзін-өзі банкрот деп жариялаған азаматтар өмір бойына компания басқару, адвокат, нотариус, есепші болу құқығынан айырылады және кәмелеттік жасқа толмағандардың қамқоршысы бола алмайды. Бұндай адамдардың активін арбитражды басқарушы басқарады. Борышкер өзінде бірқатар жиһаз бен жеке қажеттілігі үшін аз-маз ақша қалдыра алады. Егер жеке көлігі мен полисінің құны 2,5 мың доллардан аспаса, олар да банкрот кісіде қалады. 

Австралия 

Бұл елде 3,5 мың доллардан астам қарызы бар кез келген жеке тұлға өзін-өзі банкрот деп жариялай алады. Оның барлық мүлігі кредиторларға өтеді, дегенмен ол қажетті құрал-жабдық,  арзан көлік, жиһаз мен тұрмыстық заттарды өзінде қалдыра алады. Сонымен қатар, өмір мен денсаулықты сақтандыру аясында жинаған қаржысын мақсатты түрде жұмсай алады, зейнетақы құқығы саталады. Егер борышкер құмар ойын ойнаса және қарызы күн сайын көбейіп жатса, онда айыппұл ретінде ықпал ету шаралары қарастырылған. Банкроттық туралы заңмен бекітілген ережені бұзған жағдайда, 3 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

 

Цифра дня

64-е
место
занял Казахстан по скорости фиксированного интернета в мире

Цитата дня

Популизм – это политика посредственности. Я не раздаю пустых обещаний. Я - человек конкретных дел. Я буду твердо проводить в жизнь свою программу реформ.

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank

Вы - главная инвест-идея

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций